Akuerdonan
di e konsulta gubernamental entre Bijleveld i e islanan pa 2009 i 2010.
Djaweps, dia 20 di novèmber, sekretario di estado Bijleveld (Asuntunan
Internoor i Relashonnan di Reino) a hiba konsulta gubernamental ku gobernantenan
di Boneiru, Sint-Eustatius i Saba. E konsulta aki tabata den kuadro
di próksimo kambionan estatal den Reino, komo konsekuensha di
lokual e islanan ya menshoná lo bai forma parti di e sistema
gubernamental hulandes. Komo preparashon pa e echo akí a yega
na akuerdo riba interpretashon i e forma ku e status nobo lo tin, e
moda ku Hulanda lo tuma riba dje su responsabilidat for di e momento
ei, ademas e medidanan konkreto ku lo tuma na kaminda pa e status nobo.
Al respekto lo pone énfasis riba partikularmente medidanan konkreto
ku por tuma for di añanan 2009 i 2010 pa mehorá sosiedat.
Lo duna prioridat na mehora riba tereno di enseñansa, hubentut
i famia, seguridat i salubridat públiko.
Riba tereno di enseñansa lo ehekutá un plan di akshon
na 2009 i 2010 pa elevá kalidat di enseñansa. Lo hasi
un inventario di buki di skol i material eskolar ku mester pone disponibel,
pero tambe di previshonnan nesesario manera bùs pa transporte
di mucha di skol i problemanan urgente riba tereno di vivienda. Pa mas
tardá dia 1 di yanüari 2009 lo presentá e islanan
un plan pa finansiamentu di estudio pa studiantenan di e tres islanan.
Tambe lo pèrkurá riba tereno di salubridat públiko
pa 24 ora pa dia, 7 dia di siman tin transporte disponibel pa hende
malu den kasonan agudo. Lo lanta ademas na 2009 un Ofisina di Kuido
ku, na kaminda pa introdukshon di un seguro di enfermedat pa e islanan
akí, gradualmente lo tuma over di e aktual instanshanan e finansiamentu
di kuido.
A kumbiní ku na kada un di e tres islanan lo bini un Sentro pa
Hubentut i Famia pa ehekutá e maneho di hubentut i famia. Punto
di salida di e asistensia ku lo duna hubentut ta pa hóbennnan
keda na e isla. Pa tal fin lo remplasá na Boneiru e kas di hóben
(Stichting Zuster Maria Höppner), i na 2009 i 2010 lo komponé
un tim di asistente sosial.
Siguiendo ehèmpel di e aktual destakamento eksitoso di personal
di Koninklijke Marechaussee na Boneiru, Sint-Eustatius i Saba, Hulanda
lo kontinuá ku esei na 2009 i 2010. Ademas lo duna na 2009 prioridat
na introdukshon di un “meldkamer”, esta un punto komun sentral
pa tur e servisionan di asistensia, kaminda ta risibí i duna
siguimentu na kasonan ku mèldu na e punto sentral, ademas lo
mehorá e sèlnan na warda di polis i desaroyá i
entrená personal di polis. Hulanda lo pone e aña akí
mes, esta 2008, 1 mion euro èkstra disponibel pa polis na e tres
islanan, entre otro, pa nan haña mihó ekipo i medionan
di transporte.
Gobiernu ta
informa tokante di siman BES.
Tres dia largu di e siman di islanan BES na Hulanda ta tras di lomba.
Riba e di dos dia ku tabata djamars 18 di novèmber a toka turno
na e Ministerionan di SZW, esta asuntunan sosial, Finansa i Asuntunan
ekonómiko pa nan deliberashon ku e islanan BES. Djarason 19 di
novèmber a toka turno na e Ministerionan di Enseñansa,
Salubridat Públiko i Spòrt i tambe Tráfiko i Komunikashon
pa nan deliberashon ku islanan BES. Riba djarason a toka tambe e tema
di posishon hurídiko di empleadonan públiko.
E deliberashonnan ku Ministerio di SZW, esta asuntunan sosial a tuma
den un esfera di hopi interkambionan pisá riba e puntonan di
salida ku mester konta pa penshun di behes, ònderstant i otro
derechinan sosial ku ta eksistí den e sistema Hulandes i ku mester
konta tambe pa e islanan BES. Mester indiká ku akinan a dal stapnan
mas konkreto den direkshon di e pakete sosial i kontenido di e pakete
sosial ku lo bai konta pa e islanan BES pero ku ainda no a yega na e
konklushon i kalkulashonnan final pa loke ta trata e diferente komponentenan
di e pakete sosial. Bou di e deliberashonnan ku Ministerio di Finansa
a atendé e biaha aki e konklushonnan final tokante di introdukshon
di Dòler komo moneda ku lo keda ofisialmente introdusí
riba e islanan BES den struktura estatal nobo. Tambe a atendé
ku struktura i supervishon di e sektor finansiero. Bou di Ministerio
di asuntunan Ekonómiko a atendé tópikonan manera
telekomunikashon, ‘ijkwezen’, pòst, kámara
di komersio i ofisina sentral di statistiknan.
