Kambionan
den e pakete di seguro di kuido médiko 2012
Entrante 1 di yanüari 2012 tin algun kambio den e pakete di seguro
di kuido médiko pa aseguradonan di e Ofisina di Seguro di Kuido
Médiko.
Kiko a kambia?
• Pil (píldora pa prevení embaraso) ta inkluí
den e pakete pa tur asegurado di tur edat, pues e asegurado no mester
paga mas pa esaki.
• Aborto ku indikashon médiko den e sentido di Lei pa Aborto,
hasí pa un institushon ku lisensia a base di e lei aki, ta keda
rekompensá.
• Aborto sin indikashon médiko den e sentido di Lei pa
Aborto, hasí pa un institushon ku lisensia a base di e lei aki,
ta keda rekompensá, si e tuma lugá riba un di islanan
BES.
• E kantidat di intentonan pa inseminashon artifisial (tratamentu
di IVF òf e asina yamá tratamentu pa embaraso) ku ta keda
rekompensá, a bira un (1) intento.
• Tur asegurado tin derechi riba hospitalisashon den un espasio
ku kontròl di klima i un sistema pa tene insekto pafó,
no ta importá e klase.
• Si bo ta den eksterior, semper bo ta sigurá pa kuido
médiko di emergensia, òf mihó bisá kuido
médiko ku no tabata plania i ku no por posponé.
• Rekompensa pa aparato di oido pa aseguradonan di 16 aña
bai ariba, si:
Ta duna e aparato promé biaha òf si ta ménos ku
seis aña pasá a duna e aparato pa promé biaha,
a oumentá di USD 660 pa USD 1.100;
A duna un aparato di oido na e asegurado mas largu ku seis, pero ménos
ku shete aña pasá, a oumentá di USD 785 pa USD
1.200, i;
A duna e aparato di oido shete òf mas aña pasá
na e asegurado, a oumentá di USD 900 pa USD 1.300.*
*Aseguradonan te ku e edat di diesinku aña tin derechi riba rekompensa
kompletu di un aparato di oido.
Por haña informashon tokante e seguro di kuido médiko
riba www.rijksdienstcn.com bou di e kabes kuido. Si bo tin mas pregunta,
bo por yama Ofisina di Kuido Médiko na 715 8899 (Boneiru), 318
3375 (Sint Eustatius) i 416 3552 (Saba).
Lydia
Emerencia, gezaghebber nobo di Boneiru
Djabierne Ministerraad a bai di akuerdo ku e proposishon di Minister
mr. drs. J.W.E. Spies di Asuntunan Interno i di Reino (BZK) pa nombra
sra. L.A. Emerencia, PhD (Lydia) komo gezaghebber di Boneiru.
Sra. dr. Lydia Emerencia a nase na 1954 na Aruba i ta di desendensia
Boneriano. Su tata defuntu a nase na Boneiru i e tin vários famia
ta biba na Boneiru. E konosé Boneiru bon, i a bishitá
e isla na hopi okashon. E gezaghebber nobo tin dos yu.
Sra. Emerencia tin hopi aña di eksperensia den enseñansa.
For di 2010 e ta direktor di e sentro di investigashon i desaroyo na
Universidat di Aruba i promé ku esei e tabata rèktòr
di e mes un universidat. E tin dos titulo akadémiko. Unu di Universidat
di Utrecht i unu di Universidat Katóliko di Nijmegen. Sra. Emerencia
ta susesor di mr. dr. Glenn A.E. Thodé ku for di dia promé
di yanüari, 2012 ta den e funshon di rèktòr di Universidat
di Aruba.
Ta huramentá e gezaghebber nobo dia promé di mart , 2012
dor di e Representante di Reino sr. Wilbert Stolte den Passangrahan.
Hopi hende a reakshoná riba e vakatura di gezaghebber.
For di esaki a hasi un selekshon i a hiba kòmbersashonnan ku
kandidatonan ku en prinsipio tabata kumpli ku eksigensianan di profil
ku a keda stipulá.
Konseho Insular a apuntá un komishon di konfiansa ku a duna un
rapòrt di e resultadonan.
E Representante di Reino a duna un konseho na e minister di BZK. Nombramentu
di e gezaghebber ta tuma lugá pa medio di un dekreto di La Reina
i ta nombrá e gezaghebber pa un periodo di seis aña.
Preisnan
na Hulanda Karibense basta mas haltu den 2011
Den 2011, e preisnan promedio di konsumidó na Hulanda Karibense
tabata basta mas haltu ku un aña promé. Sint-Eustatius
tabatin e inflashon di mas haltu, 9,9 porshento. E oumento di preis
na Boneiru tabata di 5,4 porshento i na Saba 6,4 porshento. Komo komparashon,
na Hulanda inflashon na 2011 tabata 2,3 porshento.
Na Boneiru, prinsipalmente preis di kuminda, bibida no alkohóliko
i transporte a kontribuí na e inflashon. Aña pasá,
kuminda tabata 7,8 porshento mas karu ku na 2010. Por atribuí
esei prinsipalmente na preis di karni. Transporte a bira mas karu prinsipalmente
debí na subida di preis di pasashi di avion. Preis di gasolin
tambe a yuda subi inflashon. Preis di gasolin a subi prinsipalmente
den e promé mitar di aña. Preis di paña tambe a
subi den 2011 ku 11 porshento.
A adaptá algun di e sifranan di e di tres kuartal di 2011 ku
a aparesé den un publikashon anterior. Esaki ta debí na
datonan ku a bira disponibel despues. Awor sí e sifranan ta definitivo.
E sifranan di e di kuater kuartal di 2011 i e sifra total pa henter
2011 ta preliminar. Lo fiha e sifranan definitivo na momento ku publiká
e sifranan di e promé kuartal di 2012.
Diputado
Serfilia a inougurá bòrchi prevenshon di dengue
Djaluna atardi gobièrnu di Boneiru pa medio di diputado enkargá
ku salubridat, huntu ku hefe di Servisio di Salubridat Públiko
i Higiena a hasi inougurashon di un di e bòrchinan den kuadro
di e kampaña pa kombatimentu di dengue. Asina un i tur por tuma
nota i yuda prevení e malesa di dengue mas tantu ku ta posibel
riba nos dushi isla Boneiru.
E bòrchi ku a keda inougurá ta dilanti di Stadion di Playa
i dentro di poko lo poné mas bòrchi na kamindanan stratégiko
ku pueblo por tuma nota di nan pa yuda prevení e malesa di dengue.
Segun diputado Serfilia e biaha aki a hasi e bòrchinan mas grandi
pa asina pueblo por tuma mas mihó nota di e diferente slogannan
ku tin pa asina intensivá e kombatimentu di e sangura nan ku
por trese e malesa di dengue. Dentro di poko lo bin mas bòrchi
na otro idioma pa asina tur suidadano di Boneiru por komprondé
e mensahe pa yuda prevení e malesa di dengue.
Na e momentu ei diputado Serfilia i tambe e hefe di e servisio di higiena
a hasi uso di e oportunidat pa un biaha mas yama danki na e trahadónan
di e servisio ku ta hasiendo nan máksimo esfuerso pa kombatí
e sangura di dengue den barionan na Boneiru. Un danki a bai na trahadónan
di DROB tambe ku a koperá pa traha e bòrchinan.
Proyekto
multi funshonal di parokia San Luis Beltran a kuminsa
Djaluna mainta na Sentro Parokial Tia Sani, diputado Silvana Serfilia
i diputado James Kroon a hasi inisio ofisial di e proyekto pa yega na
un sentro multi funshonal den e bario di Rincon, situá na e Sentro
Tia Sani. E proyekto aki ta finansiá pa fondonan ku Hulanda ta
pone disponibel i ku ta manehá via di USONA bou di e inisiativa
socio-economiko, “SEI projecten”.
Gobièrnu di Bonaire a asigná Joselito Statia di e büró
Statia Project Development & Architectural Design B.V. pa konhuntamente
ku e departamento di DROB dirigí i kontrolá e parti di
e renobashon pa e proyekto Sentro Multi Funshonal. E kompania J.V. Constructions
a haña e trabou pa medio di un destaho. E proyekto aki lo bai
tin un durashon di aproksimadamente 4 luna, dependiendo di e influensha
di tempu.
Tantu diputado James Kroon komo diputado Serfilia a ekspresá
nan satisfakshon ku e proyekto aki ta bai kuminsá kana pa e pueblo
di Rincon i ku ta duna inisio na e trabounan.
Tur esunnan enbolbí tabata hopi entusiasmá ku e proyekto
a inisiá i tur ku a hiba palabra a gradisí tur hende ku
a traha konhuntamente sin mira koló polítiko, sino a mira
pa e pueblo di Rincon i esaki ta hasi nos grandi na Boneiru.
Mr.
Hoekstra a huramenta komo hues
Djabièrnè 13 di yanüari 2012 a huramentá hues
mr. Remco Peter Paul Hoekstra komo miembro di Korte di Hustisia di Aruba,
Kòrsou, Sint Maarten i islanan BES, stashoná na Boneiru.
Segun lei ta preskribí ela huramenta dilanti gezaghèber
Peter Silberie.
Tabata sekretario general di Entidat Públiko mr. Nerry Gonzales
ku a lesa e prosèsverbal pa asina komplementá e akto legal.
Mr. Hoekstra ta remplasá mr. Adang kende tabata stashoná
na Boneiru pa un aña i mei. Mr. Hoekstra a traha na Kòrsou
algun aña i awor ta na Boneiru pa ehersé su labor komo
wes aki na Boneiru pa Korte di Hustisia di BES i islanan Kòrsou,
Aruba i Sint Maarten.
Klaas
de Jong hefe di polis suplente
Pa motibu di asuntunan priva señor N.G. (Klaas) de Jong lo remplasá
hefe di polis, señor Jan Rooijakker, pa un periodo di un par
di siman.
Señor De Jong ya pa algun aña ta trahando komo kordinadó
Plan Veiligheid na Kòrsou i lo añadí na su tareanan
e funshon di hefe di polis suplente.
Supervishon
di libertat kondishonal awor tambe posibel ku un banchi di ènkel
ku GPS
Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) ta start ku uso di
e banchi di ènkel ku GPS na momentu di supervishon di libertat
kondishonal di sospechoso i kriminalnan. Lo kuminsá usa e sistema
di kontròl elektróniko moderno aki entrante 16 di yanüari
2012 na Boneiru, Sint Eustatius i Saba. E instrumento aki lo yuda Stichting
Reclassering Caribisch Nederland minimalisá e riesgo pa víktimanan
i tambe pa sosiedat.
E banchi di ènkel ku GPS ta e instrumento ku kual Reclassering
por kontrolá paradero di esun ku tin’é bistí,
esta si e persona bou di vigilansha ta kaminda e mester ta òf
kaminda e no mag di ta. Riba òrdu di hues Reclassering ta vigilá
esnan ku risibí kondena, prezunan ku ta den nan último
fase di nan kastigu i tambe detenidonan ku ta den espera di nan huisio.
Di e forma aki e sospechoso i kriminalnan por haña nan kaminda
bèk pa sosiedat di un forma responsabel. Banda di esaki e banchi
di ènkel ta evitá ku e sospechosonan ta pèrdè
trabou òf no por kontinuá nan estudio debí ku nan
ta den kustodia di polis. Pasó ta netamente esaki ta hunga un
ròl grandi ora residivista kai bèk den komportashon kriminal.
Hues i minister di Seguridat i Hustisia ta determiná si un akusado
òf kriminal ta bin na remarke pa vigilansha via e banchi di ènkel
ku GPS. Stichting Reclassering Caribisch Nederland i Prizòn ta
duna Hustisia konseho riba esaki. E konseho aki ta basá riba
e riesgo ku ta eksistí pa komunidat.
Ku e banchi di ènkel ku GPS, Reclassering por kontrolá
si esun ku tin e banchi di ènkel bistí ta mantené
su mes na e kondishonnan speshal ku a imponé riba dje. E kondishonnan
speshal aki ta konsistí di òrdu i prohibishon di lokalidat.
E òrdu di lokalidat ta enserá ku e persona bou di vigilansha
mester t’ei na un sierto sitio na e ora ku ta eksigí esaki
di dje. Por ehèmpel un persona bou di vigilansha ku tin e banchi
di ènkel bistí ta obligá di ta na su kas entre
7 or’ di anochi i 6 or’ di mainta.
Un prohibishon di sitio ta ku esun bou di vigilansha no ta permití
di t’ei na sierto orarionan na sierto sitionan. Un ehèmpel
di esaki ta ku e persona bou di vigilansha pa tres luna largu no ta
permití di bai den serkania di kas di su víktima.
Na momentu ku e kondishonnan speshal aki keda violá, ta nifiká
ku e persona bou di vigilansha tòg ta bai bèk tras di
trali mesora.
Reclassering Nederland ya ta usa e sistema di banchi di ènkel
ku GPS aki ya pa algun aña kaba na Hulanda.
Sufisiente
atenshon pa detenidonan di Saba i Sint Eustatius
Den un korant lokal a publiká ku lo tin tenshon den e instituto
aki bou di presunan di Saba i Statia pasobra supuestamente nan lo no
ta haña sufisiente atenshon. No mashá tempu pasá
tin algun menor di edat for di Saba den JICN, na Boneiru. E personal
di e instituto tin yùist sufisiente atenshon pa e hóbennan
aki pasobra nan ta konsiente di e echo ku e hóbennan aki ta leu
for di kas i dor di esaki nan detenshon por ta mas difísil pa
nan.
Tur detenido por yama nan abogado i famia, kuantu biaha ku nan ke, basta
nan tin karchi di telefon pa hasi esaki. Pues esei ta konta tambe pa
detenidonan prosedente for di Saba i Sint-Eustatius. Tin e posibilidat
pa famianan deposita sèn riba un kuenta pa asina nan por kumpra
e karchinan aki. E fin di siman ku e hóbennan aki a yega Boneiru,
nan no tabatin e numbernan di telefon korekto pa yama, pero entretantu
esaki tambe a keda resolvé i nan tin kontakto ku nan famianan
na Isla Riba.
Detenidonan na e instituto ta haña tambe oportunidat pa risibí
bishita èkstra di famianan ku ta bini for di afó pa bishitá
nan.
Fundashon
pa konsumidó denter di poko lo kuminsá funshoná
Fundashon pa Konsumidó, despues di un reunion fin di aña
pasa kaminda a elihí un direktiva nobo, tabatin deseo pa kuminsá
funshoná inmediatamente i sigur den desèmber di aña
pasa. Pa motibu di algun rekisito atministrativo e direktiva nobo no
a logra inskripshon manera ta eksigí denter di Kámara
di Komersio. Esaki a pone ku e Fundashon no por a kuminsá ku
su aktividatnan te ku ainda. Durante di un reunion ku Diputado Burney
el Hage ayera tardi 12 di yanüari, e miembronan di direktiva a
duna splikashon na e Diputado di loke ta e aktividatnan ku e direktiva
nobo a desplegá pa hasi e fundashon aktivo. E reunion a duna
klaridat riba e último rekisitonan atministrativo ku falta pa
e fundashon por ranka Sali. Den e rekisitonan aki tin nesesidat tambe
di algun kontribushon di parti di Entidat Públiko p’asina
tur kos por keda kla pa e Fundashon kuminsá ku su aktividatnan
na benefisio di e konsumidó aki na Boneiru.
Manera ta konosí despues di yanüari 2011 a surgi un instabilidat
grandi pa loke ta trata preisnan di produktonan i servisionan aki na
Boneiru. Hopi ta e reklamonan ku kosto di bida a bira karu i ku komersio
ta apliká preisnan ku ta parse demasiado haltu pa ku produktonan
i servisionan. Den tur e situashon aki Gobièrnu di Boneiru den
òktober di 2011 a anunsiá un ofensiva pa trata na trese
un balansa mas real entre preisnan di produktonan i servisionan i entradanan
òf mihó bisa salarionan aki na Boneiru. E ofensiva aki
pues mester fortifiká forsa di kompra aki na Boneiru. Den e plan
di ofensiva aki entre otro akshonnan, Gobièrnu a primintí
di duna forsa bèk na e Fundashon pa Konsumidó di Boneiru
ku tin basta tempu sin ta aktivo. Pa por a realisá e revitalisashon
di e fundashon, Gobièrnu a hasi esfuersonan via di su Servisio
di Asuntunan Ekonómiko i di Labor, DEZA, pa buska miembronan
nobo pa direktiva di Fundashon pa Konsumidó. Tur esaki a tuma
lugá den fin di aña 2011 i a haña sinku miembro
motivá i prepará pa por asumí e responsabilidat
di aktivá e fundashon. Tur envolví a spera ku e rekisitonan
atministrativo lo a keda kla rápido pa e fundashon por a kuminsá
mesora ku aktividatnan visibel na benefisio di e konsumidó. Kosnan
no a kana mes rápido ku tabata deseá i pues e resultado
ta ku ta awor den yanüari aki lo finalisá tur rekisito atministrativo
pa aktivá e fundashon.
Den e reunion ku Diputado e miembronan nobo di e direktiva di Fundashon
pa Konsumidó a mustra, mes òf mas motivá ainda
ku aña pasa, pa por duna forsa bek na un Fundashon pa Konsumidó
aki na Boneiru. E miembronan a pidi Diputado el Hage pa pidi tur sosten
posibel di parti di Gobièrnu pasobra tur e miembronan ta hopi
motivá i kla para pa kuminsá ku akshonnan pa protehé
i guia konsumidónan aki na Boneiru. E sinku miembronan di e direktiva
nobo ta e siguiente personanan, señor Eric Beeldsnijder, Andy
Martinus, Pastor Alex Seinchi, i senoranan Melena Ramires-Silberie i
Yolanda Daflaar.
Diputado el Hage a sigurá e miembronan ku nan lo por konta ku
e sosten finansiero nesesario di Entidat Públiko di Boneiru pa
asina e trabounan di e fundashon por kuminsá, sigui i surgi efekto.
Por último Diputado el Hage a enfatisá ku e fundashon
mester traha ku kara pa pueblo, pues e konsumidó i no kara pa
Gobièrnu. E fundashon mester ehersé su trabounan liber
di tur influensia polítiko òf influensia di Gobièrnu
òf influensia di gremionan aki na Boneiru.
Kámara
di Komersio ta komprometé su mes pa sostené komersio i
industria
Djamars Kámara di Komersio i Industria Boneriano durante e promé
reunion pa e aña 2012 konforme e lei di Kámara di Komersio
i Industria BES a eligí un presidente i vise presidente pa aña
2012. Evert Piar a keda reeligí komo presidente i Martinus van
der Valk a keda reeligí komo vise presidente pa e demas miembronan
di direktiva. Banda di e presidente i vise presidente nobo e direktiva
di KvK ta konta ku Huub Groot, komo sekretario, Maricella Croes-Oduber,
tesorero i Gregory Obersi komo segundo tesorero i segundo sekretario.
Maricella Croes-Oduber i Gregory Obersi a wòrdu eligí
komo miembro di direktiva den e elekshon ku a tuma lugá na dezèmber
último. E direktiva nobo di Kámara di Komersio a komprometé
su mes pa sostené komersio i industria Boneriano den tur aspekto
i kumpli kabalmente ku su tareanan.
Sekshon
higiena públiko a risibí sertifikado
Resientemente empleadonan di e Sekshon di Hygiena Públiko, a
sigui un kurso di 2 dia basá riba aspektonan di Kontròl
i mantenshon di òrdu riba tantu e tereno di horeca, supermerkado
i kombatimentu di e sangura Aedes Aegipty ku ta transmití e vírus
ku ta okashoná e malesa Dengue.
Manera ta konosí kaba, pa loke ta trata protekshon di nos pueblo
kontra malesanan viral manera Dengue i otro tipo di malesa kousá
dor di alimentonan ku no ta salú pa nos habitantenan, e Sekshon
di Hygiena Públiko su ròl pa protehá e komunidat
aki ta determinante.
Netamente den e kuadro aki i pa duna mihó servisio na nos pueblo,
último dos añanan a bin ta pone mas énfasis riba
e parti di kurso pa e empleadonan kapasitá nan mes pa asina brinda
mihó servisio pa asina ehersé nan labor manera mester
ta, profeshonal.
Durante e kurso a keda tratá elementonan manera estudio i implementashon
di diferente instrumentonan di mantenshon di òrdu, kon pa influenshá
e komportashon deseá konforme reglanan eksistente di empresanan
lokal i habitantenan, i ehekushon di kontròlnan rutinario i kompilashon
di rapòrtnan en kuestion.
Aña
Muhá na Boneiru na 2011
Manera Servisio Meteorológiko a antisipá, e total di awaseru
na aña 2011 a sali riba e promedio di hopi aña. Meskos
ku temporada di áwaseru na 2010, nos temporada di áwaseru
di aña pasá (òktober te ku dezèmber 2011)
a ser influenshá signifikantemente dor di e fenómeno ku
yama La Niña.
E total di áwaseru pa Flamingo Airport durante di 2011 tabata,
ku 822.0 mm, no ménos ku 76.2% riba promedio. E kantidat di awa
aki por ser kompará ku loke a kai einan na aña 2004. Ounke
e total di Flamingo Airport ta bastante riba promedio, e ta tòg
in tiki abou kompará ku otro lugánan kaminda ku ta midi
awa, manera por ehèmpel Brasil (BOPEC) – 849.3 mm, Playa
Pabou – 999.8 mm i Lagun Hill (LVV) – 873.0 mm.
Boneiru
tin práktimente e aeropuerto di mas “safe” den region
Desde ku e kambionan konstitushonal di 10-10-10 a tuma lugá,
Boneiru no ta kai mas bou di Antia Hulandes, lesa Kòrsou. For
di e fecha menshoná e Minister di Infrastruktura i Medio Ambiente
ta responsabel pa seguridat i supervishon di aviashon. Hulanda, bou
di kua ta kai Boneiru, Saba i St. Eustatius, ta kai bou di e kategoria
1 di e asina yama FFA International Safety Assesment program. Esaki
ta un konfirmashon internashonal ku seguridat di e buelo ta garantisá.
Desde 10-10-10 Boneiru ta resortá pa loke ta trata aviashon direktamente
bou di e Ministerio di Infrastruktura i Medio Ambiente i en partikular
bou di e resien yama Inspectie Leefomgeving en Transport, ILT (Inspekshon
di Medio Ambiente i Transporte). E kambio aki a drenta na vigor desde
promé di yanüari 2012. E ILT ta e anteriormente yama “Inspectie
Verkeer en Waterstaat”.
Aeropuerto Flamingo, despues di e renobashon di e pista di aterisahe
na 2011, ta disponé di un di e pistanan di aterisahe di mas nobo,
mas “safe” i mas largu den region ademas e ta kumpli ku
e normanan internashonal. Esaki a bira posibel danki na e finansiamentu
i e asistensia tékniko di Gobièrnu Hulandes atraves di
e proyekto mionario.
Pa mantené i mehorá e posishon riba e tereno di seguridat,
Gobièrnu di Hulanda ta keda invertí den e trabounan nobo
na aeropuerto Flamingo ku konstrukshon di un stashon nobo pa bombero
nan den 2012/2013. Lo bini ekiponan moderno di nabegashon i un terminal
nobo tambe ta den e plan.
Pa mehorá aun mas e seguridat di buelonan lo bai traha durante
e próksimo sinku añanan den kolaborashon ku Gobièrnu
di Hulanda i implementá mas tantu posibel e norma Oropeo EASA,
ku den mayoria kaso ta mas estrikto.
E invershonnan aki a pèrmití nos i tur ku ta bishitá
e aeropuerto pa gosa di un die aeropuertonan di mas moderno i mas sigur
den nos region.
Apertura
di e proyekto “What is Bonaire’s Cruise Tourism Worth?”
Dia 9 di yanüari último a tuma lugá inisio di e proyekto:
“What is Bonaire’s Cruise Tourism Worth?”. Hugo Gerharts,
pionero den entre otro turismo krusero na Boneiru, a hasi apertura di
e investigashon riba e balor di turismo krusero pa ekonomia di Boneiru.
Ela hasi esaki dor di hiba esunnan presente mas ku 40 aña bek
den tempu, e dia ku e promé barku krusero a yega Boneiru.
Banda di señor Gerharts, Gezaghèber suplente Peter Silberie,
diputado Burney el Hage, diputado Silvana Serfilia, representantenan
di Ministerio di Asuntunan Ekonómiko, Agrikultura i Inovashon
i representantenan di sektor di turismo tabata presente na e enkuentro
aki.
Organisashonnan ku ta traha huntu den e investigashon aki ta:
Ministerio di Asuntunan Ekonómiko, Agrikultura i Inovashon/CN
ku tambe ta finansiá e proyekto importante aki, Tourism Corporation
Bonaire, Vrije Universiteit van Amsterdam, Universiteit van Wageningen,
Marine Positive i e ofisina di consultancy WKICS.
Ekonomia di Bonaire ta dependé di turismo. Tantu turistanan ku
ta bin pa sambuyá komo turistanan krusero ta generá empleo
i entrada. E aktividatnan di e turistanan aki tin impakto tantu positivo
komo negativo riba Bonaire. E parti positivo ta ku banda di generá
empleo i entrada, loke ta krusial, turismo ta trese bida i moveshon
i konsekuentemente ta krea oportunidat pa hasi negoshi lokual ta nifiká
kresementu ekonómiko pa Bonaire. E parti negativo ta e impakto
di turismo riba naturalesa i e tráfiko den i rondó di
Kralendijk. Ta hasi e investigashon pa haña un bon bista di e
efektonan positivo i negativo di turismo. “Pa bo sa, bo mester
midi” e filosofia ta.
E promé fase di e proyekto ta den man di Bonaire su ekspertonan
di turismo manera: representantenan di Bonhata, Bonaire Hospitality
Group i CURO. Pa medio di un enkuesta bou di 1200 turista lo investigá
kon nan a eksperenshá Bonaire. Na nan salida for di Bonaire,
lo pidi tantu turistanan di krusero komo turistanan ku ta biaha ku avion
pa koperá ku e investigashon aki. Banda di esei lo bai midi e
impakto di turismo riba naturalesa di Bonaire. Tambe lo tin un investigashon
pa haña sa opinion di empresanan den industria di turismo.
Lo suministrá e resultadonan di e proyekto aki na desaroyadónan
di maneho pa asina nan disponé di e informashon i análisisnan
korekto. Basá riba e informashonnan akumulá, Bonaire lo
por kanalisá e desaroyo di turismo hopi mas mihó i di
e forma aki riba tèrmino largu optimalisá e aporte di
turismo na bienestar di Bonaire.
Polis
a detene diferente persona durante fin di siman
Djasabra 24 di desèmber alrededor di 4 or di mardugá sentral
di polis a dirigí patruya pa Kaya Nikiboko Zuid, na e diskoteka
El Cumbre, pa un kaso di robo. E malechor a kòrtá saku
di pantalon di e víktima i a hòrta su pòtmòni
i su telefon. A base di informashonnan ku polis a kompilá a start
ku un investigashon i mas òf ménos un ora despues polis
a interseptá un vehíkulo ku ta korespondé ku deskripshonnan
duna, na altura di Kaya J.G. Hernandes. A detene e shofùr i polis
ta investigando e kaso aki.
Riba djasabra 24 di desèmber di mèrdia, polis a detené
dos trahadó di Van der Tweel Supermarket na Kaya Industria, relashoná
ku e malversashon kometé dos dia anterior. E personanan a horta
artikulo den e supermerkado. Despues ku a tuma nan deklarashon e dos
detenidonan por a bai kas.
Djasabra 24 di desèmber, alrededor 11or di anochi, polis a atende
un kaso di violensia domestiká. Un hòmber di inisial J.F.
lo a maltratá su amiga. A konseha e víktima pa buska ayudo
médiko. E hòmber a keda detené pa mas investigashon.
Riba e promé dia di Pasku, 25 desèmber, polis a haña
un kaso kompliká ku vários delito ku tin konekshon ku
otro. Tres denunsia a ser hasi di robo, a haña un outo bek i
pa e mesun kaso a detené kuater persona. Te na e momentunan aki
polis no por duna mas informashon pa motibu investigashon.
PCN
ta oumentá penshunnan ku 2%
Direktiva di e fundashon di penshun Pensioenfonds Caribisch Nederland
(PCN) a disidí di oumentá e penshunnan entrante yanüari
2012 ku 2%. E oumentu aki ta konta ámbos pa penshonadonan aktual
i tambe pa e derecho di trahadónan aktivo ku no ta kobrando penshun
ainda.
PCN su meta ta pa kada aña adaptá e penshunnan segun desaroyo
di kostonan di bida. Sin embargo, ta dependé entre otro di resultado
di invershonnan i tambe e salu finansiero di e fondo si e penshunnan
por wòrdu adaptá berdaderamente. Kada aña di nobo
e direktiva ta studia resultado di invershonnan i e grado di kobertura
pa asina determiná si ta responsabel pa oumentá e penshunnan.
Direktiva na e momentu ei no ta wak solamente e estado finansiero di
e fondo na un momentu partikular, pero tambe e perspektivanan riba tèrmino
mas largu. Esei ke men ku e subida di penshun no ta outomátiko.
Den PCN no ta eksistí un subida outomátiko.
E direktiva di PCN na e momentu aki ta di opinion ku e situashon finansiero
di e fondo ta di tal índole ku tin sufisiente espasio pa subi
e penshunnan ku 2%. Personanan ku na e momentunan aki ta kobrando un
penshun di behes, penshun di viudo/viuda òf penshun di huérfano
tur lo kuminsá kobra e montante nobo for di yanüari 2012.
Richard
Hart a bira Presidente di Usona
Djaluna 12 di desèmber último, miembronan di direktiva
di Usona, a realisá un bishita serka Kolegio Ehekutivo di Entidat
Públiko Boneiru. Usona ta e instansha ku ta manehá fondonan
di desaroyo ku Hulanda ta pone na disposishon di islanan ku tabata forma
parti di Antia.
Durante di e kombersashon ku a tene ku miembronan di Kolegio Ehekutivo,
Usona a duna di konosé ofishalmente ku Jaime Saleh no ta presidente
di e direktiva di USONA mas entrante dia 1 di desèmber i ku pa
dia 15 di desèmber Richard Hart, lo ta presidente nobo pa USONA.
Tambe a evaluá e trabounan ku USONA a desplegá durante
di e último aña i kon lo por mehorá esaki.
USONA a manehá e programanan di SEI (Sociaal Economisch Initiatief)
i IVB (Institutionele Versterking en Bestuurskracht) pero tambe proyekto
finansiá dor di Union Oropeo manera entre otro proyekto instalashon
di kloaka.
Partidonan
a firma akuerdo di kondishonnan laboral 2012
Riba 23 di novèmber 2011 na Saba a yega na un akuerdo di negoshashon
pa e kondishonnan laboral pa empleadonan públiko di Hulanda Karibense.
Despues di esei a tuma lugá e kòmbersashonnan den seno
ku entretantu ta tras di lomba. Djarason, 14 di desèmber 2011
a firma e akuerdo di kondishonnan laboral pa ofisialisá esaki.
Ta trata di un pakete di palabrashonnan ku ta korespondé ku e
desaroyo di entrada den kua ta tuma un paso importante pa harmonisá
e kondishonnan laboral di tur empleado públiko. Gezaghebber di
Saba, Jonathan Johnson a firma pa Entidat Públiko Saba, Gezaghebber
di Entidat Públiko Sint Eustatius, Gerald Berkel a firma pa Sint
Eustatius, diputado Burney El Hage a firma pa entidat públiko
Boneiru i Sybren van Dam a firma na nòmber di Rijksdienst Caribisch
Nederland.
Indeksashon
di ònderstant i areglonan di e ministerio di Asuntunan Sosial
i Empleo den 2012
E minister di Asuntunan Sosial i Empleo (Sociale Zaken en Werkgelegenheid
– SZW) a indeksá e ònderstant i e areglonan finansiero
di SZW pa Hulanda Karibense. A publiká tur e regulashonnan i
e montantenan mará na esakinan den ‘Staatscourant’
di 29 di novèmber 2011.
A skohe pa diferente montante pa kada isla, teniendo kuenta ku e sifranan
di inflashon tabata diferensiá konsiderablemente pa isla. CBS
a duna indikashon di un inflashon di 5.9% pa Boneiru, pa Saba 6.6% i
pa Sint Eustatius 11.2%.
Aki bou por mira e areglonan di mas importante i e montantenan mará
na esaki.
1. Penshun di behes (Algemene Ouderdomsverzekering
– AOV), pago máksimo. Na tur isla esaki tabata $524 i ta
bira na Boneiru $555, na Saba $558 i na Sint Eustatius $582 entrante
1-1-2012
Pago èkstra Saba ku tabata $42 ta bira entrante 1-1-2012 $45
i pago èkstra Sint Eustatius ku tabata $10 ta bira entrante 1.1.2012
$12.
2. Penshun di biuda i penshun di wèrfano (Algemene
Weduwen- en Wezenverzekering - AWW)
Ta indeksá entrante 1-1-2012 tur e montantenan (dependiente di
edat i situashon) ku e porsentahenan ariba menshoná.
3. Ònderstant
Ta indeksá entrante 1-1-2012 tur e montantenan (pa solteronan,
personanan kasá, ku/sin yu i personanan inkapas pa traha) ku
e porsentahenan ariba menshoná. (esaki ta konta tambe pa pagonan
èkstra)
Pa loke ta trata e ònderstant mínimo, esaki tabata $80
i ta bira na Boneiru, $85, Saba $86 i Sint Eustatius $89 entrante 1-1-2012
Gobiernu
ta prolonga periodo di pago di erfpagt
Resientemente a sali notanan pa paga èrfpagt 2011. Kolegio Ehekutivo
a stipulá altura di e kánòn na 6 porshento despues
di aprobashon di Kolegio Insular di e balornan di tereno. E balornan
di tereno ta den e “Besluit grondwaarden domein Bonaire 2011”,
ku a drenta na vigor 1 di yanüari 2011. (por konsultá e
dekreto aki riba www.bonairegov.com). E desishon, tumá na novèmber
2010, ta sali for di e eksigensia di Kolegio di Supervishon Finansiero
pa fihamentu mas detayá di formulashon di tarea 2011, manera
inkorporá den e presupuesto di 2010. E tempu ei a konsiderá
diferente medida. E adaptashon pa loke ta trata balor di tereno p’asina
pone e kánòn di èrfpagt na un nivel responsabel
a keda diskutí ampliamente pa e diferente Kolegionan Ehekutivo
i e toma di desishon tokante e tópiko aki a sosodé na
un manera bon fundá. Finalmente a stipulá balor di tereno
kaminda a tene debidamente kuenta ku barionan di ménos rikesa.
Esaki ta e promé adaptashon total di e kànòn di
èrfpagt desde 1954. Tabata despues di hopi tempu ku tabata duna
terenonan nobo na èrfpagt na balornan a base di balornan stipulá
na e momentu ei. Di e manera aki a surgi un desigualdat enorme entre
hürdónan di tereno na èrfpagt, no opstante e hecho
ku e terenonan ta den e mesun bario, ku e mesun karakterístikanan,
pero solamente ku a duna nan na èrfpagt na diferente momentu.
Kánònnan di terenonan ya duná na èrfpagt
nunka a haña adaptashon. Tur hürdó di tereno na èrfpagt
pa un tempu largu por a probechá di e balornan abou di e terenonan.
Ku introdushon di e dekreto ta bini un fin na e desigualdat ku durante
aña a surgi enkuanto kánònnan di èrfpagt.
A eliminá e desigualdat pa tur tereno na èrfpagt duná
binti òf mas ku binti aña pasá .
Den transkurso di aña hopi a sosodé riba tereno di balor
di biennan inmóbil. Na un sierto momentu mester a hasi algu pa
den futuro duna un empuhe na drechamentu di e infrastruktura. E balornan
no ta solamente konsiderabel mas abou ku e taksashonnan hasí
meimei di aña 2011, pero tambe ta supstansial tambe mas abou
ku e islanan den besindario. Den un palabra Boneiru, pa loke ta kosto
pa èrfpagt te ainda ta atraktivo.
Tambe mester partisipá ku e adaptashon na e kánònnan
ta hasí na tur tereno na èrfpagt ku gobièrnu di
teritorio insular Boneiru (awor Entidat públiko Boneiru) a duna
binti òf mas ku binti aña pasá. Ta bai dura diesnuebe
aña promé ku kobra e belasting a base di e balornan nobo.
Determinante pa e adaptashon ta e fecha ku e gobièrnu lokal a
hasi entrega di e tereno.
Kolegio Ehekutivo ta konsiente ku den sierto kaso hürdó
di e tereno na èrfpagt no por paga dentro e tempu stipulá.
Pa tal motibu Kolegio Ehekutivo a disidí pa prolongá e
tèrmino di pago te 31 di mart 2012. Si ainda ta eksistí
problema enkuanto e pago por traha sita ku servisio di impuesto/CN.
Na final ta bon pa indiká ku Kolegio Ehekutivo ta trahando riba
un dekreto pa loke ta trata bendementu di tereno na èrfpagt.
Esnan ku tin derechi di èrfpagt ta haña oportunidat pa
bira doño di e tereno hañá na èrfpagt. Pronto
Kolegio Ehekutivo ta bai hasi esaki. Ya a kuminsá ku e preparashonnan.
A
firma kontrakt pa finalisa warda di polis
Djaluna 5 di desèmber Korpschef Jan Rooijakker a firma un kontrakt
ku Bouwmaatschappij Bonaire N.V. pa finalisá e parti nobo di
Warda di Polis i renobá e parti eksistente.
Na final di 2009 e proyekto a stanka pa vários motibu. Medio
2010 e proyekto a kuminsá move atrobe. Rijksgebouwendienst a
disidí di hasi uso di e periodo aki pa asina e por a implementá
algun kambio nesesario pa ku e klima, seguridat i ICT den e edifisio.
Na mes momento a tene kuenta ku e eksigensianan di e organisashon polisial.
Despues di deliberashon na vários okashon entre Rijksgebouwendienst,
ofisina di arkitekto Jacobs i adviesbureau E&A huntu ku Bouwmaatschappij
Bonaire NV, a bin aseptá e oferta di e kontratista.
Entrante yanuari 2012 lo kuminsá traha riba e Warda di polis
Playa di nobo. E intenshon ta pa medio 2012 e parti nobo di e edifisio
por ta kla pa asina algun departamentu di polis por muda bai den dje.
Shete
empleado publiko ta bai sigui estudio akademiko
Entrante yanuari 2012 shete empleado públiko ta bai kuminsá
ku un estudio akadémiko basá riba sensia di maneho. Gobièrnu
den su afan pa duna oportunidat i preparashon profeshonal na su empleadonan,
a bai di akuerdo pa un total di shete ámtenar pa por sigui un
estudio profeshonal.
Ta trata aki di Albert Crestian di Servisio di Higiena, Marlene Martis
di Servisio di Finansas, Andres Kock di Domeinbeheer, Chalton Thomas
di Asuntunan Interno, Genarda Wilsoe i Olvin Bart di DROB i Robert Sances
di Servisio di Informashon i Protokòl. Finansiamentu di e proyekto
aki a bira posibel ku fondonan ku gobièrnu a reserva pa profeshonalisashon
di su aparato dor di kurso i training.
Djamars den oranan di atardi den kantor di diputado Burney el Hage den
presensia di diputadonan El Hage, James Kroon i Silvana Serfilia, e
empleadonan a firma e akuerdo di estudio ku ta mará na sierto
kondishonnan.
Segun diputado El Hage, ku e desishon aki Kolegio Ehekutivo ta prueba
ku gobiernu ta kere den kapasidat di su empleadonan públiko.
Esaki ta krea e posibilidat pa den futuro nos mes hendenan ta prepará
pa okupá puestonan klave den gobièrnu asina duna na komunidat
servisio deseá.
E diputadonan a deseá tur e ámtenarnan aki éksito
den nan estudio.
Oranje
Fonds a nomina 2 inisiativa di Boneiru pa Appeltje van Oranje 2012
Oranje Fonds ta nomina Fundashon Kunuki’i Sùr i Fundashon
Mi mes Hofito di Boneiru pa Appeltje van Oranje. Djarason e Fondo ta
anunsia e 10 nominadonan pa 2012. Na luna di mei e fondo ta korona proyektonan
sosial eksitoso ku e premio uniko aki. E tema pa e biaha aki ta Bèrdè
ta Krese. Tur e nominadonan ta atende ku un problema sosial ku aktividatnan
berde. Tur aña den mei e ganadornan ta risibi e premio den Palasio
Noordeinde for di man di prinses Maxima.
Fundashon Kunuki’i Sùr ta maneha un sitio di enkuentro
ku hardin. Hoben i grandinan ta bini huntu akinan. Huntu nan ta pasa
nan dia den hardin, den kunuku of den kushina. Ta e hardinnan aki ta
hasie interesante pa e personanan di edat mas haltu. Nan por konta storianan
i rebiba tempunan ku a pasa, tempu ku e famia, huntu den kunuku tabata
algu komun.
Fundashon Mi mes Hofito ta motiva hendenan ku e inisiativa The Greenhouses
pa kultiva berdura, fruta i yerba den nan mes kura. Pa motibu ku habitantenan
di bario ta yuda otro ku nan hofito, nan ta bini den kontakto ku otro
i tin traspaso di konosementu. E miembronan ta duna otro tip i ta tira
un bista riba hofito di otro. E parti sosial aki ta soru pa hobennan
i grandinan topa otro.
Appeltjes van Oranje ta un premio anual di Oranje Fonds pa inisiativanan
ku ta trese diferente grupo di hende huntu. E premio ta konsisti di
un imagen di brons, traha pa Reina Beatrix, i un montante di €15.000,-.
E nominadonan pa e Appeltjes van Oranje 2012 ta bini for di henter reino.
E 10 nomidadonan tabata esnan miho, despues di 5 ront preliminar regional.
Ronald van der Giessen, direktor di Oranje Fonds, ta entusiasma ku e
nominadonan. Segun Van der Giessen, for di e proyektonan por mira ku
aktividatnan berde ta un bon manera pa trese hendenan di bario huntu.
Fundashon Kunuk’i Sur ta hasi esaki den un forma spesial i eksitoso.
Ku e nominashon aki e fondo ta mustra apresio pa nan trabou i esfuerso.
Di e forma ei ta spera di inspira otronan pa bini ku inisiativanan similar.
E premio 2012 ta ekstra spesial, pasobra esaki ta e di dies Appeltje
van oranje.
Oranje Fonds ta e fondo nashonal mas grandi riba tereno sosial. Pa aña
e ta duna €32 mion na organisashon ku ta hasi trabounan den komunidat
na Hulanda i den e parti di Reino den Karibe. Pa medio di e fondonan
aki hendenan ta topa otro of nan haña un luga nobo den komunidat.
Oranje Fonds ta risibi sosten di entre otro Nationale Postcode Loterij
i De Lotto. Prins di Oranje i prinses Maxima ta pareha protektor di
Oranje Fonds.
Belastingdient
(BCN) ta sera Cultimara relashoná ku debe grandi di belasting
Djaluna 5 di desèmber 2011 Belastingdienst Caribisch Nederland
(B/CN) a laga sera Cultimara Supermarket, esaki den kuadro di preparashon
pa un benta públiko di tur e produktonan riba kua a pone beslag.
Esaki a sosodé pasobra Cultimara i Cash & Carry supuestamente
pa basta tempu tin un debe grandi di belasting.
Algun luna pasá Cultimara i BCN a palabrá un areglo di
pago. Lamentablemente esun ku tabata debe impuesto no a tene su mes
na e palabrashonnan hasí. Pa e motibu aki Belastingdienst a hañ’é
obligá pa sigui ku e preparashonnan pa bende tur e produktonan
den e negoshi aki na findishi. E findishi aki lo mester tuma lugá
dia 13 di desèmber awor.
Belastingdienst ta pará pafó di e konflikto aktual entre
personal di Cultimara i nan doño di trabou. Ta konsehá
e personal pa buska asistensia hurídiko.
Kurpa
di homber perdi haña riba laman
Djaluna atardi pa mitar di 3, Polis a señalá un kurpa
sin bida riba laman. Polis a pone Wardakosta na altura pa asina haña
asistensia di nan helikòpter. Brantwer tambe a sali ku un boto
pa asina por saka e kurpa for di laman. Despues di hasi algun intento
Brantwer a pidi asistensia di e boto di Wardakosta, Pelikaan, ku tabata
den serkania di e sitio. E personal di Wardakosta a yuda pa saka e kurpa
for di awa i asina entreg’é na e personal di Brantwer kendenan
a drenta waf na Lagun pa alrededor di mitar di 6.
Kuartu pa 6 di atardi e famianan di Juwel Piternella a ser pone na altura
ku ta nan ser kerí a fayesé.
Dòkter a konstatá morto na Santana pa mas o ménos
6 or i 20 di atardi. Mirando e estado ku e kurpa tabata den a dera Juwell
Piternella di biaha.
Apertura
festivo di edifisio nobo di havo/vwo di Komunidat di Skol Boneriano Djabierne
tardi a habri e edifisio nobo di havo/vwo, ku ta parti di Komunidat
di Skol Boneriano. E unidat tin awor e nomber Liseo Boneriano. Prome
tabatin desvelo di e nòmber di e skol. Despues a sigui diskursonan,
i tambe músika i baile tresé pa alumnonan di Liseo Boneriano.
E prome persona ku a hiba palabra na e okashon aki tabata kordinador
di havo/vwo, Joost Latiers. Den su diskurso Latiers a bisa ku alumnonan
na Boneiru tambe tin derecho riba bon enseñansa i bon fasilidat,
i a bira tempu ku ta hinka sufisiente sen den enseñansa. E ta
spera ku e esaki ta bini pa otro skolnan tambe. Aworaki ta bini e obligashon
pa mantene e edifisio i hisa nivel di enseñansa, segun Latiers.
Minister di Enseñansa, Kultura i Siensia, Marja van Bijsterveld,
a duna su mensahe via video i diputado Silvana Serfilia tambe a hiba
palabra na e okashon.
Gezaghebber
no a reakshona riba e rekomendashonnan ku a hasi den e raport di e aksidente
di Divi Divi
Gezaghebber Glenn Thode no a reakshona riba e rekomendashonnan ku a
hasi den e raport di e aksidente di Divi Divi. E tabatin te djarason
30 di november pa hasi esaki, pero no tabatin ningun reakshon, esaki
segun Onderzoeksraad voor de Veiligheid. E Konseho di investigashon
a publika e raport na luna di mei, i gezaghebber mester a reakshona
dentro di 6 luna. Divi Divi Air i minister Charles Cooper di Korsou
tambe tabatin te 30 di november pa reakshona riba e rekomendashonnan,
pero nan a haña e posibilidat pa hasi esaki te 17 di februari.
Segun e Konseho di investigashon, e echo ku e kompania i e minister
tin te februari pa reakshona ta pasobra e hefe di Outoridat di Aviashon
di Korsou, Sujaine Concincion-Quirindongo, a pidi esaki. Rijkswet Onderzoeksraad
voor Veiligheid ta ofrese e posibilidat aki i nan a hasi uso di dje.
Gezaghebber a risibi e siguiente rekomendashon diparti di Onderzoeksraad:
“E Konseho ta rekomenda gezaghebber, enkarga ku e outoridat maksimo
di organisashon di tarea i asistensia, pa soru pa mehorashon den sistema
di alerta i asistensia pa medio di entrenamentunan regular ku partisipashon
di diferente instansia, evaluashon di e entrenamentunan aki i atende
ku defisensianan ku konstata”.
No ta konosi si entre tantu a ehekuta e rekomendashon aki, ya ku Onderzoeksraad
voor de Veiligheid no a risibi reakshon.
Akshon
rigoroso di eliminashon di tayer
Djaweps 1 di desèmber 2011, sekshon di Hygiena Públiko
den estrecho relashon ku Selibon NV den kuadro di kombatimentu di e
sangura Aedes Aegypti ta ranka Sali ku un akshon rigoroso di eliminashon
di tayer den barionan en general i partikularmente nos garashinan i
tayershopnan aki na Boneiru.
Manera ya kaba ta ampliamente konosí nos a drenta e periodo di
yobida fuerte i konsekuentemente e temporada di e malesa Dengue. Echo
ta ku tayer ta un di e artefaktonan más ideal pa e sangura enkuestion
ora ta trata di siklo di bida i reprodukshon.
Eliminashon di tayer ta kai bou di un di e kuater metódonan di
vector control. E akshon ta dura un siman i denter di e siman aki esta
for di 1 di desèmber te ku 8 di desèmber 2011habitantenan
i doñonan di garashi i tayershopnan por transporta nan tayernan
gratuitamente pa landfill.
Funshonarionan di Sekshon di Hygiena i Polisambiental lo pasa inspekshoná
e garashi i tayershopnan pa asina por ta sigur ku esakinan ta kumpli
ku nan responsabilidat.
Despues di e siman aki, reglanan estrikto lo sigui na vigor tokante
obligashonnan alrespekto konforma leynan eksistente.
Ta pidi tur hende pa no keda sin hasi uso di oportunidat uniko aki.
Pa mas informashon por tuma kontakto ku sekshon di Hygiena Públiko
na telefoon 717 8323 of Selibon NV na telefoon 717 8159.
Margo
Vliegenthart ta retirá komo miembro di Cft
Señora Margo Vliegenthart, miembro di Kolegio pa supervishon
finansiero (College financieel toezicht - Cft) riba proposishon di Hulanda,
a informá Minister Donner di Asuntunan Interno i Relashonnan
den Reino ku e ta retirá komo miembro di e Kolegio, pa motibunan
di salú.
Èks sekretario di estado Margo Vliegenthart ta forma parti di
Cft for di inisio di e Kolegio na 2007. Ku su konosementu a fondo, su
manera di traha ku gran koutela i su interes sinsero pa e islanan, el
a duna un kontribushon importante na e proseso di duna kontenido na
e supervishon.
Den e promé añanan Cft tabata traha a base di un Medida
General di Reino riba kua Hulanda i e anterior teritorionan insular
Bonaire, Sint Eustatius i Saba a yega na un akuerdo. Despues èks
Pais Antia Hulandes, Kòrsou, Sint Maarten i Hulanda tambe yega
na un akuerdo pa un Medida General di Reino riba kua e supervishon di
Cft riba finansa públiko lo tabata basá. Ku e relashonnan
estatal nobo a bini dos Kolegio di supervishon finansiero: unu pa Kòrsou
i Sint Maarten i unu pa e islanan BES. Vliegenthart ta miembro riba
proposishon di Hulanda di tur dos kolegio.
Hulanda lo buska awor un remplasante pa postulá komo miembro
di Cft, den konkordansha ku e otro paisnan ku ta forma parti di Cft.
Resientemente a postulá Prof. Age Bakker komo presidente di ámbos
Cft. E Cft di Kòrsou i Sint Maarten ta konsistí mas aleu
di señor Alberto Romero riba proposishon di Kòrsou i señor
Richard Gibson riba proposishon di Sint Maarten. Señor Max Pandt,
riba proposishon di Bonaire, Sint Eustatius i Saba, ta forma parti di
Cft BES huntu ku e presidente.
Aktividat
Konosé bo Bario den Tera Kora
Na luna di novèmber, dia 11-11-11 tabatin e kick off di e proyekto
Integrale Wijkaanpak Boneiru. Ta finansia e proyekto aki ku fondonan
ku Hulanda ta pone disponibel i ku ta manehá via USONA bou di
e inisiativa socio-economiko: “SEI projecten”.
Meta di e proyekto “ Mi bario mi orguyo” ta pa restablesé
e desaroyonan den barionan den un forma ku ta benefisiá habitantenan
di bario i ku nan por ta orguyoso di nan Bario. Kaminda tur instansia
i servisio ta traha huntu i integral na bienestar di e pueblo di Boneiru.
Ku e meta prinsipal, “Un Boneiru uni i aktivo ku bista fihá
riba un futuro briante” djasabra 26 di novèmber último
tabatin e promé seri di aktividatnan titulá “Konosé
bo Bario” den e Bario di Tera Kòrá. E aktividat
aki tabata organisá pa Integrale Wijkaanpak Boneiru i Komishon
Tera Kòrá den Moveshon ku e thema “Ban rebibá
nostalgia di Tera Kòrá”.
Diputado Silvana Serfilia a inougurá e aktividat den Tera Kòrá.
Na komienso di e aktividat a tene un minüt di silensio na honor
di e baluarte Johannes Janchi Janga ku a drenta reino di Dios na aprel
2011.
70 habitante hóben i adulto a duna akto di presensia i a wòrdu
deleitá ku un programa kultural, edukativo i inspirativo. Meta
prinsipal tabata pa ‘balorá tesoronan di bario di Tera
Kòrá’. Partinan di programa tabata orashon i kanto
den man di famia Martina; diskurso di baluartenan di Tera Kòrá
manera Sur Swinda Seraus, Silvio Emers, Boeboei Goeloe i Ubaldo Anthony.
Poesia 'e pal’i Tamarein' tabata na enkargo di Janella Jansen
i Boy Goeloe pa sigui despues ku e sine di Mundo Nobo pa Tera Kòrá
un produkshon di FuHiKuBo.
Miembronan di Komishon Tera Kòrá den Moveshon ta Boeboei
Goeloe, Ublado Anthonij, Boy Goeloe, Janella Jansen i Robert Evertsz
huntu ku e lider di proyekto 'Integrale Wijkaanpak Bonaire' Mary-Lou
Santiago.
Tayer
kolektivo pa empleadonan di P&O
29 di novèmber 2011, e 16 empleadonan di e departamentu di P&O
di Rijksdienst Caribisch Nederland, di e Entidat Públiko Boneiru
i di e Entidat Públiko Saba a terminá un tayer di kuater
dia, den kua gran kantidat di preguntanan kompliká tokante di
personal a keda trata.
A base di yen di tarea práktiko e kursistanan a keda instruí
tokante di e reglanan di kondishon laboral ku ta bálido pa Hulanda
Karibense. Preguntanan manera kon pa hiba kòmbersashonnan di
funshonamentu, kiko pa hasi ora ta trata di problemanan di funshonamentu,
oranan di trabou, integridat i loke ta keda warda den fail di personal,
ta temanan ku a keda trata profundo. E kursistanan tur mester a traha
duru i a siña hopi.
Tur e kursistanan, sin eksepshon, a haña hopi plasentero ku e
empleadonan di e Entidatnan Públiko i di Rijksdienst por a traha
huntu den e tayer aki. Nan a haña e oportunidat pa interkambiá
informashon tokante di e manera ku ta atendé ku diferente problemanan
den nan organisashon.
Ekspertonan
di registro sivil di Reino Hulandes den karibe a reuni na Aruba
Dianan 14 pa 16 di novèmber ultimo, empleadonan di Registro Sivil
Boneiru a partisipá na e reunion di Plataforma pa Registronan
Sivil, e asina yamá PIVA Platform. Durante e reunion aki, ekspertonan
for di tur pais di Reino Hulandes den Karibe ta diliberá kon
pa mehorá e servisio na públiko relashoná ku entregamentu
di pasport i ekstraktonan sivil. Tambe ta interkambiá di idea
kon por hisa e kalidat di informashon den e registro sivil.
For di 1996 e reunion aki ta tuma lugá dos bes pa aña
den un di e paisnan di Reino den Karibe. E PIVA Platform ta úniko
den su forma den Reino Hulandes, esta ku regularmente ekspertonan di
tur isla ta bini huntu pa interkambiá di idea.
Gobernador Refunjol di Aruba a duna un diskurso durante di apertura
di e reunion. Durante di su diskurso Gobernador Refunjol a enfastisá
e importansia di un atministrashon sivil korekto i konfiabel. No solamente
pa entregamentu korekto di pasport, pero tambe pa apoyo na gobiernu
den tumamentu di desishonnan politiko den kua informashon di e komposishon
di e poblashon ta importante. Gobernador a enkurashá e partisipantenan
pa siña di otro den e konferensia i pa yega na solushonnan pa
kontinuá ku e progreso ku a keda lográ den e paisnan.
Un desishon importante ku e partisipantenan a tuma den e dianan di reunion,
ta pa kambia e meta i struktura di e Plataforma. E partisipantenan a
ekspresá e deseo pa envolví mandatarionan den e desishonnan
stratégiko ku tin di keda tumá. E intenshon ta pa dividí
e plataforma den un parti pa stratégiko i den un parti operashonal.
Den e reunionnan stratégiko e mandatarionan di tur e paisnan
i islanan lo tin ku tuma parti na dje. E parti operashonal lo kontinuá
den e mesun forma ku ta eksistí pa 15 aña kaba. Promé
Minister di Aruba, sr. Mike Eman a sera e reunion mustrando riba e echo
ku tur e paisnan den Reino tin un responsabilidat komùn pa pèrkurá
pa e atministrashon di esnan ku ta biba riba nos islanan, keda hasí
mas korekto ku ta posibel. Tambe ta importante pa prosesonan di integridat
keda garantisá p'asina entregamentu di pasport por kana den un
forma korekto. Pa promé minister Eman ta importante tambe pa
sigui buska formanan pa mehorá e efisensia den e servisio na
pueblo.
E empleadonan di Registro Sivil Boneiru ta mira bèk riba un reunion
fruktifero i ta komprometé nan mes pa sigui traha duru pa hasi
e servisio na públiko mas fásil i lihé. Tambe den
2012, Registro Sivil lo entensifiká su esfuersonan pa limpia
di e atministrashon básiko di personanan ku ta biba na Boneiru.
Sindikatonan
i RCN tin resultado di negosiashonnan pa CAO 2012
Despues di seis dia di negosiashon intenso parti den tres seshon di
dos dia, e sindikatonan ABVO, STrAF/ACOM/ACP, NAPB i WICSU i Rijksdienst
Caribisch Nederland a yega na resultado di negosiashon tokante un pakete
di medida ku ta kontené desaroyo di entrada responsabel, i ku
alabes ta hasi un paso importante pa krea harmonisashon den e kondishonnan
di trabou pa tur ámtenar ku ta traha serka RCN.
A traha palabrashonnan tokante di e tópikonan manera ferlòf
di embaraso i ferlòf di parto, hubileo di trabou, orarionan di
trabou, konsignashon i sobresuèldu pa ora di trabou iregular,
pa asina tin un base hurídiko pa e palabrashonnan aki, i tambe
pa palabrashonnan hasí tokante harmonisashon di pagonan i klóusulanan
di transishon.