Djarason 19/11 a toka turno na enseñansa, salubridat públiko
i spòrt, tráfiko i komunikashon i finalmente posishon
hurídiko di empleadonan públiko. Pa loke ta trata enseñansa
i salubridat públiko mester bisa ku bou di tur dos Ministerionan
a atendé un pakete grandi di akshonnan konkreto ku ya kaba tin
medionan finansiero reservá pa nan pa asina kuminsá rápidamente
ku mehorashonnan drástiko di tur dos e áreanan sosial
aki di e islanan BES. Di enseñansa por bisa ku e rapòrt
di inspekshon di enseñansa ku a sali hopi desastroso pa enseñansa
su nivel aktual a sirbi si inmediatamente pa di un forma di urgensia
hopi haltu Hulanda kuminsá ku su akshonnan pa kuminsá
ku mehorashon di e situashon aktual den enseñansa. Tur akshon
lo tuma lugá den koperashon estrecho ku Boneiru, Statia i Saba,
esaki basá tambe riba e echo ku tur e tres islanan ta rekonosé
e situashon di e situashon aktual den enseñansa i e urgensia
pa trese e kambionan.
Pa loke ta trata tráfiko i komunikashon mester bisa ku akshonnan
konkreto i ku medionan finansiero ya reservá lo bai tuma lugá
riba tereno di mehorashon di infrastruktura di airopuerto di Boneiru.
Tambe lo tin akshonnan konkreto pa trese solushon riba tèrmino
korto pa asuntu di awa sushi di barku i avionnan i tambe temporalmente
pa loke ta trata awa sushi di algun hotèlnan. Tin atenshon konkreto
pa situashon di wafnan di Boneiru i ya a akordá un estudio pa
por determiná sitio adekuá di un struktura di waf nobo
pa karga.
Finalmente pa klousura e dia di ayera a deliberá ampliamente
tokante di posishon hurídiko di empleadonan públiko. Entre
otro a atendé asuntu di penshun di empleadonan públiko
i kua entidat na lugá di APNA lo atendé ku penshun den
struktura estatal nobo. Gobièrnu di akinan kier sigurá
ku lo duna informashon amplio tokante di tur tópiko den transkurso
di e dianan despues di e siman di islanan BES.
Fineb tin
su propio sistema outomatisa di studiante.
Siman pasá Djárason tabata pa “FINEB”(Fundashon
Finansiamentu Estudio di Bonaire) un dia históriko, na momentu
ku FINEB, ku gran satisfakshon a demonstrá na Diputado Maritsa
Silberie i demas invitadonan ku ta traha den enseñansa, lansamentu
di su sistema úniko i outomatisá di studiante, netamente
traha pa FINEB.
Idra Mauricio, direktora di FINEB, a mustra e nesesidat grandi ku tabata
eksistí pa un sistema digitalisá, teniendo na kuenta kon
rápido FINEB a desaroyá su mes den apénas 4 aña
di tempu. Flamingo ICT tabatin enkargo pa diseñá e sistema
digitalisá i a kumpli eksaktamente ku e nesesidat di FINEB, diseñando
un sistema dirigí, sin duda, riba e deseonan stipulá.
Segun sra. Mauricio, FINEB a dal su promé stap ku e sistema digital,
kaminda ku no solamente por haña òf produsí tur
sorto di rapòrtnan nesesario efisientemente i den tempu rèkort
, pero tambe informashonnan di kada studiante i nan status.
Hasta e guianan pafó di Bonaire tambe por trese kambionan via
e sistema. Sra. Mauricio ta invitá tur interesado pa subi wèpsait
di FINEB, esta www.fineb.org i “log in” riba e sistema òf
komuniká libremente via e-mail na: info@fineb.org.
Riccardo Vos, direktor general di Flamingo ICT, a duna un demonstrashon
hopi interesante i komprendibel pa tur presente di e sistema digitalisá
diseñá dor di su eksperto Wilfried Hoppe.
BIA n.v. lo kuminsa
kobra service charge.
Entrante 1 di desèmber 2008, Bonaire International Airport N.V.
lo kuminsa kobra kada pasahero ku ta saliendo for di Boneiru un service
charge. E service charge lo kosta Ang 3,- i ta bini riba e airport tax
i e security charge. Pa e pasahero ku sali esaki ta nifiká ku
e tin ku paga total Ang 15,50 pa un destinashon lokal i Ang 63,10 pa
un destinashon internashonal. Pasaheronan di edat di 60+ of menor di
12 aña ku ta residente di Antias Hulandes of Aruba i ku tin un
destino lokal ta paga Ang 10,50. Muchanan bou di 2 aña no ta
paga.
E motibu ku lo introdusi e service charge kuminsando 1 desèmber
2008 ta ku aeropuerto lo usa e sistema nobo AirportConnect CUTE. CUTE
ta para pa Common Use Terminal Equipment. CUTE ta un sistema na e balinan
di check-in ku tin un uso komun pa e aeroliñanan. Ku e uso komun
kada aeroliña por usa kualkier di e 12 balinan pa check-in ku
tin na aeropuerto Flamingo. Kontrario na e sistema aktual kaminda ku
balinan di check-in dediká ta ser usá solamente pa un
aeroliña partikular i no por wòrdu usa pa otro aeroliñanan.
Ku esaki ta logra mas fleksibilidat i ta subi e kapasidat pa prosesá
pasaheronan. Di e forma aki un miho servisio ta wòrdu duná
na e pasheronan ku ta sali. Banda di esei ta instala tambe komo parti
di e sistema di CUTE un Flight Information Display System, kaminda pasaheronan
por haña informashon aktual di oranan di yegada i salida i e
status di buelonan.
Introdukshon di CUTE na Aeropuerto Flamingo ta nifika un modernisashon
importante pa asina aeroliñanan por atende di un forma mas rapido
i efisiente, mehorando asina e komodidat di e pasahero.
Bureau Telecommunicatie
& Post a habri ofisina na Bonaire.
Bureau Telecommunicatie & Post (BTP), ku ta e regulador
di telekomunikashon den Antia a habri un ofisina nobo i sofistiká
na Boneiru. Esaki ta parti di e maneho pa ekstendé nan servisionan.
Minister di Tráfiko i Telekomunikashon, Ir. Adriaens, ku ta e
mandatario responsabel pa BTP huntu ku e direktor di BTP, Sr. De Canha
a hasi apertura di e ofisina na Kralendijk. Esaki a tuma lugá
dilanti diferente personanan ku ta laborá den e sektor di telekomunikashon.
Promé duna esnan presente un bista paden di e ofisina, pastor
a bendishoná e ofisina ku awa bendita.
Telekomunikashon a bira un elemento ku a penetrá den nos bida
diario. Pueblo ta eksigí ku tin un instansha pa hasi e kontròl
i inspekshon nan nesesario pa mantené kalidat di e servisio nan
ku tur e provedor nan di telekomunikashon ta duna.
“Siendo un isla chikitu, Boneiru ta kana dilanti riba e tereno
di telekomunikashon en komparashon ku diferente isla nan den Antia.
BTP a hunga un ròl importante pa sostené e kambionan teknológiko
aki na Boneiru i nos ofisina lo sigui sostené i fasilitá
implementashon di esaki nan”; señor De Canha a añadí,
despues di a ilustrá ku diferente ehempel ku Boneiru a marka
pouta den e sektor di telekomunikashon.
Durante su diskurso Minister Adriaens a para ketu kon komunikashon tabata;
ku 10 aña pasa no tabata tin kabel entre Kòrsou i Boneiru,
kon karu preisnan pa uzo di selular tabata i no papia mes di internet.
Aunke tabatin hopi resistensia, awendia dor di determinashon kambionan
grandi a tuma lugá i resultado di esaki nan ta visibel.
Ku binida di internet frontera nan a disparsé i for di bo kas
bo por komuniká ku henter mundu. Resistí e kambio nan
ku internet ta trese kuné, ta nifiká resistí desaroyo
di nos mucha nan, di nos komunidat i di nos isla nan. Esaki no ta un
opshon sigun e mandatario. “Tur hende mester ta konektá”
ta forma parti integral di e vishon di Minister Adriaens. Importante
ta si ku internet mester ta pagabel i di bon kalidat pa kada kas por
tin akseso na internet.
Sr. De Canha a yama danki na diferente mandatarionan Boneriano ku den
pasado a yuda pa establesé BTP i nan presensia na Boneiru. “Nos
lo keda duna servisio na tur e asina yamá islanan BES”;
señor De Canha a sera su presentashon.
Minister Adriaens a finalisá bisando: “Nos pueblo nan durante
aña nan a komuniká ku otro i maske nos paisnan kambia
di struktura estatal komunikashon entre pueblo nan lo keda i ku uzo
di internet esaki lo wòrdu fortalesé i nos lo sigui pasa
frontera nan”.
Warwaru
ta okashona basta daño na entrada di Washington Park.
Awe mainta trempan un warwaru a okashona bastante daño na entrada
di Washingotn Park. E parti kaminda e eskeleto di e bayena, proyekto
di Bonai ta buta a haña mas daño. E dak a keda destrui
por kompleto. Riba e potrètnan por haña un bista di daño.


Primo
Bernabela i Diana Winklaar ta risibi premio Chapi di Lucha.
Djaluna 10 di november a tuma luga na Sentro di bario Nikiboko pa di
seis aña konsekutivo e konmemorashon Chapi di Lucha. Na e okashon
aki a kondekora Primo Bernabela i Diana Winklaar. Na e okashon aki tabatin
poesia i tambe diskuros di diputado di Kultura Martsa Silberie ku a
trese padilanti ku e premio Chapi di Lucha ta ilustra ku den nos komunidat
tambe tin hende ku nos por ta orguyoso di dje i ku ta duna ehempel ku
hopi mas por sigi.

Riba e potret por mira Primo Thode i Diana Winklaar
huntu ku Gezaghebber Thode ku tambe tabata presente.
A kuminsa
ku Projekto Detentie Kapasiteit BES Eilanden.
Den e projekto Detentie Kapasiteit BES eilanden hulanda ta bai drecha
e parti penitensiario aki na Boneiru i a kuminsa hasi esei dor di manda
sosten den forma di empleadonan ku ta traha na hulanda den e ramo aki.