E subida di sueldo genériko ta 3.25 %. Esaki lo ta na vigor for
di 1 di yanüari 2012. For di e fecha aki ámtenarnan ta akumulá
un pago na fin di aña mas haltu, ku lo ta $500. Lo paga esaki
pa promé biaha na dezèmber di aña 2012. E pago
di vakashon lo subi ku 0,5% pa bira 7,5%, i lo ta na vigor for di 1
di yüni 2012. For di 1 di yüni lo kalkulá e pago di
vakashon riba e salario ku a oumentá ku tur e sobresuèldonan
fiho riba kua tambe ta apliká e akumulashon di penshun i pago
di prima.
Den e resultadonan di e negosiashon tin un areglo di orarionan di trabou
uniforme stipulá, den kua tambe por inkluí un base ku
por obligá ámtenarnan pa ta disponibel pafó di
oranan di trabou pa por ehersé trabou na momentu ku nan keda
yamá. Lo inkluí e obligashon aki den un skema. E ámtenarnan
ku ta obligá di ta presente ta risibí un pago di disponibilidat
di $1,50 pa kada ora. Si a yama e ámtenar pa ehersé trabou,
ta trata di trabou di overtaim.
Den e resultado di e negosiashon tin un areglo nobo di pago di orarionan
di trabou iregular stipulá, den kua e ámtenar ta risibí
un sobresuèldu pa kada ora di trabou ku e mester ehersé
pafó di su oranan di trabou regular. E sobresuèldu aki
a base di e momentu di dia ku mester ehersé e trabou por suma
$2,25, $4,50 òf $9,00 pa ora.
Partidonan a saka e konklushon ku a yega na un bunita resultado ku e
akuerdo aki. Partidonan a palabrá pa finalisá e deliberashon
di achterban pa mas tardá dia 10 di dezèmber 2011, p’asina
por transformá e resultado aki den un akuerdo pa mitar di dezèmber
2011.
Eksitoso
workshop entidat publiko Boneiru enkuanto traha huntu i dunamentu di
servisio
Siman pasá a tuma lugá e prome dos workshopnan tokante
“ Traha ku otro i Dunamentu di Servisio”, pa e empleadonan
di Entidat Públiko Boneiru.
Mas o menos 30 empleado a partisipa na e workshop, ku tin komo meta
drecha e koperashon mutuo entre empleadonan i dor di esaki duna miho
servisio na e pueblo di Boneiru. Tur 350 empleadonan di Entidat Públiko
Boneiru lo partisipa durante e siguiente lunanan na e workshop, ku Rubya
Maduro di LERO Corporation Communications for di Korsow lo duna.
Aktualmente Entidat Públiko Boneiru ta den un proseso di kambio.
Ku adaptashon di e struktura di e organisashon , optimalisashon di e
proseso di trabou, drechamentu di e koperashon interno, ofrese kursonan
na e personal i drechamentu di e komunikashon interno i eksterno, Entidat
Públiko Boneiru kier drecha e dunamentu di servisio pa e publiko.
I soru pa un bon futuro di Boneiru, pa tur Boneriano.
Tur servisio di entidat Públiko ta wordu inkorpora den e kuater
direktorado, kual ta Komunidat i Kuido, Maneho operashonal i Sosten,
Espasio i Desaroyo, i e Direktorado di reenforsá.
E workshop “Traha Huntu i Dunamentu di Servisio” ta parti
di e proyekto di Komunikashon, ku durante e reorganisashon ta tumando
lugá.
E workshop ta dura 1 dia i ta konsistí di diferente seshon. Pa
loke ta trata e parti di introdukshon, ta splika presisamente, kiko
kambionan den struktura di e organisashon ta presisamente i kon e sistema
di direktorado ta hinká den otro. Tambe ta elaborá kiko
e kambionan aki ta nifiká pa e empleado mes, pa asina evitá
inseguridat den trabou. Un parti di e workshop ta kontené ehersisionan
práktiko.
Meta final di henter esaki ta kon pa repartí tareanan, traha
huntu, pa e kliente ta satisfecho.
E reakshon na final di e workshop tabata hopi positivo. Sekretario di
Entidat Públiko Boneiru sra. mr. Nereida Gonzalez a asentua ku
den e aktividat aki nos tin huntu un enbolbementu grandi. Tur empleado
ta partisipa, esaki ta importante pa logra resultado positivo. Huntu
i ku otro nos mester hasi esaki!
Un partisipante na e workshop a trese dilanti ku ela haña e dia
unu eksitoso ku un bon presentashon i strukturá dor di e entrenadó.
I nos a bai kas tambe ku un polo shirt di Entidat Públiko Boneiru,
komo símbolo pa e trahamentu den tim. Sinseramente un bunita
regalo.
Radio
Limpi a kuminsa
Djasabra último na Nort'i Saliña dilanti Bo Toko, diputado
Burney el Hage na nòmber di Gobièrnu di Bonaire huntu
ku Fundashon Bon Kousa, Selibon, Bon Recycling ku koperashon di FESBO,
STINAPA i algun spònser, a inisiá e kampaña di
Radio Limpi pa separá bo glas pa yuda konsientisá i tene
nos media ambiente limpi.
Diputado el Hage a tira e promé bòter akompaña
pa algun hóben ku a bin pa tira bòter den e glasbol pa
asina habri e kompaña ofisial di Radio Limpi, pa separá
bo glas tirando e esakinan den e Blasbol.
E kampaña tabata un ku a surpasá tur espektativa, komo
ku den un ora di tempu e habitantenan di e bario Nort Saliña
a tira un total di 1500 bòter di glas den e kònteiner
bòl.
E rekòrt di djasabra último tabata 407 bòter di
un solo persona ku a benta bòter den e glasbol i a bai ku e premio
máksimo. Diputado El Hage a hasi entrega di e premio na e ganadónan
ku a tira mas tantu bòter den glasbol. E kampaña di Radio
Limpi ta keda transmití pa entre otro Bon Fm, for di 11’or
pa 12’or mèrdia.
Postulashon
Age Bakker komo presidente nobo pa Cft
Konseho di Minister di Reino ta bai postulá prof. dr. Age Bakker
serka Lareina komo presidente nobo di Kolegio di supervishon finansiero
(College financieel toezicht – Cft). E Konseho di Minister di
Reino a disidí esaki djabièrnè 18 di novèmber.
Prof. Bakker ta bira di e forma aki e susesor di prof. drs. Hans Weitenberg,
ku a fayesé na luna di sèptèmber.
Señor Bakker (1950) te ku luna pasá tabata atministradó
pa Fondo Monetario Internashonal (International Monetary Fund –
IMF). Den e funshon aki e tabata miembro di e maneho diario di IMF na
nòmber di Reino Hulandes. Den IMF e atministradó di Reino
ta sali na interes di Hulanda, Kòrsou, Aruba i Sint Maarten i
otro paisnan manera Israel, Cyprus i algun pais di Oropa Oriental.
Señor Bakker a studia na Grenoble, Amsterdam i Stanford i e ta
un eksperto riba tereno di maneho Sosial Ekonómiko i Monetario.
For di 1995 e ta profesor di Asuntunan Monetario i Bankario na Vrije
Universiteit Amsterdam. El a hasi karera na De Nederlandsche Bank i
pa 12 aña e tabata miembro pa Reino den e Konseho di Sosial Ekonómiko
(Sociaal Economische Raad - SER).
E puesto di presidente di Cft a bira vakante despues ku 1 di sèptèmber
Hans Weitenberg mester a retirá pa motibunan di salú.
Djis despues ela fayesé. Ku postulashon di prof. Bakker komo
presidente di Cft, Konseho di Minister di Reino ta kontinuá e
rumbo ku prof. Weitenberg a tuma, komo ku prof. Bakker tambe ta konosí
pa su ekspertisio den kuadro di kontenido i huisio.
Age Bakker ta bira presidente di tantu e Kolegio di supervishon finansiero
di Kòrsou i Sint Maarten, komo di e Kolegio di supervishon finansiero
di BES. Den Cft di Kòrsou i Sint Maarten tin banda di e presidente
tambe Margo Vliegenthart postulá riba proposishon di Hulanda,
Alberto Romero postulá p riba proposishon di Kòrsou i
Richard Gibson postulá riba proposishon di Sint Maarten. Den
Cft di BES Margo Vliegenthart ta funshoná riba postulashon di
Hulanda i Max Pandt ta funshoná riba postulashon di islanan BES.
Di
instituto di Guia di Famia (GVI) pa Guia di Famia Estilo Nobo
Guia di Famia na Boneiru ta den un bachi nobo. Resientemente e guianan
di famia a informá un grupo grandi di koleganan di entre otro
skolnan, ofisina pa Bienestar di Famia, Jong Bonaire, EOZ i Forma, riba
e kambionan na e instituto di Guia di famia.
Kordinadó Brenda Simmons a splika ku e tareanan di guia di famia
promé ku 10-10-10 tabata bou di e Fundashon di Guia di Famia.
E Fundashon aki tabata risibí un presupuesto hopi chikí
di pais Antia Hulandes, di moda ku nan no por a ehersé e tareanan
na un manera adekuá. E direktiva a pidi aña pasa na e
Servisio di Reino di Hulanda Karibense si nan lo por yuda temporalmente.
Dje forma aki Guia di Famia a bira un yu di kriansa di RCN. Pasobra
kos tabata bai bon ku e yu di kriansa den e famia nobo, a yega na un
bon entendimentu entre direktiva di Guia di Famia i RCN kaminda a disidí
pa laga Guia di Famia bin kai bou di RCN . Aworakí guia di famia
ta un departamentu den e servisio “Kuido pa Hubentut i Guia di
Famia Hulanda Karibense di RCN.
E manera di traha di Guia di Famia tambe a kambia. Ku hopi entusiasmo
e tres guianan di famia a splika ku nan ta trahando aworaki segun e
método di Delta. Ainda tin dos vakatura pa guia di famia, kaminda
aktualmente nan ta reklutá personal. Tin tambe un eksperto di
komportashon pa sostené e tim. Un famia ta risibí un guia
di famia -si tin preokupashon riba e desaroyo di un mucha- i e mayornan
tin di aseptá e ayudo. E guia pa famia ta yuda e famia. Ku e
método aki e guianan di famia ta traha huntu ku mayornan. Di
e manera aki mayornan tambe por indiká kua meta nan kier logra.
E método di Delta ta desaroyá na Hulanda, i a keda adaptá
na e situashon na Boneiru: e método di Delta modelo Boneiru.
Ofensiva
pa logra preisnan akseptabel na boneiru a kuminsá
Un di e preokupashonnan mas grandi den komunidat ta preisnan ku ta relativamente
haltu kompará ku salarionan. Ku otro palabra forsa di kompra
di nos hendenan ta debil. Gobièrnu den e kuadro aki a kuminsá
un ofensiva pa por logra preisnan mas akseptabel aki na Boneiru.
E ofensiva aki lo mester resultá den oumento di forsa di kompra
di nos hendenan. E ofensiva aki ta konsistí di dos trayekto ku
kana pareu ku otro. Un trayekto ta konsentrá riba formashon i
orígen di preisnan pa produktonan i servisionan. E otro trayekto
ta konsentrá riba nivel di entrada òf mihó bisa
salarionan na Boneiru.
Den kuadro di e trayekto di formashon i orígen di preisnan tin
algun aktividat ku te ku awor a keda formulá pa Gobièrnu.
E aktividatnan ku te ku awor ta plania ta, sondeo, komparashon i publikashon
di preisnan, Tienda pa Konsumidó, akuerdo ku sektor komersial
pa buska alternativa pa importá produktonan direktamente i mas
serka di orígen di e produkto posibel, akuerdo ku Aruba (kisas
Kòrsou tambe den futuro) eliminá impuesto riba produktonan
destiná pa konsumo na Boneiru, promové konkurensia sano
i oumentá aktividatnan ekonómiko. Huntu ku e aktividatnan
ariba deskribí tin tambe e medidanan di Sekretario di Estado
enkargá ku struktura fiskal kaminda Gobièrnu i sektor
priva di Boneiru tambe ta partisipá ku ideanan. Asina por menshoná
ku banda di e medidanan ya tuma pa e Sekretario di Estado, ku Gobièrnu
i sektor priva ta insistí serka e mandatario pa establesé
tambe un makutu di produkto riba kua no mester paga ABB.
E aktividat di sondeo, komparashon i publikashon di preisnan ta bai
karga e nòmber di “Tienda Popular”. Tienda Popular
lo hasi sondeo kon pa importá produktonan di nesesidat mas barata
ku ta posibel i pone nan na benta na preisnan rasonabel tantu pa e konsumidó
komo e komersiante. Resientemente dos kontroladó di DEZA i un
representante di Derecho Boneriano a hasi un bishita di trabou na Aruba.
Durante nan estadia na Aruba e kontroladónan huntu ku kontroladónan
di DEACI (departamentu ekonómiko di Aruba) a bishitá diferente
establesimentu ku ta bende komestibel. Entre e establesimentunan ku
nan a bishitá tabatin unu ku por kategorisá chikitu, unu
mediano i unu grandi. Den e tres kategorianan di supermerkado aki nan
a tuma preisnan, miéntras aki na Boneiru tambe a tuma preis di
e mesun produktonan (marka i kontenido/peso tabata stipulá adelantá)
na diferente supermerkado durante di e mesun periodo. Huntu ku e komunikado
aki DEZA ta publiká un tabèl di komparashon di preis di
50 produkto na Boneiru i Aruba. Den e tabèl aki por opservá
ku e produktonan na Boneiru no ta diferensha masha di preis ku esunnan
na Aruba. Den algun kaso por nota ku e preisnan na Boneiru ta notablemente
mas haltu ku Aruba.
Un kalkulashon ku DEZA a hasi pa algun produkto a duna komo resultado
ku e diferensha di preis tin di haber ku e impuestonan ku ya kaba ta
riba e produktonan na Aruba (òf Kòrsou) i e ABB ku mester
paga na duana ora ku e produktonan yega Boneiru. Esaki den e kaso ku
si ta bèrdat e kompra di e produktonan a tuma lugá kaminda
e komersiante tabata simplemente un konsumidó na Aruba òf
Kòrsou.
Diputado
Serfilia a habri siman di buki
Djadumingu atardi den un ambiente hopi ameno diputado Serfilia a hasi
apertura ofisial di e siman di buki ku ta tuma lugá di 14 pa
16 di novèmber na tur skol na Boneiru. E tema di e aña
aki ta “Héroenan Fenomenal”/Superhelden. Den su diskurso
diputado Serfilia a mustra e importansia di héroenan den nos
komunidat.
Sea héroe nan den fantasia òf héroenan di bèrdat
manera Tula; tur a hasi algu bon pa nos komunidat òf pa mundu
henter. Tras di kada héroe tin un historia di bondat i hustisia
sosial, manera e posternan na muraya tabata indiká i riba e kaft
di e programa por a mira héroenan di televishon i di buki manera
Superman, Spiderman, Batman, Wonderwoman, Suske en Wiske.
Diputado a hasi un apelashon na mayornan, dosentenan, edukadornan pa
laga nan tambe ta héroe na nos muchanan. Asina nan ta siña
rekonosé héroenan mas serka kas i nan por mira bon ehèmpel
pa bira adultonan responsabel den nos komunidat.
E presentenan den sala di SGB a gosa di e presentashonnan di e outornan
di buki ku a sa di deleitá e públiko i hasi e muchanan
partisipante den nan obranan.
Outornan ku ta partisipá na e siman di buki ta: Charlotte Doornhein
ku a trese algu tokante su buki “Shervison ta deskubrí
un tesoro”. Mariska Hammerstein ku a skirbi tokante Tula su Lucha
pa Libertat a konta un storia di ‘hik’ i laga tur hende
‘hik’. Diana Lebacs, Laura Quast i Tio Ali a entretené
e muchanan ku tres poesia rítmiko. Durante e atardi tambe Joke
Gerritsen di Fundashon NANA a hasi entrega di e premionan na nominadonan
di e konkurso poemexpress. Tabata hóbennan ku a skirbi i pinta
un poema. E públiko a gosa despues di e komedia tokante e kuenta
di Kompa Nanzi tresé pa yùfrou Ketty Thielman huntu ku
e personal di biblioteka públiko.
Minister
van BIjsterveldt ta drecha salarionan di dosentenan den Hulanda Karibense
Minister van Bijsterveldt (OCW) ta pone 1.3 mion dòler strukturalmente
disponibel pa drecha salarionan di dosentenan den Karibe Hulandes.
Esaki ta un di elementonan for di un plan ku Van BIjsterveldt a presentá
djárason último den konferensha di vidio ku Silvana Serfilia
(diputado di Boneiru) i Chris Johnson (diputado di Saba) pa atende ku
e skarsedat di dosente na e islanan. E minister a enfatisá ku
e importantansha pa tin bon edukashon pa muchanan, ta na promé
lugá p’e. “E dosentenan ta desempeñá
un ròl sumamente importante den esaki. Mester tin un pago realistiko
pa esaki tambe”.
E aña ku a pasa Van Bijsterveldt a hasi un bishita di trabou
na Boneiru, Sint Eustatius i Saba. E Minister a bishita algun skol pa
edukashon primario, sekundario i enseñansa profeshonal i a papia
ei ku e direktivanan di e skolnan tokante di e mehorashon di kalidat
di enseñansa riba e islanan. Skolnan na e tres islanan ta lucha
ku skarsedat di dosente. E minister a primintí un investigashon
i prometé medidanan pa solushona e problema.
For di e investigashon aki a sali na kla ku e nivel di salario di e
dosentenan ta varia fuertemente pa isla, ku salarionan di inisio di
dosentenan ta mas abou ku di ámtenarnan di Rijksdienst Caribisch
Nederland i ku dosentenan ta dura largu pa yega na nan salario máksimo.
Ku e 1.3 mion doler e salarionan di inisio lo keda mehorá i dosentenan
lo por yega na nan salario máksimo mas lihé.
Kondishon ku van BIjsterveldt a pone na e subida di salario ta ku pa
e dosentenan un asina yama “normjaartaak” (norma di tarea
pa aña) di 1659 ora, keda introdusí. Dentro di e norma
di tarea pa aña ei, 10% di e ora di trabou lo bira disponibel
pa kapasitashon i estudio di e dosentenan. E Minister a pidi e gobièrnunan
di e islanan (ku ta bai tokante di esaki) pa hasi negoshashon tokante
esaki ku e direktiva di skolnan i sindikatonan. El a insistí
serka e diputado pa urgensha paso e lo ke mira e oumento di salario
aki kuminsá entrante di 1 di yanüari benidero.
Intento di skolnan pa rekluta dosentenan for di Hulanda te ku awor no
tabata ku sufisiente éksito pasobra e kondishonnan di trabou
entre Hulanda Europeo i Karibe Hulandes no kòpel bon na otro.
Asina dosentenan for di Hulanda Europeo ku bin traha temporalmente na
Hulanda Karibense ta haña un buraku den na penshun. Van Bijsterveldt
a indiká di tuma medida riba e punto aki tambe. Asina ta bira
tambe mas práktiko i mas atraktivo pa dosentenan for Hulanda
Europeo bin traha den Hulanda Karibense.
Investigashon
di persepshon Hulanda Karibense, mayoria ta positivo tokante futuro
E siudadanonan di e islanan den un mayoria ta positivo pa loke ta trata
futuro di e islanan, awor ku nan a bira parti di Hulanda. Riba e pregunta
si e situashon riba e isla a bira mihó òf pió for
di e momentu ku e islanan a bira parti di Hulanda, tin diferente pensamentu.
Di e personanan entrevistá 38% ta positivo, 39% ta negativo.
Tin diferenshanan remarkabel entre e islanan. Na Saba 25% ta positivo,
na Sint Eustatius 31% i na Bonaire 43%.
Riba enkargo di Representante di Reino e ofisina di investigashon Curconsult
a ehekutá un investigashon di persepshon riba e tres islanan
di Karibe Hulandes. E investigashon ta duna kontesta riba e pregunta:
‘Kon e siudadanonan di Karibe Hulandes ta persibí e kambionan
a konsekuensia di e kambionan estatal den Reino?’. Den e investigashon
a hasi preguntanan riba terenonan ku e siudadano ta haña mas
importante, manera: kuido, seguridat, impuesto, enseñansa i imigrashon.
Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN) ta konosí serka 88% di
e partisipantenan, un kantidat mínimo di siudadano sa ta ken
ta e Representante di Reino (28%).
Enseñansa ta mihó òf a bira hopi mas mihó,
segun 40% di e habitantenan di Hulanda Karibense. Un mayoria di e partisipantenan
(57%) ta spera ku den futuro lo bai mas mihó ku enseñansa.
Alrededor di mitar di e siudadanonan ku a haña kontakto ku IND
ta indiká di tabata bon informá tokante e regulashonnan
di estadia. 61% di e klientenan di IND ta di opinion ku dunamentu di
servisio kompará ku promé ku 10.10.10 a bai dilanti.
Di e personanan ku a partisipá na e investigashon 81% a indiká
di a bai atras den forsa di kompra desde 10.10.10. Sinembargo hende
ta optimista pa e futuro serkano: 57% di e habitantenan ta positivo
ora ta trata e desaroyo di e entrada propio i ta spera ku forsa di kompra
ta bai mehorá den e próksimo 1 pa 2 aña.
E tópiko aki ta esun ku tin mas atenshon di e pueblo. E opinion
tokante e kuido ta repartí, 38% di e personanan ku a partisipá
na e enkuesta ta satisfecho, 36% no ta satisfecho ku e kuido na Karibe
Hulandes. Si kompará kuido ku pasado, 36% ta di opinion ku por
papia di un mehora, miéntras ku 37% ta pensa lo kontrali.
E krítika ta dirigí su mas bien riba e echo ku ya no ta
kubri sierto remedinan i riba e referenshanan médiko. Loke si
hende ta eksperenshá komo positivo ta ku awor dentista ta den
pakete di seguro médiko i ku awor por disfrutá di tur
tipo di kuido, mustrando un sédula.
E dunamentu di servisio di Servisio di Impuesto en komparashon ku promé
ku 10.10.10 a haña un mihó punto den e investigashon;
39% di e personanan ku a partisipá tin un bon eksperensia. Tin
bon komentario pa e sosten ku Servisio di Impuesto ta brinda pa yenamentu
di e formularionan.
Tabatin hopi krítika riba e funshonamentu di polis. Hende ta
haña ku no tin sufisiente polis riba kaya, ku kriminalidat a
subi i ku e sintimentu di seguridat a baha. Di e siudadanonan 40% no
ta satisfecho ku e funshonamentu di polis, miéntras ku di otro
banda 32% si ta satisfecho. Remarkabel ta ku tin krítika solamente
na Bonaire i Saba i no na Sint Eustatius.
Evaluashon
di elekshon di Konseho Insular a bai Tweede Kamer
E evaluashon di e elekshonnan di Konseho Insular ku a tuma lugá
dia 2 di mart 2011 na Boneiru, Sint Eustatius i Saba, a bai pa Tweede
Kamer. Parti di esaki ta forma e investigashon riba e kambionan di e
reglanan di vota na e elekshonnan di Konseho Insular.
A apliká pa promé biaha e lei elektoral Hulandes na e
elekshonnan di Konseho Insular. E reglanan relashoná ku votamentu
ta diferensiá for di e reglanan ku ántes tabata konta
riba e islanan. Pa e motibu aki e Ministerio di Asuntunan Interno i
di Relashonnan di Reino a hasi un evaluashon apart.
For di e evaluashon ta bin dilanti ku e elekshonnan a kana bon. E otro
reglanan tokante e repartishon di “rèstzetel” (kaminda
partidonan ku optené 75% di e “kiesdeler”, por bini
na remarke pa un “rèstzetel”) a kondusí ku
tin mas partido den e konsehonan insular representá ku ántes.
E gobièrnunan di e islanan a pidi atenshon di e minister pa esaki,
ku e mira riba e maneho di e islanan. E minister lo bai mira si e areglo
pa e repartishon di “rèstzetel” mester keda adaptá.
Punto di atenshon ta entrega di e karchinan di vota. Distribushon di
pòst riba e islanan ta laga hopi di deseá. Den práktika
esaki ta enserá ku votadónan ku no risibí nan karchi
di vota, tin di akudí personalmente ku nan sédula pa tuma
esaki na e entidat públiko.
Riba e islanan a hiba un kampaña di informashon pa informá
esnan ku tin derecho di voto riba e reglanan ku a kambia. Den e di dos
siman despues di elekshon un investigashon a tuma lugá entre
mas o ménos 650 votadó ku e pregunta ‘Si esnan ku
tin derecho di voto a tuma konosementu di e kambionan di e reglanan
di votashon i ku si nan a komprondé e reglanan?’
70% di esnan ku tin derecho di voto tabata sa di e kampaña di
informashon.
61% di esnan ku tabatin derecho di voto a haña ku nan tabata
bon te sufisientemente bon informá riba e reglanan di votashon
ku a kambia.
Pa hasi e kambionan di e reglanan pa vota konosí ta hasi uso
di entre otro televishon, radio, korant, e website di RCN i foyetonan
partí di kas pa kas. Generalmente televishon, radio i korant
a resultá un bon medio pa hasi e tipo di kampañanan aki.
Radio na Saba tabata un eksepshon riba esaki. Website nan a resultá
di ta akapará apénas un grupo chikí di esnan ku
tin derecho di voto.
No
tin asbèst den aire di e lokalnan di lès di SGB
No tin asbèst den e aire di e lokalnan di lès di Junior
College di Scholengemeenschap Bonaire (SGB). Esaki a sali for di resultadonan
di e midimentu ku a tuma lugá resientemente dor di un eksperto
di ofisina Oesterbaai.
Djaluna 17 di òktober pa medio di un análisis i un inventario
di asbèst, ofisina Oesterbaai a kue algun muestra di stòf
i airu den algun lokal di Junior College. A analisá e muestranan
den un laboratorio na Hulanda ku ta speshalisá den investigashon
di asbèst. E análisis aki a mustra ku no tin apsolutamente
niun tiki asbèst den e aire di e lokalnan di lès. Esaki
ta konfirmá e promé evaluashon di ofisina Oesterbaai,
esta ku e situashon na Junior College ta sigur.
Den kuadro di informashonnan ku riba tereno di Scholengemeenschap Bonaire
(SGB) tabatin pida pida plachi di dak ku probablemente ta kontené
asbèst, riba dia 17 i 18 di òktober 2011 un eksperto di
ofisina Oesterbaai a investigá e situashon na Scholengemeenscshap.
Oesterbaai ta e ofisina di investigashon riba tereno di asbèst
di mas grandi na Hulanda. Dia 19 di òktober un eksperto di asbèst
a presentá su konklushonnan preliminar, durante un enkuentro
di informashon pa kabesnan di skol.
E pida pida plachinan di dak ku ta kontené asbèst ku a
haña anteriormente na SGB, a resultá di ta di e tipo ménos
peligroso (e asina yamá ‘hechtgebonden asbest’).
Entretantu ya a kita esakinan i no tin peliger direkto pa e alumnonan
ni e personal. Esaki pa motibu ku e pidanan chikí di asbèst
ta keda pegá den e material i no por lòs fásil.
Oesterbaai a konkluí 19 di òktober último ku no
tin motibu pa stòp di usa sierto edifisio di SGB òf pa
kita asbèst pa motibu di prekoushon. Nan a saka e konklushon
aki a base di e tipo di asbèst ku a haña, e echo ku bou
di e plachinan ku ta kontené asbèst, ainda tin un plafònt
i e estado relativamente bon di e plachinan di dak. E resultadonan di
e muestranan di stòf i aire ku a investigá ta konfirmá
e konklushonnan preliminar di Oesterbaai.
Test
pa hasi menos uso di 1 sen
De Nederlandsche Bank (DNB) ku ta e banko sentral pa e islanan di Hulanda
Karibense ta e instansia ku ta responsabel pa un sistema di pago efisiente.
A lanta un grupo di trabou pa studia e posibilidatnan pa mehora e sistema
di pago. E grupo di trabou, bou di direkshon di De Nederlandsche Bank,
a reuni ku mundu empresarial, bankonan i gobiernu. A tira un bista riba
e sistema di pago elektroniko i tambe pago cash.
A konstata ku tantu komersio komo bankonan tin gastu ku e uso di un
sèn. Relashona ku esaki a tuma e desishon pa hasi un test aki
na Boneiru pa wak si ta posibel pa bai “rond af” sumanan
na sinku sèn na momentu di pagonan cash na kaha.
Nan ta bai hasi e test aki na e supermerkadonan Warehouse i More for
Less i e test aki lo dura tres luna. Esaki ta ensera ku tur preis den
reki ta keda manera nan ta. Pero na momentu di paga na kaha nan ta hasi’e
un suma será.
E regla ku nan ta usa pa rond af ta pone ku den averahe e gastunan ta
keda igual pa e kliente.
E regla ku ta aplika pa yega na e suma será ta lo siguiente:
0 ta keda 0, 1 i 2 ta bira 0, 3 i 4 ta bira 5, 5 ta keda 5, 6 i 7 ta
bira 5, 8 i 9 ta bira 10. Na e kahera na e supermerkadonan kaminda ta
bai hasi e test lo bini un sticker ku ta informa e kliente ku ta bai
rond af i e regla ku ta aplika den e kaso aki. Pa e klientenan ku ta
hasi uso di swipe i di cheque e suma ta keda na sen manera e ta.
Den kaso ku un kliente paga cash i e para riba ku e no ke pa rond af
e suma ku e tin ku paga, e kahera lo debolbe su sen normal.
Posishon
di PCN ta stabil riba merkado di penshun turbulento
Hopi fondo di penshun ta pasando den tempunan finansiero difísil.
E grado di kobertura ku ta un norma pa midi e situashon finansiero di
fondonan di penshun, a baha pa e fondonan di penshun di mas grandi di
Hulanda te bou di 100%. E grado di kobertura di Fundashon Fondonan di
Penshun Hulanda Karibense, segun kalkulashon hasí resientemente,
ta riba di 105%. Pa PCN legalmente ta konta un grado di kobertura mínimo
di 100%.
E último lunanan tin hopi insiguridat riba merkadonan finansiero.
Partikularmente e problemátika di debe den e zona di Euro ta
e kousa di esaki. E forma kon ta atendé ku e problemanan na Gresia
a kousa hopi inkietut ku a pone tantu e interes komo e preis di akshonnan
baha drástikamente. Ámbos efekto a sòru pa un bahada
di e gradonan di kobertura. Fondonan di penshun mester kuminsá
prepará pa tuma medidanan si e gradonan di kobertura keda dje
abou ei te fin di aña. Ta pre mira ku hopi fondo di penshun lo
no por duna indeksashon, di manera ku e penshunnan lo pèrdè
forsa di kompra i doñonan di trabou lo tin ku bai kontribuí
adishonal. Tin sierto fondonan di penshun ku ta papia kaba di pone e
partisipantenan na altura di e posibilidat ku lo por baha e penshunnan,
e asina yamá kòrtamentu den penshunnan.
PCN na e momentunan aki ta den awanan mas kalmu. E fondo di penshun
ta eksistí awor mas di un aña i na di komienso a skohe
pa un maneho di invershon sólido i konservativo. E parti mas
grandi di invershonnan ta ser hasí den bononan estatal i empresarial
ku ta un invershon relativamente sigur. Banda di esei ta invertí
un parti chikitu den akshonnan ku un profil di riesgo limitá.
E riesgo di valuta ta kubrí pa un gran parti. Na e momentonan
aki PCN ta investigando e posibilidat pa drecha mas ainda e profil di
riesgo i rendimentu di invershonnan. PCN tin pleno konfiansa ku e grado
di kobertura por krese mas ainda i lo keda ariba di e nivel mínimo
ku lei ta rekerí.
Fin
di siman tin aktividat di Boneiru uní i aktivo
Integrale Wijkaanpak Bonaire, FESBO, DGH, Indebon, NISB, SASO i NGO
Plataforma Boneiru ta uni forsa i huntu organisá un aktividat
pa un i tur den e barionan di Antriol i Nort di Saliña.
Den e wikènt aki tin apertura di “Integrale Wijkaanpak
Boneiru” i tambe di “Bario Aktivo”. E eventonan aki
ta tuma lugá di e siguiente forma.
Djabièrnè 11 di novèmber tin un ‘happy hour
walk’ pa tur hende di Boneiru, ku ta sali mitar di seis di atardi
di Sentro di Bario Antriol pa Sentro di Bario Nort di Saliña.
Lo tin musika pa guia e parada aki, ku sigur lo tin grupo di hende di
tur edat.
Pa 7:00 ta sigui e parti ofisial na Nort di Saliña, kaminda diputado
Silvana Serfilia ta dirigí algun palabra na presentenan, despues
di himno di Boneiru. Tin entretenimentu i posibilidat pa konsumí
algu di kome i bebe. E programa ta klousurá 9:00 or.
Djasabra 12 di novèmber 2011 e aktividatnan ta kontinua ku apertura
di “Bario Aktivo”. Ta sali un kaminata 7:00 di mainta for
di Sentro di Bario Nort di Saliña. Ta kana den e bario mes pa
disfrutá di su naturalesa. Di 8:00 te 12:00 tin weganan i deporte
pa grandi i chikí na Sentro di Bario Nort di Saliña. Pa
kalentá lo kuminsá ku un zumba pa famia.
Lo tin wega i deporte di diferente nivel, manera wega di vòli,
futbol, estafèt, tik tak toe, mens erger je niet, dominó,
tènis, pinpòn, basketbòl, trèkmentu di kabuya,
korementu di tayer, bulamentu di saku, wega ninichi, etc. DGH lo tei
pa duna informashon tokante dengue i a invita studiantenan di Medical
School pa midi suku i preshon.
Integrale Wijkaanpak Bonaire, FESBO, DGH, Indebon, NISB, SASO i NGO
Plataforma Boneiru ta invitá un i tur na e eventonan aki. Ban
partisipá na Boneiru uní i aktivo ku bista fihá
riba un futuro briante!
Entrega
di edifisio havo/vwo na gobiernu
Djamars ultimo tabatin entrega ofisial di e edifisio nobo di HAVO/VWO
situa na Kaya Amsterdam, na gobiernu di Boneiru.
Diputado James Kroon na nomber di gobiernu huntu ku miembro di Konseho
Insular Rafeal tabata presente na e okashon aki. Aki nan por a sera
konosi ku e skol, kaminda ku e direktor di e unidat di HAVO/VWO, Joost
Latiers, a duna nan informashon tokante operashon di e skol i tambe
e lokalnan moderno.
Despues a pasa pa e entregá ofisial di e kompleho di parti di
kompania HODES ku a konstrui e edifisio na Rijksgebouwendienst, ku na
su turno a entrega esaki na gobiernu di Boneiru.
Frans de Witte di Rijksgebouwen Dienst di e ministerio di OC&W a
hiba palabra na e okashon aki i a bisa ku e ta satisfecho ku e trabounan
i ku esakinan a kana bon i ku ta hasi entrega ofisial di e skol, i a
firma e kontrakt di garantia entre partidonan konserní.
Plataforma
di enseñansa a evalua proseso di desaroyo
Djabièrnè 28 di òktober último a tuma lugá
un reunion di Plataforma di Enseñansa bou di presidensia di diputado
sra. Serfilia. E promé enkuentro akí, ta pará den
kuadro di e agènda di enseñansa ku a keda firmá
na luna di mart e aña aki pa minister di Enseñansa di
Hulanda i representantenan di direktivanan di skolnan di BES i diputado
di Enseñansa di entidat públiko di Boneiru.
Tur e personanan ku mester ta enbolbí tabata presente na e reunion
di Plataforma pa por a dialogá ku Gerard Maas i Chiara Wooning
di ministerio di OC&W tokante e desaroyonan riba tereno di enseñansa.
Konhuntamente a dialogá riba tópikonan di e agènda
di enseñansa i evaluá na unda Boneiru ta pará den
e proseso di desaroyo.
Segun diputado Serfilia, por mira bèk riba un periodo kòrtiku
ku hopi desaroyo a tuma lugá riba tereno di enseñansa,
kaminda tur e aktornan den enseñansa a traha hopi duru pa por
a logra resultadonan positivo pa enseñansa na Boneiru.
Naturalmente tin hopi kos mas ku mester tuma lugá, pero un punto
importante ku a bini dilanti ta ku aworaki ta riba e bon kaminda i tambe
ku tur persona konserní a pone nan mes disponibel pa por logra
lo mehor pa enseñansa na Boneiru.
Plataforma di Enseñansa lo bai tuma lugá riba un base
struktural pa por garantisá e kontinuashon di e maneho di enseñansa
lokal huntu ku tur e aktornan konserní den enseñansa.
Situashon
di derecho di mucha na Boneiru ta alarmante
E situashon di derecho di mucha na Boneiru ta alarmante. Esaki segun
Unicef Hulanda. E ultimo simannan e organisashon di derecho di mucha
a hasi un investigashon na Boneiru.
“E prome resultadonan ta duna un bista alarmante di e situashon
di derecho di muchanan ku ta lanta na Boneiru”. Hulanda ta responsabel
pa e kumplimentu ku e derechonan di mucha, manera esaki ta formula den
e Akuerdo di Derecho di mucha. Segun Unicef tin alrededor di 3600 mucha
ta biba na Boneiru. “Hopi mucha ta haña nan mes konfronta
ku diferente problema, manera pobresa, negligensia, maltrato, problema
di droga i kriminalidat i embaraso hubenil. Tin falta di kondishonnan
basiko riba diferente tereno, i mayornan, muchanan i profeshonalnan
no sa masha di derechonan di mucha”.
E organisashon di derechonan di mucha ta rekonose ku ta trahando riba
miho enseñansa i kuido pa hubentut, pero ta pone enfasis ku no
ta algu ku ta drecha di un dia pa otro.
Unicef e lunanan aki ta ehekutando e investigashon titula ‘Muchanan
di Reino: Derechonan di mucha na Boneiru, Sint Eustatius, Saba, Aruba,
Korsou i Sint Maarten’.
Evento
Sosial di tres kwartal di BONHATA
Djaweps 20 di òktober, e Asosashon di Hotel i Turismo (BONHATA)
di Boneiru, a organisa su evento sosial di e di tres kwartal. Durante
e evento, ku a tuma lugar na Mangazina di Rei, a selebra i honra e empleadonan
ku ta ehempel di BONHATA su balornan fundamental den di tres kwartal
di 2011. Na e okashon tan spesial aki BONHATA a otorga tambe su Membresia
di Honor na lidernan den komunidat ku a demonstra un kompromiso ku Boneiru
su kultura i turismo.
A eligi Bianca Engelhardt di PrivéPro komo Empleado di e di tres
Kwartal, mientras ku a otorga e premio di Supervisor di e di tres Kwartal
na Cornelia Felida di InselAir.
Dos ganador anterior tambe tabata presente pa risibi nan premionan.
Lucy Diaz di Banco Maduro & Curiel a risibi su premio komo ganador
di Supervisor di e di dos Kwartal di 2011. Rodney Thode di Rocargo,
ganadaor di BONHATA su Supervisor di Aña 2010, a risibi su tiket
di InselAir. Rodney lo bai Korsou pa un trip edukativo den e siguiente
simannan komo parti di e progama di “Stars of the Industry”
den cooperashon cu CHATA. Adishonalmente ta nomina e Supervisor di aña
tambe pa Supervisor di aña na e asosiashon di Hotel i Tursimo
di Caribe (CHTA).
Invitadonan spesial riba anochi aki tabata Boi Antoin i Emma Sint Jago.
E dos personanan aki ta personifikashon di Boneiru su kultura. Miembro
Honorario i pionero di BONHATA, Hugo Gerharts, tabata presente pa otorga
Boi Antoin i Emma Sint Jago Miembresia Honorario den e organisashon
pa nan bon trabou i nan kompromiso ku Boneiru su kultura i turismo.
Sr. Gerharts a ekspresa ku ta un gran honor pe ku Sr. Antoin i Sra.
St. Jago ta uni huntu ku ne komo Miembronan di Honor.
Prosedura
pa rekrutashon di gezaghèber nobo pa Boneiru
For di 1 di yanüari e puesto di gezaghèber ta vakante. Den
deliberashon ku Konseho Insular, Representante di Reino a stipulá
un profil.
Awor ku e profil a keda stipulá, e vakatura lo keda publiká
den Staatscourant. Lo publika un aviso ku referensha na e vakatura den
korantnan regional. Kandidatonan por reakshoná promé ku
23 di novèmber 2011.
Por haña mas informashon tokante di e vakatura i e prosedura
riba www.officielebekendmakingen.nl.
E nombramentu di e gezaghèber lo tuma luga pa medio di dekreto
real.
1,5
mion euro èkstra pa Bonaire
Minister Donner di BZK i diputado El Hage a papia ampliamente riba e
estado aktual un aña despues di 10.10.10. E konklushon di e deliberashon
tabata hopi positivo pa Bonaire. ‘Si mi mira òf tende di
problema, nos ta atendé esakinan un pa un’, segun Donner.
Pa no lag’é na palabra so, Donner a pone 1,5 mion euro
èkstra disponibel pa mantenshon (retrasá) i pa implementashon
di e struktura nobo di gobernashon.
El Hage a indiká ku tabatin gran progreso kompará ku promé
ku 10.10.10, pero ku riba sierto tereno èkstra esfuerso ta nesesario.
Ela enfatisá ku den salubridat i enseñansa di bèrdat
a realisá mehoransanan. ’10 stap mihó ku ántes’,
asina El Hage a bisa.
El a pidi atenshon pa e preisnan ku ta subiendo supstansialmente, loke
ta un peso tur dia pa e hendenan na Bonaire. Ela supliká pa traha
palabrashonnan lihé pa sostené mamanan soltero, pa aktividatnan
sosial pa hóbennan i pa fasilidatnan pa esnan ku inkapas pa traha.
Ela hasi un apelashon serio riba Donner pa e yuda sostené desaroyo
ekonómiko di Bonaire i pa aportá ya ku tin falta di rekurso
pa por ehèmpel hasi mantenshon.
Minister Donner a rekonosé e imáhen di e mehoransanan
ku ya a keda ehekutá i tabata kontentu ku e ekspreshonnan di
El Hage. Durante un bishita na hospital e tambe a konstatá ku
salubridat a mehorá. ‘E kosnan a mehorá òf
nan ta bin ta move.’ Na e mes momento e tambe ta mira ku despues
di un aña ainda nos no a yega. P’esei mes su promesa pa
pone kasi 1,5 mion euro èkstra disponibel pa Bonaire.
Grupo
grandi di Boneriano ta trahando duru na mehorashon di Boneiru
Gezaghebber Glenn Thode, djaluna durante bishita di La Reina, den su
diskurso dilanti di bestuurskantoor a yama La Reina bon bini na Boneiru.
Gezaghebber na e okashon aki a mustra riba e kambio kaminda ku awor
nos ta habitante direkto di Hulanda.
Gezaghebber Thode a bisa ku e ta kontentu ku bishita di la Reina na
Boneiru pa wak kon e situashon ta akinan, i ku banda di e preukupashon
i publisidat negativo tokante Boneiru, habitantenan i gobernantenan,
ku ta un grupo grandi di boneriano, den silensio i den un forma humilde
ta traha duru pa hasi Boneiru un parti digno di Hulanda.
Gezaghebber a bisa tambe ku La Reina lo sinti ku hopi storia positivo
di i tokante Boneiru no ta bini den publisidat.
Reina
Beatrix di bishita na Boneiru
Reina Beatrix, huntu ku prens Willem Alexander i prinsesa Maxima ta
di bishita na Boneiru. Esaki ta parti di nan bishita na tur e islanan
hulandes den karibe. Ya for di djasabra e miembronan di famia real a
yega Boneiru, pero ta awe djaluna ku e parti ofisial ta tuma luga. Mainta
e delegashon tabata di bishita na bestuurskantoor, kaminda ku nan a
kombersa ku miembronan di Konseho Insular di Entidat Publiko di Boneiru
i tambe Kolegio Ehekutivo.
E mayoria di e publiko presente tabata den un ambiente di fiesta, kaminda
ku nan tabata ku nan banderanan di Hulanda i Boneiru, otronan na oraño
bisti, purbando pa haña e oportunidat di mira i saluda e miembronan
di famia real.
Despues di e bishita na bestuurskantoor e delegashon a sigui pa e otro
sitionan ku tin riba programa di nan bishita. Riba nos pagina di facebook
por mira algun di e potretnan saka awe mainta.
RCN
a inisiá negoshashon pa kondishon laboral 2012
Riba 25 i 26 di òktober a tuma lugá un reunion entre Rijksdienst
Caribisch Nederland (RCN) i sindikatonan den kuadro di e reunion di
sektor di Hulanda Karibense. Durante di e reunion aki a palabrá
e fasilidatnan di estudio pa e personal di RCN. E kondishonnan laboral
pa 2012 tabata riba e agènda di e reunion.
Di parti di e sindikatonan ABVO, NAPB, STrAF/ACOM/ACP i WICSU a pidi
pa pone atenshon èkstra riba e forsa di kompra ku a bai atras,
a mustra aki riba e preisnan haltu di inflashon manera esaki a keda
publiká pa CBS.
Di parti di Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN) a hasi algun proposishon
indikativo pa harmonisá e kondishonnan laboral aktual. A papia
tokante tempu liber durante e periodo di maternidat i despues di parto,
dia(nan) liber na momentu hubileo, tempu di trabou i deskanso, kompensashon
pa konsignashon i rekompensa na momentu ku tin warda iregular.
Den RCN tin diferensia den e posishon hurídiko di empleadonan,
kaminda den sierto situashon pa e mes un trabou, tin un diferensia den
e kompensashon. E sindikato i dunadó di trabou tabatin deliberashon
konstruktivo riba esaki i a palabrá ku lo sigui elaborá
riba e puntonan aki.
Tambe di banda di Rijksdienst Caribisch Nederland a duna di konos’é
ku apesar di e situashon finansiero ferfelu ku Hulanda ta aden tin komprenshon
pa e situashon sosial ekonómiko di Hulanda Karibense. Den e siguiente
reunion ku lo tuma lugá den luna di novèmber lo sigui
ku e kòmbersashonnan entre RCN i representantenan di e vários
sindikatonan.
Norwin
Carolus nombrá komo griffier di konseho insular
Djamars anochi 18 di òktober último, Konseho Insular a
nombra sr. Norwin Carolus komo griffier. Sr. Carolus a keda apuntá
pa e funshon aki pa un periodo di tres luna.
Resientemente, pa ta eksakto dia 10 di sèptèmber 2011
Konseho Insular a publiká un aviso pa atraé persona pa
okupá e puesto di griffier pa un periodo largu. E prosedura ainda
no ta kompletá ainda. Mientrastantu a risibí dieseis reakshon.
Pa e motibu aki ta nombra sr. Carolus temporal.
Despues di kambio na 10 òktober 2010 Konseho Insular, konforme
leinan WolBES, ta obligá na nombra un griffier pa e órgano
aki, esaki den kuadro di e sistema di dualismo pa un divishon entre
Bestuurscollege i Eilandsraad. Den e sistema aki, sekretario di Entidat
Públiko Boneiru no por funshoná mas komo sekretario di
Konseho Insular, siendo sekretario di Kolegio Ehekutivo di Boneiru,
loke ku den pasado si tabata posibel.
E mes un djamars anochi ku a nombra griffier temporal, a tuma despedida
mesora di sra. Nerry Gonzalez, komo sekretario di Konseho Insular. Sra.
Gonzalez ku hopi dedikashon, a okupá e funshon aki pa diestres
aña. Tur miembro di Konseho Insular na e momento ei a gradisí
sra. Gonzalez pa su trabounan desplegá durante tur e añanan
ku hopi entusiasmo i dedikashon den un forma positivo. Nerry lo kontinuá
ku trabou komo ‘eilandsecretaris’ di Entidat Públiko
Boneiru.
Norwin Carolus den e próksimo tres lunanan lo establesé
e sistema di griffier den Eilandsraad, miéntras pa e periodo
aki e lo fushoná tambe komo griffier.
Sr. Carolus den e último añanan a okupá e funshon
di direktor di e ministerio di Wetgeving en Juridische Zaken i Ministerie
van Algemene Zaken i Buitenlandse Betrekkingen den Gobiernu Sentral
di Antias. Promé ku esei e la traha den vários funshon
di konsehero hurídiko pa di gobièrnunan di Kòrsou.
Di
ocho Marshe di Estudio i Profeshon
Djasabra 19 di november awor lo organisá e di ocho Marshe di
Estudio i Profeshon. Fundashon Ban Boneiru Bèk a haña
e enkargo di Komunidat di Skol Boneriano pa organisá e marshe
akí. Komishon organisadó,bou di guia di señora
Lilian Paula-Crestian, a skohe pa tene e marshe den salanan di Jong
Bonaire. Sporthal na Kaya Amsterdam no ta disponibel e aña aki,
debí ku ta renobando e edifisio. Jong Bonaire tabata dispuesto
pa ofresé nan fasilidat pa e evento importante akí.
Pa brinda mas hende oportunidat pa bishitá e marshe, nos komishon
a disidí di hala e orario di e marshe mas dilanti. Apertura ofishal
lo tuma lugá 12.00 or di mèrdia i di 13.00–18.00
e marshe lo ta habrí pa bishitantenan.
Meskos ku tur aña Marshe di Estudio i Profeshon tin un lema pa
yuda i stimulá hóbennan, futuro di Boneiru, pa nan informá
nan mes debidamente tokante posibilidatnan ku tin riba merkado laboral
i di estudio, pa asina nan por hasi un eskoho bon prepará. P’esei
e lema di e aña aki ta :“Estudio ta lusa mi kaminda di
profeshon”.
Durante di e marshe lo tin tayernan i e instansianan ku lo duna esakinan
ta: Studiekeuze 123, Universiteit Leiden, Girobank i RK MTS.
Pa bishitantenan for di Rincon lo tin transporte grátis. Bùs
lo kore e mesun ruta ku e bùs ku ta trese alumnonan skol. Bùs
lo Sali 13.00 or for di Rincon i lo regresá 17.30 or.
Komishon di Marshe di Estudio i Profeshon ta enkurashá un i tur
pa bin bishitá e marshe dia 19 di novèmber awor!
Abvo
ku reunion general pa su miembronan ku ta den servisio di RCN
ABVO a konvoka un reunion general pa djaluna 24 di oktober pa su miembronan
ku ta traha na Rijksdienst Caribisch Nederland. E punto di agenda pa
e reunion aki lo ta informashon tokante di e kontrakto kolektivo ku
ABVO lo bai negosha ku RCN. Manera ta konosi aña pasa ABVO a
firma un akuerdo ku RCN i awor lo bai negosha un kontrakto kolektivo
pa su miembronan ku lo drenta na vigor na komienso di 2012.
E reunion aki lo tuma luga na sede di ABVO pa 6’or di atardi i
ABVO ta spera ku su miembronan lo asisti na masa pa nan haña
informashon i tambe pa nan trese nan puntonan dilanti.
Djaluna mainta e sindikato lo reuni tambe ku servisio di personal di
Endentidat Publiko di Boneiru unda tambe e lo trata asuntu di CAO, e
modelo di direktorado ku gobiernu di Boneiru kier introdusi i tambe
e plan sosial ku lo drenta na vigor otro aña.
ABVO lo kuminsa reuni ku RCN djamars awor huntu ku e otro sindikatonan
ku tin representashon den RCN.
Prensès
Maxima lo hasi apertura ofisial di Sentro pa Hubentut i Famia
Djaluna dia 31 òktober su Altesa Real prensès Maxima lo
bishitá e edifisio di Sentro pa Hubentut i Famia i di Kuido pa
Hubentut i Bienestar di Famia Karibe Hulandes. Durante e bishita aki
e lo hasi e apertura ofisial di e edifisio. E meta di e bishita ta pa
informá Prensès Maxima riba e servisionan di e Sentro
pa Hubentut i Famia i di Kuido pa Hubentut i Bienestar di Famia Karibe
Hulandes. Na final di e bishita e edifisio lo ta habri pa públiko,
kaminda e kolaboradónan lo sòru pa duna guia. Dia 4 novèmber
lo tin un resepshon di apertura pa invitadonan.
E Sentro Hubentut i Famia ta un fasilidat kaminda tur mayor i edukadó
por bini ku nan preguntanan tokante edukashon i salubridat di nan yunan
entre 0 pa 19 aña. E Sentro Hubentut i Famia ta traha preventivo
i ta yuda evitá problemanan di edukashon i kriansa. E ta forma
e último parti di e plan total pa mehorá e fasilidatnan
pa hubentut riba e tres islanan di Karibe Hulandes, kaminda “kwartiermaker”
Marga Drewes di VWS/Hubentut i Famia a traha for di aña 2009.
Ta trata aki di tantu prevenshon komo kuido di hubentut i protekshon
di hubentut.
E Sentro di Hubentut i Famia no ta kompletamente nobo na Boneiru, pasobra
e organisashonnan ku lo ta ubiká den e sentro ta organisashonnan
konosi, manera Kuido pa Hubentut Boneriano, Porta Habrí, Sebiki
i salú hubenil di Mariadal. Nan ta bai huntu den un edifisio,
pero nan ta bai ofrese tambe sosten na edukashon i salú hubenil
pa muchanan entre 0 te 19 aña ku un vishon di: famianan salú
i protehá kaminda muchanan ta krese den un esfera positivo. E
aktividat di e organisashonnan no ta solamente kontinuá pero
nan ta keda ekspandé i lo ta mas sinkronisá riba otro.
Esaki ta e parti nobo. Den e mesun edifisio lo ubiká kuido pa
hubentut i bienestar di famia. E sentro a lanta debí na reunionnan
regular ku a bin ta tuma lugá for di aña 2009 riba tur
nivel, esta for di e kolaboradó den vèlt te na e kolaboradónan
di maneho di e Entidat Públiko manera RCN i e direktivanan di
diferente organisashonnan.
‘C-opleiding
douane’ pa caribisch nederland a kuminsá
Resientemente e ‘C-Opleiding’ pa duaneronan a kuminsá.
E kurso akí lo dura mas o ménos un aña. E ta un
preparashon intensivo i ku un base amplio pa duaneronan nobo.
Tin 12 duanero ku ta partisipá na e kurso akí, i ta remarkabel
ku mayoria di nan ta hende muhé. E lista di materia ta ekstensivo,
pa por prepará e duaneronan bon pa nan futuro trabou. E kurso
akí ta un kombinashon di eksperiensha di trabou i teoria, e prinsipio
di ‘on the job training’.
E lista di materia mes ta mustra ku duana no tin di aber ku ‘Douane-
en accijnswet BES en tarief’ so, sino ku mester tin konosementu
tambe di strafrecht, strafvordering i proces-verbaal. Ta duna lès
tambe den e materia ‘VGEM-taken’. ‘VGEM-taken’
ta nifiká: seguridat, salú, ekonomia i medio ambiente.
Ademas e ‘C-opleiding’ ta enserá konosementu komersial,
kálkulo merkantil, téknika di kontròl, idioma Hulandes
i e Belastingwet BES, bou di kua ABB ta kai, i tambe di aktitut sosial.
Komo konsekuensha di e reglanan nobo a invertí basta den material
pa e kurso, i den koperashon ku Centrum voor Kennis en Communicatie
di Belastingdienst di Hulanda a sòru pa e kalidat ta na nivel
di estudionan di duana di Hulanda.
Douane Caribisch Nederland ta parti di Belastingdienst Caribisch Nederland
(BCN) i ta enkargá ku e fluho di merkansia pa i dentro di BES.
FCB
ku apelashon pa klientenan usa sentido síviko i sanea debe di
hür
Te ainda masha tiki kliente di Fundashon Cas Boneriano (FCB) ku tin
debe di hür atrasá a reakshoná riba e posibilidat
úniko, pa un bia so, ku ta duna nan pa sanea nan debenan. Te
ku fin di luna di òktober e oportunidat aki ta keda eksistí.
Te ku awor FCB a purba na diferente forma pa logra haña su klientenan
ku tin debe di hür atrasá na mesa pa papia i yega na un
areglo spesial, ku ta enserá ku nan ta haña deskuento
riba nan debe. Pues na final nan ta sali benefisiá i no mester
biba mas ku e peso di un debe atrasá riba nan lomba.
“Nos ke hasi un apelashon riba sentido síviko di nos klientenan
ku tin debe di hür atrasá pa tuma kontakto ku FCB pa nos
drenta un areglo. Komo insentivo nos ta sòru pa e personanan
aki, dependé kuantu sèn nan debe i kuantu nan entrada
ta, pa haña un deskuento riba e debe atrasá”, direktor
di FCB Ben Oleana a bisa.
Fundashon Cas Boneriano (FCB) a keda hopi desepshoná ku e asistensia
di su klientenan na kuater anochi di informashon den e barionan Nikiboko,
Antriol, Rincon i Nort di Saliña resientemente. Durante e anochinan
aki e klientenan ku tin debenan akumulá di hür por a haña
informashon i hasi aplikashon pa un oferta úniko ku FCB ta duna
pa sanea e debenan aki, hañando deskuento grandi riba e debe
atrasá.
Aparte di bai den barionan, den e promé siman di òktober
FCB a duna oportunidat tambe pa su klientenan a akudí te 7’or
di anochi na su ofisina pa papia i yega na un areglo di pago di nan
hür atrasá. Pero atrobe e reakshon tabata pober.
Direktor di FCB Ben Oleana ta un tiki preokupá pa e desaroyo
aki, pasobra ta algu ku ta benefisiá e klientenan mes. Nan ta
haña un deskuento i ademas ta haña oportunidat pa kanselá
nan debe atrasá. No ta un bon sintimentu sigur pa biba sabiendo
ku bo tin un debe kologá riba bo kabes. Ta importante pa e personanan
aki demonstrá tambe nan sentido síviko. Ta importante
pa tene kuenta ku miéntras ku nan ta debe FCB, tin un lista di
sigur 200 persona ku ta den nesesidat di un kas di pueblo i ku ta kla
pará tambe pa paga.
Oleana: “Nos tin 251 persona , habitantenan di kas di pueblo,
ku ta bini na remarke pa hasi uso di e areglo di pago úniko aki
ku nos ta ofresiendo, loke ta enserá tambe ku nan ta haña
un deskuento di nan debe, pero ni 30 hende no a reakshoná”.
E direktor di FCB ta haña ku e personanan ku tin debe atrasá
na e entidat aki mester asumí nan responsabilidat i drenta e
areglo ku FCB ta ofresiendo aki. Si e no sosodé FCB lo haña
su mes fòrsá pa tuma medida drástiko.