Den nan tin antiano tambe i kada 6 luna lo bin otro grupo. Esaki segun
Josefien Bakhuis representante di Minister di Hustisia. Diesnt Justitiele
Inrichtingen di Hulanda ta kuminsa for di awor ku trabounan aki na Boneiru
ku lo kulmina ku un prison nobo na plantage Aruba. Mas aleu segun Josefien
Bakhuis, despues di e sosten di hulanda lo bai rekluta hendenan aki
na Boneiru mes pa hasi e trabou. Loke ku a wanta e trabounan aki te
ainda ku Antia mes no a hasi nan ta e parti finansiero pero awor hulanda
ta soru pa esaki. I ta spera ku e instituto di Boneiru lo ta un modelo
pa demas islanan. Segun Leo van der Meulen lider di e proyekto e tin
2 luna trahando aki na Boneiru i ta kontentu ku e soten ke ta hajando.
Aworaki tin 13 trahado di Boneiru ku e ultimo 3 pa 4 anja a drei kas
di detenshon i 20 trahado di hulanda ku ta dunando sosten. Lo duna les
na e trahadonan lokal, i ta trahando tambe na e kas di detenshon kaminda
aworaki detenidonan por traha 4 ora pa dia i lo hinka un miho struktura
den otro. Su trabou ta pa pone tur kos manera mester ta den 2 pa 3 aña
i esaki ta parti den renoba i ekspande kas di detenshon, traha un prison
nobo i profeshonalisa e trahadonan di prison.
Farienne
Dortalina i Channethon Jansen, Miss i Mister Modelo Boneiru 2008
Djasabra 8 di November 2008 den sporthal kompletamente yen di hende
a tabatin elekshon Miss y Mister Modelo Bonaire 2008 organisa pa A.D.
Produkshon. E partisipante nan mes tabatatin 3 presentashon oficial
y un no oficial kual tabata e apertura ku tabata masha bunita mes estilo
di The Golden Age Of The Pharahos. Tur e partisipante nan a lusi enormemente
y a duna e kuerpo di hurado dolor di kabes. E resultado a keda den e
kategoria di mister. Yohan Chal di kauter Finalista Mister Modelo Bonaire
2008, Joshua Carter Terser Finalista Mister Modelo Bonaire 2008 y alabes
Mister Interview Bonaire 2008. Archuendro Finies Segunda Finalista Mister
Modelo Bonaire 2008 y alabes Mister Jogging Bonaire 2008., Kawei Yan
Prome Finalista Mister Modelo Bonare 2008 y alabes Mister Popular Bonaire
2008, Mister Internet Bonaire 2008, Mister Fotogeniko Bonaire 2008.
Channethon Jansen Mister Best Body Bonaire 2008, Mister Popular Model
2008 y Mister Modelo Bonaire 2008.

Den e kategoria di e Missnan; Chelsey Domacasse Miss
Djoli y alabes Miss Popual Model, Victoria Melaan Miss Dinamika, Miss
Internet Bonaire 2008. Ruthvianca Josephia Miss Simpatika, Nizaira Martis
Tercer Finalista Miss Modelo Bonaire 2008, Kathry Perez, segunda Finalista
Miss Modelo Bonaire 2008. Johana Mata prome finalista Miss Modelo Bonaire
2008 y albes Miss Interview 2008.Farienne Dortalina Miss Modelo Bonaire
2008 y alabes Miss Best Body , Miss Popular 2008 y Miss Fotogenika Bonaire
2008.
‘Barracudas
Swimming Club’ a hasi bon papel na Aruba.
Den fin di siman di 24 pa 26 di òktober último e klup
di landamentu ‘Barracudas Swimming Club’ a partisipá
ku 15 landadó na e ‘7th Aruba Dolphins Invitational 2008’
na isla hermana Aruba. Durante di e enkuentro aki nos hóbennan
di Boneiru a hasi un hopi bon papel, konkistando e di tres puesto komo
ekipo den klasifikashon general. Tur e hóbennan landadó
a sa di gana puestonan den e promé 8 finalistanan.

Aki ta sigui nòmber di tur ku a gana medaya
durante e kompetensha na Aruba: Ryda -Luz Emer, Mikel Schreuders, Kaile
Finies, Tirzah Richards, Alejandro de Lima, Asdrubal Marcano, Sue-Ellen
Richardson i Diorella Cicilia. Na momentu ku nan a yega bek for di Aruba
diputado Nicolaas a bai risibí nan pa duna nan un elogio pa e
bon trabounan prestá. El a mustra e hóbennan ku deporte
sigur ta yuda nan den nan desaroyo personal i tambe profeshonal den
futuro.
Antia 25 aña
miembro asosia di Unesco
26 di oktober ultimo a rekorda ku 15 aña pasa Antia a bira miembro
asosia di e organisashon mundial Unesco. Kada isla den Antia a duna
atenshon na e hubileo aki dor di tene un anochi kultural i ayera tuam
luga esun aki na Boneiru den kompleho deportivo. E anochi tabat unu
varia ku diferente presentashon i invitadonan spesahl di e diferente
islanan di Antia ku ta forma e komishon nashonal di Unesco Antia.
Selebrashon
speshal na Parokia San Bernardo; 60 aña misa nobo.
7 di november 1948 a konsagra misa nobo i ayera a rekorda esaki ku un
selebrashon ku bishita di Pastor Daniel Szpila for di Aruba ku a traha
kasi 14 aña den e parokia di Playa i ku a presidi e Santu Sakrifisio
di misa. Despues tabatin okashon pa felisita i partisipa na un Brindis.
Plan di
akshon pa awa sushi ta nesesario pa salba koralnan.
Kolegio Ehekutivo riba prposishon di diputado Anthony Nicolaas enkarga
ku maneho di medio ambiente i naturalesa, a baio di akuerdo ku e asina
yama plan di akshon na awa sushi. For di e plan aki ta sali na kla ku
tin mas nutriente den elamn rondo di Boneiru ku ta salu pa nos koralnan.
Investigashon ku Stinapa i Sekshon di Maneho i Medio ambiente i Naturalesa
a hasi ultimo añanan ta mustra ku e kantidat di nitrogeno den
nos laman ta 0,01 miligram pa liter. Esei ta nifika ku nos refnan di
koral ta den zona di peliger ya ku kantidat mas haltu den laman na otro
partinan den Karibe ya a destrui refnan di koral. Na 2012 lo bin un
sistema di kloaka i un instalashon pa purifikashon di awa sushi. Pero
e por resulta muchu lat i ta pesei den e plan di akshon pa awa sushi
lo bai saka mas tantu awa sushi for di e zona banda di nos kostanan.
Esaki por keda transporta pa LVV ku 3 of 5 truk pa chupa awa. Aya lo
konstrui un instalashon di purifikashon temporal i simpel pa 150.000
meter kubiko di awa sushi pa aña. Un waterschap di hulanda a
pone e diseño di e instalashon temporal na disposishon. E gastunan
total ta ser kalkula riba 850 mil Euro. E plan aki por yuda bon tambe
bon tambe despues di 2012 pa kolekta awa pretu di berput i tankinan
septiko mas parti paden di Boneiru i transporta esaki pa LVV. Ta e intenshon
di kolegio ehekutivo pa pidi gobiernu hulandes pa yuda finansia e plan
di akshon aki.
Na opinion
di Demokrat riba WOLBES: Kompetensinan di gezaghebber ta hole 'estado
polisial'.
E kompetensianan ku gezaghebber ta bai haña den e kuerpo públiko
nobo ku ta bai drenta na vigor pa e islanan BES ta hole estado polisial.
Esaki Aliansa Demokrátiko Boneriano ta trese dilanti den un nota
ku nan a traha riba e konsepto di WOLBES. E kompetensianan ku gezaghebber
ta bai haña ta bai demasiado leu, segun e frakshon.
Aliansa Demokrátiko Boneriano ta kuestioná den e konsepto
di WOLBES riba mesa e echo ku ámtenarnan no por okupá
funshonnan di gobernante den e kuerpo públiko di islanan Boneiru,
St. Eustatius i Saba. Si nan ke okupá tòg funshonnan di
gobernante, nan mester stòp di traha pa gobièrnu. E konsepto
aki ademas no ta regla pa un miembro di Konseho Insular haña
un kompensashon finansiero pa su trabounan, sea ‘part-time’
òf ‘full-time’, pa asina por kria su mes i su famia.
Mirando e eskala chikitu di Boneiru no ta fásil i simpel pa un
ámtenar asina haña un sírkulo di trabou ku ta kuadra
ku su preparashon. Esaki kontrario ku Hulanda, kaminda ámtenarnan
por ehèmpel por bai traha na un munisipio besiña, miéntras
ku nan ta funshoná komo miembro di Konseho Munisipal den nan
mes munisipio.
Tambe frakshon di Aliansa Demokrátiko Boneriano ta elaborá
riba e kompetensianan di gezaghebber pa por drenta un kas sin pèrmit
di e habitante den kaso di supervishon riba kumplimentu òf investigashon
di un kaso i violashon di lei i pa, den kaso ku e ta na interes di mantenshon
di órden públiko, disidí ku ta nesesario pa pone
supervishon hasiendo uso di kámara den un lugá públiko.
Demokrat ta haña ku esaki ta kontra derechonan fundamental i
kontra e derecho riba protekshon di e privasidat di siudadanonan.
Na opinion di Aliansa Demokrátiko Boneriano, aki ta trata di
kompetensianan ku ta bai muchu leu i no por mantené e stipulashonnan
aki den e forma ku a presentá nan. Esaki ta parse un ‘estado
polisial’.
Sueldo
minimo ta subi ku 15% entrante november.
Despues di un reunion entre Gobièrnu di Teritorio Insular di
Boneiru i stakeholdernan riba tereno sosial ekonómiko a yega
na e fecha di 1 di novèmber 2008 pa hisa sueldo mínimo.
E sueldo mínimo aki na Boneiru aktualmente ta NAfl. 6,27 i lo
subi te NAfl. 7,21 pa ora pa luna basá riba 40 ora pa siman.