Fundashon Cas Boneriano sí tin su gastunan ku e mester kumpli
kuné. Entre otro mantenshon di kasnan di pueblo ta rekerí
hopi plaka. FCB a invertí e último añanan aki alrededor
di dos mion florin antiano den renobashon di su kasnan. Otro aña
ke sigui renobá mas kas i mester di plaka pa hasi esaki.
Ainda tin chèns, en todo kaso te ku dia 31 di òktober,
pa klientenan ku tin debe atrasá, pa akudí na ofisina
FCB pa drenta un areglo di pago. Esaki por sosodé tur dia di
trabou di 8’or pa 12’or di mèrdia i di mitar di dos
pa 4’or di atardi.
Denise Coffie di FCB a splika ku e klientenan aki mester bini ku prueba
di entrada di tur habitante di e kas ku ta traha. “Ta bon pa kita
e konfushon ku tin tokante supsidio di hür. E operashon aki di
FCB pa kobra debenan atrasá no tin nada di aber ku supsidio di
hür. Supsidio di hür ta pa kubri e parti di hür ku e
kliente no por paga”, Coffie a bisa.
Solushon
pa e situashon di Waf Sùit no ta tarea di Representante di Reino
E situashon rondó di Waf Sùit ta algu ku ta andando basta
aña kaba. E outoridat kompetente pa atendé e situashon
aki ta gobièrnu di Entidat Públiko di Boneiru. Banda di
esei tin empresanan privá enbolbí. Gobièrnu di
Boneiru ta e órgano ku primeramente mester buska un solushon
pa e situashon ku a surgi.
E representante di Reino no tin komo tarea pa mete ku e tarea i kompetensianan
di Entidat Públiko.
Naturalmente Representante di Reino ta dispuesto pa yuda pensa riba
posibel solushonnan si hasi un apelashon riba dje.
Pero e responsabilidat pa buska un solushon den e kaso aki no ta serka
e representante di Reino.
Fondo
Kultural Prins Bernhard pa Antia Hulandes tin un nomber nobo
Djabièrnè 23 di sèptèmbèr 2011 tabata
un dia históriko pa Fondo Kultural Prins Bernhard pa Antia Hulandes
i Aruba. Riba e dia ei presidente Winthrop Curiel i sekretario Silvio
Jonis, huntu ku sra. mr. C.A.P. Baaten, suplente di notario mr. Miguel
Alexander, a firma e akta notarial konteniendo kambio di estatutonan
di e Fundashon, un ke otro den presensia di miembronan di direktiva
di tantu Islariba, komo islanan ABC. Notario Alexander tambe tabata
presente komo èks-miembro di e fundashon. E fondo lo kontinua
bou di e nomber di Fondo Kultural Prins Bernhard Region Karibe.
Fondo Kultural Prins Bernhard a keda fundá na 1953 komo un órgano
pa duna sosten na aktividat, proyekto i publikashon riba tereno di historia
i literatura, arte plàstiko, teatro , kuido di naturalesa i mantenshon
di monumento riba tur seis isla di Antia Hulandes. Pa 58 aña
kaba e Fondo Kultural ta hasi e trabou akí dunando supsidio na
sentenares di organisashon, grupo i persona riba tur seis isla i aportando
asina na bienestar kultural di nos pueblonan.
Na 1986 ora ku Aruba a sali for di konstelashon antiano, e Fundashon
a skohe pa keda traha huntu. Na 2010 ora ku Antia a keda disolvé,
atrobe e miembronan a opta pa keda huntu. Ku firmamentu di e estatutonan
nobo, e Fundashon ta konfirmá e desishon di miembronan pa keda
traha huntu pa asina sigui sostené proyekto.
Den un período kaminda kada isla ta span su ala pa buska su rumbo,
Fondo Kultural Prins Bernhard Region Karibe ta skohe pa ankra su mes
den e pensamentu ku huntu por logra mas pa e habitantenan di e seis
islanan.
Inflashon
na St. Eustatius i Boneiru a oumentá
Durante e di tres kuartal di 2011 inflashon a oumentá na St.
Eustatius ku 11,2 porshentu. Na Boneiru tambe inflashon a oumentá
ku 5,9 porshentu kompará ku e kuartal anterior. Ku 6,6 porshentu
e inflashon na Saba a baha un poko durante e di tres kuartal.
E inflashon na St. Eustatius durante e di tres kuartal tabata 11,2 porshentu.
Esaki tabata durante e di dos kuartal ainda 10,5 porshentu. E inflashon
haltu ta konsekuensia di e desaroyonan di e preis di gas i koriente.
Tantu gas komo koriente a resultá hopi mas karu ku un aña
promé. Esaki tambe tabata e kaso durante e di dos kuartal, pero
e diferensia a bira mas grandi durante e di tres kuartal.
E preisnan di rekreashon i kultura tambe a kontribuí na oumentu
di inflashon. Entre otro produktonan pa bestianan di kas i artíkulonan
di ofisina a bira mas karu.
Inflashon a oumentá na Boneiru ku 5,0 porshentu durante e di
dos kuartal te 5,9 porshentu durante e di tres kuartal. E oumentu ta
prinsipalmente pa motibu di preisnan haltu di komestibel. Kompará
ku un aña promé, e preisnan di komestibel i bebidanan
no alkohóliko durante e di tres kuartal tabata promedio 10,6
porshentu mas karu. E desaroyo di preis den e grupo di bibienda, awa
i koriente tambe a kontribuí na oumentu di inflashon, esaki debí
na un redukshon fuerte di e preisnan di koriente durante e di tres kuartal
di 2010 ku awor a ser elaborá.
E inflashon na Saba durante e di tres kuartal tabata 6,6 porshentu.
Esaki ta un redukshon leve kompará ku e di dos kuartal. E tempu
ei e inflashon tabata 6,9 porshentu. E redukshon ta pa motibu di e desaroyonan
den e preisnan di pasashi. Un oumentu fuerte di preis durante e di tres
kuartal di aña pasa a ser elaborá awor.
Komestibel, al kontrario tabatin un efekto di oumento riba e inflashon.
E komestibelnan i bibidanan no alkohóliko a resultá promedio
10 porshentu mas karu kompará ku un aña promé.
Durante e di dos kuartal esaki ainda tabata kasi 7 porshentu.
Algun di e sifranan durante e di dos kuartal di 2011 a keda ahustá
kompará ku e publikashon anterior komo konsekuensia di informashonnan
risibí despues. E sifranan aki awor ta definitivo. E sifranan
di e di tres kuartal 2011 ta sifranan preliminar i lo duna e sifranan
eksakto na momentu di publikashon di e desaroyonan di e di kuater kuartal.
Investigashon
riba situashon di asbèst na SGB
Relashoná ku informashon ku posiblemente lo tin pidanan di asbèst
riba tereno di Komunidat di Skol Boneriano (SGB), djaluna i djamars
un kompania eksperto, Bureau Oesterbaai, ta na Boneiru pa hasi un investigashon
riba e tereno. E promé resultadonan di e investigashon di e eksperto
riba tereno di asbèst aki ta indiká ku e situashon aktual
riba e tereno no ta oumentá riesgo di salú pa alumno ni
di maestronan na SGB.
Bureau Oesterbaai ta e kompania eksperto riba asbèst i sanashon
di esaki mas grandi na Hulanda i riba petishon di gobièrnu di
Boneiru i Ministerio di enseñansa, kultura i siensia (OCW) ta
hasiendo un investigashon na e skol enkuestion. E dak di e skol kaminda
tin plachinan di asbèst prosesá, a keda kibrá na
sierto parti dor ku a tira vürwèrk i piedra riba esaki.
E echo ku tin asbèst na e skol no ta dañino pa salú
di hende, asbèst ta bira peligroso na momentu ku kibra por ehèmpel
plachinan ku ta kontené asbèst, i pidanan chikitu di esaki
keda inhalá.
Na e momentunan aki no tin ningun motibu pa sera niun parti di e edifisio
di SGB ni pa kita asbèst komo medida di prekoushon. Dia 17 i
18 di òktober e eksperto riba asbèst a prosesá
e plachinan, pa evitá ku mas pida chikitu por lòs i lo
deshasí di tur pida los ku ainda por ta riba e tereno. Pa ta
kompletamente sigur ku no tin asbèst den airu liber, lo bai midi
e kalidat di airu riba tereno SGB. Tur e trabounan aki lo tuma lugá
despues di orario di skol, konforme lei i reglanan Hulandes.
Durante e aña tras di lomba a hasi un inventarisashon riba asbèst,
i awor ta konosí kuantu asbèst tin na e edifisionan di
kada skol na Boneiru. Tanten ku no kibra e partinan ku ta kontené
asbèst, no tin niun riesgo pa salú di hende. Den e añanan
binidero lo bai renobá e skolnan i lo kita partinan ku ta kontené
asbèst konforme lei i reglanan Hulandes.
Djarason 19 di òktober, ku koperashon di bureau Oesterbaai lo
bai tin un seshon di informashon pa tur lider di e skol. Despues di
esei lo organisá un seshon informativo ku e alumnonan, mayornan,
maestronan i tur otro persona konserní.
Presidentenan
di frakshonnan Tweede Kamer ta papia ku komunidat
Durante nan bishita na Boneiru dia 20 òktober awor e presidentenan
di e frakshonnan den Tweede Kamer lo reuní ku representantenan
di diferente organisashon di e komunidat Boneriano. Por sigui e kòmbersashonnan
atraves di 93.1 FM.
E enkuentro ta tuma lugá en bes di e Meet & Greet ku originalmente
tabata planiá. E Meet & Greet aki no por a sigui mas pa motibu
ku e delegashon diripiente mester a kòrtá den nan bishita.
E biahe di e delegashon mester a dura primeramente te djadumingu 23
òktober. Pero pa motibu di un debate ku ta tuma lugá den
Tweede Kamer relashoná ku Eurotop djasabra dia 22 di òktober,
e delegashon tin di regresá Hulanda djaweps awor dia 20 òktober.
E miembronan di e delegashon ta haña un enkuentro ku pueblo di
Boneiru asina importante ku nan a disidí na adaptá e programa
pa Boneiru. Di 11.00 or pa 11.45 or nan lo papia promé ku e hóbennan.
Despues di e enkuentro ku e hóbennan nan lo papia mesora ku e
representantenan di e diferente organisashonnan den e komunidat. Tin
oportunidat pa diskutí i hasi pregunta.
Gezaghèber señor Glenn Thodé lo moderá e
diskushonnan.
E enkuentro ta tuma lugá na Passangrahan i ta dura te 12.30 or.
Habitantenan di Boneiru por sigui e diskushonnan bibu via transmishon
na e radio emisora 93.1 FM.
Kambio
di Lei di establesimentu di empresanan BES
Ministerio di Asuntunan Ekonómiko, Agrikultura i Inovashon ta
adaptá e Lei di establesimentu di empresanan BES. E kambio di
lei ta nifiká ku ta añadí algun artíkulo,
loke ta pone ku por atendé mayoria di e petishonnan pa un pèrmit
di establesimentu mas fásil i lihé.
Esun ku ke risibí un pèrmit di establesimentu mester entregá
un petishon pa esaki. DEZA ta kontrolá si e petishon ta kompleto,
i den kaso ku esaki no ta e kaso, DEZA ta hasi posibel pa e petishonario
kaba yena e petishon. Despues ta skucha Kámara di Komèrsio
i Industria tokante e petishon. Si Kolegio Ehekutivo ta di opinion ku
no tin opheshon kontra otorgamentu di e pèrmit di establesimentu,
e Kolegio por otorgá esaki.
Nobo den e lei ta, ku un término di ocho siman pa tuma un desishon
ta vigente. Tambe ta nobo, ku ora e ocho simannan a transkurí,
e pèrmit a keda otorgá na e petishonario konforme derechi.
Kolegio Ehekutivo ta publiká denter di dos siman despues di otorgamentu
konforme derechi un lista di e empresanan na kua a otorgá un
pèrmit di establesimentu konforme derechi. Despues Kolegio Ehekutivo,
si ta nesesario, tin ocho siman mas di tempu pa por pone kondishonnan
adishonal (artíkulo 6 di e lei ta proveé pa esaki). Pero
e empresario por kuminsá kaba ku su empresa.
E término ta kuminsá kore na e momento ku un petishon
pa un pèrmit di establesimentu ta entregá, i e petishon
ta kumpli ku tur e eksigensianan stipulá pa esaki. Esaki ta inkluí
tambe ku tur dokumentunan rekerí a keda entregá. Si e
petishon no ta kumpli ku e eksigensianan, Konseho Ehekutivo ta brinda
e petishonario e posibilidat di adaptá e petishon òf kompletá
esaki. Si e petishon a keda adaptá òf kompletá,
i na e momento ei ta kumpli ku e eksigensianan stipulá p’e,
e ora ei e término di toma di desishon ta kuminsá kore.
Si segun Kolegio Ehekutivo tin opheshon kontra otorgamentu di e pèrmit
di establesimentu, i base di e opheshon aki ta pasobra e empresario
no ta aparentá di ta disponé di abilidat òf no
ta aparentá di ta disponé di sufisiente medio finansiero,
e Kolegio denter di dos siman despues ku esaki a keda entregá
por rechasá e petishon menshonando su motivashon. Den e kaso
aki ta esensial pa Kolegio Ehekutivo tuma e ocho simannan na kuenta,
pasó sino e dekreto ta keda otorgá tòg, konforme
derechi.
Si segun Kolegio Ehekutivo tin opheshon kontra otorgamentu di e pèrmit
di establesimentu i base di e opheshon ta e nesesidat pa protehá
interes general, Kolegio por informá e petishonario denter di
e promé periodo di ocho siman ku e término di toma di
desishon ta keda prolongá ku un di dos periodo di ocho siman.
Denter di e periodo di 16 siman ei e Kolegio Ehekutivo ta drenta den
kontakto ku e Minister di Asuntunan Ekonómiko, Agrikultura i
Inovashon i ta aklará ta kiko ta e motibu a base di kua lo mester
rechasá e petishon. Si e Minister aprobá e rechaso di
e pèrmit, e Kolegio Ehekutivo ta manda un dekreto di rechaso
denter di e término stipulá. Si e Minister no aprobá
e rechaso, ta sigui ainda un dekreto positivo i Kolegio Ehekutivo por
stipulá kondishonnan adishonal, den kaso ku ta konsiderá
esaki nesesario.
Den pasado a yega di ninga e pèrmit di establesimentu tambe pa
protehá otro interesnan. E tipo di interesnan aki ta entre otro,
pero no solamente, salubridat públiko, medio ambiente, protekshon
di konsumidó, órden públiko i siguridat. Ku e kambio
di 10 di òktober 2010 e posibilidat pa protehá e otro
interesnan aki a keda limitá, den e suposishon ku otro komplehonan
di reglamentashon lo por protehá e interesnan ei. Ta resultá
ku esaki no ta, esta no sufisientemente, e kaso. Te ora ku e otro reglamentashonnan
drenta na vigor pa por protehá e interesnan general, Kolegio
Ehekutivo tin tambe na su disposishon e instrumento di ninga un pèrmit
di establesimentu, bou di e kondishon si ku e Minister di Asuntunan
Ekonómiko, Agrikultura i Inovashon mester a aprobá e ningamentu
di e pèrmit.
Den e lei ta indiká den kua situashon por – pues no nesesariamente:
lo – hala aden un pèrmit di establesimentu otorgá.
Partíkula 7c ta stipulá ku halamentu aden ta posibel ora
e establesimentu ta será durante di tres luna tras di otro. Esaki
ta nifiká ku empresanan ku ta mará fuertemente na temporada,
manera e sektor turístiko, tur aña ta kore riesgo di pèrdè
nan pèrmit di establesimentu. Den e partíkula nobo d,
a bini un previshon pa e empresanan aki. Dor di manda un informashon
por eskrito di e seramentu temporal na e Kolegio Ehekutivo, e empresario
por prolongá e término te seis luna. E previshon aki a
keda añadí a base di konsulta.
Skolnan
ta risibí alrededor di 7 mion dòler èkstra
Skolnan na Hulanda Karibense ta risibí e aña aki sèn
èkstra pa ekipá nan edifisionan. Ta trata di un suma di
7 mion dòler reimu pa tur skol huntu.
Minister di enseñansa, kultura i siensia, Marja van Bijsterveldt
a tuma e desishon aki.
Na kuminsamentu di aña van Bijsterveldt a realisá un bishita
di trabou na Boneiru, St. Eustatius i Saba. E minister a bishitá
un kantidat di skol di enseñansa primario, avansá i di
ofishi i el a papia einan ku direktivanan di skol tokante di mehorashon
di kalidat di enseñansa na e islanan.
Durante di e bishita aki, a hasi palabrashon kon ta sigui ku e trahamentu
huntu entre e islanan. Sentral den aserkamentu ta pa mehorá e
nivel di idioma i aritmétika di alumnonan i pa halsa kalidat
di dosente i direktivanan di skol. “Tur mucha meresé bon
enseñansa. Mi sa kon duru e hendenan ta traha diariamente na
e skolnan na Hulanda Karibense pa traha riba mehorashon di enseñansa.
Ta p’esei ta importante ku abo komo e dosente sa kon pa inspirá
e alumno. Pero ta esensial tambe ku komo skol boso ta disponé
di bon material pa enseñansa manera mobilario, bòrchi
di skol i buki.”
Asina dosentenan por krea un ambiente di siña ku ta inspirá
i esei ta reta e alumno pa saka e máksimo fo’i su mes”
segun van Bijsterveldt.
Kada skol ta haña un parti di e suma total i nan mes por disidí
kon nan ta usa e sèn aki. Esaki lo por ta mobilario nobo òf
pa material pa siña, manera buki di lès.
Büró
Sentral pa Statistik ta inisiá ku kontamentu di kompanianan 2011
Entre 10 òktober pa 1 di desèmber 2011 entrevistadónan
di Büró Sentral pa Statistik den kuadro di kontamentu di
kompanianan 2011 lo subi kaya pa bishitá kompanianan. Den e siman
di 10 di òktober a inisiá ku kontamentu na Sint-Eustatius
i otro siman lo kontinuá ku esaki na Saba i un siman despues
di Saba esaki ta sigui na Boneiru.
Pa por traha bon statistik ekonómiko di Hulanda Karibense, Büró
Sentral pa Statistik tin mester di un registro mas kompletu i korekto
posibel. E mantenshon di e registro aki ta responsabilidat di Kámara
di Komersio. Kompanianan na Hulanda Karibense obligatoriamente tin ku
inskribí nan mes na Kámara di Komersio.
Pa motibu di interes general pa por tin un registro aktualisá
Kámara di Komersio i Büró Sentral di Statistik a
disidí pa konhuntamente yega na e kontamentu di kompania na Hulanda
Karibense. E kontamentu di kompania tin komo promé meta pa aktualisá
e registro di komersio. For di punto di bista di efisiensia e kontamentu
ta ser ehersé pa Büró Sentral pa Statistik pa tene
un enkuesta di koyuntura entre e kompanianan i ta pidi na Kámara
di Komersio su base kiko Kámara di Komersio por nifiká
pa nan.
Büró Sentral pa Statistik lo usa e registro di komersio
awor i den futuro pa kumpli ku su kompromisonan di statistik relashoná
ku Hulanda Karibense. E enkuesta di koyuntura aktual ta intenshoná
pa duna un bista direkto di e desaroyo ekonómiko aktual riba
e diferente islanan.
E resultadonan mas importante lo keda publiká na kuminsamentu
di aña 2012.
Pa por ilustrá e datonan aki i otro datonan importante di kompania,
Büró Sentral pa Statistik ta pidi e koperashon di tur kompania.
Büró Sentral pa Statistik ta legalmente obligá pa
trata e datonan kompilá di e kompanianan estriktamente konfidensial.
Kada entrevistadó ta obligá pa legitimá su mes
na momentu ku e bai bishitá e kompanianan i pa dje manera aki
tur hende por ta sigur ku e entrevista ta keda sostené dor di
Büró Sentral pa Statistik.
Büró Sentral pa Statistik ta gradisí tur kompania
di antemano pa nan koperashon.
A
nombra Representante di Reino interino Djabièrnè
14 di òktober Ministerraad a ratifiká un proposishon di
minister Donner di asuntunan interno i relashon di Reino (BZK) pa nombra
Julian Carlyle Woodley (59) komo Representante di Reino interino pa
e entidatnan públiko di Boneiru, St. Eustatius i Saba. Komo Representante
di Reino Interino sr. Woodley lo remplasá Representante di Reino
Wilbert Stolte na momentu ku esaki ta ousente pa tempu largu.
Sr. Woodley a funshoná entre 1975 te 1983 komo empleado públiko
na Ontvanger di Belasting na St. Eustatius. Di 1983 te 2003 e tabata
miembro di Konseho Insular na St. Eustatius. Sr. Woodley tabata tambe
diputado di Kolegio Ehekutivo di St. Eustatius di 1987 te 1989 i na
1991 te 1999. na 2002 ela keda elegí komo miembro di Staten den
Parlamento di Antia Hulandes.
Ela okupá e funshon aki pa un periodo kompleto di kuater aña.
Despues ela keda elegí pa un di dos periodo ku a dura di mart
2006 te ku yüni 2007. Na yüli 2007 te ku mart 2011 Woodley
tabata diputado pa Kolegio Ehekutivo i tambe miembro di Eilandsraad.
Sr. Woodley entretantu a hala tras for di polítika i ta biba
na St. Eustatius. Komo miembro di parlamentu di Antia Hulandes ela atendé
entre otro e kambionan di struktura estatal. Pa e funshon importante
di Representante di Reino interino Woodley por konta riba eksperensia
amplio komo empleado públiko, i komo representante di pueblo.
Boneiru
tin ku haña kaminda pa éksito bèk, segun diputado
El Hage
Segun diputado enkargá ku asuntunan ekonómiko i di finansa,
sr. Burney el Hage, Boneiru mester haña e kaminda pa éksito
bèk. Mester remarká ku últimamente Boneiru a konsentrá
su energia i enfoke den un direkshon robes. Boneiru ta, kisas mas ku
kualke otro isla, pais òf teritorio na mundu dependiente di kolaborashon
i prestashon den ekipo. Na lugá di traha huntu i forma un aliansa
stratégiko pa un desaroyo positivo i duradero pa e isla, a hinka
energia den pleitamentu i populismo. Esaki, miéntras e kaminda
pa éksito ta ei mes dilanti nos nanishi. Oportunidat ta presentá
na nos pero nos mester traha duru pa logra i sigur traha huntu, esaki
komo un kondishon honesto i legítimo pa progreso.
Komo gobernante nos kier hasi apelashon riba otro lidernan di komunidat
pa buska e kaminda pa éksito bèk pues traha pa huntu logra
metanan pa Boneiru.
Boneiru mester di direkshon i struktura. Pa logra esaki tur lider di
komunidat mester traha huntu.
Populismo i energia negativo mester hala un banda pa habri kaminda pa
un direkshon realístikamente skohé ku ta dirigí
riba desaroyo i resultado.
Mester strukturá nos sektornan den komunidat mihó. Institutonan
di interes i e aparato públiko mester ta dirigí riba nos
sosiedat.
Gobièrnu mester mustra interes i sostené institushonnan
di interes privá alabes mester strukturá su propio organisashon
mihó i hasié mas efisiente.
Esaki no ta palabranan bunita so, pero konkretamente gobièrnu
lokal lo kontinuá ku e modelo di direktorado i reorganisashon
di e aparato gubernamental. T’asina si, ku esaki lo sosodé
konforme kriterio i vishon di e aktual koalishon ku ta forma gobiernu.
E renobashon di e aparato públiko mester kontinuá pa mas
pronto posibel komunidat por mira resultadonan konkreto.
Un kapítulo apart di e trayekto aki ta abarká kompanianan
di gobièrnu di kua gobièrnu ta akshonista pa shen porshento.
Komo representante di akshonista, gobièrnu a hasi un apelashon
na señor Richard Hart pa duna su kontribushon i enkarg’é
ku maneho i guia di e kompanianan aki. Despues ku e keda nombrá
sr. Hart lo bira presidènt Komisario di Bonaire Holding Maatschappij.
E lo haña asistensia di un tim di komisario ku ta konsistí
di lidernan profeshonal hóben, tambe lidernan profeshonal di
eksperensia amplio den nan sektor di trabou.
A hasi apelashon tambe na sr. Leonard Domacasse pa ta vice Presidènt
Komisario pa huntu ku sr. Hart manehá i duna guia na e diferente
kompanianan di gobièrnu.
E kompanianan aki ta un parti importante di ekonomia di Boneiru, nan
ta ofresé e infrastruktura básiko pa tur aktividat ekonómiko
riba nos isla.
Si manehá e kompanianan aki na un manera korekto nan lo ta e
base di éksito pa tur otro aktividat ekonómiko na Boneiru.
E tareanan ku Sr. Hart i Sr. Domacasse mester ehekutá ta kla
i transparente, esta, strukturá, hiba un maneho ku komunidat
por karga, dirigí e kompanianan na un mentalidat mas komersial
i di efisiensia. Tur esaki resultando den mihó servisio na komunidat,
preisnan pagabel i yega na un rendimentu pa e akshonista di e kompanianan
ku ta e komunidat di Boneiru den su totalidat.
Boneiru a demostrá durante di añanan 2000 pa 2008 ku dor
di traha duru i traha huntu por yega na resultadonan ku ta benefisiá
henter komunidat.
E reto ku ta nos dilanti pa durante e fase difísil di desaroyo
di Boneiru nos mustra e mesun forsa di konvikshon i solidaridat pa nos
haña e kaminda di éksito bèk.
Direktiva
di ROA ofisialmente instalá
Djaweps 29 di sèptèmber, 2011 a tuma lugá na ofisina
di notario, e instalashon ofisial di e direktiva di konseho di enseñansa
i merkado laboral (Raad Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA)).
For di 10 di òktober 2010 Boneiru, Sint Eustatius i Saba ta entidat
públiko ku ta funshoná komo munisipio speshal den Hulanda.
E minister di enseñansa di Hulanda (OCW) ta responsabel pa maneho
di enseñansa riba e tres islanan. Esei ta nifiká ku e
skolnan na Karibe Hulandes ta forma parti di e sistema di enseñansa
di Hulanda. E meta ta ku na 2016 e kalidat di enseñansa na e
tres islanan ta na un nivel komparabel ku e nivel di Hulanda.
Ku mira riba e transishon di 10.10.10, Fundashon Forma a hunga un ròl
importante pa duna enseñansa profeshonal un struktura na Boneiru,
dor di :
- Entrená instruktornan kon pa duna guia na hóbennan ku
ta kore stage
- Desaroyá un trayekto di entrenamentu pa trainernan (train the
trainer)
- Rekonosementu pa lei di kompanianan ku por duna entrenamentu
- Ofresé sosten na merkado laboral i di enseñansa.
Lantamentu di ROA (Raad Onderwijs en Arbeidsmarkt) ta kontinuashon di
e proseso aki.
E meta di ROA ta:
a. Avisá minister di enseñansa, kultura i siensia riba
e efisiensia di enseñansa profeshonal, ku ke duna instansianan
servisio.
b. Kontribuí na uso efisiente di medionan (finansiero) di gobièrnu.
Esaki ta sosodé pa medio di proponé enseñansa profeshonal
ku ta bini na remarke pa rekonosementu di gobièrnu i supsidio
di gobièrnu.
c. Rekonosé kompanianan ku por duna entrenamentu, duna guia i
konseho pa loke ta trata enseñansa di alumnonan.
d. Laga desaroyonan riba merkado laboral sostené estudionan.
e. Ofresé profeshonalismo na momentu di kualifikashon i èksamen.
f. Stimulá konsulta regional entre skol i kompanianan ku ta duna
entrenamentu.
g. Sòru pa mihó sinkronisashon entre skol i kompanianan
ku ta duna entrenamentu.
h. Monitor merkado laboral.
i. Yuda personanan ku a kaba di drenta merkado laboral mas mihó
posibel.
Instalashon di e direktiva a tuma lugá djaweps 29 di sèptèmber
na ofisina di notario. E miembronan di direktiva ta Orphaline Saleh,
Herbert Domacasse i Anthony Cecilia
For di awor, ROA por funshoná komo fundashon independiente. Den
e lunanan binidero e énfasis lo ta pa pone un fundeshi sólido
pa e fundashon, muebla e ofisina i tuma personal den servisio. Paula
Muns ku ta direktor interino ta responsabel pa funda i organisá
e fundashon. E intenshon ta pa habri e lokalidat nobo entrante 1 di
novèmber 2011 na Kaya Korona # 3.
PHU
ta pidi su asiento bek
Partido Pro Hustisia i Union den un komunikado di prensa ta bisa ku
Rafael Santana no ta su mes na e momentunan aki. Su dos karakterístika
mas atmirabel ta amor i kurashi pa bon. E Santana ku nos ta mira aworaki
tin poder en bes di amor i kurashi pa malu. Ta mas kla ku di dia ku
e ta aktuando bou di un influensha maligno. T’e mes ta keda responsabel,
pero no por nenga ku tin otronan ta stek é.
Promé artíkulo di Statuto di PHU ta afirmá ku tras
di kreashon tin un prinsipio spiritual. Tin motibu pues pa loke ta pasando
aworaki, ounke komo hende nos no ta komprond’é. Kisas despues
nos lo komprend’é.
Kon ku sea, Konseho di Partido di PHU a yega n’e konklushon ku
no tin otro solushon mas ku di pidi Sr. Santana pa entregá e
asiento bèk na Partido. Porta di PHU ta keda habrí p’é,
pero é tin ku entregá e asiento bèk promé.
E partido mas aleu ta bisa di tin konfiansa ku Sr. Santana lo rekapasitá,
netamente pa motibu di e 2 karaterístika ya menshoná.
Un lema di PHU a bira: ‘Pasenshi & Konsenshi’. PHU ta
warda …
Tayer
plan di maneho di naturalesa di Karibe Hulandes na Boneiru
Dia 13 di òktober próksimo lo tene na Boneiru e promé
tayer pa formulá un Plan di Maneho di Naturalesa di Karibe Hulandes.
E gruponan enbolbí di Saba, Sint Eustatius i Boneiru riba tereno
di maneho i protekshon di naturalesa ta bini huntu pa deliberá
riba e formulashon i e kontenido di e plan di maneho aki.
Komo base pa e tayer e ministerio di Asuntunan Ekonómiko, Agrikultura
i Inovashon (EL&I) a laga evaluá e maneho di naturalesa di
Antia Hulandes di e último dies añanan. Awor a finalisá
e evaluashon i e ta fungi komo base pa e formulashon di e struktura
di un plan di maneho di naturalesa nobo pa Karibe Hulandes pa e próksimo
sinku añanan.
Durante e tayer ku awor ta bai tuma lugá lo bai deliberá
riba e struktura global i lo sigui elaborá mas aleu riba esaki.
Despues lo sigui traha riba e resultadonan aki den konsulta estrecho
ku tur esnan enbolbí pa asina yega na un plan di maneho di naturalesa
kompletu. Finalmente lo entregá e plan di maneho di naturalesa
definitivo na e minister di EL&I pa e stipulá esaki.
Formulashon di un plan di maneho di naturalesa ku ta válido pa
sinku aña pa Karibe Hulandes ta un obligashon legal ku ta sali
for di e Leinan Base pa Maneho i Protekshon di Naturalesa BES. E lei
aki ta preskribí ku e plan di maneho mester kontené porloménos
metanan realisabel enkuanto naturalesa i e paisahe. Tambe e mester kontené:
e prioridatnan riba tereno di naturalesa i paisahe ku kua mester atendé,
e balornan di protekshon di naturalesa ku mester tene kuenta kuné
i e lista di parkenan nashonal (tantu riba tera komo den laman) ku ta
konsistí di parkenan di naturalesa ku a keda instituí
pa medio di Ordenansa di lei di teritorio insular òf Dekreto
Ministerial.
Atenshon
pa malesa di kanser na pechu den oktober
Den luna di òktober rònt mundu ta pone atenshon na e malesa
di kanser na pechu. Komo ku e koló ros ta para pa kanser na pechu,
nos por bisa ku
luna di òktober ta luna ros. Hopi hende muhé ta haña
kanser na pechu, ta p’esei ta pone atenshon na e malesa aki i
ta purba mas tantu posibel pa informá tur hende.
Stichting Prinses Wilhelmina Fonds Bonaire a start ku un kampaña
pa konsientisá ku ta karga e lema “ Bisti bo sinta ros
i yuda skapa bida”.
Si bo ta konsiente di e malesa aki, bo mes ta saminá bo pechunan
regular i
asina ku bo nota algu straño, bo ta bai bo dòkter di kas.
Mas tempran detektá e kanser serka bo, mas grandi bo chèns
di kura ta. Hende hòmber tambe por haña kanser na pechu.
E sinta ros tin ku habri nos bista pa buska informashon tokante kanser
na pechu i kon pa kuida e pechunan. Bo por skapa bo bida dor di buska
yudansa na tempu. Durante di e luna akí, boluntarionan di Stichting
Prinses Wilhelmina Fonds Bonaire ta subi kaya, tur bistí na ros,
pa pega sinta ros na paña di hende i duna informashon. Para habrí
pa risibí informashon i hasi algu kuné tambe.
Kuerpo
Polisial di islanan BES a selebra su prome aniversario
Kuerpo Polisial di islanan BES (KPCN) a selebra su prome aniversario,
awe djaluna 10 di oktober. Hefe di Kuerpo BES, Jan Rooijaker, den su
diskurso na okashon di e parti ofisial di e selebrashon a papia tokante
e desaroyonan tumando luga den kuerpo i a mustra riba e falta di personal
den e kuerpo.
Segun sr. Rooijaker, e meta di e kuerpo tabata i ta pa frena kriminalidat.
Dor di e falta di personal di recherche (ku entretantu a risibi refuerso
for di Hulanda) esei no a logra, pero sí a logra aresta mas sospechoso
kompara ku 2010. Pero esei tambe ta un indikashon ku tin un oumento
di kriminalidat.
(Parti di e diskurso di e hefe di kuerpo polisial)
10-10-11:
Un aña despues (Mensahe di representante di Reino)
Presis un aña pasá, riba 10-10-10 Bonaire, Sint Eustatius
i Saba a bira entidatnan públiko di Hulanda.
E espektativanan tabata haltu. Den e último tempunan tur hende
por a nota ku basta kos a kambia komo konsekuensia di e eskoho pa bira
parti di e sistema estatal Hulandes. Algun persona ta desapuntá
pasobra nan no ta nota e efektonan positivo di e kambionan estatal lihé
sufisiente. Pa hopi otronan hustamente ta demasiado kos ta kambia i
esei ta bai muchu purá.
Mi por komprondé e sintimentunan aki mashá bon i mi tin
hopi atmirashon pa e manera ku e hendenan i e empresanan riba e islanan
ta atendé ku e kambionan. Pasó e introdukshon di tur e
leinan i reglanan nobo ta toka tur hende na Bonaire, Sint Eustatius
i Saba.
Kambionan ta tuma tempu, pero for di awor por mira
mehora. Asina mi ta mira por ehèmpel e invershon den maestronan,
medionan pa edukashon, finansiamentu di estudio, edifisionan nobo di
skol i Sentro pa Hubentut i Famia, komo mas oportunidatnan pa nos hóbennan.
Na e aeropuerto di Bonaire resientemente a kuminsá usa e pista
di aterisahe nobo i ta ampliá e haf di Sint Eustatius.
Tambe den salubridat tin mehora, awor tur hende ta
sigurá pa gastunan médiko i kuido médiko optimal
awor ta aksesibel pa tur hende. Tin ambulansnan nobo riba tur tres isla
i awor ta posibel pa hasi evakuashonnan di emergensia ku helikòpter
for di Saba i Sint Eustatius.
Sinembargo tambe tin asuntunan ku no ta bai bon. Mi no tin miedu pa
rekonosé esaki. Hende a spera mas solushonnan na midí.
Ora di formulá leinan, no a realisá ku aki na Karibe Hulandes
kosnan una bes ta diferente for di na Hulanda.
Danki Dios tambe ku entretantu ta i lo adaptá
sierto asuntunan. Mi ta pensa aki riba e medidanan di impuesto di sekretario
di estado Weekers i e kambionan den e ehekushon di kuido médiko
di minister Schippers.
Pero mi ta bisa tambe: nos no a yega ainda. Esei segun ami tampoko ta
posibel despues di 1 aña. Tin hopi trabou pa hasi ainda. Huntu
ku e Bonerianonan, Statianonan i Sabanonan nos lo sigui konstruí
un bunita futuro pa nos islanan. Mi ke duna tur di mi parti i mi ta
konvensí ku tur kos lo sali bon.
Wilbert Stolte,
Representante di Reino pa Bonaire, Sint Eustatius i Saba
Gezaghebber
ta gradisi tur esnan ku den silensio ta traha pa yuda komunidat bai
dilanti
Gezaghebber Glenn Thode, awe riba 10 di oktober 2011 ku ta un aña
despues di 10-10-10, tin su mensahe pa e komunidat Boneriano. Den e
mensahe aki gezaghebber Thode a gradisi tur esnan ku den silensio ta
traha pa yuda komunidat bai dilanti. Aki ta sigui e mensahe di gezaghebber:
Un Aña entidat publiko
Awe
Boneiru ta kumpli un aña di eksistensia komo entidat publiko.
Desde 10 di oktober 2010 tin masha diskushon enkuanto si esaki ta bon
of no. Hecho ta ku awe nos ta un aña parti di Hulanda, i Hulanda
ta parti di nos.
Awe mi kier duna pabien na Boneiru pa un tremendo trabou. Mi kier bisa
danki espeshalmente na tur e hendenan ku den silensio ta traha kada
dia pa yuda e komunidat aki bai dilanti i desaroya pa miho. Nan trabou
inkansabel ta pone ku e formula di entidat publiko por bira un eksito.
Despues di un aña nos por bisa ku danki na e trabou duru aki
nos tin sistemanan fundamental di nos komunidat ku ta kompletamente
nobo, manera nos sistema di belasting i nos moneda. Tambe nos tin strukturanan
ku nos ta kambiando pa yega na miho funkshonamento, manera nos sistema
di salu publiko, nos edukashon i nos struktura di seguridat.
E entidat publiko Boneiru ta hopi yong ainda. Sigur ta ku den un aña
no por pone un struktura kana sin problema. Lo ta bon pa nos realisa
nos mes esaki i duna espasio tantu na nos mes hendenan komo nos partnernan
nobo di parti europeo di hulanda. Huntu, kooperando ku otro, nos lo
traha kontribuiendo pa hasi di Boneiru e kas ku nos tur por ta orguyoso
di ta biba aden.
Aña pasa mi a kompara e status nobo aki manera un beibi ku a
kaba di nase. E mayornan di e beibi aki ta e komunidatnan di Boneiru
i di Hulanda. Ta realista pa pidi pa despues di un aña e beibi
ta aktua manera un adulto kaba i si esaki no logra pa nos sklama i keha
i bisa ku nos no kier e beibi mas? Ta deseabel pa tantu Boneiru komo
Hulanda konhuntamente keda guia e beibi jong aki ku un atitut positivo
pa e asumi poko pa poko su responsabilidatnan. Mi ta desea ku nos hendenan
di e dos bandanan di oseano Atlantiko siña koopera ampliamente
ku otro riba esaki.
Mi ta finalisa ku refleho riba un pensamentu ku mi ta tende hopi. Nos
lo mester realisa ku nos ta parti di Hulanda awor. Mi ta di akuerdo
ku e pensamentu aki, i mi ta tribi di bisa ku nos tur ta realisa nos
mes esaki bon. Pero ta bon pa nos tur, inkluiendo Hulanda realisa nos
mes adishonalmente, ku nos no a move 8000 kilometer bai pega na e kontinente
Europa. Ta bon pa nos tur realisa nos mes, ku awe tambe Hulanda a kumpli
un aña di ta un pais den Karibe, i ta parti di e kontinente Amerikano.
Pabien Hulanda, pabien Boneiru!
Promé
enkuentro di Komishon di EEZ na Sint Eustatius
Riba 10 i 11 di òktober próksimo lo tuma lugá na
Sint Eustatius e promé enkuentro di e Komishon di Zona Ekonómiko
Eksklusivo (Exclusieve Economische Zone Commissie – EEZ). Esaki
ta ofisialmente e Komishon pa Maneho di Biodiversidat Marino i Peska
pa e parti Hulandes Karibense di Reino. Durante di e enkuentro lo deliberá
riba e maneho konhunto di e awanan di e Zona Ekonómiko Eksklusivo
di Reino den e área di Karibe.
EEZ ta e área di laman di un pais ku ta kuminsá na e frontera
pafó di e awanan teritorial (te ku 12 mia di laman for di kosta)
i ku ta ekstendé te ku 200 mia di laman for di kosta te asina
leu ku e no ta bin den konflikto ku awanan di otro pais. Den e kaso
ei mayoria bia ta tuma e mei mei di e distansia ku ta separá
e dos pais komo frontera.
Den tempu di Antia Hulandes a palabrá durante di un konferensha
tokante di EEZ ku despues di e transishon lo atendé e maneho
di biodiversidat i peska den e awanan di EEZ konhuntamente. Pa esaki
a stipulá un akuerdo di koperashon pa maneho di EEZ via di un
komishon ku representantenan di tur e seis islanan di Reino. Entretantu,
tantu e tres islanan di Karibe Hulandes komo e Sekretario di Estado
di EL&I, a firma e akuerdo aki.
Ku esei awor tin un kuórùm pa un promé enkuentro
di e komishon di EEZ. Apesar ku Sint Maarten, Kòrsou i Aruba
ainda no a firma e akuerdo, nan ta invitá pa nan kuminsá
manda un opservadó na e enkuentro. Mas aleu tambe Wardakosta
i e organisashon mama di e parkenan natural di e seis islanan den Reino,
e Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA) lo partisipá komo opservadó
fiho na e enkuentro.
A
haña kurpa sin bida di dama ku a disparse
Djarason, 5 di òktober 2011, mas o ménos 08.35 di mainta,
a haña kurpa sin bida di señora Hiacintha Juliana MAXIMILIANA,
ku tabata pèrdí for di djaluna último. E kurpa
a wòrdu haña den laman na altura di Playa Grandi. Na e
momentunan aki polis ta investigadó e kaso.
Boneiru
tin ku mustra presensia fuerte durante konferensha i bolsa di turismo
E siman aki ta tuma lugá e konferensha i bolsa anual di mas importante
di turismo krusero di Karibe na Puerto Rico. E konferensha i bolsa aki
ta e úniko kaminda tur e 15 liñanan krusero ku ta miembro
di FCCA ta presente. Tambe t’asina ku ta e úniko momentu
kaminda por kontra ku tur e ehekutivonan mas importante den toma di
desishon di e diferente liñanan krusero.
Segun diputado el Hage, despues ku gobièrnu di Boneiru a ehekutá
un maneho dirigí for di aña 2002 bini ariba, Boneiru a
alkansá kantidatnan rekòrt di turistanan krusero ku a
bini ku barkunan i bishita Boneiru. Último tempu ta surgi si
e situashon ku barkunan a kuminsá kanselá i e futuro di
turismo krusero no ta pinta mes bon ku e tabata e último añanan.
Pa e motibu aki sigur e konferensha i bolsa di turismo krusero e siman
aki na Puerto Rico no por pasa Boneiru bai sin ku e isla tin un presensia
fuerte durante di e siman aki na Puerto Rico.
Banda di representashonnan di sektor priva ku ta atendé ku turismo
krusero, Boneiru lo konta tambe ku partisipashon di Diputado el Hage.
Diputado el Hage no ta un deskonosí den mundu di turismo krusero
i por sierto a forma parti na vários okashon di delegashonnan
ku a logra krese turismo krusero aki na Boneiru. E biaha aki tambe ta
e intenshon pa bini ku un strategia pa kuminsá hala atenshon
di e liñanan krusero bek den direkshon di Boneiru.
Ounke ku tin esfuersonan ta tuma lugá pa Boneiru por partisipá
huntu ku otro islanan den e region sùit di Karibe, Boneiru komo
isla i porta pa barku di turista mester tin su propio number tambe bou
di e liñanan krusero. Mester keda atraé atenshon di e
liñanan krusero den direkshon di Boneiru, si no nan ta lubidá
Boneiru i skohe otro islanan i otro di e tantísimo posibilidatnan
ku tin den Karibe pa barkunan krusero.
Segun deklarashonnan di Diputado el Hage, huntu ku sektor priva i ofisina
di Turismo a regla pa algun reunion importante durante di e siman aki
na Puerto Rico ku representantenan di e liñanan krusero. Tambe
ta e intenshon pa hasi e mundu di turismo krusero di Karibe komprondé
ku Boneiru ta bek i motivá pa atraé barkunan krusero i
duna un bon servisio i un bon produkto na e barkunan i turistanan ku
na bordo di e barkunan.
Brantwer
a kuminsá usa ekiponan nobo di oksígeno
Riba djaweps 29 di sèptèmber ekiponan nobo di oksígeno
a yega Boneiru i pa Isla Riba. Ku esaki a tuma un paso importante pa
trese e kuerpo di bombero na un bon nivel di trabou i pa terminá
un situashon peligroso i indeseá.
Dos empleado di Drager, e kompania ku a entregá e ekiponan, lo
ta na e
islanan di Karibe Hulandes durante e periodo di 26 di sèptèmber
te ku 5 di
òktober pa instalá e ekiponan. Tambe nan lo sòru
pa kurso i training na e kuerpo di brantwer di Karibe Hulandes. E trainingnan
aki lo tuma lugá na tur tres isla i ta kuminsá na Boneiru.
Entrante 5 di òktober e kuerpo di bombero di Karibe Hulandes
lo ta kompletamente di train pa atendé ku e ekiponan nobo. Nan
lo ta kapasitá pa traha ku ekiponan di oksígeno di mas
nobo i avansá ku tin riba merkado awor aki pa brantwer.
Rogelio
Boezem a entrega su mes na Instituto Hudisial
Awe kuartu pasa di dos di mèrdia Rogelio Boezem, e detenido ku
a hui dia 20 sèptèmber 2011, a entrega su mes na e Instituto
Hudisial Karibe Hulandes.
Diferente
kambio den lei di belasting a drenta na vigor
For di 1 di òktober diferente kambio den Belastingwet a drenta
na vigor. P'esei Belastingdienst Caribisch Nederland a kuminsá
ku un kampaña di publisidat pa informá pagadónan
di impuesto di e kambionan.
Tin diferente kambio ku personanan partikular lo ripará, manera
subida di e montante general liber di impuesto i adaptashon di e aporte
pa yu (kindertoeslag) i pa ansiano (ouderentoeslag). Den tur tres kaso
ta konta un korekshon pa motibu di inflashon di 5,9% i un oumento adishonal
di 5%. E aporte pa ansiano lo tin un oumento anual di USD 1.022. E medida
a drenta na vigor dia promé di òktober.
Tambe dia promé di òktober a baha e tarifa di ABB pa servisio:
Na Bonaire di 8% pa 6%, i na St. Eustatius i Saba di 6% pa 4%. E tarifa
di ABB pa (importashon di) merkansia no ta kambia.
Biahero, pero tambe residente di e islanan BES ku ta bolbe di estadia
den eksterior, por konta ku un eksonerashon di USD 500 na lugá
di e USD 175 vigente pa nan merkansia ku nan ta bini kuné.
Aktualmente ta desaroyá tambe adaptashonnan relashoná
ku importashon di outo na Saba i St. Eustatius. Por spera ku Parlamento
na Hulanda lo trata e proposishonnan akí promé ku kambio
di aña.
Belastingdienst/CN a diseñá diferente foyeto pa persona
particular i empresario ku lo ta disponibel na Belastingkantoor. Por
download nan tambe for di e website www.belastingdienst-CN.nl.
Detenidonan
Boneriano a yega Hulanda
Djaweps mainta dies detenido di Boneiru for di prison di Kòrsou
i Boneiru a yega Hulanda. Na komienso di sèptèmber sekretario
di estado Teeven riba petishon di minister di Hustisia Wilsoe di Kòrsou,
ya a disidí pa transladá temporalmente sinku detenido
pa Hulanda pa motibunan di seguridat.
Aparentemente den kaso di dos otro detenido, e fasilidatnan na Boneiru
no ta sufisientemente ekipá pa garantisá seguridat. Pa
motibunan di seguridat i na interes di e víktimanan i nan famianan,
sekretario di estado Teeven a disidí pa temporalmente sera e
detenidonan aki tambe den un instituto hulandes bon protehá.
Asina ku finalisá e prizòn nobo na Boneiru, lo bolbe transferí
e detenidonan aki pa Boneiru.
No a trasladá e otro tres detenidonan pa Hulanda pa motibunan
di seguridat, pero mas bien pasobra e tratamentu di nan kondishon mental
a duna motibu pa hasi esaki. Pa tur e detenidonan ta konta ku nan lo
pasa e último periodo di nan detenshon na Boneiru, pues nan lo
no haña nan libertat na Hulanda.
Minister
Schippers ta tuma medida pa drecha kuido na Karibe Hulandes
Minister Edith Schippers di Salubridat, Bienestar i Deporte a indiká
den un karta pa Kolegio Ehekutivo di Bonaire, Sint Eustatius i Saba
ku e lo tuma algun medida riba tereno di salubridat. E ta spera ku e
introdukshon di e medidanan aki lo kompensá e inkumbiniensianan
ku tin en konekshon ku e introdukshon di seguro di kuido riba e islanan.
E medidanan ta lo siguiente:
• Mester minimalisá mas pronto ku ta posibel e retraso
den traslado médiko pafó di e islanan. E referensha mester
inisiá di dòkter pa dòkter i e tempu di espera
pa un bishita serka speshalista mester sosodé den un periodo
di tempu rasonabel. E dòkter di kas no tin mester di un pèrmit
di Ofisina di seguro di kuido (Zorgverzekeringskantoor – ZVK)
pa referensha na institutonan kontratá na Kòrsou, Aruba,
Sint Maarten, Guadeloupe òf Colombia. Ya a implementá
e medida aki. Pa habitantenan di Bonaire, esaki ta nifiká ku
na promé instante lo hasi referensha pa traslado pa Kòrsou
i Aruba i komo siguiente opshon Colombia. Danki na un kooperashon intensivo
(twinning) ku VU-AMC (Amsterdam) e kantidat di traslado for di Bonaire
lo por bira ménos. Ademas na Bonaire ta trahando riba e posibilidat
pa proveé dialisamentu di nir.
Pa habitante di Saba i Sint Eustatius ta konta ku e promé referensha
semper mester ta pa bai Sint Maarten. Na di dos lugá por referí
personanan ku tin un pasport bálido pa Guadaloupe of Colombia.
E traslado tin di sosodé semper den bon konsulta ku e dòkternan.
Pa kuido na un instituto ku kua no tin kontrato, mester di pèrmit
adelantá di ZVK.
• Riba tèrmino kòrtiku, VWS, ZVK i Fundashon Mariadal
lo tene un konsulta ku Coomeva pa hasi palabrashonnan riba mehorashon
di nan asistensia ora di traslado médiko pa Colombia.
• E preisnan di remedinan “over-the-counter” (remedinan
ku por kumpra sin resèpt) mester baha, i e minister lo traha
duru riba esaki pa asina pa medio di un mihó kompra i distribushon
por yega na preisnan mas abou, kaminda e gastunan di e habitantenan
pa e tipo di remedi aki ta baha konsiderablemente. E minister lo laga
monitòr esaki. ZVK ya a kuminsá hiba algun kombersashon
ku botikanan riba nan maneho di kompra.
• ZVK ta reglando ku bankonan pa asina personanan por skohe pa
risibí pagonan di kompensashon di dia den forma di un pago via
di banko òf a base di pago kèsh na un banko lokal. Ya
a hiba algun kombersashon entre ZVK, departamentu di Finansa i bankonan
riba e posibilidat aki.
• Pa loke ta trata e kompensashon di dia (montante i e proseso
di pagonan) ya a adaptá i subi e tarifanan bieu ku tabata usa
anteriormente. Den algun situashon lo revisá e tarifanan di kompensashon
diario (daggeldtarieven).
• Enkuanto e kuido pa habitantenan di e islanan durante nan vakashon
den eksterior: personanan di Karibe Hulandes (di edat òf yòn)
ta debidamente sigurá segun e tarifanan general di hòspital
bálido na e destinashon di vakashon. Den kaso ku e tarifa ei
no ta eksistí den un sierto pais, e tarifa Hulandes lo ta bálido.
Pues no ta nesesario pa sera un seguro di biahe, ounke esaki ta konta
solamente pa kuido di urgensia nesesario (i no pa e asina yamá
“planbare zorg” - kuido ku bo por planeá adelantá
- pa esaki un pèrmit di ZVK ta keda nesesario). ZVK lo adaptá
su maneho di ehekushon riba esaki i lo bini ku regulashon kla i konkreto
pa e aseguradonan.
• E minister ta proponé na e kolegionan ehekutivo pa tene
un kombersashon di evaluashon kada kuartal ku su trahadónan di
e VWS-projecteam di Karibe Hulandes.
E minister ta haña mashá importante pa
huntu ku e kolegionan ehekutivo mira kon por ta mihó i kon por
yega na mihó solushonnan den práktika. Al final, pa yega
na un mehorashon den kuido e sosten di e gobernashon lokal, dòkternan
i fundashonnan ta indispensabel.
Minister
Donner ta haña ku kombersashonnan durante su bishita a bai den
bon harmonia
Minister Piet Hein Donner, di Asuntunan di Interior i Relashonnan di
Reino, tabata di bishita na Boneiru riba djarason i djaweps. Esaki komo
parti di su bishita na entre otro islanan BES.
Minister Donner den deklarashon na prensa a bisa ku e reunion tabata
dirigi riba relashon finansiero i riba trabounan den kuido. Segun minister
Donner e kombersashonnan ku a tuma luga a bai den bon harmonia. E minister
a bisa tambe ku den e relashon entre Hulanda i Boneiru, tur dos banda
tin nan responsabilidat.
SGB
ta supsidiá Marshe di Estudio i Profeshon Boneiru
Fundashon Ban Boneiru Bèk (BBB) i Komunidat di Skol Boneiru a
firma un akuerdo pa finansiamentu di e Marshe di Estudio i Profeshon
Boneiru 2011.
Di e manera aki e komishon organisadó di e Marshe bou di guia
di Lilian Paula-Crestian lo por kontinuá su trabou i bolbe hasi
e Marshe un éksito, meskos ku tabata e kaso den e añanan
anterior. E aña aki e Marshe di Estudio i Profeshon lo tuma lugá
riba djasabra 19 di novèmber den kompleho deportivo na Kaya Amsterdam.
Na 2004, 2005 i 2006 Lilian Paula-Crestian a organisá e tres
promé Marshenan di Estudio i Profeshon huntu ku dosentenan i
direktiva di SGB.
Despues Fundashon Ban Boneiru Bèk a tuma enkargo di organisashon
di e Marshe i ta hasiendo esei huntu ku un komishon di boluntario, presidí
pa sra. Paula-Crestian. Den e añanan 2007, 2008, 2009 i 2010
finansiamentu a bini prinsipalmente di AMFO. Komo ku AMFO no ta aktivo
mas riba islanan BES, Ban Boneiru Bèk mester a buska otro maneranan
pa haña fondo i asina a bin haña SGB dispuesto di duna
un supsidio supstansial. Fundashon Ban Boneiru Bèk ta sumamente
kontentu ku e aporte finansiero aki, pasobra e fundashon ta mira e Marshe
di Estudio i Profeshon komo e promé aktividat importante di e
sírkulo di studiante.
Meta di e aktividatnan den e sírkulo di studiante di e fundashon
ta pa informá, aktivá, guia, fasilitá i motivá
nos yunan di tera pa nan hasi un estudio na e nivel ku nan por alkansá
i despues bin bèk pa kontribuí na desaroyo di nan isla.
Tur aña tin un grupo di studiante ku ta bandoná Boneiru
pa studia den eksterior. Esei ta bon, pasobra nan ta haña e konosementu
i eksperensia ku nos mester pa adelanto di Boneiru. Ta importante pa
informá i motivá nos hóbennan pa skohe un estudio
ku ta na bienestar di nan mes i nan isla. I ta esei ta un di e metanan
di e Marshe di Estudio i Profeshon: un lugá kaminda empresanan,
institutonan di estudio i hóbennan por interkambiá tokante
nan futuro i esun di Boneiru.
Gobièrnu
ta instituí task force ekonómiko sosial
Den kuadro di desaroyo ekonómiko di Boneiru e gobièrnu
nobo di UPB i independiente Santana a konstatá den nos komunidat
i gremio empresarial ku ta eksistí sierto preokupashon grandi
pa nos desaroyo ekonómiko, unda pa falta di vishon, konfiansa
i tomo di desishon, nos ekonomia ta stanká den último
lunanan .
Gobièrnu ta di opinion i tin firme konvikshon ku asuntunan ekonómiko
ta bai kambia pa mihó, ta p’esei gobièrnu ta bai
aserka tur sektor sosial, ekonómiko di nos isla.
Den e kaso aki gobièrnu ta bai entamá kòmbersashonnan
individual ku sektornan i alabes lo instituí un Task Force Ekonómiko
pa inventarisá e problemanan spesífiko den nos ekonomia
pa asina atendé i resolvé problemanan di prosedura i di
maneho atministrativo pa públiko. Ku formashon di e Task Force
aki, positivamente e ekonomia por ranka sali despues di un periodo di
falta di dinamismo i aktividat den invershon riba nos isla.
E Task Force Ekonómiko lo inventarisá tur e problemanan
eksistente bou di gruponan di enfoke pa asina konsultá i alabes
hasi akumulashon di dato pa na final krea un maneho ekilibrá
i dirigí riba e nesesidat lokal komersial i trabou pa nos pueblo
.
Lo bini ku espasio pa implementá maneho dirigí na kreamentu
di kupo di trabou dirigí riba merkado laboral, alabes drecha
e nivel i kalidat di bida. Subiendo kalidat di bida pa nos grupo produktivo
di Boneiru, lo por restablesé forsa di kompra.
Gobièrnu di Boneiru ta bai tene konsultanan dirigí riba
gremio sosio-ekonómiko durante e próksimo dianan i despues
organisá un mini kumbre bou di tur partner den nos sosiedat produktivo
i e partnernan ekonómiko i sosial ku ta karga nos ekonomia.
Esaki lo sirbi pa lanta e animo empresarial i trese dinamismo bek den
nos ekonomia.
Entrega
di sertifikadonan Internashonal di “supstansianan peligroso”
na kursistanan
Riba djarason 28 di september lo bai tuma luga e entrega ofisial di
e sertifikadonan internashonal di “Supstansianan Peligroso”
na e kursistanan ku a pasa nan eksamen ku éksito. Esaki ta e
kulminashon di e kursonan ku a wòrdu duna den termino di un aña.
Un grupo di 21 persona a pasa nan eksamen “supstansianan peligroso
internashonal” ku éksito.
Riba e dia aki lo bai tin un enkuentro di kua parti mainta lo bai duna
splikashon di e plataforma. Tambe e direktiva di e “Plataforma
supstansianan peligroso BES” lo bai keda instalá. Parti
atardi di 16.00-18.00 or lo bai tin entregamentu di e sertifikadonan
sigui pa un selebrashon na Technobar/restaurant Flamingo Airport.
E idea ta ku pa den futuro e plataforma lo wòrdu karga pa Rijksdienst
Caribisch Nederland i tambe Openbaar Lichaam Bonaire. Lo bai tin funshonarionan
(ambtenaar) di OLB i RCN ku tambe lo forma parti di e plataforma aki.
Awor Boneiru, Sint Eustatius i Saba tin 21 persona internashonalmente
sertifiká riba tur tres modaliteit (ICAO – TI , IMDG Code
i ADR). Asina aki por traha riba mehorashon di transportashon di supstansianan
peligroso na islanan BES, via tera, riba laman i aéreo.
Un palabra di danki ta bai na e inspektornan, Wim van Coevering i Willem
Hoogerhout i e lider di proyekto, Marius Sliedrecht ku a juda kontribui
ku konhuntamente nos por a logra esaki pa e tres islanan.
Un danki ta bai tambe na Cherel Kwidama i Nilo Emerenciana, kual ta
e entrenadónan lokal, ku tambe ta e fundadónan di e plataforma.
Michiel
Bijkerk ta pidi minister pa instala komishon pa investiga korupshon
Michiel Bijkerk, den un karta dirigi na ministernan di Hustisia i di
Asuntunan di Interior ta hasi un petishon pa instalá un Komishon
di Bèrdat i Rekonsiliashon pa investigá korupshon na Boneiru.
Pero Bijkerk ta pone enfasis ku esaki mester ta di tal forma ku e investigashon
aki lo no resultá den persekushon penal. Click
aki pa por lesa e karta di Michiel Bijkerk.
E
prome Dia Maritimo tabata un eksito rotundo
Djadumingu a tuma luga e prome Dia Maritimo di Boneiru. Durante e dia
aki tabatin diferente demostrashon di Marina Real i Wardakosta, i tambe
tabatin e oportunidat pa sera konosi ku e trabou di Marina i Wardakosta
mas di aserka. Riba
nos pagina di facebook por haña un bista di e dia aki.
Rijkswaterstaat
ta duna pèrmit marítimo na BOPEC
E siman aki Rijkswaterstaat a duna un pèrmit na e terminal di
zeta BOPEC den kuadro di e Lei di Maneho Marítimo BES. Ku e pèrmit
aki a dal un paso importante dilanti pa evitá insidentenan riba
e terminal di zeta. Pa medio di e reglanan den e pèrmit aki enkuanto
seguridat pa prevení kandela, provishonnan pa kombatí
zeta i seguridat nóutiko, e área marítimo delikado
ta haña protekshon.
Na momentu ku e Lei di Maneho Marítimo BES a drenta na vigor
riba 10 di òktober 2010, Rijkswaterstaat a bira responsabel pa
maneho di e awanan marítimo den Karibe Hulandes. E legislashon
marítimo nobo tin komo konsekuensia ku awor ta pone reglanan
pa sierto aktividatnan ku ta di riesgo haltu.
Banda di e aktividatnan riba tera, e terminal di zeta BOPEC tin tambe
aktividatnan grandi riba laman. Esaki ta enserá e eksplotashon
di dos pir di transbordo i e transbordo di produktonan di zeta for di,
i pa e terminal. E aktividatnan ta importante pa ekonomia di Bonaire.
Sinembargo nan ta tuma lugá den un área ku e balor di
e naturalesa ta indispensabel pa e entradanan di turismo (di buseo).
En koperashon ku BOPEC i gobièrnu di Bonaire, Rijkswaterstaat
a evaluá e aktividatnan di e terminal. Den e pèrmit nobo
a inkluí kondishonnan konkreto pa provishon di seguridat pa prevení
kandela i di kombatimentu di zeta; i a fiha palabrashonnan tokante e
kòntròl kontinuo di balor di e naturalesa den e área.
Tambe a stipulá kondishonnan ku ta regulá e seguridat
nóutiko, por ehèmpel enkuanto maramentu di Very Large
Crude Carriers.
Rijkswaterstaat en koperashon ku BOPEC i e gobernashon di e isla lo
supervisá ku regularidat si ta kumpli ku e palabrashonnan den
e pèrmit.
Por haña un bista di e pèrmit na RCN.
Minister
Donner (BZK) ta bishita islanan di Karibe Hulandes
Minister di asuntunan interior i relashon den Reino (BZK), Piet Hein
Donner, lo realisá un bishita di trabou na Boneiru, Sint Eustatius
i Saba dia 26 te ku 29 di sèptèmber, 2011. E minister
ta responsabel pa kordinashon di maneho di gobièrnu Hulandes
riba e tres islanan. Awor, práktikamente 1 aña despues
di 10.10.10, Donner ke bini personalmente pa mira kon e transishon na
Boneiru, Sint Eustatius i Saba ta bayendo.
E bishita di trabou ta kuminsá dia 26 i 27 di sèptèmber
na Saba. Donner lo papia aya ku entre otro Kolegio Ehekutivo i Konseho
Insular over di temanan di aktualidat manera seguro di kuido médiko.
Banda di esei tin planiá un reunion pa papia tokante e relashon
finansiero entre Reino i Saba. Tambe e minister lo bishitá e
proyekto Under the Hill (bibienda popular) i e haf na Fort Bay. E ekspanshon
di e haf entretantu ta kla.
Riba dia 27 di sèptèmber e minister ta bai Sint Eustatius.
Aya, Donner ta papia entre otro ku Kolegio Ehekutivo i Konseho Insular.
Na Sint Eustatius tambe lo tin un reunion pa papia tokante relashon
finansiero.
Dia 28 di sèptèmber e minister lo ta na Boneiru. Aki tambe
e lo papia ku Kolegio Ehekutivo riba temanan di aktualidat relashoná
ku transishon. E relashon finansiero tambe ta riba programa aki na Boneiru.
Dia 29 di sèptèmber den oranan di mainta e minister lo
sali pa Kòrsou i den oranan di atardi e lo biaha pa Hulanda.
Esaki ta e di tres bishita di minister Donner e aña aki na Karibe
Hulandes.
Prezu
a hui djamars atardi
Den oranan di atardi dia 20 di sèptèmber e detenido Rogelio
Javerson BOEZEM a hui for di e kuidadó di prezu durante su transportashon
di Fort Oranje pa JICN. Polis a kuminsá mesora ku un investigashon.
Te na e momentu nan aki polis no ta na altura di su paradero.
Deskripshon detayá di e fugitivo aki ta: Un
hòmber nase na Kòrsou riba 30 mei 1989. Largura mas òf
ménos 1.80 meter. Kabei koló maron kla. Riba e dia di
su huida e tabatin un kamisa blanku i un karson largu blanku bisti.
Polis kier pone e pueblo na altura ku ta kastigabel pa duna e fugitivo
aki lugá pa e por hospedá.
Ken ku por duna informashon di e lugá kaminda Rogelio BOEZEM
ta, por tuma bèl polis na e tiplijn 717 7251.
Gezaghebber
ta mustra riba falta di koperashon entre esnan ku mester sirbi interes
di Boneiru
Gezaghebber Thode durante konferensha di prensa a bisa di a bini ku
e speransa di por traha den bon koperashon ku e lidernan di Boneiru,
pero segun sr. Thode, si mira bon no tin masha speransa ku den e tres
añanan ku a ked’e komo gezaghebber na Boneiru lo bini bon
koperashon entre esnan ku mester tin bon koperashon pa sirbi interes
di Boneiru. I esei a pone ku ela yega na e desishon pa entrega su retiro
komo gezaghebber.
Gezaghebber
Thode ta tuma retiro for di e puesto di gezaghebber pa dia 1 di yanuari
2012
Gezaghebber Glenn Thode a anunsia lidernan di frakshon di Konseho Insular
ayera tardi ku e ta tuma retiro for di e puesto di gezaghebber pa dia
1 di yanuari 2012.
Gezaghebber Thode ta den e funshon di gezaghebber for di aña
2008. E nombramentu pa gezaghebber ta normalmente pa 6 aña.
Pa dia 1 di yanuari 2012 sr. Glenn Thode ta bai bira rector di Universidat
di Aruba. Thode no ta un deskonosi na Universidat di Aruba, ya ku ela
okupa funshon haltu na e universidat prome di a bira gezaghebber na
Boneiru.
Awor gobiernu di Hulanda lo mester nombra un gezaghebber pa Boneiru
pa asumi e funshon dia 1 di yanuari awor.
Rafael
Santana ta bira miembro independiente di Konseho Insular
Rafael Santana den un komunikado emiti ta mustra riba e situashon ku
tabatin den e gobiernu anterior komo un di e motibunan pa no sostene
esaki, bisando ku diferente persona a indika ku gobiernu no tabata funshona.
Tambe e ta akusa lider di PHU Michiel Bijkerk e.o. di ta aktua komo
un diktador, i di a agredi Santanta fisikamente.
Abase di esaki Rafael Santana a tuma e desishon pa retira komo miembro
i presidente di partido PHU i ku e lo sigui komo Frakshon Santana den
Konseho Insular.
Santana den un deklarashon na Bon FM a papia tokante e desaroyo aki.
Konferensha
di merkadeo di turismo a kuminsa awe
Awe i mañan ta tuma luga e konferensha di merkadeo di turismo.
Esaki ta tuma luga na Captain Don’s Habitat. Awe tabatin e apertura
di e konferensha ku tabata na enkargo di direktor di TCB, Lara Chirino.
Despues a sigui ku presentashon di Yasmin Perez di TCB Sur Amerika,
Roger Davids di TCB Europa i Candice Kimmel di TCB Nort Amerika.
Riba e di dos dia di e konferensha aki e diferente ofisinanan di TCB
lo presenta un preview di nan plan di merkadeo pa 2012.
ABVO
kier negosha pa mantene e forsa di kompra di e empleado publiko
Entre 12 di september pa 14 di september, representantenan di abvo a
partisipá na e reunion di sobes na St. Maarten pa atendé
asuntu di kondishonnan di trabou i posishon hurídiko di trahadonan
ku ta empleá na Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN) riba e
islanan Boneiru, St. Eustatius i Saba.
Durante e reunion aki abvo a presenta su posishon pa loke ta trata negosashon
ku ta bai kuminsa otro luna riba un kontrato kolektivo nobo ku mester
drenta na vigor entrante promé di yanuari 2012.
Empleadonan públiko komo parti di e komunidatnan di e islanan
tambe a sinti un bahada formal pa loke ta trata nan forsa di kompra
i e efekto di introdukshon di dollar.
E desaroyo aki ta eksigí pa durante e negosashonnan logra un
kompensashon hustu pa e balansá e atraso aki. Ademas di tal kompensashon,
mester introdusí un formula efektivo pa adaptá salarionan
anualmente di forma ku ta mantené e forsa di kompra di salarionan.
Den e kuadro aki mester mantene e parti primanan ku trahadonan ta karga
(manera den kaso di priminti pa penshun) na e nivel ku nan ta. En todo
kaso no por tin asuntu di oumento di e prima aki.
Abvo lo pone atenshon tambe riba e harmonisashon di kondishonnan di
trabou entre tur empleado públiko. Abvo ta di opinion ku mester
adaptá e kondishonnan sekundario manera prima di vakashon i bono
di pasku i pone nan na nivel di merkado igual ku abvo tin den diferente
cao-nan ku abvo a firma.
Partidonan mester yega tambe na un areglo kon ta atende ku disputa i
diferensia di posishon relashoná ku e konsulta i negosashonnan.
Tambe mester yega na akuerdo riba un areglo pa kompensashon di estudio
hustu i ku ta rekonose esfuersonan hasi i nan resultado.
Negosashonnan formal ta kuminsá den luna di oktober proksimo
na Boneiru. Abvo ta pidi su miembronan pa keda pendiente pa informashonnan
relashoná ku desaroyo di e negosashonnan. Na momentu ku tin puntonan
konkreto pa tuma desishon riba dje, lo organisá enkuentronan
pa presentá esakinan i tuma opinion di miembresía.
BPWU
a entrega pakete di deseo pa CAO nobo na gerensia BOPEC
direktiva di sindikato BPWU a entrega na parti di gerensia di BOPEC
e pakete di deseo pa un CAO nobo pa trahadornan/miembro di BPWU. Ademas
di e pakete di deseo a entrega tambe un Pakete Sosial na gerensia. Awor
ta na gerensia pa ofrese un kontraproposishon i tambe asepta e proposishon
di BPWU pa reuni mas pronto posibel pa atende algun punto di prosedura
pa e proksimo negosashon. Ambos partido ta spera ku e proksimo negosashonnan
lo bai den un esfera harmonioso teniendo kuenta ku tantu interes di
kompania komo interes di e trahadornan i famia.
Tambe tabata presente na momentu di entrega di e pakete di deseo i tambe
e pakete sosial na gerensia di BOPEC dor di miembronan di direktiva
di BPWU, Angelo Meyer, presidente di PWFC, kual ta sindikato ruman ku
a asisti BPWU den preparashon di e pakete di deseo, huntu ku reunion
general di miembronan i tambe un grupo di eksperto riba diferente area
ku ta toka e CAO. Tambe sr. Meyer lo bai forma parti di e tim di negosashon
di parti di BPWU.
Gobiernu
ta pidi BHM pa evalua e sistema di kobransa di WEB i hasie mas sosial
Gobiernu di Boneiru a manda un karta pa BHM pa e kompania evalua e desishon
ku Web a tuma tokante fecha pa paga, i pa yega na un manera mas sosial
pa atende ku kuentanan atrasa. Esaki diputado James Kroon a trese dilanti
durante konferensha di prensa e siman aki.
FCB
ta ofrese su klientenan oportunidat pa un biaha so pa sanea debenan
di hür
Fundashon Cas Boneriano (FCB) a lansa un oportunidat atraktivo pa su
klientenan, habitantenan di kas di FCB, sanea atrasonan ku nan tin na
debe di hür di kas. “Ta un oportunidat ku nos ta brinda nos
klientenan un bia so”, Ben Oleana, direktor di FCB, a deklará.
Den e simannan ku ta bini funshonarionan di FCB lo bai den barionan
pa risibí klientenan ku ke hasi uso di e oportunidat aki.
Atraves di añanan tin hopi kliente di FCB a kai atras den pago
di nan hür di kas. Pago di hur mensualmnete primeramente ta responsabilidat
di e hurdo mes. E hurdo ta esun ku tin ku garantisa e dak riba kabes
di dje i su famia. Pero banda di esaki e echo ku FCB den pasado no a
hiba un maneho di kobransa estrikto i konsistente tambe a pone ku hopi
kliente a neglishá di kumpli manera mester ta ku pago di hür
di e kas den kua nan ta biba.
“Nos mester aseptá nos kulpa tambe den e asuntu aki. P’esei
tambe Fundashon Cas Boneriano a disidí pa hasi un oferta úniko
na nos klientenan, esta di duna nan un oportunidat atraktivo pa paga
nan debenan atrasá”, Oleana a trese dilanti.
Denise Crestian-Coffie, funshonario di FCB ku ta atendiendo e asuntu
aki, a splika ku e oferta ta enserá ku pa personanan ku tin mínimo
tres luna di atraso den pago di nan hür di kas, ta bai eksistí
e posibilidat pa yega na un areglo di pago hopi atraktivo, ku ta enserá
tambe ku nan ta haña deskuento riba e montante ku nan tin atrasá.
Segun Denise Crestian-Coffie, e idea básiko di e oportunidat
aki ku FCB ta ofresé su klientenan ku a kai atras ku pago di
nan hür di kas, ta enserá ku segun un tabèl mará
na entrada di e kliente, lo bai duna un deskuento riba e montante di
hür atrasá. E tabèl ta di tal forma hinká
den otro ku un kliente ku ménos entrada por bai haña mas
deskuento riba e debe ku tin atrasá. Esun ku mas entrada ta haña
ménos deskuento.
Tin hende ku ta hopi atras den pago di hür na FCB. Ta papia tin
bia di hopi aña, asta kasi 10 aña. FCB ta konsiente ku
e tambe tin falta den e situashon aki i p’esei a disidí
di lansa e oferta úniko aki pa duna oportunidat na su klientenan
pa paga nan debenan di hür atrasá.
“Mi ke asentuá ku e oferta aki ta pa un bia so. Despues
no tin mas oferta di e índole aki. P’esei ta importante
pa tur hende ku tin debe di hür atrasá kue e oportunidat
aki tene ku tur dos man”, Oleana ta urgi klientenan di FCB.
“Naturalmente”, segun Denise Crestian-Coffie, “tin
kondishon mará na e oferta aki di FCB”. Pero ta kondishonnan
masha normal.
E promé kondishon ta ku e kliente ku ke bini na remarke pa kai
den e oferta mester firma e kombenio di hür nobo ku FCB. Ademas
e debe di hür atrasá no por ta ménos ku 3 luna. Tambe
e kliente mester ta dispuesto pa duna FCB prueba honesto di su entrada,
pa asina kalkulá den ki tabèl e ta kai. Ta a base di su
entrada ta disidí kuantu deskuento e kliente ta haña riba
su debe atrasá.
Apesar ku FCB, na diferente okashon, a pidi su hurdonan pa pasa firma
e kontrato nobo, ainda tin klientenan di FCB ku no a firma e kontrato
nobo aki. Esaki pasobra tempu ku FCB a invitá su klientenan pa
bin firma un kontrato di hür tin hende ku a kampañá
kontra i instruí nan pa no hasi’é. Pa bini na remarke
pa e oferta aki sinembargo mester firma e kontrato di hür nobo.
Un otro kondishon ta ku e persona ku haña deskuento riba su debe
atrasá di hür mester sòru pa no faya mas ku su deber
pa mensualmente paga su hür di kas. Esaki ta konta tambe pa e montante
ku sobra despues di duna deskuento riba e debe atrasá. Pa e restante
di debe por drenta un areglo di pago ku un término máksimo
di tres aña pa kumplimentu. E kliente mester sòru pa kumpli
estriktamente ku e areglo di pago aki pa e debe bieu restante i tambe
ku pago di su hür koriente. Si e kliente faya, irevokablemente
e oferta ta kaduká i e lo no por disfrutá mas di e deskuento
ofresé.
“E idea ta pa aki tres aña FCB no tin kliente mas, habitante
di su kasnan, ku ta atrasá den pago di nan hür. I mi ke
asentuá ku e oferta aki ta pa un solo bia”, Ben Oleana
a bisa.
Komo bónus e klientenan ku disidí di paga nan debe di
hür atrasá den un solo tiru lo haña un deskuento
èkstra di 5% riba e montante total.
Lo manda karta pa e hurdonan den kual lo pone e suma di debe atrasa,
e suma di deskuento i e suma ku ta keda despues di kita e deskuento,
esta loke e hurdo tin ku paga.
Denise Crestian-Coffie a splika ku den e simannan benidero nan di FCB
lo bai den sentronan di bario pa risibí nan klientenan ku ke
hasi uso di e oportunidat atraktivo aki pa sali for di nan debenan atrasá
di hür. Den medionan di komunikashon lokal lo anunsiá ki
dia, orario i e sitio na unda klientenan por akudí pa atende
tokante nan debe atrasá i hasi uso alabes di e oportunidat aki.
Dia
habri di Maria Real i Warda Kosta dia 25 di september
Gobièrnu di Boneiru, Wardakosta i Marina Real ta bai tene un
Dia Habrí dia 25 di September binidero. Marina Real i Warda Kosta
ta bai tin un espektákulo grandi kaminda e kuerpo militar ta
bai demostrá kon nan ta aktua momentu ku ta nesesario riba laman,
den laira i na tera.
Lo tin partisipashon di e dash di Warda Kosta, helikòpter, boto
i hopi mas pa pueblo mira simulashon di Marina Real. Riba
e dia ei Warda Kosta i Marina Real ta bai tene un demostrashon of un
asina yamá ‘Dia Habrí’ den bahia di Kralendijk
for di 8or di mainta pa 5or di atardi.
En konekshon ku esaki, lo sera kaya ku ta konektá ku malekon
dia 24 di sèptèmber pa 08.00u te su siguiente dia pa hasi
preparashonnan nesesario pa e show. E show ta tuma lugá riba
Kaya Jan N.E. ‘Kachi’ Craane, kuminsando na altura di Restorant
La Guernica te na suit di Fòrt Oraño.
Gobiernu
sostene pa UPB i PHU a sinta djamars marduga
Djaluna atardi a kuminsa un reunion di Konseho Insular ku a termina
den oranan di djamars marduga, kaminda Evelina Betancourt Anthony a
huramentá komo miembro di Konseho Insular pa partido UPB, remplasando
Burney el Hage kende a tuma su retiro komo miembro di Konseho Insular
pa e bai okupá puesto di diputado pa UPB den e gobièrnu
nobo.
Despues di huramentashon di e miembro di Konseho Insular Betancourt
Anthony, e reunion a kontinua ku diskurso di despedida di diputadonan
saliente sr. Bijkerk i sra. Cicilia.
Despues a sigui huramentashon di e tres diputadonan, ku ta dos di UPB
i un di PHU. Pa UPB e dos diputadonan ta Burney el Hage i James Kroon
i pa PHU, Silvana Servilia. (Foto: diputadonan despues di huramentashon)
Anterior
presidente di Cft Hans Weitenberg a fayesé
Anterior presidente di Kolegio di supervishon finansiero (College financieel
toezicht - Cft), prof. drs. Hans Weitenberg a fayesé djabièrnè
9 di sèptèmber, despues di un periodo kòrtiku di
malesa. El a fayesé trankil, huntu ku su sernan kerí.
Un siman promé Weitenberg a entregá su funshon. Djabièrnè
16 di sèptèmber ta dera Weitenberg den e siudat kaminda
e tabata biba, Noordwijk aan Zee.
Profesor Weitenberg, nasé na 1939 den Workum, Friesland, tabata
un eksperto riba tereno di finansa públiko, kende tabatin hopi
outoridat. Despues di su estudio di ekonomia general na Universidat
di Tilburg, ela traha entre otro binti aña na Büró
Sentral di Planifikashon. Den henter Reino e tabata respetá i
apresiá, prinsipalmente pa su nivel di embolbimentu ku e islanan.
Su promé bishita na e seis islanan di e anterior Antia Hulandes
a tuma lugá fin di añanan setenta, komo miembro di un
tim ku a keda establesé pa e minister di Finansa hulandes di
e tempu ei, Fons van der Stee, pa inventarisá e problemanan den
e relashon entre Hulanda i Antia. Mas despues el a bira miembro tambe
di e komishon di Reino ku a prepará e status aparte di Aruba.
Defuntu Boelie van Leeuwen asta a gaba Weitenberg den su buki “Geniale
Anarchie” pa e forma seku den kua e tabata presentá e hechonan
finansiero.
Na 2007, a base di un Medida General Temporal di Reino, Weitenberg a
asumí e funshon di presidente di Cft pa Bonaire, Sint Eustatius
i Saba, i na 2008 a sigui Kòrsou i Sint Maarten. For di òktober
2010 ta eksistí dos Kolegio di supervishon finansiero, i el a
bira presidente di tur dos. Weitenberg a logra laga Cft krese bira un
órgano di outoridat. Weitenberg tabatin un dominio natural i
un personalidat amabel, ku tabata pone ku semper e por a sòru
di trese pas, spesialmente ora de bes en cuando tabatin tenshon òf
ora mester a trata tópikonan delikado. Nunka su integridat i
honestidat tabata na duda serka niun partido den Reino. Pa e motibu
aki Cft por a desaroyá i bira un instituto kompletamente independiente
ku ta pará riba tur.
Konseho di Minister lo trata e asuntu di un presidente nobo pa Cft mas
pronto ku ta posibel.
Gobiernu
a organisa workshop pa kombati dengue
Relashoná ku e bishita di PAHO na Boneiru dos siman pasa, resientemente
a tuma lugá un tayer di tres dia riba e tópiko Prevenshon
di dengue na Bonaire.
E tayer tabata na enkargo di Olivia Brathwaite, MSc., un konsultant
rekomendá dor di Panamerican Health Organization (PAHO) pa duna
asistensia tékniko.
Meta di e tayer tabata pa analisá i pa yega na un plan integral
di intervenshon, vigilansia i kontròl riba dengue ku kolaborashon
di tur e aktornan núkleo enbolbí. E plan nobo aki (2011-2015)
mester kontené prioridatnan ku mester wòrdu ehekutá
riba tèrmino korto, riba un tèrmino medio largu i tèrmino
largu.
Durante di e tayer aki a hasi un análisis pa haña un bista
di e situashon na Boneiru riba tereno di prevenshon di dengue. A hasi
un inventarisashon pa haña un bista di loke e diferente aktornan
ta mira komo punto di atenshon, nesesidat i prioridat pa Boneiru. Ademas,
Olivia Brathwaite ku kolaborashon di tur e aktornan enbolbí a
hasi análisis riba efektividat di e sistema di intervenshon implementá
durante e último 2 añanan na Boneiru, teniendo kuenta
tambe ku e resultadonan di e evaluashon ku a wòrdu hasí
anteriormente pa servisio di Salubridat i higiena.
Pa finalisá e enkuentronan djabièrnè atardi diputado
enkargá ku salubridat públiko, Miralva Cicilia, MBA i
su konsehero, a risibí un delegashon ku tabata konsistí
di Olivia Brathwaite, hefe interino di Servisio di Salubridat i higiena,
hefe di servisio di higiena, funshonario di DGH enkargá ku prevenshon
di malesanan infeksioso i e manager di transishon di e direktorado komunidat
i kuido pa un briefing, kaminda ku rekomendashonnan a wòrdu hasí
riba tereno di intervenshon, vigilansia i kontròl riba dengue
pa tèrmino korto, tèrmino medio largu i tèrmino
largu.
E diferente aktornan ku tabata presente riba e tres dianan di e tayer
a risibí un sertifikado.
Por mira bèk riba tres dia di trabou intensivo i fruktífero.
Dentro di poko lo kuminsá ku implementashon di e rekomendashon
nan hasí.
Kantor
nobo EOZ
Stichting Expertisecenter Onderwijs Zorg Bonaire (EOZ) ta situa for
di 5 di september na Bulevar Gobernador Nicolaas Debrot 64, den e parti
suit di e edifisio di TransWorldRadio. For di e edifisio aki EOZ, huntu
ku mayornan enbolbi, dosentenan i instanshanan, kier soru pa tur alumno
na Boneiru termina nan karera eskolar eksitosamente.
Despues di a kuminsa ku EOZ dia prome di ougustus ya a logra hopi. EOZ
tin aktualmente 6 profeshonal den servisio. Den e siguiente lunanan
lo amplia e team ku un eskperto riba tereno di komportashon, dos trahado
sosial pa skol i tres guia di estudio ambulante.
E ortopedagogo, e trahadonan sosial di skol i guia di estudio ambulantenan
durante e luna ku a pasa a sera konosi ku tur guia interno na e skolnan
basiko i kordinadornan di kuido na SGB. Huntu ku nan, e trahadonan di
EOZ lo stipula kua alumno tin mester di extra kuido, abase di informashonnan
ya disponibel. Na momentu ku mester di mas informashon di un hoben,
EOZ por laga hasi test, opserva e alumno i hiba kombersashonnan ku e
hoben i esnan direktamente enbolbi. Tur e informashonnan aki ta nesesario
pa duna e alumno e kuido nesesario pa e por kaba su skol eksitosamente.
EOZ ta den kombersashon tambe ku FORMA pa asina sa kon por asisti e
hobennan ku ta sigui un estudio serka e organisashon aki.
EOZ ta di opinion ku tur mucha ta konta. Den e logo tambe ta trese esaki
dilanti: tur mucha ta konta. Mas aleu den e logo tin e kolonan di Boneiru,
e letternan EOZ i e nomber kompletu di EOZ.
Por tuma kontakto ku EOZ di djaluna pa djabierne di 7:30 a.m. pa 4:30
p.m. i ta situa na Bulevar Gobernador Nicolaas Debrot 64. Number di
telefon 7174144, di fax ta 7172844. E e-mailadres ta info@eoz-bonaire.org.
EOZ tin tambe un postadres: P.O.Box 728, Kralendijk
Kantidatonan
pa diputado ta konosi
Nomber di e kantidatonan pa diputado den e Bestuurscollege nobo ta konosi.
Ta trata aki di James Kroon, Burney el Hage (UPB) i Silvana Serfilia
(PHU).
Alebes mester bisa ku e partidonan UPB i PHU ta wardando Gezagheber
Thode, pa yama un reunion di Konseho Insular pa instala i ofisialisa
e diputadonan nobo.
PHU
i UPB a entrega akuerdo di gobernashon na gezaghebber
Djamars 7 di sèptèmber despues di merdia den sala di reunion
di Kolegio Ehekutivo e dos partidonan politiko PHU i UPB ku ta bai goberná
Boneiru, a hasi entrega di e akuerdo di gobernashon yamá “
Akuerdo di Dia di Boneiru” na gezaghèber di Boneiru mr.
dr. Glenn Thode. Espirito di e akuerdo di gobernashon entre e dos partidonan
PHU i UPB, ta pa restablese ordu, harmonia, progreso i bienestar sosial
den komunidat di Boneiru segun firmantenan di e akuerdo di Dia di Boneiru
a trese dilanti na momentu di entrega di e akuerdo.
Hans
Weitenberg ta retirá komo presidente di Cft
Prof. drs. Hans Weitenberg a anunsiá na Minister Donner di Asuntunan
Interno i Relashonnan den Reino ku pa motibunan di salú e ta
retirá komo presidente di Kolegio di supervishon finansiero (College
financieel toezicht – Cft).
Profesor Weitenberg na 2007 a asumí posishon komo presidente
di Cft. Basá riba Medida General di Reino, for di 2007 Cft ta
ehersé supervishon riba finansa públiko di Bonaire, Sint
Eustatius i Saba. Na 2008 a sigui ku Kòrsou i Sint Maarten. Ku
e relashonnan estatal nobo, a surgi dos Kolegio di supervishon finansiero.
Riba dia 10 di òktober 2010 profesor Weitenberg a bira presidente
di ámbos kolegio.
Profesor Weitenberg a sa di lanta Cft, ku na su komienso tabata kontroversial,
i hasi esaki un órgano di outoridat. Danki na su konosementu
di kontenido di finansa públiko i su amor i envolvimentu ku e
parti Karibense di Reino, Profesor Weitenberg den tiki tempu a bira
un supervisor respetá i apresiá. Nunka su integridat i
honestidat tabata na duda serka niun partido den Reino. Pa e motibu
aki Cft por a desaroyá i bira un instituto kompletamente independiente
ku ta pará riba tur partido.
Na e momentu aki Cft Kòrsou i Sint Maarten ta konsistí
di Señora Margo Vliegenthart komo miembro riba proposishon di
Hulanda i Señor Alberto Romero riba proposishon di Kòrsou.
A postulá Señor Richard Gibson serka Lareina komo miembro
riba proposishon di Sint Maarten. Den Cft Bonaire, Sint Eustatius i
Saba tin tambe señor Max Pandt riba proposishon di islanan BES
huntu ku señora Vliegenthart. Konseho di Minister lo trata e
asuntu di un presidente nobo pa Cft mas pronto ku ta posibel.
BCN
ta kuminsá kontrolá deklarashon di ABB
Belastingdienst Caribisch Nederland a kuminsá ku un kampaña
dirigí riba negoshinan pa mustra nan riba nan obligashon pa inkluí
ABB den nan preis i tarifanan.
BCN, na momentu ku a introdusí e sistema fiskal nobo, a indiká
di lo atendé ku un tiki mas komprenshon ku menshon di ABB riba
p.e. menú i listanan di tarifa. "Muchu kos pareu tabata
bin riba negoshante na e momentu ei" asina Gerard Meijer e Teamleider
Heffing en Toezicht a bisa. "Naturalmente e kliente tabata paga
ABB inkluí den e preis, pero e preisnan no tur ora tabata ser
menshoná ku e ABB inkluí" Meijer a sigui bisa. Awor
a yega momentu pa koregí e situashon aki.
Segun Gerard Meijer: "E konsumidó no por kompará
preis i tarifanan bou di e situashon aktual. Esaki hasta por tin komo
konsekuensha kompetensha inhustu paso algun negoshi tin ABB inkluí
den nan preis i otronan no. Ku e kampaña aki nos ke mustra e
komersiante ku nan mester kumpli ku lei. Preis pa servisio i produktonan,
riba kua mester paga ABB, mester tin esaki inkluí den nan."
BCN, banda di e kampaña lo bai kontrolá tambe ku di bèrdat
komersiantenan ta kumplí ku lei. Esnan interesá por pasa
naturalmente pa mas informashon.
UPB
i PHU a firma akuerdo di Dia di Boneiru
Partidonan UPB i PHU a firma un akuerdo di gobernashon, titula AKUERDO
DIA DI BONEIRU 6 SEPTEMBER 2011
2011 - 2015 ku ta bisa lo siguiente:
KONSIDERANDO;
- Huntu representando mayoria den Konseho Insular di entidat públiko
di Boneiru;
- Pa medio di esaki ta deklará nan disponibilidat pa huntu forma
un gobièrnu pa Boneiru pa e sobra periodo di Konseho Insular
te ku kuminsamentu di mart 2015:
- Basa riba rèspèt mutuo, konfiansa i independensia di
kada un di e dos (2) frakshonnan enbolbí i;
- Teniendo na kuenta ku e aporte na e akuerdo aki di kada un di e dos
(2) frakshonnan menshoná.
TA DISIDI;
1. Ku komo mayoria den Konseho Insular di Boneiru pa hasi lo maksimo
esfuerso pa atendé ku nesesidat i interesnan general di pueblo
di Boneiru den un forma digno i korèkto;
2. Ku gobièrnu di Boneiru lo duna prioridat maksimo na krea konfiansa
bèk serka invershonistanan, ku resultá den un desaroyo
ekonomiko duradero, kreando asina mas i mihó kuponan di trabou
pa komunidat Boneriano;
3. Ku simultániamente gobièrnu di Boneiru lo hasi un inventarisashon
di tur e puntonan di preokupashon relashoná ku e kambio estatal
nobo i lo atendé esaki ku urgensia ku Hulanda.
Suskritonan ta komprometé nan mes pa kumpli
ku e palabrashonnan aki den buena fe i ta dediká tur nan esfuerso
pa Boneiru i su pueblo tin un gobièrnu basá riba konfiansa,
stabilidat, transparensia i rèspèt mutuo.
Dentro di 2 luna partidonan lo presenta un programa
di gobernashon.
Asina akordá i firmá den duplo, awe,
djamars 6 di september 2011, Kralendijk, Bonaire.
P.J. James Kroon R.A. Santana
Rafael
Santana di PHU ta kita sosten for di Bestuurscollege
Rafael Santana, ku ta miembro di Konseho Insular pa partido PHU, a kita
sosten for di Bestuurscollege. Esaki ela hasi den un karta ku la manda
pa gezaghebber Thode. Aki ta sigui e karta di Rafael Santana:
Na nomber di Dios todopoderoso i mi fe den Dje,
ami Rafael Santana, miembro di Konseho Isular di Boneiru ta entrega
e karta aki despues di konsulta ku mi famia, unda mi a hasi amplio evaluahon
di mi trabou politiko den Konesho Insular i alabes basa riba e ultimo
susesonan no kolegial kontra di mi partido PHU i nos lider politiko
Michiel Bijkerk den gobernashon di Boneiru.
Komo miembro di Konesho Insular di Boneiru i lider
di frakshon di PHU, mi ta konsidera ku pueblo di Boneiru merese respet,
vishon i progreso, unda hustisia sosial i progreso di trabou mester
ta e fundamentu pa un miho gobernashon pa Boneiru i un integrashon digno
por ser establesí den Reino Hulandes.
E frakshon di PHU den Konseho Insular a duna su
miho kontribushon politiko di intelektualidat, energi i trabou duru
pa krea efektividat den aktual gobernashon di Boneiru; semper na bienestar
di e digno pueblo di Boneiru.
Komo konsekuensia mi ke partisipa bo persona komo
presidente di Konseho Insular di Boneiru i komo gezaghebber di Entidat
Publiko di Boneiru, ku mi ta kita e sosten politiko den Konseho Insular
i na e aktual gobernashon ku tin bou di konstelashon di e partidonan
PDB, MBL i PHU.
Partido PHU ke laga oportunidat na bo persona pa
kumpli ku e rondanan di informashon i kombersashon politiko bou di representantenan
di Konseho Insular pa por forma un koalishon nobo korto plaso basa riba
e tantisimo problemanan ku ta eksisti den nos komunidat Boneriano ku
mester ser atende dor di su gobernantenan elegi for di e elekshon tene
den luna di 2 mart ultimo, unda pueblo a pidi pa un gobernashon ku vishon
pa su futuro generashonnan den union ku Reino Hulandes.
Dia
di mayor i yu na Instituto Hudisial di Karibe Hulandes
E Instituto Hudisial Karibe Hulandes (Justitiële Inricthing Caribisch
Nederland – JICN) a organisá luna pasá un dia spesial
pa mayor i yu. E dia aki tabata parti di e proyekto di desaroyo di un
sekshon speshal pa hóben.
E Instituto Hudisial Karibe Hulandes a kuminsá un aña
pasá ku e preparashonnan pa lanta un sekshon speshal pa hóben.
E promé paso tabata pa alohá e hóbennan den un
parti chikitu i apartá den e Sentro di Detenshon (Huis van Bewaring).
Ku un meskla di ekspertisio tantu for di Hulanda i tambe di e personal
permanente a logra lanta e sekshon pa hóben, kaminda ta ofresé
na hóbennan i hóbennan adulto te ku 24 aña un ambiente
stabil, sigur i balansá ku un programa di dia preskribí
spesífikamente pa nan.
A stipulá e kuadronan pa e sekshon aki den un dokumentu di vishon.
E núkleo di e dokumento aki ta: “E sekshon pa hóben
den e JICN ta duna un aporte na guia hóbennan pa yega na adultes.
E sekshon pa hóben ta brinda un klima sigur i pedagógiko,
kaminda hóbennan pa medio di un programa di dia, enseñansa
i guia pedagógiko por haña preparashon pa drenta bèk
den komunidat. JICN ta enbolbí e mayornan i ta traha huntu ku
partidonan relevante den e kadena.”
Banda di lanta e sekshon pa hóben tin tambe algun punto di lansa
importante, mará na e proyekto aki:
• Oportunidat pa bai skol pa kada hóben i posibilidat pa
kontinuá esaki despues di detenshon
• Kontaktonan ku kuido pa adiktonan i informashon tresé
pa kuido pa adiktonan
• Uso di dia na un manera útil
• Enbolbí mayornan i/òf kuidadó di e hóbennan
E parti di enbolbí mayornan a ranka sali riba 30 di yüli
2011. Den konsulta ku e hóbennan di e sekshon pa hóben
den JICN, tur mayor i/òf kuidadó a haña un invitashon
serka e personal. Di kada hóben tabat’ei presente tambe
sea e mayor/kuidadó òf famia. E personal huntu ku e hóbennan
a organisá e dia. E hóbennan mes a sòru pa drecha
i fèrf e sekshon un luna promé. E personal a duna splikashon
kon e sekshon a lanta, kiko e reglanan di anda ku otro ta, kon e programa
di dia ta hinka den otro, kiko ta e reglanan ku e hóbennan mester
tene nan mes na dje i kiko ta e konsekuensianan si nan no hasi esaki.
Durante di komementu di e kuminda ku e hóbennan mes a prepará
i sirbi, tabatin prinsipalmente tempu pa otro. Despues di e kuminda,
e mayornan/kuidadónan i famianan a sera konosí ku e sobrá
ambiente di biba di e hóbennan manera e sèlnan, e tereno
pa kue airu i e kancha pa hasi deporte. Algun di e hóbennan a
siña kantikanan di un karakter religioso for di kabes i un a
kompañá otro ku kitara i keyboard.
For di 15 di ougùstùs último a kuminsá ku
enseñansa den e sekshon pa hóben di JICN. Esaki ta un
grandioso paso pa dilanti. E hóbennan tin e posibilidat di studia
i prepará nan mes pa haña un diploma. E koperashon aki
a bira posibel despues di un preparashon sólido entre JICN, OCW,
SGB i FORMA.
E sekshon kaminda hóbennan ta alohá den JICN a desaroyá
su mes den un periodo di ménos ku un aña den e loke ta
deskribí aki riba. Tur e partidonan di e kadena, personanan ku
ta traha ku hóben, kolaboradónan di maneho i e personal
a kontribuí na e éksito aki. Un éksito kaminda
e hóbennan detené na Bonaire, ku skohe pa hasi uso di
e oportunidat ofresé na nan, ta haña un oportunidat pa
un futuro sin trali.
Mayoria
di presunan Boneriano na Korsou lo bin Boneiru
Sekretario di Estado di Siguridat i Hustisia a disidí di manda
algun detenido ku ta den prizon na Kòrsou un otro kaminda. E
desishon aki ta sigui riba petishon di minister di Hustisia di Kòrsou,
Wilsoe.
Den prizon na Kòrsou na e momentunan aki tin 22 detenido di Boneiru
ku a keda sentensiá promé ku 10 di òktober 2010
i ku pa motibunan di siguridat no por a transportá nan e momentu
ei pa Boneiru. Wilsoe a pidi Teeven pa buska un solushon pasobra e situashon
na Kòrsou na e momentunan aki tampoko no ta responsabel mas.
Teeven a disidí pa manda 17 prezu Boneiru bek, pero esaki lo
bai den fase i nan lo sinta kastigu den e prizon aki na Boneiru. Den
kaso di sinku prezu no por garantisá sufisientemente e siguridat
den e prizon aki na Boneiru tampoko. Pa motibunan di siguridat i na
interes di e víktima i su famianan, e sekretario di estado Teeven
a disidí pa manda e sinku prezunan aki den fase Hulanda. Manera
e prizon nobo na Boneiru ta kla lo trese e detenidonan aki tambe Boneiru.
Punto di salida ta ku lo transportá e 22 detenidonan promé
dia 22 di desèmber 2011. Pa tur detenido di Boneiru ta konta
ku e último periodo di nan kastigu nan lo pas’é
na Boneiru i no na Hulanda. Kòrsou ta bai risibí un suma
di aproksimadamente € 300.000 pa kubri e gastunan hasí.
ABVO
ta sigui ku segundo sekshon di su enkuesta
Relashoná ku e enkuesta ku ABVO sekshon Boneiru a kuminsá
últimamente ku koperashon di Inter Continental University òf
the Caribbean ICUC, awor ta bai toka turno na nan miembronan ku ta traha
komo empleadonan públiko na OLB i tambe na RCN.
ICUC ta bai hasi un investigashon tokante asuntunan ku ta konserní
pensamentu tokante ABVO i kondishonnan di trabou den gobièrnu
aktualmente. E resultado mester yuda ABVO pa optimalisá nan funshonamentu
i servisio na e empleadonan públiko. Den e siman ku ta bini tur
empleadonan ku ta traha pa entidat públiko i RCN lo bai risibí
un formulario pa yena i ku nan tin ku entrega bek.
Di parti di ABVO nan ta spera ku nan miembronan lo duna nan koperashon
dor di yena e formulario mas pronto posibel i entreg’é
bek. E kontesta di e preguntanan lo ser trata kompletamente anónimo.
Den e sekshon di e enkuesta aki tambe ICUC lo bai entrevista vários
persona liga riba tereno di asuntunan di ekonomia salubridat, sosial,
enseñansa, kultura i seguridat. Tambe lo bai tin sekshon di entrevista
ku miembronan di Konseho Insular di Boneiru. E entrevistanan ta na enkargo
di Gilbert Cijntje i Frank Quirindongo.
Konseho
Insular a risibi un presupuesto ku un defisit di $2.9 mion
Diputado Michiel Mijkerk den deklarashon na prensa a bisa ku djarason
a hasi entrega di presupuesto di Boneiru pa 2012 na Konseho Insular.
E presupuesto tin un defisit di $2.9 mion. Segun diputado Bijkerk, esei
ta kontra lei, pero ta imposibel pa por presenta un presupuesto sin
defisit. Si e presupuesto no tin defisit, ta nifika ku tin diferente
kos ku gobiernu no por hasi.
Interupshon
total den produkshon di koriente riba 31 Augustus
Djarason anochi pa mas o menos 22:28 a surgi un interupshon den distribushon
di koriente den entre otro e barionan Nikiboko, Tera Kora, Antriol,
un parti di Playa i Belnem. E prome informashon ku a wordu risibi for
di e sentro di SCADA tabata indika ku mester tabata tin un korto sirkuito
den un kabel di alta tenshon direkshon di e area industrial. E kabel
defekto aki a wordu kita korektamente for di e red di WEB via di e sistema
automatiko di protekshon di kabel. Ta bon pa meshona ku na e momentu
ei 60% di produkshon di koriente tabata wordu produsi pa medio di bientu.
Pa mantene e planta di Ecopower stabil i pa evita un posibel blackout
un otro sistema di protekshon a interupi tambe e distribushon di koriente
pa e bario di Antriol. Mesora e personal di departamento di distribushon
a kuminsa hasi e trabounan di inspekshon i kontrol pa asina determina
na unda e problema den e kabel mester tabata .
Pa mas o menos 22:52 na momento ku personal di WEB tabata inspekshonando
e red di WEB den area industrial a surgi inespera un blackout total
den e planta di Ecopower. Na e momento aki WEB no por a duna koriente
na ningun bario mas.
Mesora personal di WEB mester a wordu dirigi pa kuminsa hasi e preparashon
nan nesesario pa por hanja koriente bek for di Ecopower. Pa 23:37 WEB
tabata kla pa risibi koriente bek for di Ecopower.
Tabata alrededor di 00:19 di djaweps marduga ku WEB a haña koriente
bek for di Ecopower. Mesora a kuminsa entrega koriente bek na e diferente
barionan. Pa 1:30 tabata falta ainda barionan manera Rincon, un parti
di Antriol Pariba, Kaminda Djabou i Cargill pa haña koriente.
Mientras tantu e trabounan pa enkontra e problema den e kabel di alta
tenshon si a sigui. Apesar ku tabata lat kaba den oranan di marduga
mester a sigui hasi lo maximo pa haña e problema den e kabel
di alta tenshon.
Dor di esaki barionan manera e area industrial, un parti di Playa Pariba,
i besindario di Kaya Betico Croes a keda mas ora sin koriente. Na momento
ku descubri e problema den kabel lo bai sigui ku e trabounan di reparashon
a korto plaso.
Te na e momentonan aki no ta konosi ainda kiko por a kondusi na e blackout
total den e planta di Ecopower.
WEB ta pidi su diskulpa pa e inkonbiniensia ku a presenta den marduga
pa motibu di e blackout.
A
sera kombenio di realisashon pa proyekto turístiko den sentro
di suidat Djabièrnè 26 ougùstùs gezaghèber
Thodé huntu ku diputado Tromp na nòmber di Kolegio Ehekutivo
a firma un kombenio di realisashon ku e desaroyadó Terramar N.V.
E kombenio aki ta enserá desaroyo di e terenonan kaminda ántes
tabata restorant Salsa. E firmamentu ta resultado di negosashon i reunionnan
ku e desaroyadó Terramar N.V., kaminda ku a papia tokante diferente
vershonnan di e plannan pa desaroyo di e lokalidat sentral tan importante
aki.
E área ta konsistí pa un parti di terenonan ku ta pertenesé
na Terramar N.V. i un parti di gobièrnu di Boneiru. E plan di
konstrukshon riba kual e kombenio ta basá, ta konsistí
di konstrukshon di un kompleho di tienda i horeca situá na e
pasío kubri na planta abou, i apartamentunan ku por hospedá
i rekrea na e prome i segundo piso.
E kas ku anteriormente tabata di Van Der Dijs, kaminda ku aktualmente
Skol di Músika Boneiru ta ubiká, lo bai forma gran parti
di e plan. E propiedat aki lo keda restourá pa e desaroyadó
i lo bai haña un funshon públiko. E espasio rondó
di e edifisio aki lo keda aksesibel pa públiko.
E realisashon di e proyekto aki lo agregá un balor grandi na
e área ku lo kontribuí na e fachada di Kralendijk.
E inisiativa pa desaroyá e lokalidat sentral aki ya tabata andando
pa algun aña kaba. For di 1986 tabatin vários vershon
di plan presentá na kolegio ehekutivo. Esakinan tabata varia
den arkitektura, den haltura di edifisio i den konstrukshon masal. Mayoria
di e plannan aki no tabata kuadra ku e plan di konstrukshon urbano den
bisindario. Tabatin hopi kombersashon i plan kaminda e kas di Van der
Dijs lo a keda bashá abou, pero esaki no a sosodé komo
ku na aña 2010 a adaptá e plan i a inkluí e edifisio
di balor munomental aki aden.
Ericis, un desaroyadó for di Gouda ku último añanan
ta hopi enbolbi den Terramar N.V. i tambe e formashon di e plan a presentá
pa promé biaha un variashon di estudio ku tabata diskutibel pa
e gobièrnu. Un punto importante ku e desaroyadó di e proyekto
a hinka den nan plan, ta ku kas di Van der Dijs lo keda visibel for
di Malekon.
E plan di konstrukshon a keda definitivamente konkretisá despues
di algun kambio ku tabata esensial, manera konekshon entre e plan i
edifisionan den bisindario, estétika i seguridat pa kandela.
Den kuadro di un bon ehekushon di e proyekto a pone palabrashon entre
gobièrnu di Boneiru i Terramar N.V. den un kombenio di realisashon.
Ku esaki ta krea seguridat enkuanto realisashon kompleto di e plan di
konstrukshon i alabes krea kuponan di trabou ku lo duna un empuhe grandi
na ekonomia di Boneiru.
Dentro di poko gobièrnu di Boneiru i e desaroyadó lo partisipá
na pueblo di Boneiru e plannan di konstrukshon di proyekto.
BOPEC
a siña su les for di e kandela di aña pasa
BOPEC a tuma nota di e raport final di Konseho di Investigashon di Seguridat.
Ta trata aki di e investigashon di e kandelanan di tanki na BOPEC di
dia 8 di september aña pasa. Den e raport tin para resultadonan
di e investigashon i ta duna rekomendashonnan pa mehora seguridat na
BOPEC. BOPEC lo sigui e rekomendashonnan den e raport.
Durante mal tempu ku tabatin riba 8 september 2010, welek a kousa kandela
den dos tanki riba tereno di BOPEC. Unbes despues di e kandelanan un
total di ocho instansia a hasi investigashonnan pa yega na e kousa di
e kandelanan. Doño di BOPEC, PDVSA, ku a yuda den e trabounan
pa paga kandela, komo prome a instala un komishon ku a presenta rekumendashonnan.
BOPEC a risibi tambe for di Hulanda diferente instituto pa audit ku
raportnan ku tabata kontene akshonnan pa mehora seguridat. E raport
di e Konseho di Investigashon pa Seguridat ta konfirma den liñanan
grandi resultado di sobra investigashonnan.
Entretantu kasi un aña a pasa despues di e kandelanan. Akshonnan
pa mehorashon ya ta andando. For di despues di e kandela, den konsulta
estrecho ku gezaghebber BOPEC a inverti kasi tres mion dollar den aparatonan
pa preveni i kombati kandela, training pa personal, instrukshon di trabou
nobo, inspekshon i mantenshon. E kompania aworaki ta otro, mas sigur
i mas konsiente di medio ambiente. Tambe pa kumpli ku leinan nobo ku
a drenta na vigor komo resultado di e kambio di struktura estatal, manera
Ontwerp-Wet VROM BES i Wet Maritiem Beheer BES, BOPEC strukturalmente
mester tuma medidanan pa limita risiko. E tantisimo intervenshonnan
den e sistema di maneho ya a kontrubui pa BOPEC na aña 2011 ta
miho prepara pa kalamidat.
Apesar di e limitashonnan ku e kompania ta enkontra riba un isla chikitu
manera Boneiru, manera e disponibilidat limita di personal kualifika,
e kompania aworaki ta miho ekipa riba e tereno di prevenshon i represhon,
i ainda tin mas medida positivo pa futuro. Asina por menshona ku pronto
BOPEC lo sigui desaroya su emergency reaction team pa hasi esaki un
kuerpo di bombero di e kompania, aunke ku BOPEC legalmente no ta obliga
pa hasi esaki. BOPEC a siña su les.
Partidonan
di koalishon a forma komishon di bon servisio pa atende frikshon
Partidonan di koalishon, P.D.B, P.H.U i M.B.L den un komunikado ta informa
ku a surgi un frikshon entre partidonan di koalishon pa motibu di no
kumplimentu ku protokolnan firma. Despues di konsulta interno entre
e partidonan di koalishon a disidi di institui un komishon di bon servisio
pa atende e asuntu aki. Esaki ta ensera ku lo no duna informashon na
medionan di komunikashon tokante di e asuntu aki pa asina duna espasio
na e komishon pa hasi su trabou den tur trankilidat. Lo informa prensa
asina ku a yega na un konklushon satisfaktorio.
Representantenan
di PAHO tabata di bishita na Boneiru
Resientemente tabata di bishita na Boneiru representantenan di Pan American
Health Organization (PAHO) dr. Jorge Jenkins i dr. Crestian Morales.
Dr. Jorge Jenkins ta representante di PAHO pa Isla, paisnan di Reino
i Repúblika di Venezuela i dr. Crestian Morales ta enkargá
ku programanan tékniko pa servisio di salú.
Durante e bishita representantenan di PAHO a hiba kombersashon ku gezagèber
di Boneiru, mr. dr. Glenn Thode i diputado di salubridat Miralva Keli-Cicilia,
MBA i su tim konsehero.
E
meta prinsipal di e bishita tabata pa yega na liñanan di koperashon
pa e último 4 lunanan di e aña aki i pa añanan
2012 i 2013.
E liñanan di koperashon pa e próksimo 4 lunanan te ku
desèmber a keda palabrá, ta entre otro asistensia tékniko
riba kontròl di dengue i asistensia pa yega na un unidat di enfermedatnan
infeksioso na e servisio di salubridat i Higiena (DGH) di gobièrnu
di Boneiru.
Pa loke ta trata asistensia riba kontròl di dengue, PAHO lo manda
dentro di poko un epidemiologo Boneiru, pa duna asistensia tékniko
na e servisio higiéniko pa yega na un plan di intervenshon, vigilansia
i kontròl riba dengue. Ademas, e epidemiologo huntu ku e trahadónan
di servisio higiéniko lo hasi análisis riba efektividat
di e sistema di intervenshon implementá durante e último
2 añanan na Boneiru. Tambe e epidemiologo lo instalá e
programanan virtual di kapasitashon Elluminate Y EPI –Info na
DGH i lo duna rekomendashon pa un sistema di registrashon.
Tur inspektor ku ta hasi kontròl lo haña un workshop tokante
vigilansia i kontròl di e sangura Aedes Agypty i dengue.
E liñanan di koperashon palabrá pa 2012-2013 ta e siguiente
áreanan, kombatimentu di dengue, “Reglamentu di Salú
Internashonal” (International Health Regulation) implementashon
di un plan di formashon pa Servisio di Salubridat i Higiena (DGH) i
sosten riba desaroyo di un sistema di informashon di salú.
Riba e área di dengue a kumbiní asistensia di un entomólogo,
inspekshon di vector i kapasitashon di inspektornan di vector. Pa loke
ta trata e área di International Health Regulation, a kumbiní
asistensia pa kapasitashon di kolaboradónan pa focal point IHR
i asistensia tékniko pa inventarisá posibilidatnan pa
kapasitashon di trahadónan di salú públiko.
Riba e área di sistema di registrashon di informashon di salú
a kumbiní ku PAHO lo duna asistensia pa yega na un sistema di
registrashon pa DGH.
Seguridat
di kandela na BOPEC no tabata na ordu dia 8 di september 2010 segun
Konseho di Investigashon
Gobièrnu di Bonaire mester bin ku eksigensianan mas estrikto
enkuantu seguridat pa loke ta trata kandela di tanki di petroli. Esei
konseho di investigashon di seguridat ta skirbi den nan rapòrt.
Sèptèmber aña pasá a surgi un kandela den
dos tanki na BOPEC ora ku welek a dal den nan. Un tanki a kima kompletamente
pa motibu di mal mantenshon i falta di bon medio pa kombatí kandela.
Segun e raport di e konseho di investigashon di seguridat, debí
na falta di mantenshon, e sistemanan pa kombatí kandela di e
empresa no tabata funshoná. E konseho di investigashon ta bisa
ku kandela kousá pa welek no ta algu ku por evitá kompletamente
i ku e riesgo ta aseptabel, basta ku tuma medida pa minimalisá
e posibilidat di kandela i limitá e konsekuensianan di un posibel
kandela. Internashonalmente, por lo general ta sigui e normanan di American
Petroleum Institute (API).
E konseho di investigashon di seguridat su rekomendashonnan ta ku BOPEC
mester mustra ku nan ta duna prioridat na siguridat i na sòru
pa nan ekipo funshoná na un manera konfiabel. E tankinan mester
ta ekipá ku ‘bliksemafleider’ adekuá i ku
‘ground’. Ademas, mantenshon i inspekshon di e tankinan
i e sistemanan kontra kandela tin ku tuma lugá di akuerdo ku
normanan di API.
Kolegio ehekutivo di Boneiru mester garantisá seguridat di BOPEC
kontra kandela, fihando eksigensia bon definí pa e empresa. Por
ehèmpel, por eksihí di BOPEC pa nan tin un kuerpo di bombero
di empresa ku ta entrená huntu ku kuerpo di bombero di e isla,
Onderzoeksraad a konkluí.
22
persona a risibi nashonalidat hulandes Djabièrnè
siman pasá Reino Hulandes a haña 22 suidadano nobo na
Boneiru. Gezaghèber mr. dr. Glenn Thode a entregá e personanan
ku a hasi petishon pa suidadano hulandes nan prueba di naturalisashon
komo hulandes.
Esaki a tuma lugá na e residensia di gezaghèber Thode
na Sabadeco.