A skohe pa 1 di novèmber pasobra esaki ta un fecha mas serkano,
efektivo i real, sin mester kana e trayekto mas kompliká di forsa
retro aktivo. Staten ta laga kada isla liber den esaki.
E oumento di sueldo mínimo ta mara na diferente faktor manera
entre otro:
- e ekonomia di Boneiru a krese di un manera struktural i na un nivel
supstansial e delaster añanan;
- tambe preisnan di konsumidó speshalmente ora ta trata di kuminda
a subi drástikamente e delaster añanan,.
- pa garantisá un desaroyo ekonómiko duradero mester tin
partisipashon optimal di henter e poblashon, pues tambe di esnan ku
ta gana sueldo mínimo i ménos.
- subiendo e sueldo mínimo esaki ta un empuhe positivo pa produktividat
di labor.
- subiendo e sueldo mínimo ku un porsentahe supstansial di 15%
ta pèrkurá ku esnan na e nivel mínimo tambe ta
disfrutá di e desaroyo ekonómiko.
Faktornan ariba menshoná ta pone ku preisnan no nesesariamente
mester subi komo konsekuensha di e subida di sueldo mínimo di
15% entrante di 1 di novèmber próksimo. Por bisa ku ekonomia
ta sufisiente fuerte pa preisnan keda stabil i preisnan stabil na nan
turno ta un influensha positivo pa un desaroyo ekonómiko duradero.
Por bisa ku subida di sueldo mínimo ta bon pa tantu trahadó
komo invershonista.
Diputado Elhage no
ta dispuesto pa sigui mas den funshon.
Burney el Hage lo no keda den e funshon di diputado. Esaki ta informashon
ku nos tin tokante e desaroyonan den seno di partido UPB. E susesonan
di siman pasá kaminda ku e miembro di Konseho Insular di e partido,
Anthony Nicolaas, tabatin diskushon ku e diferente miembronan prominente
di e partido i ku e lider politiko di e partido Ramonsito Booi. Durante
e situashon aki diputado el hage tabata na Merka na e bolsa di DEMA
i na momentu di su regreso den fin di siman e tambe lo djoin e grupo
di UPB ku tabata reuniendo tokante e situashon.
 |
Segun tantu Booi komo Nicolaas a bisa siman pasá
e situashon ta bon bek den partido i Ramonsito Booi a bisa ku te ku
fin di aña lo no tin kambio den funshonnan di e partido.
Pero informashonnan riba kua nos ta dispone ta indiká ku Burney
el Hage a partisipá na e lider politiko di UPB ku e no ta dispuesto
mas di keda den funshon di diputado.
Aparentemente e susesonan di siman pasá ta e motibo di esaki.
Mientras tantu segun nos informashonnan e diputado a baha ku fakansi.
Burney el Hage no a entrega retiru.
Nos a buska kontakto ku e diputado ayera nochi i e kontesta riba nos
pregunta tabata ku e no tin komentario.
Burney el Hage a fungi den e gobiernu anterior komo diputado despues
a bai bira minister na aña 2006. Dia 2 di yuli 2007 ela bira
diputado bèk pa partido UPB. El Hage ta diputado fuera di Konseho
Insular, pues e no ta miembro di e konseho.
Ladronisia ta karakterisá
kriminalidat na Boneiru.
Di fin di mei pa fin di yüni 2008 Ofisina Sentral di Statistik
(CBS) a kondusí un enkuesta di víktima na Boneiru, Kòrsou
i Sint Maarten.
E resultadonan prinsipal pa Boneiru ta:
- Di e respondentenan di 16 aña bai ariba 72 porshento a yega
di bira víktima di un delito. Den e 12 lunanan anterior na e
enkuesta di víktima 27 porshento a bira víktima. Na 1995
58 porshento a yega di bira víktima i 30 porshento a bira víktima
den e 12 lunanan promé ku e investigashon tuma lugá.
- E delitonan ku mas a resaltá, ta kiebro, ladronisia for di
den kurá i pòrch, ladronisia for di den outo i di piesa
di outo.
- Den 39 porshento di e kasonan e víktimanan a hasi denunsia
di e delito na polis. Na 995 esei tabata 50 porshento.
- E motibunan ku mas e respondentenan ta menshoná pa no hasi
denunsia ta: polis lo no hasi nada n’e kaso, polis lo no por a
hasi nada/falta di prueba, kaso no ta sufisiente serio/no tabatin pèrdida/kos
di mucha, persona mes a solushoná e kaso/konosé e persona
ku a kometé e delito.
- Di esnan ku a hasi denunsia, 33 porshento a bisa di ta satisfecho
ku e esfuerso di polis. Kompará ku 1995 (43%) esei ta un bahada
ku 10 punto porshento.
- 35 Porshento di e respondente a duna di konosé ku nan tin
sintimentunan fuerte te hopi fuerte di ansha i intrankilidat. Kontrali
na 1995 (62%) esei ta hopi mas abou.
Wayaká, Pal’i
Kalbas i Watapana kandidato pa palu nashonal di Bonaire.
E tanda preliminar di elekshon di e palu nashonal di Bonaire a finalisá.