No
tin ningun base pa karta di MBL, segun Bijkerk
Lider politiko di PHU, Michiel Bijkerk, a reakshona despues di regreso
di fakansi ku no tin ningun base pa MBL a manda e karta. Bijkerk ta
atmiti ku tin problema den koalishon pero esei ta kos ku mester atende
den reunion di koalishon. No tin ningun kombersashon serio entre PHU
i UPB, pasobra e no tabata ni na Boneiru.
MBL
a termina protokol di koperashon entre PHU i MBL
Movimentu Boneiru Liber (MBL) a manda un karta djadumingu pa Partido
Pro Hustisia i Union (PHU) den kua e direktiva ta akusa PHU di ta den
kombersashon ku UPB i tambe ku e miembro di Konseho Insular Rafael Santana
kada biaha ta yama e gobiernu ku e dos partidonan ta sostene lali-lali.
Interupshon
den distribushon di koriente pa motibo di mal tempu
Djasabra marduga alrededor di 2:17 a surgi un interupshon den e sistema
di distribushon di koriente ku a afekta e barionan di Sabadeco, Republiek,
Hato, Rincon i un parti di Antriol. Debi na e mal tempu ku Boneiru tabata
eksperensiando na e momentu ei a opta pa laga e mal tempu aki pasa prome,
pa despues kuminsa ku e trabou di inspekshon di e red. Esaki pa motibonan
di seguridat pa e personal. Mas lat den oranan di mainta a sigui ku
e trabounan di inspekshon di e red. Despues di no a haña indikashon
fuerte kiko lo tabata e origen di e problema a disidi pa kuminsa duna
e barionan koriente bek. Na momento ku mester a duna koriente bek na
e bario di Rincon a diskubri ku tabatin un problema den un kabel di
alta tenshon. Esaki a wordu okashona pa welek. E problema aki a wordu
solushona mesora dor di e personal di WEB pa asina duna e bario di Rincon
koriente bek. Esaki tabata alrededor di 9:47 di mainta.
WEB ta pidi su diskulpa pa e inkonbiniensia ku a presenta pa motibo
di e mal tempu.
A
entrega dokumento plataforma supstansianan peligroso
Resientemente tabata di bishita serka diputado Delno Tromp señores
Daroul Croes, Cherel Kwidama i Nilo Emerenciana. Meta di e bishita aki
tabata pa proponé i duna splikashon na diputado pa por lanta
un plataforma di supstansianan peligroso pa e islanan BES.
E proyekto di supstansianan peligroso a kuminsá na aña
2010 na momentu ku “Inspectie Verkeer en Waterstaat” di
Hulanda a kuminsá ku kursonan ku a dura aproksimadamente un 1
aña. E kursonan aki tabata tin 6 module, i ku diferente tópiko
pa kada module. 60 persona a kaba ku nan kurso i a haña nan sertifikadonan
pa kada module ku nan a pasa ku éksito.
Na e kursonan aki a partisipá alrededor di 60 persona di diferente
instansia di Boneiru, Saba i St. Eustatius. Pa motibunan limitá
i finansiero tabatin lugá pa 21 kursista partisipá na
e eksamen internashonal. Tur e 21 personanan aki a logra pasa nan eksamen
ku éksito. E personanan aki a wòrdu internashonalmente
sertifiká. Awor islanan BES tin 21 persona internashonalmente
sertifiká riba tur tres modaliteit ( ICAO – TI , IMDG Code
i ADR).
Pero awor e parti práktiko ta bai kuminsá i pa por biba
esaki den nos komunidat i sigui práktika loke a wòrdu
siña, e lider di e proyekto supstansianan peligroso, Marius Sliedrecht
a bini ku e idea pa lanta un plataforma, i tambe ku esaki lo por wòrdu
karga pa e kursistanan mes i sostené pa Openbaar Lichaam Bonaire.
E plataforma aki lo bai ta hopi importante pa pueblo boneriano, pa medio
ambiente i pa salu di e ser humano i bestia. E plataforma lo por konsientisá
pueblo en general riba e peligernan di e supstansianan aki i kon mester
atendé ku esaki di un forma mas sigur.
Durante e bishita tur e puntonan aki a bini dilanti. Despues di un atardi
di splikashon i interkambio di idea, e dokumento “Terms Of Reference
Inspectie Platform Gevaarlijke Stoffen” a wòrdu ofisialmente
entregá.
Gobiernu
a nombra komishon pa elekshon Tweede Kamer
Resientemente Gobièrnu di Boneiru atraves di un desishon a nombra
algun persona pa miembro di e Konseho Supremo Elektoral pa Tweede Kamer
pa e sirkulo elektoral 20 (Boneiru).
Ta usual ku ta nombra e mesun personanan kende a fungi komo miembro
di e konseho supremo elektoral na elekshon di konseho insular.
Esaki ta pa periodo di 1 di yanüari 2011 te ku 30 di desèmber
2014.
E miembronan lo ta: gezaghebber mr.dr. Glenn Thode komo presidente,
Irma de Graaf-Cicilia komo miembro i alabes presidente interino, Mr.
N.M Gonzalez komo miembro i komo su remplasante sra. L.P Anthony-Evertsz,
sr. mr. F.B. Soleana komo miembro i komo su remplasante sra. E.G.P.
Singosemito-Madja, sr. Mr. E.C. de Gast komo miembro i komo su remplasante
sr. G.a.G.R. Oleana
I komo lokalidat legislativo pa Konseho Supremo Elektoral ta e sala
di reunion di Konseho Insular.
Disputa
entre WEB i Ecopower a kondusi na blackout
E disputa entre WEB i Ecopower a kondusi na blackout djarason. Gezaghebber
a hasi uso di su outoridat i a tuma e operashon di e planta di Ecopower
over loke a soru pa koriente. E
motibu di e disputa ta problema di pago. Ecopower ta reklama ku e pago
no ta sufisiente, mientras ku WEB ta bisa ku e ta paga segun e PPA ku
tin entre e dos kompanianan.
Gezaghebber Glenn Thode durante un konferensha di prensa a duna e siguiente
informashon. (click play pa audio)
SZW
lo ta kouteloso ku kobransa di ònderstant di mas pagá
E ministerio di Asuntunan Sosial i Empleo (Sociale Zaken en Werkgelegenheid
- SZW) lo trata sumamente kouteloso ku kobransa di e ònderstant
di mas pagá. Esei ta loke Huub Bouwen, hefe di departamentu di
RCN/SZW a bisa di 18 di ougùstùs den un programa di radio.
Últimamente 120 habitante den Karibe Hulandes a risibí
di mas ònderstant. Esaki por a sosodé pasó for
di 10-10-2010 no a implementá e montantenan korekto den un biaha
i pasó tin personanan ku algun biaha a risibí un pago
di ònderstant sin ku nan tabatin derechi riba esaki, por ehèmpel
pasó nan no a notifiká ku miéntras tantu nan a
haña trabou òf ku miéntras tantu nan a haña
otro fuente di entrada.
Ta trata di montantenan ku por a oumentá te ku mas di 1.500 dòler
pa persona. Básikamente mester paga e sèn aki bèk,
loke a sòru pa hopi pregunta i tambe intrankilidat serka personanan
ku tin derechi di risibí ònderstant.
Asuntunan Sosial lo tene un kombersashon personal ku kada un di e 120
personanan konserní pa disidí si nan mester paga sèn
ku nan a haña di mas bèk i di ki manera lo mester hasi
esaki, asina a bira konosí. Den esaki Huub Bouwen no ta ekskluí
ku personanan ku pa motibu di nan situashon finansiero realmente no
por paga e suma aki bèk i ku no tabata sa ku nan a risibí
ònderstant di mas, probablemente lo risibí eksonerashon.
Ademas 160 persona mas ku si tabatin derechi riba esaki a risibí
un korekshon riba nan pago. Aki ta trata di montantenan ku por oumentá
te ku 3.000 dòler pa persona. E kantidat di personanan den Karibe
Hulandes ku ta hasi un apelashon riba pago di ònderstant a baha
di un kantidat di 290 riba 10-10-10 pa 214 aworakí.
Atsma
a inougurá kolekshon di glas
Sekretario di Estado Joop Atsma, huntu ku Diputado Delno Tromp a duna
inisio na un sistema pa kolekshon di glas.
E proseso di kolekshoná glas a keda inougurá na momentu
ku a usa e promé baki di glas pa promé bes. En total lo
ubiká 18 baki pa glas, kaminda habitantenan por depositá
nan glas. A introdusí un sistema spesial pa horeca tambe: ta
buska i kolektá glas na e lokalidat.
Atsma ta aploudí e inisiativa di e kompania ku ta rekohé
sushi Selibon pasó esaki ta kontribuí na un Boneiru mas
limpi i bunita. Ta e intenshon pa resiklá tur glas ku keda kolektá
di awor en adelante. Lo prosesá e glas, pa despues e keda usá
pa traha kaminda kuné i den konstrukshon.
Minister
Donner ta investiga si Boneiru mester di ayudo adishonal ku su presupuesto
Minister Piet Hein Donner (Asuntunan Interno i Relashonnan di Reino)
ta investiga si Boneiru mester di ayudo adishonal ku su presupuesto,
i si esei ta e kaso kuantu mas Boneiru mester di dje. E minister ta
laga un bureau independiente investiga e keho di Kolegio Ehekutivo,
tokante e limitashon ku tin den presupuesto.
E bureau lo presenta su konklushon pronto, di manera ku por inkorpora
posibel ahuste den e presupuesto ku mester entrega na fin di otro luna.
Esaki ta loke ku Representante di Reino Wilbert Stolte a deklara.
Tin diferente proyekto ta andando of ku a termina, pa asina por kumpli
ku nivel hulandes, i e miembronan di Kolegio Ehekutivo ta gradisido
pa esakinan, pero e diputadonan ta pone enfasis riba e echo ku Boneiru
no tin e sèn riba su presupuesto pa mantene tipo di fasilidatnan
asina den servisio ni tampoko pa soru pa mantenshon. Diputado Michiel
Bijkerk ya a informa ku e presupuesto di Boneiru tin un defisit di mas
o menos $2.1 mion.
Stolte ta optimista ku e rapport ku lo wordu entrega na Donner. Pero
di otro banda segun Stolte, gobernantenan Boneriano mester korda tambe
ku situashonnan imprevisto tambe ta parti di traha un presupuesto. Pa
esakinan mester bini ku solushonnan kreativo – meskos ku ora bo
frigidel daña onverwacht.
Spesialmente awor ku Hulanda tin ku ekonomisa 18 miyard euro ta bira
difisil pa kada bes haña sèn for di Den Haag – ounke
ku einan tambe nan sa di e nesesidatnan Boneriano i kaminda ku montantenan
manera $200.000 i $2 mion no ta nada kompara ku e presupuesto di hopi
gemeente hulandes.
Lo
publika desishonnan di Bestuurscollege online
Gobièrnu di Boneiru a kuminsá ku publikashon di desishonnan
ku ta wòrdu tumá durante reunionnan semanal di Bestuurscollege.
Esaki den kuadro pa ta mas transparente i duna informashon i splikashon
di akontesimentunan den gobernashon. Esaki ta sosodé tur siman
i lo wòrdu publiká riba e Website di gobièrnu ku
ta www.bonairegov.an.
Esaki lo aparesé den forma di un komunikado riba e Website den
e menú di tópiko/desishon/desishon di Bestuurscollege.
Ta traha un formulashon mas fásil di e lista di desishonnan pa
e lesadó por komprondé mihó, enbes di laga esaki
den un formulashon difísil.
Gobiernu
di Boneiru trahando riba plan di mantenshon di kaminda
Gobiernu di Boneiru a duna e enkargo na e kombinashon di consultantnan
Civil Engineering Caribbean / Witteveen+Bos pa inspekshoná i
inventarisa e estado di mantenshon di kamindanan di asfalt i di tera,
ekskluyendo kamindanan di kunuku. Basá riba e informashonnan
lo traha un plan di mantenshon kaminda lo determiná pa kada kaminda
kiko e kostonan ta pa pone e kamindanan den un situashon bon di mantenshon.
E diferente stapnan ku lo mester tuma pa yega na un plan di mantenshon
ta lo siguiente.
- Inspekshon visual di e kamindanan (durashon seis siman). Akinan lo
kontrolá kada kaminda den ki estado e kaminda ta, skurmentu,
sakmentu, daño na rant di e kamindanan ta wordu poné riba
papel. E inspekshon visual a kuminsá komienso di yuli i esaki
ta kasi kla.
- Ehekushon di boramentu (esaki lo kuminsa kune denter di poko). Lo
bora diferente sitio riba e kamindanan pa por evalua e asfalt, e fundeshi
i e base. E boramentu lo wordu hasí prinsipalmente na kaminda
e kamindanan tin mas daño (kaminda tin formashon di skur i kaminda
e fundeshi a sak) asina por haña un bista riba e kousanan di
e dañonan na e kamindanan
- Ehekutá kalkulashonnan/ stipulá medidanan; basá
riba inspekshonnan visual i e boramentunan ta disidí kua medida
tin mester pa pone e kamindanan bèk den bon estado; esaki por
varia sea ponementu di un kapa di asfalt riba e kapa eksistente te ku
renobashon kompletamente di e kaminda di asfalt i e fundeshi na sierto
lokashonnan o riba un hanchura por kompleto di e kaminda.
Tambe ta ehekutá kalkulashonan dimenshonal pa por determiná
kon eventualmente un konstrukshon nobo di kaminda mester bini (kalkulá
kon diki e fundeshi mester bini, kon diki e asfalt mester ta of e beton),
teniendo kuenta ku e uso di e kaminda.
- Traha un presupuesto di gastu; basá riba e medidanan ku mester
tuma kual a wordu stipulá lo traha un presupuesto di gastu pa
kaminda ku ta mustra kiko e gastunan ta pa pone e kaminda bèk
den bon estado.
- Traha un plan di mantenshon; dor di konektá e presupuesto di
gastu na e prioridatnan ta traha un plan di mantenshon kaminda ta stipulá
kua kaminda, ki ora i kontra ki gastu esaki ta wordu mantené.
E plan di mantenshon lo ta klá aki dos luna.
E plan di mantenshon lo wordu entregá/diskuti ku Hulanda, dado
kaso si ta posibel haña finansiamentu di Hulanda.
Sekretario
di estado Atsma a hasi apertura di pista di aterisahe renoba
Sekretario di Estado Atsma (Infrastruktura i Medioambiente) djabierne
a hasi e apertura di e pista di aterisahe renobá na aeropuerto
Flamingo. E renobashon tabata nesesario pa por kumpli ku kriterionan
di seguridat internashonal.
E akto ofisial tabata e kortamentu di sinta riba e pista, na enkargo
di e sekretario di estado i direktor di BHM, George Soliana (foto).
Despues di esaki a sigui diskursonan di señores Atsma i Soliana,
kaminda ku e sekretario di estado a mustra riba importansia di e aeropuerto
pa Boneiru, bisando ku e aeropuerto ta e ardu mayo di Boneiru.
E bishita di Atsma ta den kuadro di e repartishon nobo di responsabilidat,
awor ku Kòrsou i Sint Maarten a haña status di pais na
òktober 2010, i Boneiru, Saba i St. Eustatius a bira entidatnan
publiko di Hulanda. Despues di su bishita na Boneiru, Atsma ta biaha
pa Aruba, kaminda e ta bai drenta den akuerdo ku Kòrsou, Aruba
i Sint Maarten riba tereno di aviashon i nabegashon.
E renobashon di e pista di aterisahe di Flamingo Airport tabata nesesario
pasó e pista di 2.880 meter tabata den mal estado. Gobièrnu
di Reino Hulandes a pone ca. 12 mion Euro disponibel pa e gastunan total
di e renobashon. Danki na un bon koperashon entre Hulanda, Entidat Públiko
Boneiru, Flamingo Airport, Inspekshon di Tráfiko i “Waterstaat”,
“Rijkswaterstaat” i Netherlands Airport Consultants BV (NACO),
e renobashon ta un éksito.
Inspekshon
di Tráfiko i “Waterstaat”/ Nabegashon a bira miembro
kompletu di di CMoU
Inspekshon di Tráfiko i “Waterstaat”/ Nabegashon
a bira miembro kompletu di Caribbean Memorandum of Understanding on
port State Control (CMoU) durante e reunion di e komishon Caribbean
Port State Control (CPSCC).
E Caribbean Memorandum of Understanding on Port State Control (CMoU)
ta un kolaborashon di paisnan ku ta kontrolá si barkunan den
área di Karibe ta kumpli ku e regulashonnan riba tereno di seguridat
i medioambiente.
Promé ku un pais por bira miembro ofisial, e mester pasa den
un ouditoria. E ouditoria aki, ehekutá pa representantenan di
Cmou, a resultá dia 2 di yüni 2011 den un konseho positivo
pa e reunion anual.
Ku e resultado positivo aki, a plania pa yega na miembresia kompletu
riba dia 26 di yüli. Hulanda a bira asina e di 15 miembro kompletu.
E por traha awor ku e sobrá paisnan den region. E sobrá
14 paisnan miembro kompletu ta Antigua i Barbuda, Aruba, Barbados, Belize,
Bahamas, Islanan Kaiman, Cuba, Kòrsou, Granada, Guyana, Jamaica,
St. Christopher i Nevis , Sürnam i Trinidad i Tobago.
E inspektornan di e tim hulandes di Inspekshon di Nabegashon Hulanda
Karibense (Nederlandse Scheepvaart Inspectie Caribisch Nederland - NSI-CN),
ku ta traha na Saba, Sint Eustatius i Bonaire, awor tin akseso kompletu
na e banko di dato lokal. Lo inkorporá e inspekshonnan ku nan
ehekutá, ya asina lo por pèrsigui e asina yamá
barkunan di ménos kalidat (sub standard), di un manera mas optimal.
E
sistema di kuido nobo lo bai kana muchu mas miho
E sistema di kuido nobo pa e parti karibense di Reino lo bai kana muchu
mas miho na luna di mart otro aña. Na e momentu ei kuido lo ta
pa gran parti outomatisa, i esei ta nifika ku konsultanan, e indikashon
di dokternan pa manda pashentnan pa un spesialista i tratonan di spesialista
lo tin menos problema i lo tin menos iritashon.
Esei ta loke ku direktor di e ofisina di seguro di kuido, Jan Pieter
van Zandwijk, ta pronostika. Van Zandwijk ta rekonose ku e kondishonnan
i proseduranan ku ta na vigor for di prinsipio di e aña aki na
Boneiru, Sint Eustatius i Saba por tabatin un miho preparashon.
Segun Van Zandwijk, lo por a kordina sierto asuntunan mas miho, ku por
ehempel e dokternan di kas. E dokternan ta haña nan awor ku muchu
mas hopi formalidat i prosedura ku nan ta desea. Tokante esaki Van Zandwijk
ta bisa di a papia ku e sektor aki djarason nochi den un forma informal.
Segun e direktor, ZVK i dokternan por hisa nan efisensia i ofrese un
kalidat mas haltu. Por ehempel, segun Van Zandwijk, si dentistanan ta
wordu paga a base di tarifanan Europeo, e periodo di espera ku ta wordu
usa dentro di normanan Europeo tambe mester keda.
Ku kosnan no ta kana bon bon tin diferente kousa. Funshonarionan di
RCN ta mustra riba e echo ku prinsipalmente aki na Boneiru lunanan largu
no a tuma desishonnan relashona ku asuntunan ku tin di haber ku kuido,
i esaki a pone ku a bini stagnashon den e preparashonnan. Na e otro
banda di oseano e leinan ku mester a regula kuido a keda kla te na fin
di 2010. Esakinan a pone ku no por a bin un bon kordinashon entre e
partidonan enbolbi, pasobra pa largu tempu no tabatin kladridat tokante
kiko por a papia konkretamente.
Segun Van Zandwijk, a tuma desishonnan pa apesar di tur kos e sistema
nobo drenta na vigor na komienso di e aña aki i akinan ela kore
sierto risikonan di mal komunikashon, pero e ta kere ku lo pone tur
kos manera nan mester ta ku e outomatisashon i e kampaña di informashon
nobo ku a kuminsa kune.
Huntanan
di supervishon di kuido a reuní na Boneiru
Durante dos dia e hunta di supervishon di e tres fundashonnan di kuido
di Boneiru, Saba i St. Eustatius a reuní aki na Boneiru. Esaki
ta di dos reunion kaminda e tres huntanan ta diskutí diferente
tópiko komun. E promé reunion a tuma lugá den luna
di aprel na Saba.
Durante e di dos reunion aki a trata e funshon i e trabounan di e hunta
di supervishon. Profesor Aad de Roo kende ta un eminensia riba e tema
aki a duna un eksposishon amplio riba esaki durante dos mainta. Den
e seshonnan a trata entre otro kon e hunta di supervishon mester ehersé
su tareanan di responsabilidat, transparensia, partisipashon i kontròl
den maneho i operashon di e organisashonnan den kuido médiko.
Tambe a trata e diferente formanan kon e huntanan di supervishon di
Hulanda ta funshoná den kuido di salu. E workshop tabatin un
base práktiko kaminda a profundisá riba e funshonamentu
di e huntanan di supervishon na e islanan BES i e relashon entre e hunta
di supervishon ku e hunta di direktiva ku ta responsabel pa e operashon
diario di e institutonan di kuido. E modelo pa e maneho, operashon diario
i e supervishon tin un base legal den e lei ku ta rigi institutonan
den kuido (wet op de zorginstellingen). E enkuentro aki tabata hopi
fruktífero i a palabra un di tres enkuentro pa komienso di 2012.
Di parti di St. Eustatius a partisipá presidente di e hunta di
supervishon di St. Eustatius Health Care Foundation, Koos Sneek, di
Saba Health Care Foundation e presidente Sydney Sorton i di Fundashon
Mariadal tabata presente e presidente Carmo “Bubui” Cecilia,
i e miembronan Eveline Bethancourt-Anthony, Fransisco “Benchi”
Soleana, i Randolf Luciano. Tambe tabata presente Dr. Giovanni Frans
presidente di e hunta di direktiva di Fundashon Mariadal i Siegfried
Victorina komo konsehero.
Awe
a kuminsá hasi uso di edifisio nobo pa HAVO/VWO
E alumno i dosentenan di e departamentu di klasnan mas haltu di VWO/HAVO
di Scholengemeenschap Bonaire, djárason mainta dia 17 di ougùstùs
2011 a kuminsá hasi uso di e edifisio nobo na Kaya Amsterdam.
Hodes Bouwsystemen a konstruí e edifisio aki.
E alumno i dosentenan a risibí un diskurso kòrtiku di
diputado di Enseñansa, Miralva Cicilia, e hefe di e departamentu
di RCN/OCW, Fleur Lagcher i e presidente di direktiva di skol di SGB,
Frans Lauxen. Despues a laga e alumnonan sera konosi ku e skol.
E edifisio di skol nobo ta moderno. E ta konsistí di dos blòk
ku ta pará dilanti di otro ku lokalnan riba dos piso, ademas
esaki ta konektá ku otro pa medio di un brùg ku bo por
kana riba dje. E lugá amplio paden ta tapá ku un dak di
tènt grandi. Esaki ta hasi e lus di solo ménos i asina
e alumnonan por sinta protehá kontra di solo.
E ministerio di Enseñansa, Kultura i Siensia (Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap - OCW) a suministrá e skol aki ku un interior kompletamente
nobo. Ta trata di mobilario nobo manera mesa i stulnan pa alumnonan,
kashi, kòmpiuter, i bòrchinan di skol digital. Tambe e
interior di e lokal di práktika tin tur e medionan pa siña
e lèsnan eksakto (exacte vakken), e lokalnan pa e lèsnan
manera informátika i formashon artístiko i un sala kaminda
alumnonan por studia tambe tei. Ademas pa gimnástik a kumpra
material básiko pa por hasi spèl i tùrn. A soru
pa un bon lugá pa dosentenan, staf i asistente personal por ehersé
nan trabou. Tambe a pensa riba kon pa dòrna e lokalnan, ya asina
alumnonan ta sinti nan na kas mesora na nan skol.
Ta fria e lokalnan ku un instalashon moderno di Winkels Techniek. Ku
e instalashon aki ta posibel pa regla e temperatura den kada lokal.
Na mes momentu ta laga airu fresku drenta den e lokal. Esaki ta bon
pa e abilidat di konsentrá i e prestashonnan di e alumnonan.
E instalashon pa fria moderno ta ser alimentá dor di sèlnan
di solo riba dak di e skol ku ta bon pa medioambiente tambe.
Na yüni 2010 e tres Entidatnan Públiko Boneiru, Sint Eustatius
i Saba huntu ku ministerio di Enseñansa, Kultura i Siensia (Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap - OCW) a palabrá pa hasi un esfuerso finansiero
konhunto pa den sinku aña trese e edifisionan pa enseñansa
den Hulanda Karibense riba un bon nivel. Pa kada isla a traha nan propio
plan di alohamentu pa enseñansa (onderwijs huisvestingsplan 2010-2015)
i a kuminsá ku algun proyekto di konstrukshon. E departamentu
di klasnan mas haltu di VWO/HAVO ta e promé skol pa kua a konstruí
un edifisio di skol kompletamente nobo. E invershon total ta kasi 6
mion dòler.
Barku
Sydney Marie tin mag di bai
Inspekshon di tráfiko i atministrashon di awa públiko/Nabegashon
(Inspectie Verkeer en Waterstaat/Scheepvaart (IVW)) djaweps 11 di ougustus
2011 a eliminá e detenshon di Sydney Marie. Entretantu barku
a sali pa Trinidad.
A pone Sydney Marie ku ta nabegá bou di bandera di Panamá,
riba 29 di yüli ku a pasa na kadena, pasobra e tabata mustra defektonan
serio, ku ta forma un peliger pa e seguridat marítimo i medio
ambiente.
Entretantu a ehekutá e reparashon i kontròlnan nesesario.
E barku a keda inspektá di nobo i riba 11 di ougùstùs
Inspekshon di tráfiko i atministrashon di awa públiko/Nabegashon
(Inspectie Verkeer en Waterstaat/Scheepvaart) (IVW) a eliminá
e detenshon.
WEB
ta duna informashon tokante blackout
Djaluna mèrdia alrededor di 13:48 a tuma lugá un problema
tékniko den e planta di Ecopower ku a kousa un black out total.
Personal di WEB di su parti mesora a hasi lo máksimo pa detektá
si e orígen di e problema tabata den red di WEB òf serka
Ecopower. Informashonnan hañá for di e sistema di alarma
ta duna hopi indikashon ku a surgi un instabilidat den proseso di produkshon
di Ecopower, di manera ku e sistemanan di protekshonnan di planta di
Ecopower a para e planta i paralisá entrega di koriente na WEB.
Alrededor di 14:41 ora ku WEB tabata entregando koriente bek, a bolbe
surgi un blackout na e planta di Ecopower. E motibu dikon e planta di
Ecopower a bai den blackout tampoko no ta konosí te ainda. Na
e momento ei Ecopower mester a bolbe start su mashin nan di diesel pa
asina entrega koriente bek na WEB.
Alrededor di 17:00, na momento ku gran parti di Bonaire tabatin koriente
bek, atrobe Ecopower a bai den blackout. Esaki tabata a konsekuensia
di e hecho ku Ecopower a pone un di dos transformador den servisio.
Despues di deliberashon intensivo entre téknikonan di WEB i Ecopower,
e último aki a disidí atrobe pa di tres biaha pa bolbe
pone e planta bek den servisio.
Pero e biaha aki si un otro prosedura a wòrdu siguí pa
pone e segundo transformador di Ecopower den servisio. Na final un problema
a presentá ku un kabel di WEB ku a pone ku e trabounan pa duna
koriente bek na TWR i Cargill a tarda un poko mas. Alrededor di 21:30
tur bario a haña koriente bek.
Te na e momentonan aki Ecopower no por a duna WEB un splikashon di e
orígen di e problema di blackout.
WEB lo sigui monitor e sistema pa asina minimalisá kualkier inkonbeniensia
ku lo por presentá. WEB ta pidi su diskulpa pa e inkonbeniensia
ku a presentá ayera mèrdia.
Minister
Marja van Bijsterveldt di Enseñansa ta enkurashá alumnonan Na komienso di aña eskolar Minister Marja van Bijsterveldt
di Enseñansa Kultura i Siensia a deseá tur alumno den
enseñansa sekundario i vokashonal den Hulanda Karibense un ‘aña
eskolar hopi bunita i fuerte’.
E deseo a keda komuniká pa medio di un mensahe di video ku na
komienso di e aña eskolar riba 15 di ougùstùs a
keda presentá na tur skolnan di enseñansa sekundario i
vokashonal. Minister Bijsterveldt a duna su diskurso tantu na hulandes
komo na ingles.
“Komo Minister di Enseñansa realmente ta un kos so mi ke:
pa tur alumno na Hulanda, pues tambe na Saba, Sint Eustatius i Bonaire,
haña e enseñansa di mas mihó”, e minister
a deklará.
Link pa e video ta http://www.youtube.com/watch?v=1M8mhRemxKk
Islanan
tin problema pa adapta riba tereno di salubridat
Siegfried Victorina, ku ta konsehero di salubridat pa e islanan ku tabata
forma Antias Hulandes, den deklarashon pa Bon FM a papia tokante di
e desaroyo riba tereno di salubridat riba e islanan. Segun Victorina,
tur e islanan tin problema pa adapta. Esaki ta pasobra no a prepara
bon pa e kambionan. E islanan aktualmente ta tratando e puntonan di
atenshon.
Wounded
Warriors di bishita na Boneiru
Pa di seis aña konsekutivo partisipantenan di e programa di Wounded
Warriors a bishita Boneiru. Ta trata aki di un programa pa soldanan
Merikano ku a wordu leshona den guera.
E ‘wounded warrior’ nan ku ta bin Boneiru ta bini huntu
ku miembronan di nan famia pa aki nan optene nan sertifikado di sambuyamentu.
Entre e shete soldanan ku a bin Boneiru, e aña aki pa prome biaha
tabatin soldanan femenina tambe, den e kaso aki dos solda femenina.
Ayera nochi na kas di gezaghebber Glenn Thode, manera tur aña
te kaso, tabatin un resepshon na honor di e soldanan aki. Na e okashon
aki nan a risibi diferente rekuerdo, entre otro un medaya komo embahador
di Boneiru. Esakinan nan a risibi serka gezaghebber Thode, direktor
di TCB Lara Chirino i mama smile.
Parke
nashonal Washington Slagbaai ta traha plan di maneho nobo
STINAPA ta invitá pueblo di Boneiru pa partisipá na e
produkshon di e plan di maneho nobo di parke nashonal Washington Slagbaai.
Lo organisá dos enkuentro, un dia 18 di ougùstùs
na sentro di bario Nikiboko i e di dos lo ta dia 19 di ougùstùs
na sentro di bario Rincon. Tur dos dia e enkuentro lo kuminsá
mitar di ocho di anochi i lo tin un durahon di dos ora. Na e enkuentronan
aki, pueblo ta haña informashon tokante e plan di maneho i oportunidat
pa duna su opinion i komentario. E partisipashon di pueblo ta importante
pa asina nos por yega na un plan di maneho mas kompletu posibel.
E plan di maneho lo ta e produkto final di e proseso pa plania e rumbo
i e enfoke di maneho di parke nashonal Washington Slagbaai. E plan lo
sirbi komo e base i e guia pa desishonnan di maneho den futuro.
E enkuentronan ta pa enbolbí mas tantu hende posibel den e proseso
di planifikashon. Tambe pa haña punto di bista di e pueblo pa
por identifiká kua situashonnan ta di importansha i pa kolektá
perspektiva riba e mishon, metanan, uso i e balor di e parke.
E reunionnan lo enserá un introdukshon chikitu, deliberashon
i diskushon tokante e metanan di e parke i e problemanan ku e parke
ta enkontrá. Despues lo tin oportunidat pa deliberashon mas detayá
i otro komentarionan ku lo kontribuí. Lo pone e informashon kolektá
huntu den un dokumento preliminar i esaki lo ta optenibel pa esnan interesá
pa sigurá ku nan puntonan di bista a keda inkluí.
Parke nashonal Washington Slagbaai ta di pueblo i ta pesei STINAPA ta
invitá pa bin duna bo kontribushon na e plan di maneho aki. E
lo duna rumbo di maneho di e parke pa e próksimo 5 aña.
Pa mas informashon por yama e mènedjer di Parke Washington na
786 - 5229 òf manda i-meil pa washingtonpark@stinapa.org.
Partido
Demokrat ta pidi pa uni pa adelanto di Boneiru
Den un komunikado emití pa lider polítiko di Partido Demokrat,
Robby Beukenboom, e ta bisa ku 57 aña pasá muhé
i hòmbernan balente a mobilisá i a funda Partido Demokrátiko
Boneriano. Un organisashon salí for di kuna di e klase trahadó
ku e tempu ei tabata hopi sin defensa i ku tabata anhelá pa un
partido ku realmente ta vigilá nan interes.
Añanan a transkurí i e partido a sòru pa semper
ela lucha pa un mihó Boneiru sin distinshon di rasa, kredo òf
status sosial. Manera ta konosí 10-10-10 a nifiká ku pais
Antia a stòp di eksistí i islanan Bes a mira lus.
Hopi ta esnan ku te ainda tin nostalgia pa ku nos dushi Antia, otronan
tabatin speransa grandi ku e status nobo ku Boneiru a drenta. Awe, dia
ku Partido Demokrat ta rekordá e echo ku 57 aña pasá
ela wòrdu fundá no ta e okashon pa akusá òf
elogiá ningun persona òf partido polítiko.
Ta mas na su lugá pa reflehá i sondia e posibilidatnan
pa yega na un mihó Boneiru, pa un i tur. Mester evaluá
tur e puntonan di doló i trata na trese alivio, sea e tarea ta
di Boneiru òf di Hulanda. Pa logra esaki nos tur ku ta biba riba
e isla aki mester uní i lucha pa un solo meta, esta adelanto
di nos komunidat.
Partido Demokrat ta konvensí ku huntu nos ta logra surpasá
hopi opstákulo ku kisas nunka nos a kere di por a logra. Partido
Demokrat a tuma nota di un publikashon di CBS ku ta indiká ku
Boneiru su kosto di bida a subí ku kasi 6%, prinsipalmente kuminda
i bebida a subí.
Gobièrnu a enkargá un persona dinámiko i kapas
pa rebibá i reorganisá tienda pa konsumidó, pa
asina por tin kontròl di preis mas dirigí.
Tambe frakshon di Demokrat den Konseho insular ta bai proponé
pa gobièrnu di Boneiru karga e gastu di un asina yamá
‘bestaansminimum onderzoek’. E investigashon aki lo sirbi
pa determiná eksaktamente kiko un suidadano mester tin na entrada
mínimo pa por biba na un nivel aseptabel i desente.
Tambe ta asina ku partido Demokrat ta pará 100% tras di e lucha
pa logra igualdat soshal ekonómiko, esta oumento di penshun di
behes i ‘kinderbijslag’. Partido Demokrat ta invitá
tur partido polítiko i tur organisashon lokal pero tambe henter
pueblo Boneriano pa mara huntu i lucha pa adelanto i progreso di Boneiru.
Lider polítiko, direktiva i miembronan di partido Demokrátiko
Boneriano kier a felisitá tur Demokrat ku selebrashon di 57 aña
di eksistensia di e partido.
Hòmber
detené en konekshon ku tiroteo
Djamars atardi tabatin un kaso di tiroteo na Kaya Avelino Cecilia, na
unda e hòmber di inisialnan A.A.S. di 27 aña di edat a
keda herida. Polis a bai na e sitio i despues di un investigashon preliminar
a sali na kla ku e víktima a keda herida na altura di su kabes
dor di un hòmber ku a pasa den un vehíkulo i ku despues
a bandona e sitio. Konosínan di e víktima a transport’é
pa hospital pa tratamentu médiko. E patruya a bai hospital i
einan e víktima a duna su deklarashon. Djamars den oranan di
anochi polis a detené e hòmber di inisialnan B.E.L nase
na Kòrsou di 18 aña. E sospechoso a entregá su
mes na warda di polis en konekshon ku e tiroteo. E sospechoso a keda
enkarselá. Reshèrshi ta sigui ku e kaso.
Aspirantnan
di kuerpo polisial a biaha pa Kòrsou
Djaluna mainta e promé 7 aspirantnan di Kuerpo Polisial Hulanda
Karibense a sali pa Korsou pa hasi nan estudio. (riba e portrèt
por mira di robes pa drechi: Jan Rooijakker, Rachid Dewindt, Nathaniela
Emerenciana, Luigino Winklaar, Guido Mercera, Lionedy Molina, Andy de
la Merced, Elston Martis i skol coach Susy Nadal-Winklaar).
Huntu ku 13 otro studiante di Sint Maarten nan a kuminsá ofisialmente
ku nan estudio. Pa e akto di seremonia kual a tuma luga na kazèrne
na Suffisant, tabata presente Jan Rooijakker i Care Yòn ku ta
hefe di kuerpo BES i hefe suplente na Sint Maarten. Tambe tabata presente
Kitty van Gendt, Rob Appelhof i Jan Kooistra di akademia polisial Hulandes.
Huntu ku akademia polisial Hulandes a yega na un estudio adaptá
pa nos aspirantnan ku lo dura 3 aña. E lo ta un estudio dual,
esei ta enserá ku e aspirantnan lo siña pa algun siman
largu i despues subi kaya pa asina pone den práktika loke nan
a siña den banki di skol. Despues di kada periodo e aspirant
tin ku demostrá ku e ta dominá e materia dor di hasi un
muestra di abilidat. Despues di 2 aña nan lo haña un diploma
A komo agente i despues di 1 aña mas di estudio nan lo risibí
e siguiente diploma ku ta diploma B. Durante e promé 8 simannan
di estudio e aspirantnan lo keda den Kazèrne Suffisant. Nan lo
regresá Boneiru pa 4 siman pa traha den nos Kuerpo. Pa e siguiente
module nan lo muda i bai St. Maarten pa asina biba i traha na St. Maarten
pa un periodo.
Pa
di 6 aña konsekutivo TCB ta organisa "Wounded Warriors"
Pa di seis aña konsekutivo, Tourism Corporation Bonaire i komunidat
kompletu di Boneiru lo ta orguyoso di tin e partisipantenan di “Wounded
Warriors” riba nos isla. E heroenan aki lo usa sambuyamentu pa
yuda nan pa rehabilita i tambe komo un forma pa rekrea, di 6 pa 13 di
ougustus, 2011.
Durante e siman aki un grupo di solda merikano leshona den guera i nan
partnernan ta biaha pa Boneiru pa kompleta e fase final pa asina nan
obtene nan sertifikado di sambuyamentu. Representante nan di “Diving
Equipment & Marketing Association’s (DEMA), Be A Diver Program”
i e representantenan di ofisina na Merka tambe lo bin forma parti di
e grupo aki. Akomodashon i sambuyamento ta di sponsor pa Captain’s
Don’s Habitat Bonaire.
E aña aki e grupo ta konsisti di shete “Wounded Warrior”
ku a sufri leshonnan grave den kombate na Iraq i Afghanistan, ku a kambia
nan bida por kompletu. E heroenan i nan partnernan lo gosa di un variedat
grandi di aktividat kuminsando ku kompletamentu di nan sertifikado di
sambuyamento PADI i HSA, kual a tuma luga djadomingo, djaluna i a finalisa
djamars. Despues ku nan risibi nan sertifikado nan lo kontinua ku sambuyamento
durante e siman ku nan tei. Sambuyamento lo tuma luga no solamente nan
e pier di Captain Don’s Habitat, pero tambe ku boto ku lo hiba
nan diferente sitio bunita pa sambuya inkluiendo Klein Bonaire. Lo bai
tin diferente aktividat organisa pa nan, kaminda ku nan lo por hasi
kompras den e diferente tiendanan, bishita diferente luga di interes
riba nos isla, disfruta di un “Texas-style steak dinner”
i tambe eksperensia e parti kulinario di Boneiru durante di e evento
di “Taste of Bonaire”. Tambe nan lo ta di bishita na kas
di gezaghebbber Glenn Thodè, kaminda lo tin un resepshon na nan
honor.
“Nos ta honra di tin e veterano nan ku a riska nan bida pa nan
pais, aki na Boneiru.” Asina Lara Chirino, Direktora di Tursimo
a komenta. “Boneiru ta un di e luganan mas apropia pa siña
sambuya i mi tin sigur ku ora nan tin nan sertifikado nan lo mira dikon
biahamentu i sambuyamento ta sinonimo, i nan lo ke hasi esaki parti
di nan bida!”
Inspekshon
ta bolbe pone barku na kadena
Inspekshon di tráfiko i atministrashon di awa públiko/Nabegashon
(Inspectie Verkeer en Waterstaat/Scheepvaart (IVW)) a bolbe pone bolbe
pone un barku na kadena aki na Boneiru riba 29 di yüli 2011 debí
ku esaki tabata faya ku vários regla.
E barku Sydney Marie ta nabegá bou di bandera di Panamá.
E barku ta mustra defektonan serio, ku ta forma un peliger pa e seguridat
marítimo i medio ambiente. Ta trata aki entre otro ku nan no
ta kumpli ku e eksigensianan mínimo di e lei internashonal riba
tereno di reglanan di abilidat pa e barku drif, ekipo di seguridat,
tripulashon i legislashon internashonal di medio ambiente.
E outoridatnan marítimo di Panamá a keda informá
tokante esaki i a pidi nan pa ehekutá e kontròl i reparashonnan
nesesario.
Tambe a pidi nan pa inspekshoná hopi djaserka e sistema di siguridat
abordo di e barku, e asina yamá “veiligheids management
systeem”.
E barku, ku ta mará na e pier di Cargill lo keda inspektá
di nobo dor di IVW despues di esaki i lo evaluá si e barku ta
ekipá pa nabegá riba laman i si e ta seif, pero tambe
ku e no ta un peliger direkto pa medio ambiente.
E or’ei numa e tin mag di sali pa e siguiente destinashon. E barku
Sydney Marie ta na Boneiru pa buska un kargashon di salu pa hiba Trinidad
& Tobago.
Ainda
no tin union entre partidonan pa kinderbijslag
E tres pertidonan di koalishon, PDB, PHU i MBL, den un komunikado ta
informa ku ketu bai no tin union na Boneiru pa loke ta trata 'kinderbijslag'
(igualdat) pa e muchanan di Boneiru. Ketu bai UPB ta keda afó.
Nan a publiká opinionnan erudito riba Facebook, Twitter i otro
sitio tokante ‘igualdat material i igualdat formal’, pero
niun palabra di solidaridat ku nos propio yunan di Boneiru, Saba i Statia
ta sali for di nan boka.
Segun koalishon di PDB, PHU i MBL, nan ta para nan so, i ta sigui spera
ku UPB lo kambia di opinion riba e punto aki. Si gobièrnu di
Hulanda ta sigui ninga di kuminsá un diálogo serio tokante
di introdukshon di Algemene Kinderbijslagwet na islanan di BES, lo mester
tuma kontakto ku Komishon Europeo. Si ta yega asina leu, lo bolbe invitá
UPB pa djòin, segun e komunikado di e partidonan di koalishon.
Jair
Tromp nombra komo Komandante general di Brantwer CN
Entrante 1 di ougùstùs Jair G. Tromp (39) a keda nombrá
komo Komandante general di Kuerpo di bombero Hulanda Karibense. Sr.
Tromp
a nase 19 di desèmber 1971 na Aruba. Despues ku e la gradua pa
su diploma di VWO na Aruba (1990) ela siguí su estudio na Universidat
di Antia Hulandes na Kòrsou. Einan e la logra gradua komo Bachelor
di ingeniero tékniko, direkshon di ingeniero eléktriko.
Entre 1997 i 2000 ela sigui e estudio ofisial di bombero na Hulanda.
Na 2000 Tromp a kuminsá su karera na kuerpo di bombero na Aruba.
Einan e la traha entre otro komo hefe di prevenshon i komo hefe di Represhon.
Den su lastu funshon e tabata kolaboradó di maneho di estudio,
entrenamentu i relashon públiko na Bureau di kombatimentu di
kalamidat Aruba (Bureau Rampenbestrijding Aruba).
Jair Tromp ta e di dos Komandante general di Kuerpo di bombero Hulanda
Karibense, Kuerpo di Bombero komun pa Boneiru, Sint Eustatius i Saba,
ku a lanta for di kada kuerpo separá di e tres islanan despues
di 10-10-10. Wouter Zitter te fin di luna pasá a okupá
e puesto di komandante general interino.
Inflashon
den e di dos kuartal tabata 5,0 porshento
Durante e di dos kuartal di 2011 e inflashon riba e islanan di Hulanda
Karibense tabata muchu mas haltu kompará ku e promé kuartal
di e aña aki. Na Sint Eustatius e inflashon tabata esun di mas
haltu ku 10,5 porshentu durante e di dos kuartal. Den e promé
kuartal esaki tabata ainda 7,0 porshentu. Na Saba i Boneiru tambe e
inflashon a oumentá durante e di dos kuartal.
E inflashon na Boneiru durante e di dos kuartal a resultá 5,0
porshento. Esaki ta 0,8 porshento mas haltu kompará ku e promé
kuartal di e aña aki. Prinsipalmente preisnan di komestibel i
bebidanan no alkohóliko tabatin un efekto bárbaro di oumento
riba e inflashon.
Komestibel i bebidanan no alkohóliko tabata den e di dos kuartal
6,8 porshento mas karu kompará ku un aña pasa. Den e promé
kuartal dje aña aki esaki tabata ainda 3,6 porshento. Prinsipalmente
karni i pan i produktonan di trigo tabata mas karu. Bebidanan alkohóliko
i tabako tambe a oumentá e inflashon. Sigaria a oumentá
durante e di dos kuartal klaramente mas den preis kompará ku
e promé kuartal di e aña aki.
Bestuurscollege
no ta kontesta karta di sekretario di estado Weekers
Bestuurscollege a disidi di no kontesta karta di sekretario di estado
Weekers pa hasi kambio den sistema di belasting, esaki segun diputado
Michiel Bijkerk. Esaki pa motibu ku e proposishonnan aki no ta duna
sufisiente alivio. Click play pa skucha e deklarashon di diputado Bijkerk.
Minister
Donner ta duna un supsidio di un biaha na kèrki protestant
Minister Piet Hein Donner di asuntunan Interino i di Reino ta duna un
supsidio di un biaha na e konseho di kèrki protestant na Boneiru.
Kongregashon Protestant di Boneiru dor di esaki tin un supsidio pa tempu
definí pa despues nan mes kubri pago di un domi.
Ta trata aki enfátikamente di un ekspreshon ku ta keda hasí
den e kaso aki, esaki e minister ta informá e konseho di kèrki
protestant den un karta fechá 7 di yüli, reakshonando riba
un karta di e organisashon fechá 17 di yüni, 2011.
Den luna di sèptèmber di aña pasá konseho
di kèrki protestant a entregá un karta na e minister di
asuntunan konstitushonal i interino di Antia Hulandes di e tempu ei
pa nombra un domi nobo. Pero riba 10-10-10 ainda e domi nobo no a keda
nombrá. Dor ku pais antia no a paga e gastunan di remplaso, e
konseho di kèrki a haña su mes den problema.
Dor ku e emergensia finansiero di e kèrki protestant tabata asina
grandi ku a pone eksistensia di e kèrki na peliger, e minister
a tuma e disishon pa duna un man pa yuda.
Den Reino ta pone énfasis riba separashon di religion i estado.
Ta kla pa kèrki ku den futuro nan mes mester generá entrada
pa kubri e sueldo di nan domi. E organisashon a deklará ku den
futuro nan lo sòru pa nan propio entrada. Dor di esaki e minister
a disidí ku pa un biaha so lo yuda e kèrki finansieramente
pa nan por traha riba esaki.
Remedinan
genériko tin mes un kontenido ku remedinan di marka
Reakshonando riba un artíkulo ku a sali resientemente den un
korant lokal, hefe di ofisina di seguro di kuido médiko Jan Pieter
van Zandwijk ta reakshoná di e siguiente forma:
“Mi ta komprondé ku tin sierto inkietut den komunidat relashoná
ku e kantidat di personanan ku a fayesé e último tempu
aki. Un situashon di morto semper ta trese un periodo difísil
ku n’e i preguntanan. Ekspreshonnan tokante remedinan genériko
i remedinan di marka por a sòru pa mas intrankilidat i esei ta
ferfelu.
No tin relashon entre e echo ku a bai over di remedinan di marka pa
remedinan genériko i e kantidat di kasonan di morto. Si e pasamentu
di remedinan di marka pa genériko tabatin un riesgo asina, hamas
esaki lo a keda aseptá dor di dòkter i botikarionan. Esaki
tampoko no ta e intenshon di ofisina di kuido médiko (ZVK) i
e Ministerio Hulandes di Salubridat Públiko, Bienestar i Deporte
(VWS). E kuido médiko i e evaluashon di riesgonan ta un prioridat.
Dòkter i botikarionan por hasi bon kalkulashon di esaki.
Durante e konferensha di prensa en kuestion no a menshoná na
niun momentu ku tin un relashon entre e kantidat di kasonan di morto
i uso di remedinan genériko. Remedinan genériko ta remedinan
ku tin e mes un kontenido ku remedinan di marka. Mas ainda, lei ta regulá
esaki. Remedinan genériko ta keda aprobá segun e lista
di remedi di ofisina di kuido médiko. E lista aki ta mará
na e “farmacotherapeutisch Kompas” i ta konfiabel. Esaki
ta un kolekshon di remedinan ku a trese riba merkado. Ta adaptá
e remedinan di e lista aki riba un base regular. E lista aki ta kompilá
dor di direktiva di “College voor Zorgverzekeringen (CVZ)”
ku ta ekspertonan riba e tereno aki. E direktiva aki ta responsabel
pa aktualisashon di e lista di remedi aki ku ta keda distribuí.
E lista di remedi na Boneiru, St. Eustatius i Saba ta dedusí
direktamente for di e lista di “farmacotherapeutisch Kompas”.
E lista kompleto ta disponibel pa tur botikario, dòkter i tambe
pashèntnan lista ta riba e websait di RCN: http://www.rijksdienstcn.com/pagina/190/zorg-pakket-medicijnen.html)
Por haña e remedinan ku ta riba e lista aki tambe riba e lista
di Kompas.
Na momentu ku un dòkter preskribí un remedi di marka,
e ròl di e botikario ta pa remplasá esaki ku remedi genériko,
den konsulta ku e dòkter.
Banda di esei sr. van Zandwijk ta enfatisá ku introdukshon di
remedinan genériko no ta algu nobo pa e islanan aki, pasobra
na Antia Hulandes remedinan genériko a keda introdusí
for di 2006.
WEB
ta bai ahusta su termino di pago
WEB komo kompania ku tin e konseshon pa produsí i distribuí
awa i koriente na Boneiru i ku ta hiba un maneho responsabel pa garantisá
kontinuidat di suministro di awa i koriente na Bonaire ta informá
ku pa por duna e garantia aki WEB tur luna mester kumpli ku su debernan
finansiero. WEB pa añanan kaba ta aplikando pa su klientela doméstiko,
negoshinan chikitu i otronan un tèrmino di pago di 45 dia. Den
kaso di e kliente ku no ta kumpli e tèrmino aki ta alkansá
e máksimo di 75 dia. Mientrastantu e gremio komersial ku WEB
ta hasi negoshi kuné a bin ta kambia su kondishonnan di pago
pa servisionan duná. E kambionan aki ta di tal forma ku WEB su
kréditornan den mayoria kaso ta eksigí pago pa nan servisionan
adelantá òf denter di un tèrmino di 30 dia. Gerensia
di WEB den su esfuerso pa hiba un maneho responsabel kier informá
su klientela ku na bienestar general di e kompania, WEB lo adaptá
gradualmente e fecha di vensementu di su kuentanan te ora yega na un
tèrmino di 30 dia den e siguiente forma:
Pa kuenta di yuli e fecha di vensementu ku tabata 14 di sèptèmber
2011 ta bira 10 sèptèmber 2011, pa ougustus ku tabata
14 òktober 2011 ta bira 05 òktober 2011 i september ku
tabatin fecha di vensementu di 14 novèmber 2011 ta bira 30 òktober
2011.
Gerensia di WEB ta pidi tur su klientela pa tene kuenta ku e kambionan
aki.
ZVK
ku kampaña pa informá komunidat
Dentro di algun dia e ofisina di kuido médiko (ZVK) lo inisiá
un kampaña di informashon intensivo na radio i den korantnan.
Durante di un konferensha di prensa ku Representante di Reino, Wilbert
Stolte a organisá huntu ku representante di ZVK Jan Pieter van
Zandwijk djabièrnè último a anunsiá ku dentro
di poko lo kuminsá ku un kampaña informativo den medionan
di prensa pa duna komunidat di Boneiru, Saba i Sint Eustatius mas informashon
riba e seguro di kuido médiko ku a keda introdusí dia
1 di yanüari, 2011. E informashon lo ta basa riba e preguntanan
mas hasi bou di e komunidat.
Den e promé lunanan ku e pakete di kuido médiko a keda
introdusí, ZVK a informá komunidat di e tres islanan di
un forma intensivo via di medionan di komunikashon riba e kontenido
di e pakete. Tambe a traha un foyeto informativo pa e aseguradonan kaminda
tin para kiko nan derechonan ta, ku te ainda ta optenibel serka dòkternan
di kas i ZVK. Despues di 6 luna ku e sistema di seguro médiko
aki a keda introdusí, ainda tin vários pregunta den komunidat
riba esaki. Esaki ta lógiko tambe pasobra tin vários kos
ku a kambia.
ZVK a hasi un inventarisashon di e preguntanan mas frekuente na tur
tres isla ku ta biba den komunidat i durante e simannan binidero lo
trata tur siman un pregunta i su kontesta den tantu korantnan lokal
komo na radionan.
E preguntanan ta formulá di forma simpel i kòrtiko pa
asina tur gremio den nos komunidat por komprondé esaki bon. E
avisonan ku sali den korant lo ta di tal forma ku por kòrta esakinan
for di korant i wardanan komo referensia den futuro.
Tin vários kambio den e sistema di seguro médiko aki,
i hopi biaha ta te na momentu ku un persona mester di kuido mediko e
ta buska e informashon aki. Ta p’esei ZVK ta trahando tambe riba
un buki di informashon ku pregunta i kontesta na tres idioma i informashon
básiko di e pakete di kuido médiko. Manera e buki aki
ta kla esaki lo keda repartí kas pa kas na tur tres isla. Di
e forma aki habitantenan di e tres islanan semper por bai bek den e
buki aki na momentu ku tin pregunta riba e seguro médiko.
ZVK ta súplika tur persona pa pone bon atenshon riba e informashonnan
tokante e pakete di seguro médiko ku lo keda publiká den
medionan di komunikashon den e dianan binidero. Naturalmente personanan
ku ke pasa òf yama ofisina di kuido médiko ku nan preguntanan
médiko personal por hasi esaki semper. Por tuma kontakto ku ZVK
na number di telefon +599 715 8899 òf manda un e-mail na infozvk@rijksdienstCN.com.
Ladronisia
di outo ta kontinua
Djamars mardugá sentral di polis a risibí un yamada for
di un kas na Republiek ku un vehíkulo a wordu hòrta. Miéntras
ku polis a dirigí nan mes pa e sitio, nan a disidí di
bai buska e vehíkulo promé. E desishon ei a sali nan di
bon mirando ku na momento ku nan tabata den besindario di e vèlt
di Rudy Boezem nan a bin topa ku e vehíkulo menshoná stashoná
den mondi. E ladronnan a bai ku algun piesa for di e motor i dash-board
di e outo. Hasta e dos stickernan di nòmber di kompania nan a
kita for di riba e portanan di e vehíkulo. Despues ku polis a
hasi nan investigashon e doño di e vehíkulo por a rekohé
su outo. Djamars
mardugá na altura di Kaya Grandi ladronnan a intentá na
hòrta tire di un outo. Miéntras doño di e outo
tabata drumi paden den kas ela skucha un zonido pafó di kas.
Ora ela lanta ela mira ku tabatin dos hóben ta kana bai for di
dilanti di su kas. E doño di e kas a disidí di bai wak
kiko ta kiko i a bin topa ku su outo pafó ku tabata para riba
un djèk. Vários di e not nan tabata los benta riba flur
i algun di nan a disparse. E hóbennan tambe a disparse.
Polis ta pidi kualkier persona ku tin informashon pa tuma kontakto ku
e tiplijn 717-7251.
A
lanta Komishon di indikashon pa pashentnan
Hefe di e ofisina seguro di kuido médiko, Jan Pieter van Zandwijk
(foto), durante un konferensha di prensa a bisa ku a bini ku un Komishon
di indikashon. E komishon aki mester duna indikashon si un pashent por
bai den eksterior. Esaki pasobra e ofisina mes no tin mediko den servisio.
MBL
ta propone pa bin ku un parke di Senadornan
Den un deklarashon emití pa Benito Dirksz, lider polítiko
di Movementu Boneiru Liber (MBL) ta reakshoná riba e echo ku
RCN a laga basha e muraya pa nort di eks edifisio di Ministerraad abou
sin ku nan tabatin outorisashon pa hasi esaki.
Riba su mes, un akto ku ta di lamentá i ku a risibí e
atenshon nesesario.
Kolegio Ehekutivo a mustra RCN kaba riba e obligashon ku nan tin pa
laga konstruí e muraya den su forma original bek.
Un detaye ku a hala atenshon di sr. Dirksz ta e echo ku awor ku e muraya
a wòrdu kita, e palu di tamarein ku tabata skondí tras
di e muraya, awor ta bria den bista di esnan ku ta pasa ei banda. Tumando
esaki na konsiderashon i pa evitá ku patras di e muraya aktonan
indesente entre hóbennan i usamentu di droga por sigui tuma lugá,
Dirksz ta proponé pa en bes di laga RCN konstruí e muraya
bek, pa laga diseñá un parke públiko ku algun banki
i mata (un bon ehèmpel di eco-balance) pa asina duna e fachada
di Playa aki un otro bista ku sigur lo ta mas alegre i agradabel kaminda
ku famia i amigunan por reuní den un forma sano. E señora
ku ta bende su pasabokanan tur atardi na e sitio ya kaba ta dunando
un empuhe positivo na e área aki pues ku un parke públiko
aserka lo bira un sitio di rekreo pa pueblo kompletu.