Algun sentenáres di persona a vota. E tres palunan ku a haña
mas tantu voto ta den sekuensia voluntario: Wayaká, Pal’i
Kalbas i Watapana òf Dividivi.
E elekshon di e palu nashonal di Bonaire a tuma lugá demokrátikamente
pa e populashon di Bonaire. Djaluna 20 i djamars 21 di òktober
tur hende por a duna su voto via telefon. Via yamada den korant i via
emisoranan di radio popular a hasi yamada na públiko pa partisipá
na e tanda preliminar. Den e tanda aki públiko por a skohe for
di un lista di 24 palu. Tabatin dos liña di telefon na disposishon.
Hóbennan di Jong Bonaire, ku asistensia di empleadonan di Gobièrnu
i STINAPA Bonaire a registrá tur e votonan.
For di e lista di 24 kandidato públiko a vota pa 14 palu: Brasia,
Kadushi, Kibrahacha, Pal’i Mangel blanku, Pal’i Boneiru,
Pal’i Kalbas, Pal’i Kui, Pal’i Lele, Pal’i Sia
blanku, Pal’i Sia Kòrá, Pal’i Taki, Watakeli,
Watapana i Wayaká. Di nan Wayaká, Pal’i Kalbas i
Watapana a bira e palunan den tòp tres. Kuantu voto kada palu
a haña eksaktamente nos no ta anunsiá pa esaki no por
influensiá e siguiente tanda di e elekshon.
Formulario pa vota
Awor e elekshon ta kontinuá ku un tanda eskrito den kual mester
vota pa un di e tres palunan ku ta keda kandidato. Fin di e siman aki
lo sali formularionan di voto den korantnan lokal i den 4-Sale, ku ta
parti via pòst na tur kas. Durante otro siman por vota anto ku
e formulario akí pa e palu nashonal di Bonaire di djaluna 3 te
ku djabièrnè 7 di novèmber. E sitionan kaminda
lo tin buzon pa entregá formulario di voto lo keda anunsiá
den kurso di e siman aki. E elekshon di nos palu nashonal di Bonaire
ta organisá pa STINAPA Bonaire i Gobièrnu.
Interupshon den distribushon
di koriente riba 25 i 26 oktober.
Despues di tur e problemanan ku WEB a wordu konfronta ku ne siman pasa
a bolbe surgi problema djasabra i djadumingu mainta. E dos problemanan
den e grid tabata kasi similar ku otro. Djasabra mainta e problema a
presenta alrededor di 6:27 i djadumingu alrededor di 7:00. Durante di
e problema aki e planta di TWR a bolbe sali for di servisio. Esaki a
pone ku un gran parti di Boneiru a keda sin koriente. Djasabra tabatin
indikashon ku tabata un kortsluiting den un kabel. Pero despues di a
midi esaki nada malu no a wordu detekta. Djasabra mainta mester a warda
kasi un ora prome ku a kuminsa ku e buskeda di e problema pa motibo
di e awaseru fuerte ku tabata kayendo.
Djadumingu mainta a nota ku riba e mesun trayekto ku e problema a origina
djasabra tabatin indicashonnan ku lo mester tabatin un otro problema.
Na e momentu ey a disidi pa laga e besindario di Kaya Beticio Croes,
Kaya Kanari i besindario afo pa hasi un chekeo intensivo. Aki por a
enkontra algun sistema di protekshon ku lo por tabata origen di e problema.
Despues di a kambianan a pone koriente bek alrededor di 12:30 den e
barionan aki.
WEB tin fuerte sospecho ku e grid a wordu afekta dor di e awaseru fuerte
ku a kai den e ultimo dianan ku a pasa. Ta normal ku por spera problemanan
tekniko despues di awaseru i mal tempu.
Na e momentunan aki WEB lo sigui hasi lo maksimo pa sigui monitor e
situashon pa asina minimalisa e inkonbenensia ku por surgi pa su kliente
pa motibu di awaseru i mal tempu.
Pueblo di
Boneiru a demostrá nan solidaridat ku e famia di Marlies.
Un kantidat di mil persona a marcha djaweps anochi mil meter for di
e rotonde na Kaya Amsterdam te na e planta di WEB n.v. na Hato kaminda
Marlies van der Kouwe a disparse luna pasá den mardugá
di 20 pa 21 sèptèmber ultimo. Den silensio e pueblo di
Boneiru a demostrá nan solidaridat ku e famia di Marlies. Na
final di e marcha famianan i e pueblo di Boneiru a pone potret di Marlies,
flor i bela na un palu.
Prome ku esei tabatin un seremonia den Jeugdhuis Jong Bonaire ku a resulta
muchu chikitu pa e kantidat di hende ku a hasi akto di presensia.
Tabatin palabra di parti di famianan i tambe di gezagheber Herbert Domacassé.






Sospechoso
prinsipal den e kaso di Marlies van der Kouwe, R.P. a atmití.
Fiskal David van Delft a partisipa ku e sospechoso prinsipal den e kaso
di Marlies van der Kouwe, R.P. a atmití di a bai ku Marlies i
a hasi algu ku ne. E fiskal no por a bai den mas detaye i a pidi prensa
tambe pa tene pasenshi i laga e investigashon kamna su kaminda.
DNA
ta konfirma identidat di Marlies van der Kouwe.
Despues ku e lokalisa e restunan mortal di Marleis van der Kouwe djabierne
ultimo, djadumingu e institutoi di NFI a hasi un investigashon di DNA
riba e restunan i nan a konfirma ku e restonan mortal ta di Marlies
van der Kouwe. Kontinuando ku e investigashon ayera mainta a detene
K.E.M. di 25 anja komo sospechoso ku su partisipashon den kitamentu
di hende su libertat kontra su boluntat i a hasi investigashon tambe
den dos kas. Ayera a termina ku e investigashon na e sitio ku a hanja
Marlies nav der Kouwe. E mayornan di Marlies a bishita e sitio i a laga
un buket di flor atras.

I huntu ku Kuerpo polisial nan ta hasi un petishon
pa trata e luga na un manera digno. Tambe nan lo apresia si e pueblo
di Boneiru laga un buket di flor atras na memoria di Marlies.
A
enkontra e restonan mortal di Marlies van der Kouwe.
Di parti di kuerpo di polis i fiskal David van Delft nan a anunsiá
djasabra durante un konferensia di prensa ku nan a enkontra e restonan
mortal di Marlies van der Kouwe di 24 aña ku a disparse den e
marduga di djasabra 20 pa djadumingu 21 di september. Bosero polisial
Reggie Huggins a tradusí informashon ku fiskal van Delft a duna.
Click aki pa
skucha Reggie Huggins.
Awe marduga
tabatin un black-out.
Despues di tur e problemanan ku WEB a wòrdu konfrontá
ku n’e den e último dianan, awe mardugá alrededor
di 2:15 a surgi un interupshon den produkshon di elektrisidat na e dos
plantanan di Hato i TWR ku a kondusí na un blackout total .
E promé indikashon tabata ku probablemente lo mester a surgi
un problema tékniko na dieselgenerador B ku tabata den operashon
na e planta di TWR. Esaki a trese ku n’e ku tur bario di Boneiru
a keda sin koriente. Despues di a hasi un inspekshon rigoroso a logra
pone e planta di Hato den korto tempu bek den servisio. Alrededor di
3:30 a logra pone koriente bek na e barionan di Antriol i Nrd. Saliña
i Playa Pabou.
Na momento ku mester a pone e planta di TWR bek den servisio pa asina
duna e otro barionan koriente, a bin konstatá ku tabatin problema
tambe ku un di e switchnan di altá tenshon i e sistema di bateria.
Despues di a kaba solushoná e problema aki a kuminsá pa
pone koriente bek na e diferente barionan alrededor di 6:45 di mainta.
Na e momento ei a bin konstatá ku e kabel ku ta perkurá
pa duna koriente na Playa tabatin un korto sirkuito den dje. Analisando
henter e problema aki bek mester bisa ku ta e korto sirkuito aki tabata
e orígen di e blackout aki.
Pa mas o menos 9:00 tur e otro barionan manera un parti di Playa, Rincon,
Tera Cora, Nikiboko, Republiek, Hato i Belnem a haña koriente
bek.
Despues di a remediá e situashon aki a sigui ku e trabounan pa
solushoná e defekto den e kabel ku ta perkurá pa duna
koriente na Playa.
Apesar di e hecho ku e personal di WEB a traha di dia i anochi durante
e último tres dianan ku a pasa, nan a hasi lo maximo pa solushoná
e problema. WEB NV ta pidi su diskulpa pa e inkonbeniensia ku a surgi
pa e kliente.
Team
di kalamidat a hasi un bon trabou, segun gezaghebber Thielman.
Gezaghebber interino Eddy Thielman ta satisfecho kon trabounan i kordinashon
di e team di kalamidat a kana durante di dianan ku mal tempu a pasa
riba nos isla.
Gezaghebber interino sr. Thielman ta gradisí un i tur ku a pone
man na obra pa evitá un situashon aun mas pió. For di
momentu ku gezaghebber interino a aktivá e ‘Rampenstaf’
tabatin e situashon bou di kontròl i a kuminsá mesora
ku e trabounan konforme operashon di e team i a mobilisá mesora
pa duna asistensha kaminda tabatin problema.
Dañonan kousa dor di e mal tempu ta konsiderablemente haltu i
awor ta momentu pa sòru pa tur kos ta na òrdu bek manera
kustumber i repará e dañonan hasí. E parti ku mas
a sufri daño ta e parti na kosta pabou. Na e parti aki e laman
brutu a hasi hopi daño. Den e kaso aki, kamindanan ku a kibra,
ophetonan bentá riba tera, palu i matanan ku a wòrdu tumbá
dor e bientunan duru. Tur esakinan ta forma un peliger pa hende i pa
tráfiko.
Remarkabel tabata ku apesar di tur e mal tempu ku nos a eksperenshá,
nos aeropuerto Flamingo a keda operashonal i den bon kondishon.
Un apelashon ta bai na kualke persona òf instansha ku ke duna
un man den limpiesa òf reparashon di dañonan esaki semper
ta bon biní i esaki tin ku bai tambe den kordinashon ku instanshanan
di gobièrnu.