Por laga traha un pedestal ku nòmber di tur e senadornan di Boneiru
ku a sirbi pais Antia durante di e periodo ku Statüt tabata na
vigor. Un posibel nòmber pa e parke lo por ta “Parke di
Senadornan”.
E proposishon aki lo bai pa Konseho Insular pa esaki wòrdu trata
mas pronto posibel i si esaki wòrdu aprobá, pa hasi un
petishon via di Kolegio Ehekutivo na RCN pa en bes di konstruí
e muraya bek, pa RCN karga e gastunan di e parke públiko nobo
aki na benefisio di e pueblo di Boneiru.
Awe
gobiernu di Boneiru lo duna su kontesta riba e proposishonnan di sekretario
di estado Weekers
Dia 14 di yüli último Sekretario di Estadio di Finansa Frans
Weekers a manda un dokumento pa e Kolegionan Ehekutivo di Boneiru, Sint
Eustatius i Saba ku proposishonnan riba kon a korto plaso por trese
kambio na e sistema di impuesto pa e islanan di Karibe Hulandes. Esaki
komo resultado direkto di su bishita di trabou na e islanan. Su proposishonnan
ta kontesta riba puntonan di atenshon ku vários partido a menshoná
pa loke ta trata Algemene Bestedingsbelasting, i impuesto di entrada
i sueldo.
Sekretario di Estado Weekers a pidi kolegionan ehekutivo pa reakshoná
rápido, pa asina dentro di algun siman su empleadonan por sinta
huntu ku Kolegionan Ehekutivo i nan konseheronan na mesa pa bini ku
proposishonnan definitivo. E kambionan palabrá por keda implementá
e ora ei a korto plaso.
Pa loke ta Entidat Publiko Boneiru, diputado Michiel Bijkerk a bisa
notisia Bon FM ku awe lo reakshona riba e proposishonnan di e sekretario
di estado. Mester a warda riba kontesta di stakeholdernan, i esei a
pone ku awe lo reakshona.
Studiantenan
sigurá kontra gastunan di malesa na Hulanda
Pa e studiantenan ku ta bai studia na Hulanda, entrante 1 di ougùstùs
2011 ta sera un pakete di seguro kolektivo pa studiante. Ta trata aki
di studiantenan ku djadumingu 31 di yüli awor konhuntamente lo
biaha pa Hulanda.
E pakete di seguro pa studiante ta kai bou di responsabilidat di NNAM
(Noord-Nederlandse Assurantiemakelaars). Na nan yegada na Schiphol NNAM
lo duna e studiantenan mas informashon tokante e seguro aki. Pa e seguro
aki e studiantenan lo mester paga un prima mensual. Esaki nan por paga
for di nan finansiamentu di estudio òf di e montante inisial
(opstarttoelage) ku nan ta risibí di Wet studiefinanciering BES.
Aktualmente ta averiguá si pa 1 di yanüari 2012 por introdusí
un pakete adishonal spesial pa tur studiante prosedente di Hulanda Karibense
i ku ta bai (kuminsá) studia na Hulanda. E pakete adishonal mester
por konektá bon ku e Seguro di kuido médiko pa Hulanda
Karibense.
E aña aki ta sali di biahe 12 studiante ku kompañamentu
for di Sint-Eustatius pa Hulanda i 37 studiante for di Bonaire. Djadumingu
diputado di Enseñansa señora Cicilia lo tuma despedida
di e studiantenan di Bonaire.
WEB
no ta tolera daño di kontratistanan na su infrastruktura mas
Djarason mainta, 27 di yüli, WEB n.v. a wòrdu konfrontá
ku un situashon kaminda e kontratista MNO a bolbe hasi daño na
un kabel di altá tenshon di WEB n.v.
WEB N.V. debidamente a fasilitá tur informashonnan i tambe semper
a duna instrukshonnan nesesario relashoná ku e infrastrukturanan
eksistente di WEB. Lamentablemente sierto sugerenshanan i instrukshonnan
no ta wòrdu sigui ku ta resultá ku diferente bario ta
keda sin koriente. Na e momentunan aki ya kaba WEB n.v. a tuma e medidanan
pa atendé ku MNO i outoridatnan konserní pa pone un fin
na e tipo di susesonan aki.
WEB ta di opinion ku no por tolerá ni pèrmití e
tipo di situashonnan aki mas. E situashon aki ta falta di responsabilidat
di kontratistanan trahando riba tereno públiko. Den e kaso aki
interes general tin ku prevalesé riba interes di kontratistanan.
Un biaha mas WEB kier pidi su diskulpa i komprenshon pa e inkumbiniensha
ku a presentá.
BONAI
ta entregá lista di registrashon di monumento arkitektura na
DROB.
Riba petishon di e departamentu di monumento di DROB, e grupo di studiante
di BONAI, den kurso di e promé mitar di 2011 a hasi un registrashon
básiko di algun edifisio monumental den e barionan di Boneiru.
Esaki mester sirbi pa traha un banko di registrashon di edifisio ku
ta kai bou di e nominashon di monumento. Pa por a hasi esaki e grupo
di hóben di BONAI a sali den e barionan i a tuma midí
di e edifisionan, a anotá karakterístika i a saka pòrtrèt
di e edifisionan ku por konsiderá komo monumento.
E hóben Lauriane Amerlaan (foto) tabata un di e motornan den
e proyekto akí. Den kompania di Jackie Bernabela i Jay Haviser,
Lauriane a entregá e datonan di un forma digital na Alca Sint
Jago di e departamentu di monumento di DROB. Esaki tabata un di e último
aktividatnan di Lauriane pa BONAI ya ku e ta biaha den e fin di siman
akí pa Hulanda pa sigui ku su estudio aya.
Funshonamentu
di Konseho Insular riba un eskala di 1 pa 10 ta haña un 2, segun
Jeffrey Levenstone.
Segun Jeffrey Levenstone, miembro di konseho insular pa partido UPB,
Konseho insular kasi no ta funshona. Riba un eskala di 1 pa 10 e ta
duna e funshonamentu un 2.
Ora algu sosode ta yama reunion, pero no ta buska ta kiko ta okashona
e situashon ku ta surgi. Segun Levenstone, esaki ta pasobra e partidonan
di koalishon no tin un plan di gobernashon. Click play pa skucha e deklarashon
di Levenstone.
Prome
konsepto di presupuesto 2012 tin un defisit di $2.1 mion
Diputado di Finansas Michiel Bijkerk den deklarashon na prensa a atende
e punto di e presupuesto di 2012 di Entidat Publiko Boneiru. Segun diputado
Bijkerk, e presupuesto tin un defisit di $2.1 mion. Solamente gastunan
direkto di operashon di gobiernu ta kubri den e presupuesto aki.
Segun diputado Bijkerk, e defisit lo tabata $40 mion si gobiernu a konta
tambe loke mester pa por inverti den p.e. mantenshon di kaminda i edifisionan.
ABVO
i Selibon a yega na palabrashon den negosashon di CAO
Djaluna mainta ABVO i gerensia di Selibon n.v. a sinta na mesa di negoshashon
pa deliberá riba e punto ku tabata den un impase. Manera ta konosí
djabièrnè último ABVO a tene un reunion ku trahadónan
di selibon pa partisipá nan asuntu di e premi di negoshashon
ku tabata den diskushon. Durante di e reunion ei a keda palabra ku djaluna
e sindikato lo bolbe na mesa ku gerensia di Selibon pa atendé
e asuntu aki.
Den e negosashon ku a tuma lugá djaluna mainta e partidonan a
yega na e siguiente palabrashon. Gerensia ta bai enprinsipio di akuerdo
pa e montante di $325 na premi di negoshashon pa e kòntrakt kolektivo
2011-2012, i ku mester pone e palabrashon aki na aprobashon di komishon
di supervishon di e kompania.
Gerensia di Selibon lo informá ABVO pa mas tarda awe djamars
riba resultado di e desishon di komishon di supervishon.
Tambe ku gerensia lo hasi su máksimo esfuerso pa e CAO por keda
firma djabièrnè 5 di ougùstùs benidero,
i ku tur pago relashoná ku e CAO nobo inkluso indeksashon di
aña 2010 i introdukshon di struktura di salario nobo lo keda
paga fin di Ougùstùs 2011.
Ta bon pa informá ku mester tabatin embolbimentu di e miembro
di komishon di supervishon Anthony Nicolaas pa por a yega na e akuerdo
di prinsipio aki.
Di parti di ABVO nan ta gradisí sr. Nicolaas pa su embolbimentu
i ta spera ku demas miembronan di komishon di supervishon lo akseptá
e palabrashon aki manera ela keda kumbiní p’asina garantisá
pas laboral na e kompania di limpiesa Selibon n.v.
ABVO ta pidi tur su miembronan ku ta traha na Selibon indulgensia pa
un siman mas i pa keda pendiente pa un eventual yamada di nan sindikato
pa kualke desaroyo nobo.
A
duna inisio na kuater proyekto di SEI
Djabièrnè a duna inisio na 4 proyekto nobo pa Boneiru.
E fondonan pa e proyektonan aki ta bini for di e asina yamá Sociaal
Economisch Initiatief (SEI), ku a keda lantá, despues di desmantelashon
di Antia pa duna e islanan nobo un bon posishon di komienso.
E 4 proyektonan aki ta: renobashon di Sporthal na Kaya Amsterdam, renobashon
Sporthal na Kolegio San Luis Beltran na Rincon, drechamentu di lusnan
riba Zee Promenade (Malekon) i konstrukshon di un parke di awa na Playa
Pabou.
E renobashon di Sporthal na Kaya Amsterdam su meta ta pa upgrade e parti
di infrastruktura pa e por kumpli ku e rekisitonan mínimo pa
usadónan. E proyekto aki a wòrdu prepará dor di
Statia Project Development & Architectural Design i e kontratista
riba e proyekto ta Somafer NV. Partinan di e sporthal ku lo renobá
ta:
- remplasá e dak
- tratamentu di e konstrukshon di stal di e dak
- remplasá e plachinan
- renobá e pilanan di betòn (kita betonrot)
- konstrukshon di un èkstra bergruimte
- remplasá e dak eksistente di e bergruimte
- renobashon di e instalashon di lus di parti paden
- ferf di henter e edifisio.
Renobashon di Sporthal San Luis Beltran na Rincon:
e proyekto aki ta similar na esun di Kaya Amsterdam aunke ku e reparashonnan
ta diferente. Aki Statia Project Development a hasi e preparashonnan
tambe i e kompania Bonaire Quality Builders a haña e trabou.
Trabounan ku mester tuma luga lo ta:
- remplasá e plachinan di aluminio di e dak
- remplasá e goot (hit) di e dak
- sera e sierbloknan ku semènt pa prevení áwaseru
drenta paden
- remplasá e hèkwèrk rònt di e vèlt
- renobá e baño i tualètnan
- ferf henter e edifisio
Drechamentu di e lusnan riba Malekon. Projekto Zeepromenade.
E preparashon di e proyekto aki tabata den man di Streefkerk Architect
& Consultants i e kontratista Bonaireaanse Wegenbouw Maatschappij.
E proyekto ta enserá pone lus riba e Malekon for di e parti nort
te ku e edifisio di duana. E palunan di lus lo wòrdu pone den
e asera parti ost di e kaminda. A skohe pa iluminashon LED. E tipo di
lusnan aki ta usa ménos koriente ku lampinan gewoon i ta tambe
mas duradero. Lo koba un gleuf pa pone kabel i planta e mas o ménos
60 palunan di lus.
E último proyekto di Sei pa aworakí ta esun di Parke di
Awa Playa Pabou – e proyekto Waterpark. Meta di e proyekto aki
tabata pa krea un área kantu di laman kaminda tur hende por pasa
tempu i rekreá ku kosnan ku tin di haber ku awa. E área
ta bira unu ku seguridat i atenshon speshal pa mucha. E proyekto ta
prepará dor di Streefkerk Architects and Consultants i e kontratista
ta MNO Vervat. E área di e waterpark ta keda na altura di, manera
konosí den boka di pueblo, kas di Dr. Welvaart. Lo tin bakinan
plat i gootnan kaminda ku awa di laman ta pas dor di dje i muchanan
ku no por landa ainda por hunga den dje. Tambe lo bin banki i lugánan
pa sombra ku parasòl pa asina mayornan por sinta trankil. E parke
lo ta rondona ku murayanan ku formashon speshal. Lo eliminá e
lugánan di parker eksistente i lo bin lugá di parker na
parti nort di e parke. Tambe lo adaptá e sistema di tráfiko
pa unu ku mas siguridat – entrada di e parke lo ta di parti di
Kaya Gob. Debrot i salida pa parti di Malekon.
DROB ta kordiná e trabounan pa Gobièrnu i USONA a pone
e fondonan disponibel.
Douane
Caribisch Nederland aktivo den konfiskamentu di droga
Douane Caribisch Nederlands siman pasa a bolbe konfiská un kantidat
di droga. Durante di un kòntròl djarason último
e kachó speshalmente prepará pa diskubrí droga,
Laika, a dal riba dos ènvelòp na pòstkantor di
Boneiru. Flamingo- team a topa den e ènvelòpnan 75 gram
di kokaina puru. Esaki tin un balor riba merkado di alrededor di USD
5.000,-. E ènvelòpnan tabata destiná pa Ulanda.
Promé ku e hañamentu aki Douane Caribisch Nederland a
konfiská 16 paki di droga den fin di siman. Flamingo-team, ku
ta forma parti di e tim ku ta hiba kontròl físiko, a para
un dama di 32 aña. E tabata biaha ku su yu di tres aña
riba e buelo 753 di KLM. Den su maleta a diskubrí 16 paki. Dos
paki tabata kontené 495 gram di mariwana ku un balor riba merkado
di USD 4.000,-. Den e otro 14 otro pakinan a topa 1.5 kilo di hasj,
ku un balor riba merkado di USD 20.000. Tantu e señora komo su
yu a nase na Kòrsou.
Trabounan
na aeropuerto ta kanando segun schedule
Dia 18 di yüli e tene testnan na e instalashonnan di navigashon
visual riba e pista 10 i 28. For di djaweps, 21 di yüli a habri
e parti ost nobo di e pista pa tur tráfiko aéreo i su
siman despues e parti west tambe. Pues manera a informá tur kos
ta riba schedule i e pista e ora ei lo ta disponibel atrobe 24 ora.
Esaki segun diputado Delno Tromp.
E otro trabounan ta sigui manera seramentu di e kura di waya, bòrchi
di informashon i markamentu di e pista. Esakinan lo no tin influensha
riba disponibilidat di e pista.
Diputado
Tromp ta informa tokante situashon na waf suit
Djabièrnè 15 di yüli, mainta gobièrnu di Boneiru
a keda aserká pa gerensia di Don Andres ku e informe ku e kompania
di konstrukshon Silvousa lo a kuminsá sera parti di e tereno
kaminda gobièrnu anterior lo a duna Beta Bonaire N.V. dia 30
di mei 2007 un pida tereno di 3.234 m2 na e waf di suit, zuidpier, mihó
konosí komo pier di Eneca, den erfpacht.
Ta asina ku despues di a duna e pier na erfpacht, gobièrnu anterior
dia 23 di febrüari 2011 a disidí di duna tambe un pèrmit
di konstrukshon na e kompania konserní.
Den e pèrmit di erfpacht tin eksplísitamente poné
ku e aktividatnan di konstrukshon no por tuma lugá despues di
a haña un pèrmit por eskrito di Kolegio Ehekutivo riba
instrukshon di Havenmeester.
Tambe tin pone den e akta di notario ku Beta Bonaire N.V. no tin ningun
derecho riba uso di e tereno ku ta keda bou di maneho di Havenmeester.
E loke ku a keda stipulá den e akta di notario a keda parsialmente
violá pa Beta Bonaire N.V. i mesora Havenmeester den presensia
di funshonario nan di DROB i gobièrnu a presentá na e
sitio. Resultado ta ku a duna instrukshon mas severo na e kompania di
seguridat ku ta vigilá e área i tambe despues manda un
karta pa para tur aktividatnan di trabou dor di Beta Bonaire N.V.
Entretantu gobièrnu ta buskando un solushon hurídiko pa
e situashon ku a surgi. Tambe a tèrmino korto mester konkretisá
kiko lo bira e desishon final pa ku e Zuidpier/Eneca pier.
KI
a asepta moshon pa duna doñonan di ekipo pisa permit pa koba
greis
Ayera
nochi tabatin un reunion publiko di Konseho Insular kaminda ku a trata
e punto di produkshon i entrega di material di konstrukshon. Konseho
insular unanimamente a asepta un moshon presenta pa e frakshonnan di
koalishon. Abase di e moshon aki, konsiderando diferente punto, Konseho
Insular a disidi pa invita gobiernu pa otorga permit na doñonan
di ekiponan pisa pa koba greis, i di hasi e aktividatnan presenta den
areanan konosi pa fluho di awa pa asina krea reserva di awa di yobe.
E frakshon di UPB tambe tabatin un moshon, pero no a presenta esaki
mirando ku e puntonan mas importante den e moshon di UPB ya ta den e
moshon di koalishon. Click
e link aki pa lesa e moshon.
WEB
ta bai haña struktura di tarifa nobo
Despues di e kaso den korte ku tabatin kontra WEB n.v., George Soliana,
direktor di BHM, den deklarashon pa Bon FM ta papia tokante esaki, bisando
ku e kaso aki tabata unu ku esun ku a entama e kaso no por a gana.
Tokante e struktura di tarifa, George Soliana ta bisa ku WEB ta preparando
un struktura di tarifa. Esaki ta un proseso ku a kuminsa kaba for di
momentu ku tabata konosi ku lo a bini ku Ecopower. Sirkumstansianan
a pone ku a surgi un tardansa na e kambio di e struktura di tarifa.
Diputado
Bijkerk ta desapunta den proposishonnan di sekretario di estado Weekers
Dia 14 di yüli último Sekretario di Estadio di Finansa Frans
Weekers a manda un dokumento pa e Kolegio Ehekutivo di Boneiru ku proposishonnan
riba kon a korto plaso por trese kambio na e sistema di impuesto pa
e islanan di Hulanda Karibense.
Diputado Michiel Bijkerk den deklarashon pa Bon FM ta bisa ku e proposishonnan
aki lo por yuda un tiki, pero no ta bai yuda dje tantu ei. Via nos podcast
por skucha deklarashon di diputado Bijkerk.
Aksidente
riba skateboard tabata fatal
Un homber di 20 aña tabata enbolbi siman pasa den un aksidente
riba skateboard na Sabadeco. Despues di e aksidente a mandele Korsou
den estado di koma.
Awe bosero polisial a informa ku ela fayese pa kousá di su leshonnan
na Kòrsou. Na bida e hòmber aki tabata yama Victor Brouwer,
nase febrüari 1991 na Kòrsou i biba na Boneiru.
WEB
a aktua korektamente den asuntu di klóusula di kombustibel
Den e último simannan ku a pasa aki WEB N.V. tabata kontinuamente
den notisia relashoná ku e kaso di kitamentu di koriente na kas
di algun di su klientenan. Motibu di e akshon aki tuma dor di WEB N.V.
tabata pasobra ku e klientenan aki no a kumpli ku e pago di klóusula
di kombustibel den e kuenta di luna di Aprel 2011. Esaki a duna WEB
e derecho di deskonektá e grupo di klientenan aki for di e red
di elektrisidat. WEB a tuma e desishon aki konforme e artíkulonan
ku ta wòrdu stipulá den su kondishon di entrega di koriente
na su klientenan.
Miéntras tantu un di e kliente nan aki, sra. S. Landwier-Willem,
a entamá un huisio sumario kontra di WEB N.V.
Djabièrnè último a tuma lugá e huisio sumario
di sra S. Landwier-Willem kontra WEB N.V. E punto kardinal den e huisio
sumario aki tabata ku e kliente aki no tabata di akuerdo ku e echo ku
WEB N.V. tabata kobrando klóusula di kombustibel siendo ku WEB
no ta produsiendo koriente mas. Tambe e kliente a eksigí pa pone
koriente bek na su kas, miéntras WEB N.V. lo mester a paga tambe
un daño di pèrhuisio. Fuera di esaki a eksigí tambe
ku WEB N.V. mester ta mas transparente pa loke ta trata e asuntu di
klóusula di kombustibel.
Durante di e kaso aki debidamente WEB N.V. a enfatisá ku e ta
aktuando segun regla i kondishonnan di entrega di koriente i ku semper
bai a demonstrá di ta transparente pa su klientenan.
Tambe e disputa ku tin na e momentunan aki entre WEB i Ecopower a wòrdu
menshoná den e kaso aki. Na sierto momento hasta e partido kontrario
kier a kompará e kaso aki ku un otro kaso den pasado na unda
un kliente a keda sin paga koriente pa un sierto temporada.
Mirando e urgensia di e kaso aki hues a disidí pa duna un sentensia
e atardi ei mes.
Den e sentensia ku hues a dikta djabièrnè atardi e la
menshoná ku un kliente no por keda sin paga e klóusula
di kombustibel. Esaki ta konforme e artíkulo stipulá den
e reglamento di konekshon di koriente di WEB N.V. Si tin disputa mes
ariba e asuntu di klóusula di kombustibel WEB N.V. ta disponibel
semper pa papia ariba e asuntu aki. Fuera di esaki hues a bai tambe
di akuerdo ku e forma kon WEB N.V. a presentá su defensa pa loke
ta trata e nivel di e tarifanan di koriente. E solo echo ku ta produsí
koriente pa medio di energia di bientu i tambe teniendo kuenta ku e
preis di kombustibel haltu riba merkado internashonal, no ta nifiká
ku tarifa di koriente lo mester baha. Apesar di esaki hues a menshoná
tambe ku ta gobièrnu di Bonaire ta esun ku ta aprobá kambio
den e tarifa nan di WEB.
WEB N.V. a kumpli tambe ku e petishon di hues pa WEB duna e kliente
nan koriente bek e mesun atardi. Esaki a tuma lugá despues ku
nan tur a paga e klóusula di kombustibel na ofisina di WEB.
Apesar ku WEB N.V. ta pasando den momento nan difísil relashoná
ku e disputa ku Ecopower, e kompania lo siguí traha na interes
general di e komunidat Boneriano.
E kliente i WEB N.V. tur dia meresé e trankilidat nesesario pa
asina garantisá e kontinuidat i kalidat den entrega di koriente
i awa.
Sekretario
di Estado Frans Weekers ta hasi proposishon na Kolegionan Ehekutivo
pa aliviá sistema di impuesto
Dia 14 di yüli último Sekretario di Estadio di Finansa Frans
Weekers a manda un dokumento pa e Kolegionan Ehekutivo di Boneiru, Sint
Eustatius i Saba ku proposishonnan riba kon a korto plaso por trese
kambio na e sistema di impuesto pa e islanan di Hulanda Karibense. Esaki
komo resultado direkto di su bishita di trabou na e islanan.
Den e siman di 21 di yüni e sekretario di estado a realisá
un bishita na entre otro St. Eustatius, Saba i Boneiru kaminda e tabatin
kombersashon ku entre otro Kolegionan Ehekutivo, miembronan di Konseho
Insular i representante di sektor privá.
Weekers a kumpli ku loke ela palabrá ku Eerste Kamer, ku e lo
papia ampliamente ku mandatarionan i sektor privá tokante nan
eksperensia i puntonan di atenshon pa ku e sistema nobo di impuesto
ku a drenta na vigor na e tres islanan aki. Rondó di e kòmbersashonnan
aki a pone atenshon den medionan di komunikashon i a bisa ku dentro
di un luna Weekers lo bini ku un seri di proposishon i esaki a tuma
lugá awor tambe.
Su proposishonnan ta kontesta riba puntonan di atenshon ku vários
partido a menshoná pa loke ta trata Algemene Bestedingsbelasting,
i impuesto di entrada i sueldo.
Sekretario di Estado Weekers a pidi kolegionan ehekutivo pa reakshoná
rápido, pa asina dentro di algun siman su empleadonan por sinta
huntu ku Kolegionan Ehekutivo i nan konsehonan na mesa pa bini ku proposishonnan
definitivo. E kambionan palabrá por keda implementá e
ora ei a korto plaso.
FESBO ta parti
mobilario di RCN ku no ta wòrdu uza mas
Despues di 10 di òktober 2010, hopi lokalidat di kantor i muebelnan
a keda traspasá di eks pais Antia Hulandes na RCN. Muebelnan
ku tabata den bon estado ainda, a keda re-usa. Sobrá muebelnan
ku tabata bieu a keda kolektá i warda den lots. Resientemente
e Doméin di Asuntunan Mobil di e Ministerio di Finansa na Hulanda
a duna outorisashon pa regalá un institushon sosial e artíkulonan
aki.
RCN a pidi Federashon Sentro di Bario Boneiru (FESBO) si nan kier a
tuma e kordinashon i repartishon di e artíkulonan entre e 6 sentronan
di bario i otro fundashonnan. E siman aki e stulnan di büró
i di reunion, büró i mesanan, kashinan di archivo i kashinan
di lachi a keda entregá na FESBO dor di RCN.
Pa mas informashon tokante di e repartishon por tuma kontakto ku señor
Boy Goeloe òf Nelson Crestian di FESBO (tel 717-4666) òf
via e-mail na fesbo@hotmail.com.
Djaweps
mainta tabatin un manifestashon pa regla asunto di material di kontrukshon
Djaweps mainta a tuma lugá un enkuentro na unda personanan ku
ta traha den konstrukshon i sakamentu di santu a interkambiá
idea ku miembronan di Konseho Insular i miembronan di Kolegio Ehekutivo
tokante di e problemanan rondó di e sakamentu di santu i piedra
na Boneiru.
Despues di e reunion ku tabatin, representantenan di e tres partidonan
di koalishon a priminti e manifestantenan ku lo pidi un reunion di urgensia
di Konseho Insular pa djaluna, 18 di yuli, pa atende e asuntu di material
di konstrukshon. Mientrastantu Kolegio Ehekutivo lo trata na buska un
solushon a korto plaso.
Tokante e situashon aki representante di Reino, Wilbert Stolte, a bisa
ku e regulashon pa trata ku rekursonan natural i e mantenshon di esaki
ta un asuntu di e isla di Boneiru. For di añanan nobenta Boneiru,
via di Antia Hulandes, a djòin ku e palabrashonnan regional tokante
di protekshon di naturalesa i a tuma esakinan over den su mes legislashon.
Bou di esaki ta kai tambe e kondishon pa investigá promé
si niun daño no ta keda hasí i ku lo atendé e rekursonan
natural di un manera duradero, ora ta trata di aktividatnan ku lo bai
keda ehekutá.
Di
1000 kliente riba sistema di PAGABON
Na aña 2007 WEB a introdusí e sistema pre-pago PAGABON
na Bonaire. Awe WEB ta orguyoso di menshoná ku dia 13 di yüli
2011, a konektá e di 1000 kliente riba e sistema aki, den persona
di Carlos Keller. Huntu ku e téknikonan, e otro personal enkargá
ku e sistema aki a bai personalmente pa duna atenshon speshal na e logro
aki. WEB ta desea señor Keller exito ku su PAGABON. Su ruman
tabatin e honor di risibi egesto for di man di representante di WEB.
PAGABON ta duna vários benefisio na e kliente di WEB N.V.. E
benefisionan prinsipal pa e kliente ta:
- E por kontrolá uzo di koriente mihó;
- E mes ta disidí ki ora e ta paga mas koriente i kuantu e ke
kumpra;
- PAGABON ta yuda e kliente bira mas konsiente di su uzo di koriente;
- E no ta akumulá debe mas na WEB NV;
- E no ta haña resibu mas; nada di sorpresa desagradabel fin
di luna.
Por ultimo por menshona ku pa e aña aki lo introdusi mas puntunan
di benta di PAGABON riba Bonaire. WEB lo duna mas informashon tokante
esaki na su debido tempu.
Ofisina
di Seguro di Kuido ta traha na mehorashon di servisio
“Ofisina di seguro di kuido ta konsiente ku ehekushon di lei di
seguro di kuido ainda no ta optimal. Huntu ku mi kolaboradónan
mi ta hasi tur posibel pa mehorá e servisio i pa optimalisá
e prosesonan kaminda ta posibel”.
Esaki hefe di Ofisina di Seguro di Kuido Jan Pieter van Zandwijk a bisa.
“Mi ta realisá ku tin intrankilidat bou di aseguradonan
riba ehekushon di e lei di seguro di kuido. Tin hopi pregunta tokante
mandamentu afó di pashènt, guia pa pashènt i kompensashon
di pago di dia”. “Nos
ta rekuperando e retraso. Na e momento aki tin retraso ainda den pago
di deklarashon di aseguradonan. Nos ta spera ku na fin di yüli
nos a rekuperá tur retraso den pago. “Aseso telefóniko
a mehorá i pronto lo tuma mas kolaboradó pa e tim di telefonista.
Tin atenshon speshal pa mehorashon di komunikashon ku dòkternan
di kas.
Nos ta tuma keho hopi na serio i nos a nombra un funshonario speshal
pa keho. Riba keho hasí por eskrito ta duna un reakshon denter
di 6 siman.”
“Pa medio di introdukshon di un sistema outomatisá, nos
lo por pone prosesonan funshoná mas mihó. Na sèptèmber
lo kuminsá ku outomatisashon di proseso. E proseso kompleto di
outomatisashon, ku lo ehekutá den fase, lo dura total 1 aña.”
A resultá ku tin basta inklaridat riba e prosedura di mandamentu
afó di pashènt riba indikashon médiko.
“E dòkter di kas ta esun ku ta konsehá riba tratamentu
di pashènt den eksterior. E konseho aki ta bai ofisina di seguro
di kuido. For di komienso di yüni un komishon di médiko
di Fundashon Mariadal ta konsehá riba e nesesidat médiko
di esaki. Ofisina di seguro di kuido ta esun ku ta disidí finalmente.
Ora ta trata di un desishon positivo, ofisina di seguro di kuido ta
regla hotèl i pasashi i ta regla kompensashon di pago di dia
pa medio di banko. E proseso atministrativo aki ta dura 14 dia.
Pa kasonan di emergensia no mester di pèrmit di ofisina di seguro
di kuido.
Pa haña aklarashon riba posibilidatnan pa guia di pashènt,
ofisina di seguro di kuido ta deliberando na e momentonan aki ku dòkternan
di kas. Huntu lo traha un protokòl den konsepto pa esaki, den
kua lo deskribí kla ta kua pashènt lo haña kua
tipo di guia. Muchanan menor di edat semper tin derecho riba guia.”
Tin basta pregunta riba kompensashon pa remedi. “Seguro di kuido
ta paga solamente pa remedinan genériko. Esakinan ta remedi ku
tin mesun ingredientenan i efekto ku e remedinan speshal. Si un pashènt
ke uza remedi speshal, e mes tin ku paga p’e”.
Ofisina di seguro di kuido a sera kontrato ku mas ku 100 dunadó
di kuido. Total tin mas o ménos 21.000 asegurado na Saba, St.
Eustatius i Boneiru. E presupuesto total pa ehersé lei di seguro
pa 2011 ta 60 mion dòler. E montante aki ta inkluí gastunan
di ehekushon.
Informashon tokante ofisina di seguro di kuido, por haña na www.rijksdienstcn.com
bou di e kabes “Kuido”. Pronto lo parti kas pa kas un buki
di informashon nobo tokante seguro di kuido.
Por yama Ofisina di Seguro di Kuido na number 7158899 (Boneiru) 4163934
(Saba) i 3183370 (St. Eustatius).
Segun
Anthony Nicolaas nombramentu di Peter Silberie komo gezaghebber interino
ta ilegal Hurista
Anthony Nicolaas ta konstata ku nombramentu di Peter Silberie komo gezaghebber
interino ta ilegal. Komo tal, segun Nicolaas tur desishon ku Silberie
a firma pa Bestuurscollege i tambe reunion di Konseho Insular ku ela
dirig ta ilegal. (Click play pa skucha deklarashon di Anthony Nicolaas).
Mama
aresta na Schiphol rumbo pa Boneiru Na
Schiphol a aresta un dama ku tabata kier a hui ku su dos yunan. E kier
a evita ku su yunan di sinku i seis aña ta wordu pone den kas
di famia di kriansa.
Marechausse a aresta e dama na un gate na Schiphol, djis prome ku su
buelo a sali pa Boneiru. E mama di 23 aña ta detene i e yunan
a wordu entrega na Bureau Jeugzorg.
AKIB
ta organisa foro ekonomiko
Relashoná ku e situashon krítiko ku a surgí tokante
entrega di materialnan básiko ku ta piedra i santu pa konstrukshon,
AKIB ku ta representa Komersio i Industria general riba nos isla a tuma
e inisiativa pa sali na vanguardia pa buska solushon rápido a
base di un akuerdo entre gobierno i e sektor privá ku ta direktamente
enbolbí den entrega di e materialnan konserní ku ta sumamente
nesesario den konstrukshon.
Despues di a hasi e promé sondeonan tokante e situashon i su
embergadura, AKIB e yega na e konklushon ku lo ta bon pa organisá
un foro ekonómiko ku mira riba e retonan general ku Komersio
i Industria ta konfrontá i ku ta afektá direktamente ekonomía
di Boneiru. Pa tal rason den un tempu mas korto posibel, lo organisá
e foro menshoná den kual lo partisipá tur e relevante
instansianan manera gobiernonan i nan servisionan i organisashonnan
manera Kamara di Komersio, AKIB, Bonhata, Bankonan, otro asosashonnan
i empresanan ku ta interesá.
E programa di e foro lo konsisti di presentadónan ku lo elaborá
riba aspektonan general di e desaroyo ekonómiko di Boneiru i
en partikular riba e aktual situashon den e sektor di konstrukshon lo
haña debido atenshon. Fecha i detayenan di e foro lo ser anunsia
pronto na e partisipantenan i den medionan di publisidat.
Tata
di gezaghebber Thode sospechoso den kaso di tiramentu
E tata di gezaghebber Glenn Thode tabata enbolbi den un kaso di tiramentu.
Tokante e kaso aki bosero polisial a informa ku djadumingu den oranan
di mainta tabatin problema entre dos ruman hòmber ku pa añanan
kaba ta eksistí i ku a eskala. E sospechoso di inisialnan E.F.T.
a tira vários biaha ku su arma di kandela pero ningun hende no
a keda herida. E víktima a logra yama polis pero miéntras
tantu e sospechoso mes a bai entrega na warda di polis. Reshèrshi
ta investigando e kaso aki.
Pa
fin di luna trabounan na pista di aeropuerto lo mester ta kla
Dia 29 di yüli ta spera ku e trabounan lo ta kompletamente kla
pa loke ta trata e pista di aterisahe na aeropuerto Flamingo, pa bai
over na uso regular durante 24 ora. Esei diputado Delno Tromp a trese
dilanti.
Trabounan di waya di sera e kura si ta sigui normal te ku kuminsamentu
di sèptèmber. Awor aki ta instalando e parti elektra,
lusnan di pista, windzak i antenanan.
Aparte di e trabounan menshoná ariba, falta: Instalashon di mas
lus, bòrchi di informashon, markamentu di e pista, instalashon
i training di e touchscreen bedieningspaneel den verkeerstoren i Flight
test di e instalashonnan nobo.
Mangazina
di Rei a presenta plan di maneho nobo
Mangazina di Rei a presenta su plan di maneho nobo djasabra ultimo.
E fundashon a skohe pa bini ku un plan di maneho nobo na momentu ku
sierto proyekto di e fundashon tabata kore risiko di wordu kansela pa
motibu ku instansianan no tabata pone sen disponibel mas. Den e plan
nobo tin proyektonan ku sí lo por haña finansiamentu di
forma ku e fundashon por kontinua ku su trabounan.
Skucha e podcast di un entrevista ku Danilo Christiaan, gerente di Mangazina
di Rei, papiando tokante desaroyonan na Mangazina di Rei.
Barku
Santa Paula tin mag di bai
Inspekshon di tráfiko i atministrashon di awa públiko/Nabegashon
(Inspectie Verkeer en Waterstaat/Scheepvaart (IVW)) dia 7 di yüli
2011 a eliminá e detenshon di Santa Paula. E barku lo sali pa
Puerto Cabello, na unda lo bai sigui ehekutá reparashonnan.
Santa Paula ku ta nabegá bou di bandera Venesolano, riba 8 di
yüni ku a pasa, a keda poni na kadena pasobra e tabata mustra defektonan
serio, ku ta forma un peliger pa e seguridat marítimo i medio
ambiente.
Entretantu a ehekutá e reparashon i kontròlnan nesesario.
E barku a keda inspektá di nobo i Inspekshon di tráfiko
i atministrashon di awa públiko/Nabegashon (Inspectie Verkeer
en Waterstaat/Scheepvaart) (IVW) a eliminá e detenshon.
Gobiernu
di Boneiru ta duna su posishon den situashon WEB/Ecopower
Bou di e asina yama Power Purchase Agreement (PPA) entre WEB i Ecopower,
ku ta e kontrato ku ta regla tur aspekto di e relashon legal entre e
dos partidonan aki, ta obligashon i responsabilidat eksklusivo di Ecopower
pa sòru pa suministro kontinuo di kombustibel pa produkshon kontinuo
di elektrisidat pa bende ku WEB, kende ta enkargá ku distribushon
di e elektrisidat aki pa su klientenan.
Komo konseshonario pa distribushon di elektrisidat, ta responsabilidat
di WEB tambe pa garantisá kontinuidat di distribushon di koriente.
Pues, pa WEB kumpli ku e obligashon aki, Ecopower mester kumpli ku esun
di dje.
Ounke ku WEB, i su kompania direktor, Bonaire Holding Maatschappij N.V.
tur dos ta kompanianan di gobièrnu, siendo gobièrnu úniko
akshonista di ámbos kompania, Code Corporate Governance Bonaire
ta trese kuné ku ta eksistí un distansha entre gobièrnu
komo akshonista i gerensia di e dos kompanianan aki di gobièrnu.
Denter di e situashon di distansia aki, gobièrnu di Boneiru ta
determiná i indiká liñanan di maneho i direkshon
ku e gerensianan di e kompanianan di gobièrnu mester sigui. Gerensianan
di e kompanianan aki di gobièrnu mester duna kuenta i rason di
nan aktividatnan komo tal na gobièrnu den su kapasidat di solo
akshonista.
Por último, den kuadro di e introdukshon aki, gobièrnu
tin e responsabilidat polítiko final i semper mester duna kuenta
i rason na Konseho Insular, e poder polítiko mas haltu di gobièrnu
insular.
WEB i Ecopower ta den un diskushon pa algun tempu kaba tokante faktura
nan di Ecopower ku WEB ta haña ku nan no ta korekto, o sea ku
Ecopower ta kobra di mas, en pugna di e PPA. Ecopower di otro banda
ta haña ku WEB mester bai di akuerdo ku un interpretashon distinto
di e PPA pa duna Ecopower espasio pa e por kubri su gastunan operashonal
etc pa asina por garantisá ku e ta keda operashonal.
WEB su opinion ta basa riba e hecho ku e PPA ta un bon kontrato i ku
no ta hustu pa satisfasé Ecopower, de fakto Rabobank komo e banko
ku a finansiá e proyekto, a kosto i pa kuenta di pueblo di Boneiru.
Gobièrnu ta kompletamente di akuerdo ku e punto di salida aki,
sigur kaminda ta trata di e nesesidat pa hasi tur posibel ku tarifanan
di koriente i awa ta keda realistikamente mas abou posibel. Realistikamente,
pasombra produkshon di energia na Boneiru ta tuma lugá por parti
dor di energia di bientu pero por parti dor di mashinnan di diesel,
ku por usa tambe kombustibel pisa, e asina yama HFO.
Sentral den e kontroversia entre WEB i Ecopower ta e preis di koriente
i e tipo di kombustibel ku mester usa. Ecopower a laga un kontrato ku
Curoil kaduká. E kontrato aki tabata basa riba HFO ku 3% sulfur
segun preis internashonal, ku un sobrekargo di UDS 4 pa bari. E preis
internashonal ta segun notashon Platts, un instituto ku ta registrá
i analisá tur movementu di preis di krudo i di sierto produktonan
derivá, manera HFO.
Seguidamente Ecopower a pidi Curoil pa entreg’é HFO di
1,5% sulfur. Curoil mester a meskla dos tipo di HFO pa por a entrega
e produkto ku Ecopower tabata pidi. Esaki naturalmente ku un sobrekargo
ku a bai ta oumentá di USD 4 pa bari te awor USD 20 pa bari,
si Ecopower mes sòru pa transporte via laman pa Boneiru òf
di USD 30 si ta Curoil mester regla transporte marítimo.
Na mei di e aña aki Ecopower a skohe pa promé kumpra un
kantidat di Low Fuel ku WEB tabatin. Despues ku a usa e volúmen
aki, Ecopower a kuminsá ta kumpra Low Sulfur Diesel, konosí
den merkado komo LS Diesel, ku ta eksaktamente e diesel ku ta bende
na pòmpnan di gasolin. Esaki pa un preis di NAf. 1,77 pa liter,
algu mas ku e preis di pòmp di gasolin.
Ecopower e ora ei a kuminsá ta pone preshon pa WEB aseptá
e preis kompleto di LS diesel, ku ta rònt di 60% mas haltu ku
esun di HFO. Ora WEB no ke a aseptá Ecopower a anunsiá
siman pasa ku nan lo stòp operashon di nan planta, i stòp
di sigui abastesé WEB ku koriente na e manera normal. Na un dado
momento WEB, tumando na konsiderashon su obligashon pa garantisá
kontinuashon di koriente, a disidí di su mes kumpra LS Diesel
i pone esaki na disposishon di Ecopower pa esaki por sigui produsí
koriente na un manera normal. WEB a hasi esaki pasombra su esfuersonan
pa logra ku ta abastesé HFO for di Bopec a kuminsá duna
resultado.
Suministro di HFO komo un di e mihó tiponan di kombustibel disponibel
den serkania di Boneiru ta un nesesidat stratégiko. Den e kaso
aki ta trata di Bopec, ku volúmennan grandísimo di HFO
riba Boneiru. Ta falta solamente un afsprak entre PDVSA (kompania mama
di Bopec), i WEB/Ecopower na un otro banda, pa por regla algu ku ta
hasi uso di tur e bentahanan logístiko pa kumpra e kombustibel
aki na Bopec en bes di laga e bini den kargamentu chikitu for di Kòrsou
òf algun otro lugá.
Pa logra esakinan, for dia 6 di yüli un delegashon di WEB i Ecopower
konhuntamente ta atendiendo e asuntu aki na ofisinanan prinsipal di
PDVSA na Caracas, Venezuela. Laga nos spera ku e esfuerso aki lo resultá
den un kontrato favorabel ku ta trese normalidat den suministro di kombustibel
pa e mashinnan di Ecopower, na un nivel di preis aseptabel.
Aki mester enfatisá ku e tendensia ta ketu bai ku produktonan
di petroli ta sigui subi. Krudo ta un produkto skars. Ta di suma importansha
pa logra optené un relashon a largu plaso ku ta duna e stabilidat
na nivel manehabel ku WEB ta buska.
Seguidamente WEB i Ecopower lo mester wak si nan por yega na un solushon
di nan diferenshanan. Si esaki no logra e ora ei ta hues lo mester disidí.
En todo kaso, gobièrnu ta sostené e lucha i esfuerso di
WEB pa logra haña kombustibel na preisnan mas favorabel i pa
logra evitá ku ta forsa un kambio di e PPA kontra interes di
pueblo di Boneiru.
Belastingdienst
a gana ICT Office Award 2011 pa Destáho
Belastingdienst Caribisch Nederland a gana e asina yamá ‘ICT
Office Award pa Destáho’, pa e manera ku e organisashon
akí a hasi e proseso di destáho pa introdusí un
sistema nobo di ICT pa e régimen nobo di belasting di islanan
BES (Boneiru, Saba i Statia). BearingPoint, O&i i Be Informed, tur
ofisina di konsulta ku ta enbolbí den e proyekto akí ta
felisitá Belastingdienst Caribisch Nederland.
Komo konsekuensha di e kambionan estatal, ku a drenta na vigor òktober
aña pasá, a introdusí un régimen nobo di
belasting na islanan BES. Konsekuentemente di esaki tabata tambe ku
mester a bin ku un sistema nobo di Informashon Teknológiko i
di Komunikashon (ICT) pa fasilitá e régimen nobo di belasting.
Segun hurado e promé destáho Oropeo na Boneiru, Saba i
Statia ta ‘un ehèmpel pa otro futuro destáhonan
riba islanan BES’. Belastingdienst Nederland, den esaki a pasa
kapasidat i konosementu pa Belastingdienst Caribisch Nederland.
63
porshento di alumnonan di SGB a slag
Alumnonan di SGB ku a pasa nan examen ku eksito a risibi nan diploma
djabierne ultimo. Di parti di di Examenbureau di e skol ta informa ku
“e aña aki e kosecha ta poko menos ku den añanan
anterior pa diferente unidat”, mientras ku “den PBL tin
un kresementu i AGO ta keda stabil”. E diferente unidatnan ta
evaluando kon pa mehora e resultadonan den e añanan ku ta bini.
Pa loke ta e resultado nos tin ku di e 8 kantidatonan di AGO tur 8 a
slag (100%). Pa PBL esaki tabata 26 di 31 kantidato ku a slag (84%),
PKL 33 di 55 (60%) i TKL 41 di 71 kantidato (58%).
Pa Havo, di e 40 alumnonan ku a pasa eksamen 22 a slag (55%) i VWO 7
di e 12 alumnonan a slag (58%)
Pa loke ta tur e unidatnan aki huntu, nos tin ku 137 alumno di e 217
kantidatonan a slag (63%).
Polis
ta konfiská 113 yu di prikichi i 14 yu di lora
Un akshon kombiná entre polis, SSV i STINAPA a resultá
den aresto di e hòmber di inisial B.T.F. E sospechoso tabatin
un kantidat di 113 yu di prikichi i 14 yu di lora na su kunuku situá
den Mexiko. Un trabou di investigashon rápido di parti di polis
a kondusí na e aresto di e hòmber di inisial B.T.F.
E bestianan tabata den un estado hopi a-higiéniko tené
i den kouchi hopi chikitu. Lora ta un bestia internashonalmente protehá
i tambe pa leinan lokal. Ta prohibí pa saka lora for di den nèshi
òf pa tin e den koutiverio.
Duane a interseptá
3165 gram di droga den yüni
Miembronan di tim Flamingo di Douane/Caribisch Nederland, tabata aktivo
den luna di yüni atrobe i a interseptá 2800 gram di mariwana
i 365 gram di kokaina na aeropuerto.
Asina a gara un hòmber ku tabata kla pa subi buelo pa Ulanda
ku 365 gram di kokaina, ku un balor riba merkado di 90.000 dòler.
Dos otro hòmber prosedente di Korsou a keda gara ku kargamentu
di mariwana. E promé tabatin 2490 gram di mariwana ku un balor
riba merkado di 20.000 dòler miéntras e di dos tabatin
310 gram di mariwana ku un balor riba merkado di 2500 dòler huntu
kuné.
Miembronan di e tim ku ta pertenesé na e Team Fysiek Toezicht
di Douane a hasi detenshon den tur tres kaso.
Boneiru
ta anfitrion di konvenshon di Ramsar
Di 5 pa 8 di yüli 2011 Boneiru lo ta anfitrion di e Caribbean Wetlands
Initiative di e Tratado pa protekshon di áreanan riku na awa
(e asina yamá ‘Wetlands’), mihó konosí
komo Konvenshon di Ramsar (Ramsar Conventie). Diputado Delno Tromp lo
habri e reunion djamars 5 di yüli mainta pa 9 or’ na Divi
Resort.
Danki na e esfuerso di e Ministerio di Asuntunan Ekonómiko, Agrikultura
i Inovashon (EL&I) for di RCN, den koperashon ku Entidat Públiko
Boneiru, a logra trese e reunion regional importante aki Boneiru. Durante
tres dia representantenan di 16 pais den Karibe lo papia tokante protekshon
di ‘wetlands’ ku internashonalmente ta importante i e diverso
aktividatnan riba e tereno aki den Karibe.
Meta di e reunion aki ta pa yega na un strategia pa un enfoke mas amplio
den Karibe dirigí riba protekshon di e ‘wetlands’
internashonalmente importante den region, en kombinashon ku un lista
di prioridatnan i un presupuesto pa e dos añanan benidero. Esaki
ta importante pa Boneiru, ya komo ku Boneiru ta e orguyoso doño
di e 5 ‘wetlands’ ku ta importante riba nivel internashonal,
tambe yamá áreanan Ramsar.
E reunion na Boneiru ta den kuadro di e 40 aña di e Ramsar Conventie,
un echo ku na komienso di e aña aki riba hemisferio wèst
a selebrá ku un enkuentro spesial na Mexico. Ademas e aña
aki tin mas atenshon ku normal pa ‘wetlands’. Boneiru i
Hulanda Karibense ta presentá nan mes komo ehèmpel i esnan
ku ta trèk, riba tereno di protekshon di rekursonan ouksiliar
natural, bou di kua tambe e ‘wetlands’.
Aktualmente tin rònt mundu alrededor di 1.947 área di
Ramsar. For di 1980 Reino ta partido den e Tratado aki, na kua na e
momentu aki tin 160 pais afiliá. Den e èks Antia Hulandes,
a apuntá 6 área di Ramsar, di kua 5 ta na Boneiru i 1
na Aruba. Na Boneiru ta trata di Lac, Pekelmeer ku e Flamingo Sanctuary,
Goto, Slagbaai i Klein Bonaire. Ku esei Boneiru tin mas tantu área
di Ramsar ku e islanan grandi manera Jamaica i Repúblika Dominikana.
Solamente Cuba tin unu mas tantu ku Boneiru.
Mas
sèn pa enseñansa riba Saba, Sint Eustatius i Bonaire
Pa e próksimo aña eskolar skolnan na Bonaire, Saba i Sint
Eustatius por risibí mas sèn di ministerio di enseñansa
na Hulanda. Esaki minister di Enseñansa Marja van Bijsterveldt
a anunsiá nèt promé ku komienso di fakansi grandi.
Ela informá diputadonan di e islanan esaki den un konferensha
di video riba 1 di yüli, i den un karta na e skolnan.
E skolnan pa Enseñansa Primario (anteriormente skolnan di fundeshi)
en todo kaso ta risibí 10% mas tantu. E skolnan pa Enseñansa
Sekundario tambe por risibí mas sèn, ora nan pone nan
gastunan i entradanan den un resúmen kla. For di e resúmen
aki mester bini na kla riba kua tereno falta sèn. E minister
a enfatisá durante e konferensha di video ku tur skol den Hulanda
Karibense mester duna mas klaridat tokante di nan finansas.
Durante su bishita di trabou na mart di e aña aki e minister
a haña un mensahe kla di e skolnan. E direktornan di e skolnan
a indiká ku nan mester di mas sèn pa por mehorá
kalidat di enseñansa. E minister ta atmití esei. E skolnan
ta traha awor na un plan di mehorashon. A base di e plannan aki e minister
lo bai determiná kiko ta e loke e skolnan lo risibí mas
sèn p’e.
Departamentu
di Edukashon di STINAPA ta reportá un otro aña eskolar
tras di lomba E departamentu di edukashon di STINAPA tambe konosí
komo NME (Natuur- en Milieu Educatie) ta traha ku programa i eventonan
edukativo pa menornan di 18 aña. Tur skol básiko i tambe
alumnonan di SGB ku ta bai e aktividat di tra’i mèrdia
na Jong Bonaire por partisipá na diferente programa trahá
speshalmente pa nan edat. E departamentu aki ta eksistí kaba
pa mas ku 15 aña i tur aña eskolar skolnan ta partisipá
ku hopi interes i ánimo den e programanan.
Aña eskolar 2010 – 2011 a yega na su fin i por mira atras
riba un aña eksitoso atrobe. Mas o ménos 4118 mucha a
partisipá na un òf mas programa di STINAPA durante e periodo
aki.
Programanan i eventonan ku a tuma lugá tabata;
• Turtuganan di Boneiru ku 68 partisipante;
• Sharks / Tribonnan di Boneiru ku 38 partisipante; (Jong Bonaire)
• Junior Rangers ku 10 partisipante; (Jong Bonaire)
• Pintamentu di naturalesa riba ‘klomp’ ku 13 partisipante;
(Jong Bonaire)
• Aktividat pafó ku skolnan básiko ku 3245 partisipante,
tur skol, tur mucha a partisipá;
• Festival di planta palu ku 100 partisipante;
• Kayak ku Mangrove Center riba dia internashonal di tera húmedo
ku 12 partisipante;
• Evento di limpiesa riba Klein Bonaire huntu ku STCB, ku 40 partisipante
• Evento di limpiesa ku BonDoet ku 300 partisipante. E 125 ganadónan
a bai keiru abordo di Aquaspace;
• Publikashon di pùzel den fakansi grandi. E 10 ganadónan
a bai kayak ku Mangrove Center;
• Publikashon di pùzel den fakansi di karnaval i regata.
E 20 ganadónan a bai kayak ku Mangrove Center;
• Publikashon di pùzel riba dia di biodiversidat. E 12
ganadónan a bai den barku di bela Woodwind;
• Fakansi plan (Sentro di Bario Amboina – Hardin Chikitín)
ku 250 partisipante.
STINAPA ta yama danki na tur e maestronan, kabesantenan
di skol i Departamentu di Edukashon di gobièrnu. Na esnan enkargá
ku Jong Bonaire, tambe na tur ku a yuda ku transporte. Tur empresanan
ku a spònser e aktividatnan òf e premionan i tur e boluntarionan.
Sin nan nos no por a logra e éksito aki.
Polis a konfiska outu
enbolbi den ponementu di fever
Djaluna den oranan di atardi polis a konfiská un pikòp
di marka Toyota kolo kòrá ku na vários okashon
a buta fever riba kareteranan di Boneiru. Polis a hiba e vehíkulo
warda di polis. E pikòp ta keda na disposishon di Ministerio
Públiko. Lo traha diferente prosèsverbal kontra e shofùr.
Polis den pasado na vários okashon a haña diferente yamada
ku shofùrnan tabata butando fever. Ora polis tabata yega na e
sitio e shofùr na un moda iresponsabel tabata kore bai pa no
gar’é. Djaluna a haña e vehíkulo aki stashoná
den kura di un kas situá den Kaya Rosaura.
Polis kier atvertí ku ta sigui ku e maneho di kita outo for di
shofùrnan ku ta buta fever riba kaya. E ponementu di fever aki
ta trese peliger pa otronan i por resultá hasta fatal. Polis
ta pidi tur hende pa tene nan mes na regla di tráfiko, en espesial
shofùrnan ku ta aktua sumamente iresponsabel. No solamente esnan
ku ta buta fever, pero tambe e shofùrnan ku ta kore hunga pusta
riba kaya.
E departamentu
di Asuntunan Sosial i di Empleo (SZW) ta adaptá Ònderstant
For di 8 di yüli próksimo e Wet Ònderstant –
BES lo ta e punto di salida pa dunamentu i pagamentu di Ònderstant.
Despues di 10-10-2010 na promé instante a sigui ku e sumanan
manera tabata konta pa e Entidat Públiko Boneiru.
Kada habitante di Boneiru, Sint-Eustatius i Saba ta responsabel pa mantené
su mes. Si un hende no ta logra hasi esei, òf por lo ménos
no sufisiente, e por entregá un petishon pa kobra ònderstant.
SZW lo otorgá pago di ònderstant i keda kontrolá
si e persona ta sigui kumpli ku e rekisitonan.
Ònderstant ta pa hende ku no ta den posishon pa generá
sufisiente entrada pa mantené nan mes. Mester ta un persona bibá
na Boneiru, Sint-Eustatius òf Saba ku a kumpli 18 aña
kaba. Na momento ku un hende hasi un petishon pa ònderstant,
e mester tin por lo ménos sinku aña bibá riba un
di e islanan.
Tur hende ku ta kobra Ònderstant lo keda informá personalmente
di e kambio.
Si bo tin mas pregunta, tuma kontakto ku e departamentu di SZW. Por
hasi esei sea por eskrito òf via telefòn. Bo por pasa
personalmente tambe, si bo ta preferá.
Sekretario
di Estado di Hulanda a entregá boto nobo di Douane
Djabièrne 24 di yüni Frans Weekers, sekretario di estado
di finansa di Hulanda a hasi entrega ofishal di e boto nobo di Douane.
Despues di un seremonia ofishal ku entre otro bendishon ofishal di pastor,
e boto a hasi su promé rekorido. Lo usa e boto spesialmente pa
trabounan di kontròl di Douane. Di e forma akí Douane
por hasi un kontròl muchu mas mihó di yate i barkunan
di bela. E boto yama Piskado I, ku ta un referensha tantu na un grupo
importante di trahandó na Boneiru komo na Hans Visser, ku ta
kwartiermaker di Belastingdienst Caribisch Nederland.
E
prome ront di e ehersisionan di marinier ta tras di lomba
E prome ront di e ehersisionan di marinier Caribbean Archer ta tras
di lomba. A pone e tres kompanianan na prueba tantu na Korsou, komo
na Boneiru i Aruba.
Na Korsou nan a enkontra ku senarionan realisitiko kaminda ku e marinirnan
mester a atende ku intrakilidatnan den un bario simulá.
Na Boneiru e marinirnan a demostra, en koperashon ku e barku Hr.Ms.
Johan de Witt i e kompania di boto asosia na esaki, nan abilidat anfibio
ku un operashon di evakuashon grandi kaminda un gran kandidat di habitante
a keda evakuá na un manera ordená pa e barku di transporte
anfibio. E di dos ehersisio tabata un atake di sorpresa for di laman,
un Amphibious Raid, riba un grupo di rebelde.
Na Aruba, nan abilidatnan a wordu di test riba e tereno di operashon
di kombate na e nivel di mas haltu kaminda ku kada kompania a haña
un adversario ekivalente, den e kaso aki e kompania di marinir stashona
na Aruba i e milisia arubano.
E ehersisionan na e islanan ta dura te 8 di yuli i tin komo meta pa
sertifika e di dos Bataljon di Marinir ku ta konsisti di tres kompania
di 150 militar kada unu pa nan disposishon operashonal.
Sekretario
di Estado Weekers ta tuma medida pa alivio di gastu
E Sekretario di Estado di Finansa, señor Frans Weekers, na e
momentu pa prensa di dia 23 di yüni 2011, durante di su bishita
di trabou na Boneiru, a primintí di tuma medida pa alivio di
gastu pa e habitantenan di Karibe Hulandes.
E Sekretario di Estado ta komprondé ku ta reina
inkietut i malkontentu tokante di e manera ku e sistema di belasting
nobo ta keda eksperensha dor di e poblashon. E ta parti e prekupashonnan
aki i pa esei lo dil ku un tal di asuntunan konkreto tantu riba tèrmino
kòrtiku komo tèrmino largu riba e tereno di belasting
i impuesto.
Oumentu di e tarifa liber di impuesto
E Sekretario di Estado a primintí ku e tarifa liber di impuesto
lo keda oumentá ku e korekshon di inflashon, talbes ya kaba for
di 1 di yüli. E tarifa liber di impuesto na e momentunan aki ta
suma $ 9750. Banda di esaki lo keda investigá kon lo por baha
e kostonan haltu di e penshonadonan. E simannan benidero e Sekretario
di Estado lo trese e problemanan ku a keda señalá pa e
gobernantenan di islanan, den e plan di belasting pa 2012. Esaki ta
forma parti di e presupuesto ku ta keda presentá annualmente
riba Prinsjesdag.
ABB
Den e siman di 27 di yüni e Sekretario di Estado ta bai tin reunionnan
ku e representantenan ofisial di Kòrsou i Sint Maarten tokante
di e belasting dòbel ku aworakí ta keda kobra den e kaso
di tránsito di merkansia. Tambe lo bai investigá si por
abolí e ABB ku tin riba kosto di transporte. Lo bai wak e akumulashon
di ABB, ku ta manifestá su mes den entre otro horeca i konstrukshon.
Ademas, riba proyektonan di USONA ku a keda akordá promé
ku 1 di yanüari, no mester paga ABB.
Tèrmino korto i tèrmino mas largu
Den e simannan benidero e Sekretario di Estado lo investigá kua
problemanan konkreto por keda resolvé lihé. Banda di esei
e lo laga hasi un investigashon di e problemanan ku mester keda resolvé,
pero pa kua mester di mas tempu. Ta trata aki di kambionan den e legislashon,
loke ta tuma mas tempu debí na e prosedura parlamentario.
Sekretario
di Estado ta hasi apertura di website nobo di B/CN
Djabièrne 24 di yüni, Sekretario di Estado Frans Weekers
ku orguyo a hasi apertura ofishal di e website nobo di Belastingdienst
Caribisch Nederland. Promé ku e website di Belastingdienst Nederland,
e website di Belastingdienst Caribisch Nederland a keda kla kumpliendo
kompletamente ku reglanan stipulá di diseño di Reino.
Mas importante ta ku e website ta kontené un kantidat di informashon
relevante i interesante. E website ta kompletamente adaptá na
e leinan nobo di Belasting i di Douane pa e islanan BES. Aparte di informashon,
tin un kantidat di foyeto i manual ku por download. Hopi di e informashon
ku por download ta na papiamentu i ingles tambe. Sobrá di e website
ta na hulandes.
Director di Belastingdienst Caribisch Nederland Angel Bermudez: ‘Ku
e website anterior nos a ripará kaba ku tin hopi interes pa informashon
‘online’. Spesialemnte e sekshon kaminda por download informashon
ta konta ku hopi interes. E website nobo ta hasi un distinshon kla entre
asuntunan di belasting promé ku 2011 i asuntunan di belasting,
despues di 2011. E parti ku ta toka Douane ta kompletamente nobo i ampliá.
Tur reakshon ta bon biní, pasobra un website semper ta keda den
desaroyo i tei spesialmente pa su klientenan. Si nos por trese mehorashon,
nos ke tende esei gustosamente’, Angel Bermudez a deklará.
Delegashon
di Defensor di Pueblo nashonal ta bishitá Bonaire
E Defensor di Pueblo (Ombudsman) nashonal for di 10 di òktober
2010 ta trata kehonan ku tin di haber entre otro ku polis, ofisina di
impuesto i Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN).
Dos di e personanan ku ta trata kehonan di e Defensor di Pueblo nashonal
lo bishitá Bonaire di 27 di yüni te ku 29 di yüni 2011.
Esakinan ta Marjolein Bannier i Stefan Pfeifer. Nan ta asigná
speshalmente pa e tarea aki i nan lo trata e kehonan ku e Defensor di
Pueblo nashonal ya a risibí. Tambe nan lo ta disponibel pa aseptá
kehonan nobo. Bo tambe por aserká nan ku preguntanan tokante
problemanan ku bo por tin ku gobièrnu di Reino.
Bo tin un problema? Por ehèmpel bo no ta haña kontesta
riba bo karta, òf un ámtenar a tratabo sin rèspèt
òf brutu. Tuma kontakto promé ku e instansia konserní.
Si bo no ta sali afó, e ora ei bo por tuma kontakto ku Defensor
di Pueblo nashonal. Esaki ta aplikabel pa situashonnan for di 10 di
òktober 2010. For di e fecha aki Bonaire, Sint Eustatius i Saba
a bira entidatnan públiko di Hulanda. Si bo ta duda si bo mester
aserká nos, yama nos libremente na e number di telefòn
sin gastu mará na dje: 0800 0555 entre 7:00 i 11:00'or.
Posibilidat
di sèn èkstra pa bibliotekanan na Saba, Sint-Eustatius
i Bonaire
E bibliotekanan na Saba, Sint-Eustatius i Bonaire por risibí
un montante máksimo di mas òf ménos US$ 220.000
(€ 150.000) serka e Ministerio di Edukashon, Kultura i Siensia
(OCW) pa kada biblioteka, pero solamente 1 biaha. E montante aki ta
destiná pa modernisá e bibliotekanan i pa mehorá
e servisio na enseñansa.
Pa por risibí e montante aki kada biblioteka, huntu ku e gobernashon
insular, mester entregá un plan di ehekushon pa mehorá
e trabou di biblioteka, promé ku 1 di òktober 2011.
Aki den mester tin pará kon nan ke desaroyá nan mes pa
e kuater añanan benidero riba e área di alohamentu, kolekshon,
personal, digitalisashon, kalidat di servisio i kolaborashon ku enseñansa.
Esaki sekretario di estado Halbe Zijlstra a duna di konosé den
un karta na e entidatnan públiko.
Riba término e bibliotekanan na Saba, Sint-Eustatius i Bonaire
lo konektá nan mes na e biblioteka digital di Bibliotheek.nl.
Esaki ta e portal digital di bibliotekanan públiko na Hulanda.
Riba e wèpsait aki bo por haña informashon di literatura,
fondonan, lesamentu i siñamentu.
Durante di e bishita di trabou di e minister di Enseñansa, Marja
van Bijsterveldt-Vliegenthart na Hulanda Karibense, ela enfatisá
kon importante un biblioteka bon ekipá ta pa enseñansa,
edukashon i pa stimulá lesamentu.
Batayon
di marinir ta trein na Aruba, Boneiru i Kòrsou Durante e próksimo tres simannan, e di dos batayon di
e Kuerpo di Marinir di Hulanda lo ta den entrenamentu na Aruba, Kòrsou
i Boneiru pa Caribbean Archer 2011.
E entrenamentu na e islanan ABC tin komo meta pa sertifiká e
di dos Batayon di Marinir ku ta konsistí di tres kompania di
150 militar kada unu pa nan disposishon operashonal. Despues di e sertifikashon
nan lo keda un aña largu disponibel tur kaminda na mundu. Pa
nan por haña nan sertifikashon nan mester logra tres operashon
militar ku éksito.
Na Aruba, nan abilidatnan lo wòrdu di tèst riba e tereno
di operashon di kombate na e nivel di mas haltu. Kada kompania lo haña
un atversario ekivalente. Un kombate largu kaminda tur abilidat militar
lo wòrdu usá i lo eksigí lo máksimo di kada
marinir.
Na Kòrsou, e kompania lo keda someté na un senario na
Ostpùnt ku ta paresido na e teritorio desolá di Afghanistan.
E marinirnan lo patruyá den barionan ku a keda diseñá
speshal pa e training. E marinirnan mester bataya kontra di e gruponan
di gueria ku ta skonde entre e habitantenan di bario.
Na Boneiru nan lo demonstrá nan abilidat anfibio (tera i laman)
dor di ehekutá e asina yamá Non Combattant Evacuation
Operation (NEO), un operashon di evakuashon grandi kaminda un gran kantidat
di habitante lo keda evakuá na un manera ordená pa e barku
di transporte anfibio (tera i laman), Hr Ms Johan de Witt. E di dos
ehersisio na Boneiru lo ta un atake di sorpresa for di laman, un Amphibious
Raid, riba un grupo di rebelde. Pa e entrenamentu di evakuashon te ainda
boluntarionan por registrá na oefening@rijksdienstcn.com.
Área di Karibe ta un área hopi adekuá pa e sertifikashon
aki tuma lugá, speshalmente e parti di e ehersisionan anfibio
(tera i laman). E presensia di e barku di transporte anfibio, Hr Ms
Johan de Witt den Karibe ta di krusial importansia pa e ehersisionan
aki.
E koperashon ku marinirnan, unidatnan di flota, manera Hr Ms Johan de
Witt ta un di e metanan importante durante di e ehersisio di Caribbean
Archer. Durante e ehersisio, un kompania di UK Royal Marines tambe lo
ta kompletamente integrá den e batayon di marinir. E koperashon
di e partner stratégiko aki tambe ta un di e metanan di e ehersisio.
Tur aktividat riba e tres islanan ta den estrecho deliberashon ku doño
di e terenonan i organisashon nan ambiental manera STINAPA i Parke Nashonal
Arikok.
Reportahe
di mitar aña di Representante di Reino a bai Tweede Kamer E siman aki Minister di Asuntunan Interino i di Reino, Piet
Hein Donner, a entregá e promé reportahe di mitar aña
di Representante di Reino pa Boneiru, Sint-Eustatius i Saba, Wilbert
Stolte, na Tweede Kamer. Esaki ta un relato di e trabounan mas importante
di Gobièrnu di Reino na Karibe Hulandes.
E promé reportahe ta tira un bista riba e periodo di 10 di òktober
2010 te ku promé di mei 2011, ku ta den kuadro di e transishon
di Antia Hulandes pa un sistema gubernamental Hulandes. Den e periodo
aki hopi a sosodé riba e islanan. Leinan nobo a drenta na vigor
pa Hulanda Karibense, dòler a keda introdusí komo método
legal pa pago, un seguro di kuido médiko nobo i un sistema di
impuesto nobo tambe a drenta na vigor. Hopi hende ta sinti ku demasiado
a kambia den un periodo hopi kòrtiku.
E konfiansa den un futuro nobo komo parti di Hulanda a kuminsá
awor i ta vulnerabel. E Representante di Reino ke bai traha den e temporada
binidero pa fortifiká i rekuperá e konfiansa. E ke krea
un koperashon mas fuerte entre habitante i gobernantenan di e islanan
i e parti Oropeo di Hulanda. E ta konvensí ku e koperashon i
relashon por mehorá, si tur partido hasi esfuerso pa traha huntu
riba futuro di Karibe Hulandes.
E reportahe di mitar aña di e Representante di Reino ta un dokumento
públiko. Dentro di poko e ta disponibel na tres idioma na ofisinanan
prinsipal di RCN riba e tres islanan i por download esaki via di e wepsait
di RCN.
Bishita
di minister Donner na islanan BES, Sint-Maarten i Kòrsou
Djadumingu, dia 19 di yüni, minister Donner di Asuntunan di Interior
i
Relashonnan di Reino, ta inisiá su bishita di trabou di sinku
dia na respektivamente Sint-Maarten, Kòrsou i e tres islanan
di Hulanda Karibense. E bishita di e minister na Sint-Eustatius, Saba
i Boneiru ta koinsidí en gran parti ku bishita di sekretario
di estado Frans Weekers di Finansa.
E bishita di e sekretario di estado tin komo meta sera konosí
i deliberá riba legislashon fiskal. Minsiter Donner ta na e partinan
Karibense di Reino pa trata e programanan di kooperashon, e respektivo
komishonnan di evaluashon di e tareanan di gobièrnu sentral,
ku Kòrsou i Sint-Maarten a tuma riba nan (voortgangscommissies),
e sirkulashon di persona i produkto i e konferensha miksto di Reino,
ku ta planeá pa tuma lugá mas lat e aña akí.
Minister Donner lo bishitá Sint-Maarten i Kòrsou, kaminda
lo e hiba kòmbersashon ku e respektivo gobernadornan i e promé
ministernan. Na Sint-Maarten e minister hulandes lo tin kòmbersashon
ku e minister di Hustisia di Sint-Maarten, Roland Duncan. Djaluna mainta
e ta biaha pa Kòrsou, kaminda lo e papia ku promé minister
Gerrit Schotte i ku minister di Finansa Jorge Jamaloodin. Mèrdia
e Plan di Seguridat lo ta punto di agènda na Sint-Maarten. E
minister ta kòmbersá na Sint- Maarten tambe ku promé
minister Sarah Wescott i ku minister di Finansa Hiro Shigemoto.
Djamars minister Donner ta sigui pa Sint-Eustatius pa deliberá
ku e gezaghebber i Bestuurscollege. E programa di bishita djárason
i djaweps na Saba i Boneiru ta similar. Djaweps atardi e bishita di
trabou ta klousurá i e mandatario ta regresá Hulanda.
Sindikato
nobo pa N.A.P.B. islanan R.C.N. Djaluna mèrdia a tuma lugá e instalashon di
e direktiva nobo di sindikato di polis pa e islanan ku ta kai bou di
Rijksdienst Caribisch Nederland. Den presensia di Chiki Abrahams a ser
instalá e promé presidente di N.A.P.B pa e islanan R.C.N.
den e persona di Charlie Mercelina. Vice presidente ta Ronald Schleper,
sekretari ta Norma Kerpens, vice sekretaria ta Laurienne Francis, tesorera
ta Jacky Quandt i vice tesorera ta Musheline van Blarcum. E instalashon
a tuma lugá den presensia di algun kolega, sekretario Sidney
Goilo i tesorero Elvis Juliana Tesorero ámbos di N.A.P.B. Korsou.
E miembronan di direktiva nobo ta konsiente di e reto ku ta warda nan
i lo bai hasi nan máksimo esfuerso pa sali na defensa di nan
miembronan.
Na final di e instalashon hefe di e kuerpo di polis Jan Rooijakker a
sinta na mesa huntu ku e direktiva nobo pa asina sera konosí
ku e miembronan di direktiva. Rooijakker a felisita e miembronan ku
nan posishon nobo i a desea nan hopi éksito den futuro ku e tarea
aki.
Jingle
ku toke Karibense pa RCN
Djaluna último Dwight Leoneta a hasi entrega di un jingle pa
Rijksdienst Caribisch Nederland na direktor di RCN, Sybren van Dam.
E músiko Boneriano Leoneta a keda aserká dor di RCN pa
traha un jingle ku ta deskribí e responsabilidatnan di gobièrnu
Hulandes riba e tres islanan. Esta Boneiru, Saba i Sint-Eustatius. Dwight
a traha en total tres jingle, unu riba ritmo tumba krioyo pa Boneiru,
unu ku ritmo di kalipso i unu kombiná ku e dos ritmonan aki.
E jingle ta tambe na tres idioma, papiamentu, ingles i hulandes. RCN
ta bai usa e jingle aki den entre otro avisonan na radio i televishon
di RCN pa identifiká e organisashon.
Riba 10 di òktober di aña pasá RCN a buska e banda
di momentu, Cache Deluxe ku awor ta Cache Royale for di Hulanda pa duna
un konsierto na pueblo di Boneiru komo muestra di apresio. For di e
momentu ei, mirando reakshon sumamente positivo di komunidat, departamentu
di komunikashon di RCN tabatin kontakto ku Dwight riba posibilidat pa
kompositá un jingle pa e tres islanan. Esaki pasobra RCN ta haña
importante pa den komunikashon eksterno usa ingredientenan ku e komunidat
di e tres islanan por identifiká nan mes ku n’e.
Ta interesante pa menshoná ku e manera ku gobièrnu Hulandes
ta komuniká na e tres islanan di Karibe Hulandes ta kompletamente
diferente kompará ku e manera ku e ministerionan Hulandes ta
komuniká na Hulanda mes. Apesar ku na Hulanda resientemente a
introdusí un sistema kaminda tur ministerio ta usa e mes un logo
i ta komuniká di e mes un forma, aki na e tres islanan di Karibe
Hulandes, ta hasi un eksepshon i ta komuniká ku un toke karibense.
Dwight a kompositá i areglá e jingle aki i a usa su mes
stèm i esun di Clifton End. Por skucha e jingle aki riba e site
www.RijksdienstCN.com.
Instalashon
pa purifikashon di awa sushi den servisio
Siman pasa un trùk di chupa berpùt a basha e promé
karga di awa sushi den e promé instalashon di purifikashon di
awa sushi na Boneiru. Ku esaki a hasi un komienso na e purifikashon
di awa sushi den e instalashon riba e tereno di LVV. E instalashon pa
purifikashon a keda konstruí den e lunanan tras di lomba riba
enkargo di e Ministerio di Infrastruktura i Medio Ambiente, i lo keda
transferí despues pa e Entidat Públiko Boneiru. E purifikashon
di awa sushi ta importante pa e habitantenan di Boneiru i protekshon
di e refnan di koral.
E instalashon pa purifikashon ta e promé di e dos instalashonnan
di purifikashon ku ta keda konstruí. Ku e purifikashon aki ta
transportá awa saká for di berpùtnan i tankinan
séptiko ku trùk di chupa berpùt. E trùknan
aki tabata basha awa sushi den roinan riba e tereno di Servisio di Agrikultura,
Krio di Bestia i Peska (LVV). Einan e awa tabata sak den suela. Awor
ta bin un fin na e situashon ahigiéniko aki, ku ta trese polushon
kuné.
E instalashon di purifikashon di awa sushi por prosesá 478.000
liter di awa sushi pa dia. Trahando riba su kapasidat kompletu e instalashon
aki por eliminá 350 kilo di sushi biológiko, 74 kilo di
nitrógeno i 65 kilo di fòsfat pa dia. E proseso di purifikashon
mester keda inisiá gradualmente. Si tur kos kana manera debe
ser, aki tres luna e purifikashon lo ta kompletamente operashonal.
E instalashon di purifikashon di awa sushi aworakí ainda ta operando
komo prueba. Esaki ta sosodé bou di responsabilidat di e Ministerio
di Infrastruktura i Medio Ambiente pa medio di e ofisina di ingeniero
i arkitektonan di Korsou M.I.C. E kompania aki alabes a tene supervishon
durante e konstrukshon i a eduká trahadónan di WEB pa
bira manehadónan di instalashon.
Aktualmente ta trahando na un di dos instalashon pa purifikashon di
awa riba e mesun tereno di LVV. Aki den futuro lo transportá
e awa sushi pa medio di un sistema di riolnan. E ekspektativa ta ku
por pone e instalashon aki den servisio na 2013.
Na yegada di e trùk di chupa berpùt na e instalashon,
ta wak promé di unda e awa sushi ta bin i kiko e komposishon
ta. E awa no tin mag di kontené produktonan i supstansianan no
deseá, ku ta stroba e proseso di purifikashon. Zetanan, fètnan,
kímikonan i hopi awa (di laman) salu ta e malechornan di mas
grandi. Mas pronto posibel lo informá habitantenan tokante supstansianan
ku si òf no tin mag di laga bai den pòchi di w.c. i labamano.
Awa sushi no aprobá i un sobredósis na awa sushi lo keda
bashá den roinan despues. E kantidat aki naturalmente mester
keda na un mínimo. E awa sushi purifiká ta keda desinfektá
pa eliminá posibel mikrobionan i bakterianan. Despues lo usa
e awa limpi pa muha mata ku lo usa komo kuminda pa bestianan i pa traha
meskla di mèst.
Ouditoria
positivo Inspekshon di Tráfiko i Waterstaat
Inspekshon di Tráfiko i “Waterstaat”/Nabegashon dia
1 i 2 di yüni 2011 a duna koperashon na un ouditoria pa bira miembro
di e Caribbean Memorandum of Understanding on Port State Control (CMoU).
Esaki a resultá den un konseho positivo di e tim di ouditoria.
E Caribbean Memorandum of Understanding on Port State control (CMoU)
ta un kolaborashon di paisnan ku ta kontrolá si barkunan den
área di Karibe ta kumpli ku e regulashonnan riba tereno di seguridat
i medioambiente. E ouditoria ta forma parti di un prosedura pa, komo
Hulanda, bira miembro kompleto di CMoU.
E miembresia ta ofresé entre otro komo benefisio ku e inspekshon
ta haña akseso na un banko di dato regional pa Inspekshon di
Port State. Den e kuadro aki un delegashon di CMoU ta ehekutá
e ouditoria. Un resultado positivo di e ouditoria lo hiba na un postulashon
di Hulanda komo miembro kompletu di CMoU. E espektativa ta ku esaki
lo tuma lugá pa fin di yüli 2011 durante di reunion di komishon
di CMoU na Granada.
E investigashon a konsistí di un reportahe traha adelantá
di e Inspekshon di Tráfiko i “Waterstaat”/Nabegashon
i un investigashon na Bonaire. Den e reportahe a inkluí kon na
Hulanda i Karibe Hulandes ta duna kontenido na tur e obligashonnan internashonal
riba tereno di nabegashon.
Durante di e investigashon di Bonaire a evaluá kon a realisá
e proseduranan i e inspekshonnan te ku awor. Tambe a papia ku servisio
di haf i kapitan di haf, ku riba tereno di nabegashon na Bonaire tin
un tarea partikularmente importante. Parti di e investigashon aki tabata
tambe ehekushon di un inspekshon na bordo di un barku hasí pa
kolaboradónan di servisio di inspekshon. Durante di e investigashon
aki a kontrolá si a hasi esaki segun e proseduranan korekto.
E representantenan di CMoU a duna di konosé di tin apresio pa
e manera di traha profeshonal di e inspekshon. Nan a indiká ku
nan lo duna konseho positivo pa loke ta trata bira miembro di CMoU.
E ouditoria na Bonaire tabata na enkargo di señora J. Barrow,
di e sekretariado di CMoU i señor R. Delaney di Outoridatnan
Marítimo di Bahamas.
Konstrukshon
edifisio multifunshonal di Antriol ta avansando
Na e momentunan aki ta trahando riba un edifisio multifunshonal na Antriol
Pariba, kaminda ta Plasa Antriol. E konstrukshon di e edifisio ta parti
di e proyekto di Union Europeo “Urban Instrastructure for Socially
Deprived Communities in the Netherlands Antilles”. Banda di e
edifisio multifunshonal tambe ta forma parti di e proyekto asfaltamentu
di kuater kilometer di kaminda repartí den barionan Rincon, Antriol
i Nikiboko. E meta di e proyekto ta mehorá prinsipalmente e barionan
Rincon i Antriol.
E proyekto ta wòrdu ehekutá pa MNO Vervat bou di supervishon
di Ascon ku na nòmber di DROB ta guia e trabou. USONA ta hasi
e koordinashon di e proyekto di parti di Union Europeo. E trabounan
ta plania pa termina na sèptèmber 2011.
E edifisio multifunshonal tin komo meta pa krea mas relashon entre e
komunidat den e bario. E edifisio lo wòrdu usa pa organisá
enkuentronan, dunamentu di kursonan, aktividatnan kultural , trabounan
sosial etc.
Algun aña pasa a konstruí riba e plasa un plenchi di klenku
i un kiosko. Huntu ku e edifisio nobo ku ta den konstrukshon, plasa
Antriol lo bira un sitio sentral den e bario di Antriol kaminda diferente
aktividat por wòrdu tene. E intenshon ta ku e plasa Antriol lo
funshoná meskos ku e sistema di Plataforma Rincon.
Koalishon
ku akshon konkreto pa baha preis di koriente Djabièrnè último riba petishon di miembronan
di konseho insular di koalishon un reunion di komishon sentral a tuma
lugá. Produkshon i distribushon di koriente tabata punto di agènda,
miembronan di konseho insular, un diputado i gerensia di BHM i WEB tabata
presente.
Direktor di BHM a kuminsá e reunion ku un splikashon amplio,
bisando ku na aña 2005 e planta di WEB na Hato a kima i ku despues
di e kandela WEB a hür generadó serka Agreko pa produsí
koriente. Den e periodo aki a kuminsá plania konstrukshon di
e fasilidatnan di Ecopower, ku finansiamentu di Econcern. E fasilidatnan
di Ecopower ta konsistí di generadónan ku ta usa un kombustibel
pisa (HFO) i molinanan di bientu. Na ougùstùs di aña
pasá Ecopower a kuminsá entregá koriente na WEB,
a base di un kontrakt ku durashon di 15 aña (ppa).
E komplikashonnan a kuminsá ku bankarota di Econcern, kombiná
ku e echo ku preis di krudo i konsekuentemente e HFO ku e generadónan
ta usa a sigui subi riba merkado.
E kandela na Bopec, kaminda tin e tanki di HFO tambe a stanka kos, komo
ku no por a haña kombustibel for di Bopec. Tambe ta asina ku
e ministerio Hulandes Vrom a imponé uso di un tipo di HFO ku
solamente 1.5% di suafel, esaki pa pone ménos preshon riba nos
medio ambiente.
E HFO aki ta sumamente karu i Curoil ta argumentá ku e komponentenan
pa meskla e HFO pa yega na 1.5% di suafel ta hopi kostoso.
E situashon ariba deskribí ta pone ku tur luna di nobo tin diskushon
entre Eco Power i WEB pa loke ta trata pago di koriente entrega dor
di Eco Power na WEB.
Miembronan di koalishon a yega na e siguiente konklushon i posibel solushon
pa e situashon ku lástimamente Boneiru ta den pa loke ta produkshon
di koriente:
* oumentá e kantidat di suafel den e HFO di 1.5% pa 3%.
* Sondia e posibilidat pa haña un mihó preis di HFO riba
merkado.
* BHM i WEB mester hasi un oferta di kompra di akshonnan di Ecopower.
Partidonan di koalishon ta traha inkansablemente pa trese alivio den
e situashon kompliká ku produkshon di koriente ta den na e momentunan
aki i ta konvensí ku pronto lo por yega na un apertura pa e situashon.
Polis
ku mas detaye di kaso di asesinato Bosero polisial djaluna den oranan di atardi a duna mas informashon
tokante e kaso asesinato ku a tuma luga djadumingu. Bosero polisial
ta informa lo siguiente:
Djadumingu mainta mitar di diesdos polis a bai un asistensia na Kaya
Linda kaminda tabatin un hòmber ku a pèrdè su bida
i un di dos hòmber kende a keda herida. Algu promé ku
yegada di polis tabatin un tiroteo a tuma lugá den e kas menshoná.
Loke e investigashon preliminar ta indiká ta ku e malechor a
tira e promé víktima ku pistol usando un kantidat di bala
i na momentu ku e di dos víktima a sali na vanguardia di su ruman
ela risibí algun bala tambe. Ámbos a wòrdu transportá
ku ambulans pa Hospital. Durante transportashon pa hospital e víktima
yama Jimy Carrasco Ramirez nase na 1976 na Perú a fayesé.
Mas lat dòkter a disidí di manda e víktima di inisialnan
Y.D.C.R. pa eksterior pa tratamentu médiko mas avansá.
Na e momentonan aki e víktima ta den kuido intensivo. Departamentu
di reshèrshi tékniko a hasi investigashon na e sitio.
Den oranan di atardi e sospechoso di inisialnan V.H.O.A.V. di 48 di
edat a entrega su mes na warda di polis.
E kaso aki ta a konsekuensia di un pelea ku a tuma lugá den un
otro kas situá na Kaya Linda. Einan un hòmber di inisialnan
A.A.R.A. a keda malamente herida. Polis a detené e sospechoso
di e maltrato aki den oranan di atardi. Departamentu di reshèrshi
ta kontinuá ku investigashon di e kaso.
Te asina leu e informe aki di bosero polisial.
Kaso
di tiramentu a kousa morto di un homber Den un kaso di tiramentu ku a tuma luga den oranan di djadumingu
mainta un persona a perde su bida. Bosero polisial a publika algun detaye
di e kaso aki, bisando ku 'djadumingu mainta 11:30 Polis a bai un asistensia
na Kaya Linda kaminda tabatin un hòmber a pèrdè
su bida i un di dos hòmber a keda herida. Ku ambulans a transportá
ámbos víktima pa Hospital. E inisialnan di e defuntu ta
J.D.C.R. nase na 1976 na Perú. Mas den lat e sospecho a entrega
su mes na warda di Polis. Departamentu di reshèrshi ta kontinuá
ku investigashon di e kaso'.
Atrako
riba kantor di number Djarason anochi den kareda di mitar di nuebe na un kantor di
number na Kaya Monseigneur Nieuwindt un atrako arma a tuma lugá.
Polis a risibí un yamada alarmante ku un atrako a kaba di tuma
lugá i ku e atrakadornan a bai ku e botin di dia i ku un outo.
Despues ku e trahadó a sera e establesimentu un konosí
a bin busk’é den outo. Na momentu ku e trahadó kier
a subi den e vehíkulo ela ser tene di patras dor di un hòmber
deskonosí, anto a wordu menasa ku un opheto. E shofùr
di e vehíkulo na e mes un momento a wordu menasa pa un otro hòmber
kende tambe tabatin un arma den su man.
E trahadó di e kantor a wordu obligá pa e entrega e ganashi
di dia i tambe su pertenensianan personal. Despues di esaki e shofùr
a wordu obligá pa sali for di su outo dor di e sospechoso kende
tabatin su kara tapa ku un máskara. E dos malechornan a disidí
di bai ku e vehíkulo kual ta un Chevrolet Aveo ku e number di
outo ta B-596.
Polis ta sigui ku e investigashon. Si kualkier persona tin informashon
ku por yuda polis solushoná e kaso aki fabor yama 7178000 òf
e liña di tep kual ta 7177251.
Bonaire
anfitrion pa di 10 aniversario di e Tratado Inter Amerikano di Turtuga Di 1 te ku 4 di yüni 2011 e di sinku Konferensha di Partidonan
di e Tratado Inter Amerikano di Turtuga ta tuma lugá na Divi
Resort na Boneiru. E apertura di e reunion internashonal tabata na enkargo
di gezaghebber Glenn Thodé i diputado Delno Tromp.
Kada dos aña e partidonan di e Tratado aki, diesinku pais di
e kontinente Suramerikano, Amérika Sentral i Norteamerikano i
di region Karibense, ta bini huntu pa hasi palabrashonnan tokante e
protekshon di turtuganan. Reino Hulandes tambe ta un Partido di e Tratado
pa Karibe Hulandes, Kòrsou i Sint Maarten. Danki na e esfuerso
hasí dor di e Ministerio di Asuntunan Ekonómiko (EL&I)
for di RCN, en kooperashon ku “Sea Turtle Conservation Bonaire”
(STCB), a logra pa tene e konferensha na Boneiru e aña aki. E
Tratado di Turtuga a drenta na vigor na 2001 i e aña aki pues
ta selebrá su di dies aniversario, loke ta hasi e reunion aki
unu speshal.
Durante e reunion na Boneiru entre otro lo diskutí tokante kon
por hisa e partisipashon aktivo di e paisnan den region. Ademas lo wak
kon por kooperá mas di aserka ku “Specially Protected Areas
and Wildlife” (SPAW) Protocol i ku e “Inter-American Tropical
Tuna Commission”. Tambe tin riba e agènda e futuro kompletashon
i establesimentu di e Sekretariado di e Tratado di Turtuga.
Na 1994 e negosashonnan entre un kantidat di pais di e hemisferio wèst
a kuminsá pa asina yega na un tratado regional pa protehá
e turtuganan. Ta asina si ku e kuementu dirigí riba turtuga pa
nan karni i kaska a baha drástikamente danki na un prohibishon
internashonal riba benta di produktonan di tal índole via di
e tratado CITES (Convention on the International Trade in Endangered
Species of Flora and Fauna). Pero tabata kla ku e turtuganan tabata
seriamente menasá tambe dor di desaroyonan di kosta i pèrdida
di playanan pa pone nèshi, polushon i dor di peska di kabaron
i peska “longline” ku a pone ku hopi turtuga ta pèrdè
nan bida.
Despues di algun aña di negosashon a yega na un tratado tokante
e teksto di e Tratado i na 2001 esaki a drenta na vigor ofisialmente.
Miéntras tantu e kantidat di paisnan den e Tratado a krese di
8 pa 15: Argentina, Belize, Brazil, Chile, Costa Rica, Ecuador, Guatemala,
Hondúras, Panamá, Mexico, Perú, Reino Hulandes
(Hulanda Karibense, Korsou i St. Maarten), Merka, Uruguay i Venezuela.
Inflashon
na St. Eustatius tabata mas haltu ku otro islanan den Karibe Hulandes
Den promé kuartal di 2011 e inflashon na Sint-Eustatius tabata
6,4 porshento. Esaki tabata mas haltu ku riba e otro dos islanan den
Karibe Hulandes. Na Saba e inflashon tabata 4,1 porshento i na Boneiru
3,7 porshento.
Na Sint-Eustatius mas bien e sektor di “horeca” a bira mas
karu. Preisnan den e cafénan, restorantnan i hotèlnan
a subi ku mas ku 21 porshento den e promé kuartal, kompará
ku e mesun periodo den e aña anterior. Tambe transporte a bira
mas karu i a subi ku kasi 17 porshento den preis. E preisnan di kuminda
i bebidanan sin alkohòl na Sint-Eustatius a subi ku 5,7 porshento
mas ku na Boneiru i Saba.
Tambe na Saba e preisnan den “horeca” a subi konsiderablemente.
Na e isla mas chikí di Karibe Hulandes, den e tres promé
lunanan di 2011 konsumidónan a paga kasi 21 porshento mas tantu
na establesimentunan di “horeca”. Pa transporte mester a
paga kasi 9 porshento mas tantu, kompará ku un aña promé.
Na Bonaire, e isla mas grandi di Karibe Hulandes, e preisnan di paña
i sapatu a subi si mas tantu, ku kasi 13 porshento. Preisnan den “horeca”
i di transporte tambe a subi, pero ménos ku na e otro dos islanan.
Di otro banda e preisnan di kuido i komunikashon a subi na Bonaire mas
tantu ku na Sint-Eustatius i Saba.
RCN
a sera akuerdo di ARBO ku Medwork Caribbean Resientemente Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN) a sera
un akuerdo ku Medwork Caribbean N.V. pa un kantidat di servisio pa ku
salu i bienestar.
Medwork ta un kompania Arubiano ku ta duna servisio riba tereno di kuido
di salú pa personal di empresa i asuntunan di labor.
Direktor-partner Ru Croes di Medwork a reuní 24 di mei ku direktor
di RCN Sybren van Dam pa trata e ehekushon di e kontrakt ku a keda firmá.
Durante e deliberashon a papia tambe di desaroyo riba tereno di kuido
preventivo i kurativo. Tambe deliberashonnan a keda hasí ku konseheronan
di Rekurso Humano di RCN tokante di planifikashon di trabou, demanda
i nesesidat di servisio di kontròl pa ku salú i bienestar
di empleadonan den futuro.
Banda di servisio di kontròl pa ku salú i bienestar di
empleadonan, Medwork lo hasi kùrmentu médiko di personal
di RCN. E kùrmentu médiko aki ta wòrdu eksigí
pa partisipá den Pensioenfonds Caribisch Nederland (PCN).
Kùrmentunan ta tuma lugá na Boneiru, Saba i Sint Eustatius.
Durante kombersashon, Ru Croes a konstatá ku tabatin un interes
profundo pa ku servisio di Arbo i kuido preventivo i e nesesidat di
esaki a keda rekonosé tambe. Segun David Geelkens di Medwork:
"e kuido sistemátika pa un situashon di trabou agradabel
kaminda ròl i responsabilidat di doño di trabou i empleado
ta transparente, tin un efekto positivo riba "satisfakshon di trabou".
I esaki lo dedusí for di motivashon i prestashon di personal
di un organisashon.
Sybren van Dam a duna di konosé ku e tin tur konfiansa den un
kolaborashon profesional entre RCN i Medwork.
Rafael
Santana a bira miembro di Konseho Insular i Michiel Bijkerk a bira diputado
pa PHU
Djaluna 30 di mei 2011, den oranan di mainta durante di reunion di Konseho
Insular, Michiel Bijkerk a huramentá komo diputado pa Kolegio
Ehekutivo, despues di a tuma retiru komo miembro di Konseho Insular
i Rafael Santana a huramentá komo miembro di Konseho Insular
pa frakshon di PHU. E kambionan aki a tuma luga pa motibu ku Peter van
de Mosselaar a retira komo diputado pa PHU.
Despues di a aseptá kriterionan di ámbos persona i despues
ku sekretaria a lesa e prosès verbal, e personanan aki a huramentá
dilanti di presidente di Konseho Insular sr. mr. dr. Glenn Thode.
(Foto: Huramentashon Michiel Bijkerk)
Gezaghèber
lo sigui rekomendashonnan di Hunta di Investigashon pa Seguridat tokante
e krèsh di Divi
Riba 17 di mei 2011 a publiká e rapòrt final di e Hunta
di Investigashon pa Seguridat (Onderzoeksraad voor Veiligheid) tokante
e insidente ku un avion di Divi Divi Air dia 22 di òktober 2009.
Den e rapòrt aki ta konstata loke a haña durante e investigashon
i tin rekomendashon tokante di e proseso di bati alarma i di yudansa
di emergensia na Boneiru, pa kua Gezaghèber di Entidat Públiko
Boneiru ta responsabel.
Gezaghèber di Boneiru ta di akuerdo ku e resultado, konklushon
i rekomendashon ku ta pará den e rapòrt aki. E ta di akuerdo
ku tin espasio pa mehora e organisashon di yudansa durante i despues
di emergensia i e kordinashon entre tur partido enbolbi. Komo esun responsabel
pa komando durante emergensia ya a kuminsá ku mehorashon di esaki.
Medidanan relashoná ku rekomendashon:
• Na e momentu aki ta trahando riba kompilashon di un plan di
kalamidat integral pa e Entidat Públiko Boneiru. E aspirashon
ta pa no mas lat ku òktober 2011 aprobá e plan aki huntu
ku e partnernan di seguridat nobo manera entre otro e Representante
di Reino i e Ministerio di Infrastruktura i
Medio ambiente.
• Na e momentu aki ta trahando duru na realisashon di un sentral
di emergensia (centrale meldkamer). Aki lo kordiná e komunikashon
pa e servisionan di polis, brantwer i ambulans. E parti tékniko
ta kasi kla i awor ta reklutando personal. E ekspektativa ta ku e sentral
di emergensia lo keda inougurá dentro di poko luna.
• Resientemente a keda palabrá ku dos biaha pa aña
lo organisá un ehersisio di kalamidat multi disiplinario na Boneiru.
Na esaki tur partner di e plan di kalamidat, manera entre otro servisionan
di polis, brantwer i ambulans, hospital i aeropuerto, lo partisipá.
Kaminda ta posibel tambe militar i terser partido ku kua lo por traha
kuné durante un kalamidat lo partisipá. Na mes momentu
lo praktiká ku e staf di kalamidat, ku ta bou di guia di Gezaghèber.
Di e manera aki por praktiká e kordinashon, komunikashon i yudansa
di emergensia durante di un kalamidat òf krísis i por
evaluá esakinan tantu riba nivel ehekutivo komo riba nivel operashonal.
Lo usa e evaluashon di e ehersisionan pa mehorashon.
• E boto di polis pronto lo ta disponibel atrobe. E boto di brantwer
ta operashonal. Banda di esaki 10 dia pa luna un boto di Wardakosta
lo ta presente na Boneiru i ta aspirá na establesé un
filial permanente di Wardakosta na Boneiru.
Gobierno
a entrega dos ambulans na krus kora Resientemente diputado enkargá salu públiko,
Miralva Cicilia na nòmber di gobièrnu di Boneiru a hasi
entrega di 2 ambulans na miembronan di krus kora.
E ambulansnan aki a wòrdu kumpra na aña 1998, i for di
e tempu ei a funshoná komo tal i manehá dor di Fundashon
Mariadal.
Na momentu ku aña pasa Mariadal a risibí ambulans nobo
a pensa pa buska otro destinashon pa e ambulansnan aki.
Mirando ku rode kruis su aporte ta di suma importansha pa e poblashon
Boneriano, Gobièrnu di Boneiru a opta pa hasi donashon aki na
Krus Kora mirando e importansha ku e organisashon aki tin na momentu
di kalamidat riba nos isla
Diputado Cicilia simbólikamente a hasi entrega di yabi di e ambulansnan
aki na dos miembro di krus kora, kualnan ta Zaida Ellis i Cypriano Silberie.
Esaki a sosodé den presensia di Fernando Hughes, hefe di servisio
Interno di gobièrnu di Boneiru.
Attika
Architekten Amsterdam ta haña enkargo pa sigui traha riba skol
Multifunshonal Attika Architekten Amsterdam a haña enkargo pa sigui
traha riba e diseño entregá di e diseño temporal
pa e Skol Multifunshonal nobo bou di e lema KARKO.
E ofisina di arkitekto aki a gana e segundo premio i e premio públiko
den e konkurso di diseño entre arkitektonan pa e proyekto di
Skol Multifunshonal na Nort Saliña.
E ganadónan di e promé i segundo premio a hasi un presentashon
amplio di nan diseñonan na e komishon di premiashon. Despues
di e di dos ròndu di votashon Attika Architekten Amsterdam a
haña e preferensha unánimo di e komishon di premiashon.
Esaki tabata konsistí di RK Schoolbestuur, e fundashon Leren
is leuk, Servisio di Desaroyo i Supervishon Urbano, Servisio di Edukashon
i Kultura, servisio di Bienestar i Servisio Sosial di e Entidat Públiko
Boneiru.
Riba 25 di mei e Kolegio Ehekutivo di Boneiru a disidí pa duna
Attika Architecten e enkargo riba konseho di e komishon di premiashon.
Ya for di e promé ròndu di votashon a mustra ku e mayoria
tabata pa e diseño KARKO di Attika Architecten. E futuro uzadónan
(RK Schoolbestuur i Fundashon Leren is Leuk) i e konseheronan di konstrukshon
tékniko di e Entidat Públiko Boneiru (DROB) a duna un
preferensha kla na e diseño ku un struktura mas habrí.
E servisio di Edukashon i Kultura, di Bienestar i di Servisio Sosial
di e Entidat Públiko tabatin preferensha pa e diseño BOMBO
di HL Architecten, pa motibu di nan vishon riba kon un edifisio por
influensha e konsepto di Skol Multifunshonal i preguntanan tokante di
seguridat. Den e ròndu di diskushon i argumentashon e preokupashonnan
aki a keda kitá di manera ku den e di dos i delaster ròndu
di votashon e komishon di premiashon a skohe unánimo pa Attika
Architecten.
A base di e programa di eksigenshanan nan lo ehekutá e diseño
ku a keda entregá.
Entidat Públiko Boneiru a pidi Etuconsult pa sosten i guia pa
ku e desaroyo di e promé Skol Multifunshonal na Boneiru. Den
febrüari 2011 nan a traha huntu ku tur partner na un vishon i un
Programa di eksigensha. E resultadonan aki ta forma e base pa e arkitekto
ehekutá e diseño i hasi’é un diseño
temporal. Etuconsult a tene reunion ku e futuro uzadó- i nan
trahadó-, mayor- i bisiñanan e siman aki pa por profundisá
riba e Programa di eksigensha mas aleu.
Riba djarason 25 di mei 2011 e asina yamá “snelkooksessies”
a keda klousurá ku e palabrashon definitivo tokante di konstrukshon,
kontenido pedagógiko i didáktiko i e aktividatnan ku lo
keda inisiá dor di e profeshonalnan di e huntanan di direktiva
di skol, di krèsh i di akohida despues di skol.
E kuerpo di hurado a konsistí di presidente Prof. ir. Carlos
Weeber, eks- arkitekto di Reino, Glenn Thodé, Gezaghèber
di Boneiru i Enigma Giskus, direktor di Kolegio Reina Beatrix. E konkursistanan
mester a manda nan kontribushonnan anónimo, ku un lema.
Pues e huradonan a huzga kontribushonnan anónimo. Pa hasi esaki
nan a uza algun kriterio, manera faktibilidat (sistema di konstrukshon
i indikashon di gastu di konstrukshon), utilidat (ta korespondé
na e Programa di Eksigensia), atraktividat (kalidat arkitektóniko,
inovativo, inspirante) i durabilidat (enfoke riba klima i eskoho di
material). E konseho di huradonan tabata independiente i definitivo.
E meta di e konkurso aki tabata pa haña un arkitekto adekuá.
Pero tabata na e Entidat Públiko Boneiru i e uzadónan
di e Skol Multifunshonal pa a hasi un eskoho entre e dos ganadónan.
Dia
habrí konstrukshon nobo HAVO/VWO SGB Riba djaluna 30 i djamars 31 di mei 2011 tin dianan habrí
na edifisio ku ta den konstrukshon di enseñansa sekundario HAVO/VWO
na Kaya Amsterdam.
Riba djaluna 30 di mei tin e dia habrí pa invitadonan. Pa 1’or
di atardi lo kuminsá ku e wèlkòm pa invitadonan.
Pa 2’or ta kuminsá ku e programa ofisial. Diputado Miralva
Keli-Cicilia lo tene un diskurso i lo hasi un akto ofisial. Tambe ta
lo bai tin algun diskurso di representantenan di e kompania di konstrukshon,
di e instaladó di e parti tékniko, di WEB i di SGB. Djis
despues lo tin oportunidat pa mira e edifisio mas djaserka.
Riba djamars 31 di mei di 8’or di mainta pa 2’or di atardi,
alumnonan di SGB, nan mayornan i otro interesadonan ta bonbiní
na e sitio di konstrukshon. E ora ei ta bai tin oportunidat pa wak e
edifisio i e adelanto di e konstrukshon di aserka. Esaki ta un chèns
úniko, pasobra normalmente e sitio di konstrukshon no ta aksesibel
pa públiko.
Pa pone atenshon na e echo ku a yega e punto mas haltu di e konstrukshon,
Hodes Bouwsystemen i Winkels Techniek ke brinda tur hende e oportunidat
pa bishitá e sitio di konstrukshon. Komunidat di Boneiru ta keda
invitá pa djamars 31 di mei bishitá e sitio di konstrukshon
na Kaya Amsterdam.
DWARS
ta haña ku elekshon di Eerst Kamer ta kontra konstitushon E ala hubenil di Partido Groenlinks di Hulanda, DWARS, ta haña
ku e elekshon di Eerste Kamer ku a tuma lugá ultimamente ta kontra
di konstitushon. Manera ta konosi miembronan di Provinciale Staten a
skohe Eerste Kamer, pero segun DWARS komo ku tur habitante di Hulanda
no tabata representa nan ta konsidera e elekshon kontra konstitushon.
For di 10 di oktober 2010 Boneiru, Sint Eustatius i Saba ta parti di
Hulanda, pero e entidatnan no ta representá den Provinciale Staten.
Pa e motibu ei e habitantenan di e islanan no tabatin influensia riba
e elekshon di Eerste Kamer. Segun e presidente di e organisashon hubenil
di Groenlinks, Eline van Nistelrooij, esaki ta inaseptabel den un estado
di derecho demokratiko.
E organisashon ta bisa mas aleu ku Hulanda ta demokratiko di un forma
selektivo. Si strukturalmente ta kita akseso na representashon di pueblo,
no por papia di demokrasia.
DWARS ta di opinion ku e miembronan di konseho insular di Boneiru, Sint
Eustatius i Saba mester haña derecho di voto den Eerste Kamer.
Di e manera aki den futuro tur Hulandes lo tin derecho di voto pa Eerste
Kamer. E presidente di e ala hubenil di Groenlinks ta konklui bisando
ku representashon di pueblo mester ta pa tur Hulandes, pues tambe pa
Hulandesnan den area di Karibe.
Entrega
di gas lo normalisa dentro di poko, segun diputado Tromp
Den kuadro di e tardansa ku a surgi últimamente den entrega di
silindernan di gas na Boneiru diputado pa Asuntunan Ekonómiko
ta informá lo siguiente. A tuma kontakto ku funshonarionan di
CUROIL N.V. na Kòrsou ku a splika ku e tardansa den suministrashon
di silinder di gas aki ta debí ku CUROIL N.V. tabatin skarsedat
di silinder di gas. E skarsedat aki ta debí ku BOO (kompania
ku ta produsí energia pa PDVSA na Kòrsou) últimamente
ku hopi frekuensia no tabata operashonal, motibu pa kua e produkshon
di gas i distribushon di silinder di gas no por a kontinuá. Esaki
tin diputado su atenshon i ta preokupá pa ku e desaroyo aki.
Parse ku resientemente BOO a bira operashonal atrobe i CUROIL N.V. a
korto plaso lo trese e situashon di entrega bek na normalidat. CUROIL
N.V. a splika tambe ku nan ta trahando riba un almasen (depot), kaminda
ku lo por pone reserva pa por si a kaso den futuro BOO tin kualke problema
tékniko atrobe, e distribushon por kontinuá sin interupshon.
E almasen aki lo ta kla te aki seis luna i e lo tin kapasidat di 30.000
galòn.
E diputado a komprondé ku e retraso ku tin últimamente
den entrega di silinder di gas ta e situashon tambe na Kòrsou.
E tin entendé ku ta for di desèmber 2010 i resientemente
tambe den luna di aprel 2011 PDVSA a konfrontá problema den produkshon
di gas. Mas aleu diputado a komprondé ku Curoil ta hasiendo su
máksimo esfuerso pa eliminá e retraso ku tin den entrega
di silinder di gas na Kòrsou, repartiendo silindernan di gas
den fin di siman. Despues di masoménos un luna i mei por spera
esaki tambe na Boneiru. Diputado ta duna di konosé ku pa por
logra esaki Curoil ta splika ku nan lo bai manda algun personal for
di Kòrsou ku lo bin duna un aporte pa entregá silinder
di gas, i ku nan lo bai duna oportunidat na komunidat pa pasa buska
silinder di gas na Curoil Bonaire N.V. na Bulevar Nicolaas Debrot 130.
Diputado a komprondé ku tur esaki nan ta si e produkshon di gas
tuma lugá sin ningun disturbio. Tambe Curoil a informá
ku resientemente Curoil a yena dos kònteiner di silindernan di
gas pa entregá na Boneiru.
Diputado Tromp ta spera ku e polémika di tempu di espera pa por
haña un silinder di gas lo wòrdu remediá pronto.
E lo keda vigilá tur desaroyo en konekshon ku produkshon di gas
pa ku e komunidat Boneriano.
ABVO
ta konstata ku gobiernu di Boneiru ta hasi kambio sin inform e sindikato Sindikato ABVO den un karta dirigi na gezaghebber Glenn Thode
ta bisa ku ta ku asombro ABVO a tuma nota den medionan di komunikashon
ku Kolegio Ehekutivo den kurso di siman pasa a duna splikashon na un
grupo selektá den e proseso di kambio di Entidat Públiko
Boneiru, fihando un struktura di organisashon nobo den plan di organisashon
i plannan di reorganisashon di e aparato públiko.
Ta lamentá e organisashon komo representante sindikal di e empleadonan
públiko ku ofisialmente no a haña informashon riba e kambionan
aki manera tabata sosodé ántes den GOA.
E sindikato kier rekordá ku pa loke ta posishon hurídiko
di empleadonan públiko, ABVO ta e úniko partner ofisial
di entidat públiko Boneiru. Esaki ta enserá ku ningun
kambio den e posishon hurídiko no por tuma lugá sin konsulta
ku ABVO, e representante ofishal di e empleadonan.
Pa tal rason, e sindikato ta urgí gobièrnu pa den un tèrmino
rápido, invitá ABVO pa un konsulta riba e materia.
Koalishon
ta hasi un eksepshon pa Michiel Bijkerk bira diputado
Djadumingo atardi Reunion General di Miembro (RGM) di PHU a duna ‘green
light’ na Michiel Bijkerk pa remplasá Peter van de Mosselaar
komo diputado. Mirando e situashon ku a surgi despues ku Van de Mosselaar
a pidi su retiro pa motibunan médiko, RGM a disidí di
duna Michiel Bijkerk dispensashon di un artíkulo den Statuto
di PHU ku ta preskribí ku un persona elegí pa pueblo no
por bira diputado.
Djaluna anochi koalishon di PDB-PHU-MBL a aprobá kandidatura
di Michiel Bijkerk komo diputado. Den e akuerdo di Nieuw-Amsterdam tin
skirbí ku preferiblemente lo nòmbra ‘vakgedeputeerde’
so, es desir profeshonalnan ku no ta direktamente mará na polítika.
Mirando ku Michiel Bijkerk ta kumpli ku e rekesito di ta un ‘profeshonal’,
koalishon a disidí ku den e kaso aki ta rekomendabel pa hasi
un eksepshon.
Cft
ta konstatá ku e Entidatnan Públiko realmente ta dal stapnan
pa alkansá un maneho di finansa públiko sano
E Kolegio di supervishon finansiero a bishitá entre 9 i 20 di
mei Bonaire, Sint Eustatius i Saba i tambe Kòrsou i Sint Maarten.
Por lo general tur kaminda tabatin adelanto: asina a entregá
na Cft e kuentanan anual di mayoria di e entidatnan pa loke ta trata
aña 2009 i gran parti di e kuentanan anual di e kompanianan di
gobièrnu pa loke ta trata 2008 i 2009. Tambe e komunikashon entre
Cft i e diferente instansianan finansiero i outoridatnan ta satisfaktorio.
E kolegio ta krítiko riba algun aspekto di e finansa públiko
di en partikular Kòrsou i Sint Maarten.
Pa e entidatnan públiko Bonaire, Sint Eustatius i Saba e bishita
aki di e Kolegio ta e promé den 2011. Aki a hiba kòmbersashonnan
ku e Kolegionan Ehekutivo i e Konsehonan Insular i ku kolaboradónan
di e departamentu di Finansa. Cft ta konstatá ku e Entidatnan
Públiko realmente ta dal stapnan pa alkansá un maneho
di finansa públiko sano; asina e preparashon pa presupuesto 2011
a kana na e manera korekto i pa promé bia e presupuestonan ta
sera sin défisit. Ademas e presupuestonan 2011, komo konsekuensia
di e struktura estatal nobo for di 10 di òktober 2010, ta konsiderablemente
mas abou, pa motibu ku un gran parti di e tareanan di e anterior teritorio
insular a keda traspasá pa Hulanda.
Ehekushon
Pa loke ta trata ehekushon di e presupuesto, ta konta ku e Entidatnan
Públiko pa motibu di problemanan di kapasidat no tabata kompletamente
kapabel pa presentá informashon di ehekushon konfiabel. E espektativa
ta ku e segundo rapòrt di e ehekushon lo kontené informashon
mas konfiabel tokante e situashon finansiero pa kada Entidat Públiko.
A alkansá e retrasonan den e kuentanan anual den un periodo kòrtiku;
esaki ta un tremendo prestashon. Sinembargo ainda mester proveé
e kuentanan anual aki di un deklarashon di aprobashon di kontròl
i esei ta keda un punto di atenshon importante. Tambe tin algun otro
asuntu ku mester di atenshon, pasobra nan ta difikultá un proseso
di presupuesto strukturá.
Pa loke ta trata e retrasonan ku a surgi den e último añanan,
entretantu ya a sania mas di 25 mion florin. A realisá e saneamentu
aki por parti despues di e konsehonan di Cft na e Minister di Asuntunan
Interno i Relashonnan di Reino. Lo finalisá e saneamentu den
e luna benidero loke ta trese kuné un mihó posishon di
debe pa e Entidatnan Públiko.
Na Sint Eustatius i Saba ainda no a implementá e Kódigo
di Corporate Governance. Ta asina ku na Bonaire a proklamá e
Corporate Governance, pero ainda e adaptashonnan na e statutonan di
tur e entidatnan di gobièrnu mester tuma lugá. E Supervishon
Previo riba e personal manera ta na vigor na Bonaire for di komienso
di e aña bou di e régimen di e Lei entidat públiko
BES, a pasa di Cft pa e Representante di Reino. Bonaire a indiká
na e Kolegio di no tin opheshon pa laga Cft hasi e Supervishon Previo
riba e supsidio i traspasonan pa e aña aki.
Kolegio
Ehekutivo a fiha struktura di organisashon nobo den plan di organisashon
Ku fihamentu di e struktura nobo pa e organisashon gubernamental di
Entidat Públiko Boneiru, Kolegio Ehekutivo a tuma siman pasá
un paso importante den e proseso di kambio di e Entidat Públiko
pa un asina yamá ‘modelo di direktorado'. Den e forma di
organisashon aki ta ehekutá e tareanan di e Entidat Públiko
for di kuater direktorado, bou di guia di sekretario di teritorio insular,
Sra N. Gonzalez. Ta bai traspasá e servisio- i sekshonnan aktual
den promé instansia (inkluso formashon, okupashon, presupuesto)
pa un di e direktoradonan nobo. For di e momentu ei kada direktorado
ta traha riba un strukturashon definitivo di e tareanan den sekshon
i tim.
Meta final di e reorganisashon aki ta mehorashon di servisio na siudadanonan,
institushonnan i empresanan. Esaki ta sosodé dor di profeshonalisashon
di e organisashon interno. E aktividatnan ta sigui diferente ruta. Asina
no ta traha solamente riba ponementu den práktika di un struktura
nobo di organisashon. Na mes momentu ta traha riba mehorashon di un
kantidat di proseso di trabou krusial, di tal manera ku dunamentu di
servisio ta bai sosodé mas efisiente i efikas. Tambe ta traha
na desaroyo di e ‘management’ i di e empleadonan. Ta bai
ehekutá programanan di formashon spesífiko, asina e trahadónan
ta bon ekipá pa kumpli ku e eksigensianan nobo. Ademas ta bai
mehorá e funshon di komunikashon, tantu interno komo eksterno.
N’e momentu aki no tin konsekuensia direkto pa e empleadonan di
e Entidat Públiko. Nan ta keda ehersé nan funshon den
mesun tim, ku mesun hefe. Den kurso di e aña aki si lo tin kambio,
ku (por) tin konsekuensia pa nan. Den e direktoradonan nobo ta bai studia
kon esaki mester bira i kua funshon tin mester. Despues ta posishoná
e empleadonan den e organisashon nobo di direktorado. Esaki ta bai segun
e prinsipio ‘hende ta sigui tarea/funshon’. Esaki ta nifiká
pa mayoria empleado ku nan ta pasa p’e organisashon nobo a base
di nan funshon anterior.
Pa suprayá ku Entidat Públiko Boneiru ke ehekutá
e proseso di reorganisashon na un manera sosialmente responsabel, a
traha un statuto sosial. Den esaki a stipulá kua t’e proseduranan
pa pone un hende den un funshon i tambe ta menshoná e derechonan
di e trahadónan. E punto sentral di salida ta: lo no tin retiro
obligatorio komo konsekuensia di e reorganisashon. E dunadó di
trabou lo hasi su esfuerso máksimo pa evitá esaki.
Pa klientenan di e Entidat Públiko e paso aki direktamente no
tin konsekuensia visibel. Meta importante di e proseso di kambio ta
mehorashon di servisio, pues finalmente e siudadano tambe lo probechá
di e kambio di e Entidat Públiko pa un organisashon profeshonal
dirigí riba kliente.
Pa guia trahadónan den e proseso i pa informá e mundu
eksterno di e kambionan importante i di asuntunan ku ta tuma lugá
dentro di Entidat Públiko Boneiru, riba un base regular lo komuniká
ku nan. Den esaki lo uza diferente medio di komunikashon manera boletin
informativo, enkuentro, informashon via prensa i mehorashon di e ‘website’.
Dia
22 di mei ta dia internashonal di biodiversidat
Nashonnan Uní a proklamá dia 22 di mei komo dia internashonal
di biodiversidat. Biodiversidat ta e variedat di bida ku tin riba e
planeta tera. E selebrashon di biodiversidat ta un selebrashon di bida
na mundu i di e balor ku biodiversidat tin riba humanidat. E aña
aki e tema di e Dia ta e Biodiversidat di e mondinan rònt mundu.
Nos isla ta un isla riku pasobra nos tin un variedat grandi di mata
i bestia. Asina tin alrededor di 500 diferente sorto di mata i 1050
diferente sorto di bestia. Tin hende sa haña bestia un molèster
i ta buska moda di kaba ku nan. Pero tur bestia i mata tin nan funshon
na benefisio pa humanidat. E raton djanochi porehèmpel ta kome
e sanguranan ku ta molestiá nos. Nan ta libra nos di hopi muska
i otro insektonan ku ta bula, i sin ratonnan djanochi, ménos
yatu kadushi lo krese riba Boneiru. Nan ta ‘inseminá’
e flor di yatu i kadushi i di e forma aki e ta yuda ku nan reprodukshon.
E yatu i kadushinan, na nan turno, ta produsí kuminda pa un kantidat
grandi di bestia; paranan i insekto. Raton djanochi ta un di e bestianan
hopi importante pa nos Biodiversidat.
Bonerianonan mester ta orguyoso. Nos isla tin un variedat grandi di
mata i bestia. Nos no ta para ketu na e rikesa ku nos tin den nos naturalesa,
esei pasobra naturalesa ta forma parti di nos bida diario i el a bira
gewon pa nos. Poko di nos ora nos wak un palu di sia, e chuchubi Spañó,
òf e para di misa ta para ketu na e echo ku ta aki na Boneiru
i algun otro lugá den bisindario só tin e espesienan aki.
Esei ta hasi nan speshal, pa nos i pa mundu.
Rònt mundu matanan i bestia ta na peliger pa motibu ku sea hende
ta kaba ku nan, ta kita nan área di biba òf nan tin di
kompetí ku bestia i matanan invasivo.
Hopi hende ta pensa ku un espesie no por kaba. Nos no tin di bai muchu
leu pa sa ku esei si ta posibel. Masoménos 60 aña pasá
na Aruba tambe nan ta tin lora meskos ku aki. Awe nan no tin lora mas.
Anto na unda nos kangreunan ta? Kasi no ta topa ku kangreu mas. Porta
muchanan ta kere ku ta kangreu di laman so tin, nan lo no sa mes ku
tin kangreu di riba tera tambe pasobra nan no sa wak nan.
Laga nos sigui mantené e variedat grandi di mata i bestianan
ku e isla aki tin, pa asina Bonerianonan por sigui ta orguyoso di e
naturalesa di Boneiru. Laga nos para ketu un ratu i realisá nos
mes ku nos ta biba di naturalesa!
MBO
ofresiendo oportunidat pa sigui estudio di ofishi
For di promé di ougùstùs benidero MBO di Boneiru
ta ofresé e oportunidat úniko pa sigui un estudio di ofishi.
Sea bo tin diploma òf no tin ningun diploma SGB den estrecho
koperashon ku FORMA ta bai brinda hopi posibilidat kontra un pago di
inskripshon hopi abou i den sierto kaso asta grátis. MBO ta repartí
den 4 nivel i durashon di kada nivel ta igual ku e numerashon di e nivel.
Tur estudio di nivel 1 ta kai bou di FORMA pa aña 2011/2012 i
FORMA lo ofresé 3 diferente estudio na nivel 1. Nan ta: asistente
di Horeca, asistente di konstrukshon i tambe un kurso di AKA. Tur esaki
nan ta grátis. Si bo ta interesá no basilá i inskribí
pa mas tarda 31 di mei benidero na ofisina di FORMA den edifisio di
Hospital bieu na Playa. Pa mas informashon por akudí tambe na
e anochi di informashon ku lo tuma lugá djamars 24 di mei pa
shet’or di anochi na edifisio di MBO enfrente di Fundashon Cas
Boneriano.
Pa estudionan di nivel 2 te ku nivel 4 por inskribí djamars awor
durante di e anochi di informashon na edifisio di MBO. E anochi di informashon
ta inisiá pa shet’or di anochi kaminda tur dosente i kordinadó
di estudio lo tei presente pa duna splikashon i kontesta tur bo preguntanan.
Tambe lo ta presente Jefferson Coffie pa duna bo tur detaye tokante
finansiamentu di estudio. Si akaso un persona pa un òf otro motibu
no por akudí na e anochi di informashon ta eksistí e posibilidat
pa inskribí na ofisina di MBO for di shet’or di mainta
te ku un or di mèrdia durante dianan di skol serka Sylvana Kleyn.
Edat NO ta importá i por skohe for di 22 tipo di estudio. No
laga e ganga aki pasa bo forbei. Asistí na e anochi di informashon
djamars awor i skohe entre e 22 estudionan ku MBO Boneiru ta ofresé.
Pa esnan entre 18 i 24 aña di edat ku nunka a kaba un skol tin
e trayekto ku yama SKJ ku ta ofresé un kompensashon di $188 pa
luna i ta paga krèsh di bo yunan pa un periodo máksimo
di 24 luna. Tuma e oportunidat aki i sigurá bo futuro. Nos ta
konta ku bo partisipashon i inskripshon djamars awor pa shet’or
di anochi na edifisio di MBO.
Pa mas informashon por tuma kontakto ku Soraida Mensche(717 6949) na
FORMA of Sylvana Kleyn(717 8142) na kantor di MBO.
Homber
enbolbi den eksploshon di gas a fayese
Bosero polisial den un publikashon a informa ku djamars den oranan di
atardi e turista ku a keda transportá pa Venezuela enkonekshon
ku un bòm di gas ku a eksplotá na Kaya Kuarts a fayesé
a kousa di su kemaduranan. E defuntu su nòmber tabata Jean-Claude
SCHWEIZER, biba na Canada i tabatin 45 aña di edat.
Plan
di akshon den kuadro di brote di dengue
Lo bai tuma akshon relashoná ku e tantísimo kasonan di
dengue ku tabatin na final di aña 2010 komienso di 2011 den kuadro
di kombatimentu di e problema di dengue na Boneiru.
E kasonan di dengue di aña pasa na novèmber/desèmber
2010 tabata hopi. Esaki tabata konta pa Boneiru, pero tambe pa henter
e área di Karibe, inkluso Kòrsou i Aruba.
E brote di Dengue aki a trese ku n’e ku a hasi un evaluashon di
e senario, kual for di 2008 a fungi komo liña di pensamentu.
E evaluashon tin komo meta ku basá riba informashonnan i eksperensianan
lo bini ku un plan di akshon pa mehorashon i fortifikashon. E evaluashon
lo wòrdu hasi dor di Servisio di Higiena konhuntamente ku Dienst
Gezondheidszorg.
Base di e resultadonan for di e investigashon Kolegio Ehekutivo lo saka
su konklushon riba:
- mantenshon di un senario efektivo
- e seriedat di e problema
- reportahe di komportamentu relashoná ku registrashon di kasonan
di dengue
- tumamentu di tèstnan
- limitashon kual Dienst Gezondheidszorg i servisio di Higiena ta konfrontá
ku n’e i ku ta stroba e ehekushon
- intervenshon nesesario
Den espera di e resultadonan di e investigashon e trabounan
diario enkuanto e kontròl di vector (cq kombatimentu di e sangura
di Dengue) ta kontinuá normalmente. Si un kaso di Dengue wòrdu
raportá na servisio di Higiena, e área kaminda e persona
afektá ta biba lo wòrdu na mes momentu di screen i tratá.
Esaki ta nifiká ku e kasnan i e bisindario te ku alrededor di
100 meter ta wòrdu deshasí di e sitionan pa brui. E bibiendanan
kual ta positivo den kaso ku ta nesesario lo spùit i trata ku
Abate. Tambe lo duna informashon na habitantenan den forma di foyeto.
Loke ta trata e akshon di spùitmentu den e barionan lo tene kuenta
ku e situashon di klima i periodonan i den periodo ku nos ta aktualmente
a tuma e desishon pa no tene akshon di spùitmentu den barionan
dor ku esaki lo no ta efektivo aktualmente. Ta plania pa e akshon menshoná
wòrdu hasi den mei 2011. Tambe lo sigui ku e siklo di kontrolá
i tratamentu di regenbaknan.
Diputado
Van de Mosselaar ta tuma retiro
Diputado pa partido PHU, Peter van de Mosselaar a tuma su retiro. Lider
politiko di e partido, Michiel Bijkerk, a konfirma e informashon aki.
Segun Bijkerk, e retiro di e diputado ta pa motibunan mediko. Ta trata
aki di problema ku oido.
Peter van de Mosselaar lo keda komo diputado te dia bini un diputado
nobo. E kantidato pa bira diputado awor ta Michiel Bijkerk, ku ta miembro
di Konseho Insular pa PHU.
Plan
di akshon pa drecha maneho di trabou
Na yanüari dor di Entidat Públiko mas kompania a wòrdu
sera. E kompanianan aki a sera dor ku nan no tabata disponé di
e pèrmit korekto nesesario. Kolegio Ehekutivo a haña preguntanan
enkuanto seramentu i pa tal motibu a hasi un investigashon na e motibu
i e ehekushon di e seramentunan aki.
Miéntras tantu e investigashon aki a kaba i aktualmente Entidat
Públiko Boneiru a stipulá un plan di akshon pa drecha
e maneho di trabou. Punto di salida pa e plan aki ta: suave kaminda
por i duru kaminda mester. Un otro punto di salida ta kumplimentu ku
e reglanan no ta solamente un responsabilidat di Entidat Públiko
Boneiru pero di tur habitante, kompanianan i bishitantenan na Boneiru.
E plan ta konsistí di diferente akshon. Un di e akshonnan ta
di traha un protokòl “asina nos ta mantené na Boneiru”,
ku ta bira un manual pa e manera di mantené e aserkamentu di
habitantenan, kompanianan i bishitantenan. Un otro akshon ta e treinen
di e abilidat sosial. Mantenementu ta i ta keda un tarea ferfelu dor
ku habitantenan, kompanianan i bishitantenan ta wòrdu mustrá
riba nan komportamentu. Komportashon ta wòrdu inspirá
dor di motibunan personal, ekonómiko i sosial. Pa un persona
ku ta mantené (handhaver) ta importante pa e por drenta den ròl
den e motibunan aki i pa despues pasa pa e akshon korekto. No ta mantené
djis pa mantené pero pa entrega un kontribushon na “bienestar
duradero pa kada Boneriano” ku mantenshon di identidat i karakter.
Asina ku e plan ta kla esaki lo wòrdu presentá na Kolegio
Ehekutivo pa un desishon.
Kambionan den
direktorado di Komunidat di Skol Boneriano
Serapio Pop entrante 15 di mei awor lo terminá su tarea komo
Direktor di Enseñansa. Direktor di Enseñansa, Direktor
General i Direktiva ta mira ku ta inevitabel pa no hasi kambio den tareanan
di direktorado. Sr. Pop lo bai okupá e funshon di Sekretario
di Eksamen entrante e fecha ariba menshoná. Ta trata di un funshon
nobo, ku ta di interes esensial den kuadro di salbaguardiá kalidat
di enseñansa na Komunidat di Skol Boneriano.
Ougùstùs di aña pasá a start un trayekto
di kambio den enseñansa. E kambionan tabatin komo konsekuensia
ku e peso di e funshon di direktor di enseñansa a mengua. Ta
pa e motibu ei ta traspasá e responsabilidat di desaroyonan den
enseñansa pa mènedjernan di unidat, kende nan, di awor
pa dilanti, mes lo ta responsabel pa e parti aki.
Entrante 15 di mei awor Direktor General, John van ‘t Hoff, lo
tuma e portafolio di enseñansa bou di su enkargo i lo sòru
pa guia e mènedjernan di unidat durante proseso di traspaso di
e tarea aki. Van ‘t Hoff lo karga e responsabilidat final i e
lo supervisá e koherensia entre e unidatnan.
Kambionan den Komunidat di Skol Boneriano anteriormente menshoná,
manera lumpsum i responsabilisashon horizontal, lo trese kambionan organisatorio
den Komunidat di Skol Boneriano.
Direktiva ta haña ku ta sumamente importante pa tin un maneho
adekuá, ku ta garantisá un proseso kontinuo di kòntròl
riba palabrashonnan hasí i responsabilisashon pa esakinan. Esaki
a kondusí na e vakatura pa un Direktor di Maneho Operashonal.
Riba tèrmino korto lo kuminsá ku un prosedura di solisitut.
Pa salbaguardiá interesnan di personal di Komunidat di Skol Boneriano,
a enbolbi “Medezeggenschapsraad” den henter e proseso aki.
Debi na
energia di bientu WEB a sa di mantene preis na nivel di 2010
Último tempu tin un diskushon fuerte den medionan di komunikashon
tokante e klóusula di kombustibel ku WEB N.V. ta kobra pa uso
di koriente. Den e diskushon aki por tuma nota di diferente opinion
tokante di e klóusula aki. Den un relato gerensia di WEB ta informá
ku e tabata - i ainda ta - den un proseso intensivo pa garantisá
suministro di koriente huntu ku Ecopower Bonaire B.V., e produktor di
koriente na nos isla. Tambe e ta den deliberashon ku Curoil komo esun
ku ta suministrá kombustibel pa Ecopower usa den su proseso di
produkshon. Motibu pa kua Gerensia di WEB ta reakshoná te aworakí
riba e karakter irealístiko di hopi di e ponenshanan ku konstantemente
ta keda ventilá tokante e tópiko aki. Aki ta sigui un
aklarashon di parti di gerensia di WEB.
E proseso di produkshon di energia pa nos isla pa un gran parti ta usa
bientu komo fuente duradero, limpi i práktikamente sin kosto.
E kompania Ecopower komo un di e proménan den mundu, ta produsí
energia (elektrisidat) den un kombinashon di bientu (ku 12 turbina di
bientu na Morotin i 1 na Sorobon) i 5 generator di energia a base di
kombustibel den su planta na Karpata, pegá ku Bopec. E solo hecho
ku tambe ta produsí koriente ku generatornan a base di kombustibel,
ta trese ku n’e ku kontinuamente tin nesesidat pa usa kombustibel.
E ponensha ku ta sobresalí den e diskushon ariba menshoná,
esta ku WEB mes no ta produsí koriente i ku konsekuentemente
e mes no ta usa kombustibel i pues no tin mag di kobra pa kombustibel,
no ta kuadra ku realidat. Lokual si ta un realidat ta ku preis di kombustibel
ta afektá preis di kasi tur produkto ku ta wòrdu bendé
riba nos isla i pa produkshon di koriente e impakto aki ta muchu mas
grandi ainda.
E tarifa ku Ecopower ta kobra WEB tin un komponente ku ta varia pa loke
ta trata gastu di kombustibel. Ta bon pa realisá ku ningun kompania
lo duna un preis ku ta inkluí, sin tene kuenta ku oumento òf
bahada di kombustibel. A lo ménos, no riba un base largu tumando
na konsiderashon e riesgo di fluktuashon di preis riba merkado internashonal
di petroli. Pues e komponente di kombustibel ta keda un kargo finansiero
pa WEB basá riba e balornan di kompra di kombustibel, ku mester
keda un komponente di e preis ku WEB ta kobra su klientenan finalmente.
Gerensia di WEB ta sigui splika ku banda di e oumento di preis internashonal
di petroli a bini aserka ku gobièrnu Hulandes a imponé
for di 10-10-10, e eksigensha pa usa un tipo di kombustibel mas limpi
– i konsekuentemente mas kostoso - ku originalmente a tene kuenta
ku n’e ora a diseñá e planta di Ecopower. Esaki
pa protekshon di medio ambiente, basá riba leinan di medio ambiente
Hulandes. Originalmente a tene kuenta ku kombustibel di un grado di
3% na suafel (sulfur) miéntras ku Ministerio Hulandes di medio
ambiente, e outoridat nobo den e konteksto aki, ta eksigí máksimo
1.5% di suafel. Esaki ta resultá den un oumento mas di preis
di kombustibel. Dor ku afortunadamente aki na Boneiru ta produsí
koriente pa un gran parti pa medio di turbinanan di bientu ya kaba e
kantidat di emishon di huma (ku suafel) den nos atmósfera a wòrdu
redusí konsiderablemente. Naturalmente kuido di medio ambiente
ta keda un responsabilidat di un i tur den e márgen di loke ta
pagabel pa e pueblo Boneriano.
E nivel di e klóusula di kombustibel ku WEB ta usando aktualmente
ta vigente for di 28 di yüli 2010, na momentu ku preis di krudo
internashonal tabata 75 dòler pa barí. Preis di petroli
internashonal miéntras tantu a subi te mas o ménos 106
dòler pa barí, kual ta un oumentu di 41%. No opstante
esaki, WEB a mantené e klóusula di kombustibel tur e tempu
aki na e nivel di yüli 2010. Esaki tabata posibel dor di e impakto
di e sistema di generá koriente di bientu. Lamentablemente e
efekto di bientu den e último kuartal di 2010 tabata mínimo
debí na e periodo largu di áwaseru i kaida di forsa di
bientu den e tempu ei. Esaki a redusí e parti di bientu den produkshon
di koriente signifikantemente.
Konsiente di e impakto ku oumento di preis di awa i koriente tin riba
nivel di bida di Bonerianonan, WEB ta sigui hasi tur esfuerso pa yega
na un struktura di tarifa faborabel. Esaki e ta hasi den konsulta ku
Gobièrnu di Boneiru. Na su debido tempu lo informá komunidat
di e resultado di e desishon tokante struktura di tarifa definitivo.
Den esaki lo konta komo elementonan primordial un base hustu pero alabes
realístiko di preis di koriente i awa. Lo mester yega na un preis
ku ta duna WEB espasio rasonabel, segun kriterionan di maneho empresarial
adekuá, pa generá reserva finansiero pa por ehekutá
plannan di mantenshon i ekspanshon di su infrastruktura ku bista riba
kresementu di desaroyo ekonómiko di nos isla. Gerensia di WEB
lo sigui informá pueblo tokante e desaroyonan aki.
Ordenansa
di estorbo na vigor pa mas kompania
Kolegio Ehekutivo a bolbe indiká aktividatnan pa kua mester di
un petishon riba tereno di ordenansa di estorbo Boneiru. Ta trata aki
di purifikashon na gran eskala di awa di berpùt, kultivá
piska, kria galiña, porko, buriku o kabai, tratamentu di awa,
eksplotashon di hospital, kultivá salu for di awa di laman, wardamentu
di vürwèrk, trahamentu di betòn i asfalt i warda
i deponé sushi.
Abase di e desishon aki e trabounan por wòrdu pone konforme e
pèrmit na vigor, antisipando e introdukshon di e Lei di maneho
di Bibienda públiko, desaroyo urbano i mantenshon di naturalesa
BES na final di e aña aki.
Kompanianan ku aktualmente ta ehekutá e aktividatnan menshoná,
por sigui hasi esakinan sin pèrmit solamente si nan hasi un petishon
pa pèrmit promé ku promé di yüli 2011.
E kompania nan ku a wòrdu apuntá asina mester pidi un
pèrmit di estorbo na Kolegio Ehekutivo. E ministerio di Infrastruktura
i maneho di Naturalesa na Hulanda ta duna tantu e kompanianan komo e
Gobièrnu lokal sosten na momentu di traha e petishon i e pèrmit.
Pa esaki lo hasi uso di un eksperto for di Breda, ku a yega di traha
ya kaba mas pèrmitnan pa Boneiru. Pa traha un pèrmit mester
tene kuenta ku e sirkunstansianan kual e kompanianan tin di haber ku
n’e riba e isla. Asina ta ku un pèrmit pa medio ambiente
ta wòrdu traha riba midi.
Gobièrnu ta duna e bon ehèmpel pa e instalashon di purifikashon
di awa di berpùt ku ta den konstrukshon aktualmente aya riba
e tereno di LVV i un stashon di depósito di transbordo pa sushi
na Rincon, ku na final di e aña aki lo wòrdu konstruí
i ku lo tin un pèrmit. E establesimentu di kompania di sushi
Selibon NV na Kaya Industria a risibí komo e promé kompania
un pèrmit den su mannan.
E lei di Estorbo Ambiental Boneiru tin komo meta, evitá i redusí
peliger , daño i estorbo dor di aktividatnan empresarial. Anteriormente
a apuntá kompania manera garashi, aeropuerto, sentral nan di
energia, parke di turbina nan di bientu i e wardamentu di komustibel
komo esnan ku tin di haber ku aktividatnan medio ambiente. E lei di
Estorbo Boneiru i e desishon nan di ehekushon por wòrdu lesa
riba website di Gobiernu: www.bonairegov.an.
Bishita
di CFT kompleto na e islanan
For di 9 te ku 20 di mei e Kolegio supervishon finansiero (College financieel
toezicht - Cft) kompleto ta hiba un bishita tantu na Kòrsou i
Sint Maarten, komo na Bonaire, Sint Eustatius i Saba. Durante e bishita
aki lo introdusí tambe e sekretario nobo di e Kolegio, Kees van
Nieuwamerongen. Entrante yüli e periodo di e sekretario anterior,
Geert Bergsma, ta yega na su fin.
Minister di Asuntunan Interno i Relashonnan di Reino (Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties - BZK) a nombra Kees van Nieuwamerongen komo
sekretario di e Kolegio pa Korsou i Sint Maarten i e islanan BES riba
proposishon di presidente di Kolegio, Hans Weitenberg. E nombramentu
ta drenta na vigor entrante 1 di yüli 2011 ku un durashon di tres
aña.
Kees van Nieuwamerongen a ehersé vários funshon (gerensial)
na e ministerio di Finansa. Entre otro e tabata Hefe di e tim di Antia
di 2006 pa 2009, den kual funshon e tabata na base di e diferente leinan
ku ta regla e supervishon finansiero. Despues e sekretario nobo a funshoná
komo direktor Asistensia di Maneho i Mènedjer di proyekto Evaluashon
Guia Sektor di Kuido (Bestuursondersteuning en Projectmanager Doorlichting
Aansturing Zorgsector) serka e ministerio di Salubridat Públiko
Bienestar i Deporte. Kees van Nieuwamerongen studia Ekonomia General
na Vrije Universiteit na Amsterdam.
KLM
75 aña presente na Boneiru
Djaluna e establesimentu di KLM den Karibe a para ketu na e echo ku
eksaktamente 75 aña pasá un avion di e kompania di aviashon
aki a aterisá pa promé biaha na Boneiru. Pa okashon aki
djaluna atardi tabatin un resepshon na hotèl Captain Don’s
Habitat pa relashonnan di trabou, klientenan leal di KLM i representantenan
di gobièrnu, sektor turístiko i di aviashon na e Isla
di Flamingo.
Na 1934 KLM a ehekutá e promé buelo trans Atlántiko
ku e Fokker F. XVIII ‘Snip’, ku dia 15 di desèmber
di e aña ei a baha na Kòrsou i a sigui pa Aruba dia 22
di desèmber. Boneiru mester a warda dos aña mas pa por
risibí e promé avion di KLM, pasobra e buelonan regular
ku na 1935 a tuma lugá ku e avion ‘Snip’ i despues
ku ‘Oehoe’ (ku mas despues nan a batisá ‘Oriol’)
tabata limitá na dos biaha pa siman entre Kòrsou i Aruba.
Dia 9 di mei 1936, eksaktamente 75 aña pasá, a yega e
momentu pa KLM pa promé biaha a hasi uso di e Fokker F. XVIII
Oriol pa baha riba e sabana yen di santu na Subí Blanco ku nan
a indiká komo pista di aterisahe pa e okashon.
Durante e resepshon di djaluna Gerente General Simone Wickenhagen di
KLM Caribbean & Suriname a konmemorá ku for di e fecha ei
KLM na Boneiru ta relashoná ku famia Gerharts. Nèt 75
aña pasá ‘L.D.’ Gerharts komo e promé
representante di KLM na Boneiru, huntu ku su yu hòmber Hugo di
5 aña, a yama tripulashon i pasaheronan bon biní. Sobrá
dje aña ei KLM a ehekutá 16 buelo entre Kòrsou
i Boneiru. Despues Hugo Gerharts a sigui su tata komo representante
di KLM i el a pasa su momentonan di mas orguyo ora dia 20 di aprel 1991
un MD-11 di KLM pa promé biaha a bula e ruta direkto entre Amsterdam
i Kralendijk. Na su turno su yu Larry a sigui su pasonan i ku su kompania
BAS e ta atendé e buelonan di KLM na Boneiru. Den su palabranan
di gratitut el a inkluí ku tres generashon Gerharts tabata instrumental
pa desaroyo di KLM na Boneiru.
Señora Wickenhagen a splika ku te fin di òktober e avionnan
di KLM ta sigui hasi diferente eskala pa siman na Boneiru riba e ruta
entre Amsterdam i Quito, Ecuador. Entrante dia 1 di novèmber
e aña aki KLM ta kuminsá un buelo diario entre Amsterdam
i Boneiru (dos via Kòrsou i 5 via Aruba), loke ta un logro grandi
pa un isla di su tamaño. Señora Wickenhagen a gradisí
tur wéspet pa nan esfuerso, koperashon i entusiasmo den e relashon
ku KLM i ta sigui konta atrobe riba e sosten amplio for di e komunidat
Boneriano den e próksimo dékadanan.
Inisio
di proyekto “What’s Bonaire Nature Worth?”
Djaluna 9 di mei 2011, Gezaghebber Glenn Thode huntu ku diputado Delno
Tromp (di Naturalesa i asuntunan sosial) a lansá e investigashon
pa determiná e balor di naturalesa pa e ekonomia di Boneiru.
E organisashonnan RCN, STINAPA, Dienst Ruimteliljke Ontwikkeling en
Beheer (DROB), Tourism Corporation Bonaire (TCB), Ofisina Sentral di
Estadistiká (Centraal Bureau voor de Statistiek, CBS), de Vrije
Universiteit van Amsterdam, i Universiteit di Wageningen i Adviesbureau
WKICS ta traha huntu pa realisá e investigashon. Ministerio di
Asuntunan Ekonómiko, Agrikultura i Inovashon ta finansiá
e proyekto importante aki pa Boneiru. Banda di esei Wereld Natuur Fonds
i IUCN Nederlands comité tambe ta sostené e proyekto aki.
Boneiru ta dependé di su naturalesa. No tin turismo di buseo
sin ref di koral bunita, no tin protekshon kontra mal tempu si tin koral
morto, sin mangroven lo tin tiki kresementu di populashon di piska.
Mester tin un bon balanse entre desaroyo ekonómiko i kuido di
nos naturalesa pa evitá konsekuensianan negativo pa nos naturalesa.
Un hotèl ku un beach blanku manera pèrla, ta produsí
sèn i trabou, pero den futuro e por tin influensha negativo riba
e koral, ku ta pone ku buseadónan no ta bini mas. Tambe orkanan
lo por hasi daño mas grandi na un hotèl i terenonan serkano
dor di ousensia di koral. Finalmente esaki ta nifiká un pèrdida
di trabou i sèn. Dor di balorá e kontribushon di naturalesa
finansiero i sosial, nos por tin un mihó idea kiko e konsekuenshanan
por ta den futuro. E proyekto aki ta yuda duna un vishon riba e parti
aki.
E proyekto ta inisiá ku un introdukshon i training kon pa balorá
e servisionan di naturalesa a base di balornan sosio-ekonómiko.
Lo organisá un enkuesta bou di 400 habitante di Boneiru riba
kon ta eksperiensiá nos naturalesa. E resultadonan di e proyekto
lo keda usá pa duna personanan ku ta stipulá maneho informashon
i análisis korekto. Ora proyektonan keda evaluá riba e
kontribushon pa ku ekonomia di Boneiru, naturalesa tambe ta keda balorá
den esaki. E isla por determiná mas mihó si e eskoho pa
realisá un proyekto di konstrukshon riba tèrmino largu
lo benefisiá e prosperidat di Boneiru. Tambe lo wak si implementashon
di sierto medida pa ku konservashon di naturalesa lo kontribuí
na un Boneiru duradero.
Ekonomia di Boneiru ta dependé hopi di naturalesa, tantu esun
bou di laman komo riba tera. Apesar di areanan protehá na Boneiru,
tin hopi preshon riba naturalesa dor di un klima ku ta kambia, desaroyo
di infrastruktura i polushon. Pa motibu ku bo no por indiká e
balor ku naturalesa ta brinda e komunidat di Boneiru den sèn,
hopi biaha no ta tene kuenta ku esaki ora ku tin ku tuma desishonnan
ekonómiko di maneho. Nos naturalesa no tin un preis di merkado.
Miéntras ku hustamente ta importante pa Boneiru tene kuenta ku
e aporte di naturalesa pa ku e ekonomia den plannan di desaroyo di e
isla. Na e manera aki so Boneiru lo por tin un desaroyo ekonomiko duradero
den balansa ku naturalesa.
Renobashon
e pista di aterisahe ta kanando na satisfakshon i segun skema
Renobashon masal di e pista di despegue i aterisahe di Bonaire International
Airport (BIA) ku a kuminsá dia 13 di febrüari ta kontinuando
en general na satisfakshon i segun skema te ku fin di yüli 2011.
Pa hasi ku e tráfiko aéreo i pasaheronan ta sinti ménos
molèster posibel di e trabounan, esakinan ta tumando lugá
den oranan di anochi i mardugá, dies ora pa dia ku eksepshon
di fin di siman.
E kapa di asfalt bieu a wòrdu di frees te ku a yen’é
bek ku asfalt. E kapa mas ariba nobo di 5cm ta wòrdu poné
e dianan aki i ya a pasa mas ku mitar di pista. Pa dia ta pone un kantidat
di 700 ton di asfalt. Tambe trabounan ta sigui ku ponementu di waya
nobo pa e kura, e kaya pa brandweerkazerne nobo i e draaioornan nobo
na kada punta di pista. Lo sigui despues ku markamentu di e pista, ponementu
di lusnan nobo, bòrchinan di indikashon, sistema elektróniko
nobo pa toren di kontròl i tambe lus di aserkamentu nobo.
Den e promé 3 lunanan di trabou tabatin algun komplikashon chikitu,
pero nada ku no por a wòrdu solushoná relativamente rápido.
Menasa di áwaseru tambe ta hisa kabes aki aya. Tin sierto pòstnan
di trabou ku a kai un tiki atras, otro ta kanando un tiki dilanti, pero
te ku awor aki e fin apsoluto di trabounan ketu bai ta planeá
pa fin di yüli próksimo. Tin indikashon fuerte sí
ku e trabounan di asfalt lo kaba promé ku tempu.
E trabounan aki ta forma parti di ehekushon di e masterplan ku ta konta
ku dos prioridat. E promé prioridat ta renobashon kompleto di
e pista di aterisahe, despues ta sigui ku un brandweerkazerne nobo.
E masterplan tambe ta konta ku un terminal nobo komo último punto
di e masterplan.
Pa loke ta trata asuntu di tereno ku ta kai den e masterplan di aeropuerto,
gobièrnu di Boneiru huntu ku BIA i BHM ta atendiendo e parti
aki ku e hürdónan di tereno pa asina esakinan por haña
otro tereno pa usa esakinan komo kunuku miéntras tin algun tereno
ku ta privá kaminda negosiashonnan ta tumando lugá riba
esakinan pa asina e terenonan aki tambe por kai despues kompletamente
pa gobièrnu.
Transishon
no a kana manera a spera, segun representante di Reino
Djasabra 7 di mei a tuma luga e resepshon di introdukshon pa representante
di Reino, Wilbert Stolte. Esaki a tuma luga na residensia di e representante
di Reino. Na e okashon aki tambe a tuma despedida di e representante
di Reino interino, Hans Gerritsen.
Wilbert Stolte, den su diskurso na e okashon aki, a bisa ku e transishon
pa entidat publiko no a kana manera a spera pa tantu e islanan komo
pa Hulanda. Den e periodo ku ta bini lo traha riba esaki, segun Stolte.
E lo no ta fasil, pero e tin e konfiansa ku por drecha loke mester wordu
drecha di moda ku e situashon ta bira manera e intenshon tabata for
di komienso.
Hans Gerritsen a bisa na e okashon aki ku no tabata fasil pa a kombina
e posishon di direktor di relashonnan den reino ku esun di representante
di reino. Tambe Gerritsen a papia tokante e introdukshon di lei, bisando
ku introdusiendo asina tantu lei pareu a trese difikultat pa e islanan.
(Wilbert Stolte, rechts, huntu ku Hans Gerritsen.)
Workshop
Jong Bonaire den siman di famia
Den kuadro di siman di famia, tur aña den luna di mei diferente
instansha ta bini huntu i ta organisá un siman di famia. E aña
aki e siman di famia lo ta di 9 di mei pa 15 di mei 2011.
Komo ku Jong Bonaire ta un di e organisashonnan ku ta traha ku hóben,
Jong Bonaire tambe ta mira e importansha di den famia i ta organisá
un workshop spesialmente pa famia.
Jong Bonaire ta bai organisá un workshop pa mayornan kaminda
ku ta bai ofresé mayornan konosementu ku por wòrdu usa
pa krea e famia balansa i yuda tambe na fortifiká futuro di nos
hóbennan.
Tin 2 aspekto den workshop ku Jong Bonaire ta trese dilanti. Lo tin
2 profeshonal pa elaborá riba e siguiente tópikonan:
• konsekuensha riba bida di e hóben na momentu ku un di
su mayornan ta ousente
• kon kada miembro di famia mester aportá pa tin un famia
uni
E workshop ta tuma lugá djaweps 12 di mei 2011 di 7:00or pa 9:00or
di anochi na Jong Bonaire.
A
saka 197 lionfish for di riba ref
Resientemente STINAPA a bolbe organisá un akshon di kohementu
di ‘Lionfish’. E biaha aki na Karpata. Algun empleado di
STINAPA huntu ku 25 boluntario a saka 197 ‘Lionfish’, for
di riba e ref.
Riba Òktober 26, 2009 dos sambuyadó di Texas, a señalá
e promé ‘Lionfish’ hubenil na Nukove, den e área
kostal Nort West di Boneiru. Esei tabata e komienso di Boneiru su pesadia
ku e piská invasivo aki.
E ‘Lionfish’ ta un piská di Oséano Indio Pasífiko.
Tin dos tipo den nos awanan awe i nan nòmber latin ta Pterois
volitans i Pterois miles. E ta e promé piská invasivo
ku a logra establesé su mes eksitosamente den área tropikal
di Atlántiko west i Karibe. Mas probabel ta ku algun a hui òf
hende ku ta tin nan den akuario privá e tiranan intenshonanmente
den laman. E bèrdat di kon nan a yega den laman, probabelmente
nunka lo sali na kla. E ‘Lionfish’ a keda dokumentá
inisialmente Sùit-ost di Florida den promé añanan
di dékada 90. Despues di 2004 rápidamente nan a invadí
Karibe nort i west.
‘Lionfish’ ta un menasa grandi pa espesienan di piská
lokal pasobra e piská lokal nan no konos’é i konsekuentemente
no ta realisá e peliger, ni nan no tin defensa natural kontra
di dje. Un abundansha di ‘Lionfish’ rápidamente por
eliminá e founa lokal, i kousa impakto grandi riba peskeria Boneriano,
sambuyamentu i turismo. Ta pa e motibu ei, for di promé ku a
mira e promé ‘Lionfish’ den nos awanan, ya STINAPA
a tuma akshon. A trese ekspertonan di afó ku a bin splika kiko
ta e daño ku ‘Lionfish’ por kousa na naturalesa,
dikon tin di kaptur’é i kon pa hasi esei. STINAPA a kumpra
nèt i hantskun pa asina por kapturá e Lion Fish i huntu
ku boluntarionan a kuminsá kapturá ‘Lionfish’
den nèt. Mientras tantu un kompania a desaroyá un tipo
di hèrmènt ku parse un harpun pa por tira e ‘Lion
Fish’. Manera esei ta bin riba merkado STINAPA a tuma kontakto
ku e kompania pa motibu ku a realisá ku saka e ‘Lionfish’
ku nèt ta dura muchu i e ‘Lionfish’ nan tabata birando
mas i mas tantu i mas grandi. E kompania a manda su representantenan
Boneiru. Nan a bin duna un training na e empleadonan di STINAPA, esnan
ku ta traha den sektor di sambuyamentu i boluntarionan. For di e tempu
ei tin mas ku shen sambuyadó ku ta saka ‘Lionfish’.
E delaster paso ku STINAPA a tuma ta di enbolbí e skolnan di
buseo i nan klientenan. E skolnan ku a disidí di partisipá
tin awor un training ku nan ta duna na e turista ku kontra pago i bou
di supervisashon di un empleado di e skol di buseo ta bai saka ‘Lion
Fish’. Asina STINAPA ke subi e kantidat di hende ku por saka ‘Lionfish’.
Ta hasi investigashon tambe riba e ‘Lionfish’ pa sa kiko
i kuantu e piská aki ta kome. Durante e akshon na Karpata sientífikonan
di e sentro di investigashon marina aki na Boneiru, CIEE, tabata presente
pa midi i kolekshoná e kontenido di stoma di tur e ‘Lionfish’
nan ku e grupo a kue. E ‘Lionfish’ ta konosí pa e
kantidat enorme ku e por kome den tiki tempu. Asina, ‘Lionfish’
rápidamente por eliminá nos founa lokal, i kousa impakto
grandi riba peskeria Boneriano, sambuyamentu i turismo.
Un danki speshal ta bai na tur e boluntarionan ku a hasi un trabou tremendo,
pa asina e akshon a bira un éksito. E ‘Lionfish’
ta na Boneiru i e ta aki pa keda. Ta na nos pa hasi tur nos esfuerso
pa dominá e piská invasivo aki pa asina limitá
e daño ku e por kousa na nos founa i na hende.
Konmemorashon
4 di mei
Djarason mainta a tuma luga e seremonia di konmemorashon di esnan ku
a perde nan bida desde Segundo Guera Mundial den akto di guera i mishon
di pas. E seremonia aki a tuma luga na e monumento na pia di waf Chicu
Mercelina. Riba e foto por mira Gezaghebber Glenn Thode, despues di
a kaba pone krans na e monumento na pia di e waf.
Eksploshon
di gas ta herida dos persona
Djamars den oranan di anochi un bòm di gas a eksplotá
na un kas den Kaya Kuarts. Despues di un investigashon preliminar a
resultá ku dos hòmber di inisialnan J.C.S i R.S. a bai
pa pone batata herebé, direpiente tabatin un eksploshon fuerte
den e kamber kaminda nan tabata. E víktimanan a haña heridanan
grave i ku ambulans a transportá nan pa hospital pa tratamentu
médiko. Dòkter a konstatá ku e kondeshon di e víktimanan
tabata stabil pero ku kemaduranan grave. E mes un dia a transportá
nan ku ambulans aéreo pa Venezuela pa trato médiko avansá.
Brantwer, departamentu di Polis tékniko i tambe personal di yudansa
pa víktima a bai na e sitio. Polis ta investigando e kaso aki.
Delegashon
di Tweede Kamer ta bishia karibe
Un delegashon di Tweede Kamer ta bishita e islanan Hulandes den luna
di oktober. Gerdi Verbeet, presidente di Tweede Kamer ta hefe di e delegashon
ku ta konta ku lider di 8 frakshon di Tweede Kamer.
Esei Tweede Kamer a anunsia e siman aki. E detayenan di e bishita di
10 dia ainda no a wordu stipula. Lider di PVV Geert Wilders i lider
di frakshon di SP, Emile Roemer, no ta forma parti di e delegashon.
Wilders i e anterior lider di frakshon di SP durante añanan anterior
tampoko sa forma parti di e bishita di miembronan di frakshon den karibe,
ku ta tuma luga kada 2 aña.
Roemer no ta mira e nesesidat pa e bai pasobra e no ta mira e balor
agrega di e bishita. E bishita ta kosta tambe hopi sen den un tempu
kaminda ku ta bahando gastunan di gobiernu, segun e miembro di SP. Tambe
Wilders ta konsidere un “snoepreisje sin sentido riba kosto di
e pagado di belasting”.
Telbo
a lansa proyekto internet gratis den sentronan di bario
Na luna di mart Telbo nv i FESBO a firma un akuerdo, kaminda ku Telbo
lo soru pa tur sentro di bario por tin akseso gratis na internet i MiTV
i tambe lo soru pa computer i televishon na e sentronan. Djamars a lansa
e proyekto aki na sentro di bario Amboina.
Segun e direktor di Telbo, Gilbert de Bree, pa Telbo esaki ta momento
importante pasobra esaki ta e prome proyekto kaminda ku Telbo ta tuma
su responsabilidat sosial, kaminda ku tur sentro di bario ta risibi
internet i señal di MiTV pa habitante di bario por hasi uso di
dje.
Telbo ta soru pa e infrastruktura, internet, 2 computer i un televishon
na tur sentro di bario, i dentro di 2 luna lo mester ta asina leu ku
tur sentro di bario tin esakinan.
Entrante
djaweps biblioteka publiko ta habri su porta bek
Gobièrnu di Boneiru ta partisipá na pueblo di Boneiru
ku entrante djaweps 5 di mei Biblioteka Públiko ta habri su portanan
bèk pa públiko den su edifisio nobo na Kaya Korona (kaminda
tabata antes Korona Supermarket).
E orario temporal ku biblioteka ta habrí pa publiko ta:
Djaluna: mainta sera pa publiko / 14.00 – 17.00
Djamars t/k djahuebs: 08.00-12.00 / 14.00 -17.00
Djabierne: 08.00-12.00 / 14.00-16.30
Dos
di kada tres habitante di Boneriu ta traha
Na 2010 tabatin mas o menos 10.700 persona, di 15 aña of mas
ta biba. Di nan 7100 persona tabata traha. Ku esaki partisipashon netto
na merkado laboral tabata 66.6 porshento.
Algu mas ku 500 persona na Boneiru tabata sin trabou na 2010. Esei ta
un porsentahe di desempleo di 6.6 porshento. Mas aleu tabatin 3100 persona
ku no tabata aktivo riba merkado laboral.
Di esnan trahando mas o menos 2200 tabatin un trabou den e sektor di
komersio, transporte i horeka. Esaki ta 3 di kada 10 trahado. Na Hulanda
e sektor di komersio, transporte i horeka ta menos importante, ku mas
o menos 2 di kada 10 trahado den e sektor aki. E di dos sektor mas grandi
di empleo na Boneiru ta gobiernu i kuido, ku ta konta ku mas o menos
1700 trahado.
E partisipashon di hende homber den merkado laboral tabata signifikativamente
mas haltu ku hende muhe, kaminda ku 71.8 porshento di homber tabata
traha, i 61.2 porshento di muhe. Pa loke ta trata desempleo, no tabatin
masha diferensha entre homber i muhe. Di e hombernan 6.5 porshento tabata
desempleá i serka muhenan esaki tabata 6.7 porshento.
Desempleo den e kategoria di edat di 15 pa 25 aña tabata 12.8
porshento na 2010. Esaki ta igual na 100 hoben. Desempleo den e kategoria
aki tabata mas haltu ku e kategoria di personanan di edat mas haltu
ku tabata entre 5 i 6 porshento. Esaki ta pa motibo ku hobennan ta menos
aktivo riba merkado laboral, pasobra nan ta siguiendo un estudio ainda.
4 di kada 10 hoben sí ta partisipa kaba riba e merkado laboral.
A
lanta organisashon di militarnan veterano
Resientemente a lanta dilanti notario mr. Aniek Schouten de Campos Veteranen
Vereniging Bonaire (VVB). Ta trata di un organisashon na kua personanan
ku a yega di sirbi servisio militar den Reino Hulandes por afiliá.
E personanan ku a firma pa lantamentu di VVB ta Robert Cornelis (Rob)
van Dongen, Theo Knevel i Franklin Dominico (Bòi) Antoin. Persona
di promé ora tambe den lantamentu di e fundashon aki tabata Maarten
Maartense, kende mientrastantu a fayesé.
Rob van Dongen i Maarten Maartense tabata kana basta dia kaba ku e idea
pa lanta e organisashon aki. Nan tur dos a yega di sirbi komo militar
na Hulanda. Nan a embolbí despues Bòi Antoin, ku tambe
a sirbi servisio militar obligatorio na Aruba, na unda hóbennan
boneriano tabata bai den añanan setenta te na 1986, momentu ku
e isla ei a haña status aparte. Promé i despues di Aruba
tabata bai Kòrsou.
Meta di VVB ta pa defendé interes di tur veterano militar ku
a sirbi pa nan pais, partisipando entre otro tambe den kombate òf
den mishonnan di pas. Banda di esaki VVB tin komo meta promoshon di
kontakto entre eks-militar i veteranonan militar, organisando entre
otro enkuentronan. I finalmente VVB tin komo meta pa, unda ta nesesario,
referí e veteranonan na instansianan spesialisá di kuido.
Pa esaki VVB ta den diálogo kontinuo ku Ministerio di Defensa,
gobièrnu hulandes i gobièrnu boneriano.
E organisashon konosé miembronan komun, ekstraordinario i miembronan
di honor. Komo miembro komun ta atmití tur veterano militar bibá
na Boneiru, konforme e definishon di Nederlandse Veteranen Instituut.
Mientrastantu VVB tin kaba un e-mail adrès na unda kualké
persona ku ta interesá pa bira miembro por manda un petishon
òf tambe pidi mas informashon. Esaki ta veteranenvereningingbonaire@veteranen.nl
19
persona a naturalisa komo hulandes
Reino Hulandes a haña 19 siudadano nobo na Boneiru. Gezaghebber
Glenn Thodé a entregá e personanan aki nan prueba di naturalisashon
komo hulandes. E akto aki a tuma lugá na e residensia di Gezaghebber
Thode na Sabadeco djaweps último.
Gezaghèber na e okashon aki a hasi un apelashon na sentido di
responsabilidat di tur e personanan, pa nan por kumpli tur dia ku e
debernan di famia, trabou i nos komunidat en general i a yama e 19 personanan
pabien ku e nashonalidat hulandes i pabien ku nan ta ofisialmente siudadanonan
hulandes ku ta forma parti di Boneiru.
Roxanne
Timp i Elvis Martinus a risibi kondekorashon real
Dia 29 di april, manera ta e kaso anualmente, ta e fecha kaminda ku
ront reino Hulandes personanan ta risibi kondekorashon real. E aña
aki un total di 3357 a risibi un kondekorashon real, di kua dos aki
na Boneiru. E dos personanan ku a risibi kondekorashon tabata Roxanne
Timp i Elvis Martinus. Nan a risibi nan kondekorashon serka gezaghebber
Glenn Thode, durante un seremonia ku a tuma luga na residensia di gezaghebber.
Mirando tur su esfuersonan inkansabel riba diferente tereno, Su Mahestat
Lareina a nombra Roxanne Timp komo Ridder in de Orde van Oranje Nassau.
Pa tur su esfuersonan inkansabel pa trese hubentut i deporte huntu aki
na Boneiru, Su Mahestat Lareina a nombra Elvis Martinus komo Ridder
in de Orde van Oranje Nassau.
Di e sinku personanan ku tabata kantidato pa risibi kondekorashon solamente
dos a wordu aproba. Esaki segun Robert Sances, ku ta presidente di e
komishon enkarga ku kondekorashon aki na Boneiru. E ultimo kuater añanan
100% di e kantidatonan di Boneiru a wordu aproba.
Representante
di reino nobo, Wilbert Stolte lo tin un biahe di introdukshon na e tres
islanan
Entrante promé di mei 2011 Wilbert Stolte ta e Representante
di Reino pa e entidatnan públiko Boneiru, Sint-Eustatius i Saba.
E ta kuminsá mesora ku un biahe di introdukshon na e tres islanan.
Dia 2 di mei e ta kuminsá na Saba, dia 5 di mei e ta bishita
Sint-Eustatius i dia 6 di mei e ta yega Boneiru.
Riba e programa intensivo di su biahe di introdukshon tin un “Meet
& Greet” ku habitantenan plania riba kada isla. Riba tur tres
isla e lo sera konosí ku e Kolegio Ehekutivo i Konseho Insular.
E lo sostené kombersashon ku representante di diferente organisashon
sosial i lo tin enkuentro ku prensa.
Tambe e lo sera konosí ku empleadonan di Rijksdienst Caribisch
Nederland riba kada isla.
Wilbert Stolte ku plaser ke sera konosí ku e habitantenan di
e islanan. Den un ambiente informal lo tin e oportunidat pa hasi esaki
aki na Boneiru riba:
Djaweps 12 di mei, 6 or pa 7.30 di anochi den Sentro di Bario Rincon.
Selebrashon
Dia di Obrero riba 2 di mei
Den un partisipashon di Kolegio Ehekutivo, e kolegio ta informa ku konforme
artikulo 23 areglo di Labor 2000, ta selebra Dia di Obrero tur aña
riba 1 di mei, a menos ku e dia aki ta kai riba un djadumingu (lokual
ta e kaso e aña aki) of si riba e dia aki ta selebra aña
di La Reina ofisialmente. Den e kasonan aki Dia di Obrero ta wordu selebra
riba e siguiente dia di trabou. Pa e aña aki ta e djaluna siguiente
ku ta 2 di mei.
A
anunsia ganadonan di e konkurso di arkitekto pa diseño Skol Multifunshonal
Huradonan a anunsia ganadonan di e konkurso di arkitekto pa e diseño
pa e Skol Multifunshonal. E kuerpo di hurado tabata konsistí
di presidente Carlos Weeber, eks-arkitekto di Reino, gezaghebber Glenn
Thodé, i Enigma Giskus, direktor di Kolegio Reina Beatrix.
For di e 40 kontribushonnan ku nan a risibi, nan a skohe e ganadonan
di e promé- i segundo premio. Tambe tabatin un premio honorabel
pa un diseño. Banda di e hurado e públiko tambe por a
duna su opinion. E resultado tabata lo siguiente:
1e premio: HL Architecten uit Amsterdam, ku e motto “BOMBO”,
2e premio: : Attika Architecten uit Amsterdam, ku e motto “KARKO”.
Premio honorabel: Architectenbureau Archiment di Rijssen, ku e motto
“HUNTO”. E diseño faborito di publiko tabata di Attika
Architecten (ku tabata number dos serka e huradonan).
Carlos Weeber a bisa ku ta keda aworaki na gobiernonan pa wak kua di
e 2 diseñonan nan lo usa pa e skol.
E ganador segun Weeber ta hopi bunita, original pa nos region, i e di
dos ta un diseño ku ta dirigi riba estilo di Boneiru.
Komishon
Eerste Kamer pa relashonnan den reino kier debate ku minister Donner
tokante islanan BES
E komishon di Eerste Kamer pa relashonnan den reino kier un debate pronto
ku minister Piet Hein Donner di Asuntunan Interno i relashonnan den
reino tokante desaroynan na Boneiru, St. Eustatius i Saba.
E miembronan ta preukupa spesialmente pa e implementashon di legislashon
riba e islanan. “RCN ta funshona enberdat komo un punto di kontakto,
pero den kaso di posishonnan kontrario entre diferente departamentu
e kordinashon aki no ta sufisiente. RCN no ta outorisa pa solushona
un situashon asina. E resultado ta ku ta bini stagnashon den e ehekushon.
Esaki ta trese insiguridat i intrankilidat bou di e pueblo”, esaki
ta loke ku e presidente di e komishon Marijke Linthorst, a skirbi na
Donner.
E miembronan di Eerste Kamer ta señala mas aleu ku gobiernu di
islanan no por aserka Den Haa tur ora ku nan problemanan. “Minister
Donner ta haña ku e responsabilidat ta sinta serka kada minister
di e asuntu ku ta tratando. Pero e ministerio di Enseñansa ta
bisa: 'Bo mester ta serka Asuntunan Sosial'. I é ministerio ei
di su banda ta bisa: 'bo mester ta serka Eneñansa', mas aleu
segun Linthorst.
Ta pa e motibu ei e Komishon di Eerste Kamer – kontrario na tweedekamer
i kontra posishon di Donner – a disidi di keda atende ku desaroyonan
den Hulanda Karibense. Pesei e komishon a manda un karta pa e minister
pa mustra nan preukupashon i pa invit'e pa un debate.
“Ta hasi manera ku e restrukturashon estatal a termina riba 10-10-10
ku e implementashon di leinan nobo. Pero esei tabata djis e komienso.
E leinan mester wordu ehekuta tambe. Tin falta di plannan di implementashon
i e ta bai muchu lie”, segun Linthorst.
E senadornan kier mustra minister Donner tambe ku algun departamentu
ainda tin muchu tiki konosementu di e situashon di e islanan.
E komishon kier pa e debate tuma luga mas pronto ku ta posibel despues
di e reses di mei (ku ta termina 10 di mei).
Heineken
Jazz Festival 2011 di 2 pa 5 di yuni
“Bonaire Heineken Jazz Festival” ta ekivalente na; relahá,
kantamentu, swing bai bin i prinsipalmente disfrutá di músika
fantástiko. E aña aki e di shete “Bonaire Heineken
Jazz Festival” ta riba e fechanan 2, 3, 4 i 5 di yüni.
Organisadónan di e festival ku muchu gustu a duna oido na sugerenshanan
di e bishitantenan.
Banda di “straight up” Jazz a añadí na e programa
un variashon amplio di músika tantu pa skucha komo pa balia,
manera Latin Jazz, Blues & Funk. Di e manera aki organisadónan
ta kumpli ku e deseonan musikal di e públiko grandi.
Ademas bishitantenan por konfia riba e programa kustumbrá, manera
e ambiente agradabel di “Jazz & Poetry Night” –
Anochi di Jazz i Poema- na Fort Oranje. E ambiente relahante na Tipsy
Seagul (Plaza Resort) un biaha mas ta e esenario pa e konsiertonan prinsipal
riba djabièrnè i djasabra. Riba djadumingu na lugá
di e “Brunch Jazz” organisadónan ta ofresé
(for di 4 or di atardi) un Lazy Sunday Jazz ku BBQ na Divi Flamingo
Beach Resort. Entrada ta grátis. Pa esnan ku no tin sufisiente
na e menú musikal tin un sabroso BBQ ($ 17.50 pa persona).
Atrayendo artistanan internashonal di taya, e festival a krese yega
na un bon renombre, pero loke a resaltá den a añanan atras
ta e kalidat di nos artistanan lokal. E festival di jazz ta un plataforma
musikal ku ta ofresé e artista Boneriano e oportunidat pa e midi
su mes ku e tòp internashonal.
Jazz Foundation, organisadó di e festival di jazz, grasia na
su fiel spònsernan, ta hasi ku e festival ta aksesibel pa tur
hende. E aña aki tambe e preis pa tíket ta atraktivo.
Un tíket pa e Anochi di Jazz i Poema ta kosta solamente $15.00.
E preis di tíket pa solamente un di e konsiertonan prinsipal
ta kosta $25.00 adelantá i na porta $30.00. Un tíket dòbel
(entrada pa e 2 konsiertonan prinsipal) tin e preis speshal di $45.00
Si, bo ta deseá di tin mas informashon, bishitá www.bonairejazz.com
pa e programa kompletu. Tambe por hasi reservashon online pa tíket
pa e festival di jazz.
Konstrukshon
HAVO/VWO progresando
E konstrukshon di e edifisio di skol nobo pa HAVO/VWO di Scholengemeenschap
Bonaire (SGB) ta avansando. E proyekto aki, situá patras di Spòrthal
na Kaya Amsterdam, ta un di e proyektonan dentro di e Plan di Alohamentu
pa Enseñansa 2010 – 2015 di Entidat Públiko Boneiru
i di Ministerio di Enseñansa, Kultura i Siensia. E proyekto ta
konsistí di un konstrukshon kompletamente nobo pa alrededor di
200 alumno di enseñansa sekundario HAVO/VWO di SGB.
Entidat Públiko Boneiru a pone un tereno di 10.000 m² na
disposishon. Den 2010, huntu ku direktiva di skol i algun dosente, a
kompilá e Programa di Demanda, i deliberashon intensivo tokante
di e diseño i preis a tuma lugá.
E ta bai bira un edifisio duradero ku un molde kontemporáneo.
Riba e dak di e skol lo instalá panel solar, ku kua e skol lo
por proveé pa parti grandi su mes demanda pa energia. Un sistema
asin’aki ta úniko pa Boneiru i a keda organisá den
estrecho koperashon ku WEB. E Ministerio di Asuntunan Ekonómiko
a suministrá un kontribushon finansiero èkstra pa e sistema
duradero aki.
Kuminsamentu di febrüari a kuminsá ku ehekushon dor di kontratista
prinsipal Hodes Bouwsystemen for di Enschede. Mirando e tempu kòrtiku
disponibel, e konsepto di “semi-systeembouw” a keda eskohí.
A rekurí na e Ofisina di arkitektonan Jacobs pa e trabou di konseho
nesesario i tambe pa e kordinashon di sirkunstanshanan lokal.
E kontratista lo hasi uzo ekstenso di suministradó i supkontratistanan
lokal den e ehekushon di e proyekto aki.
E entrega di e proyekto ta plania pa 15 di yüli 2011. Esaki ta
nifiká ku pa e aña eskolar nobo 2011-2012 e alumnonan
por kuminsá hasi uzo di nan edifisio nobo yen di orguyo.
Preparashonnan
ta kanando pa habri biblioteka publiko bek prinsipio di mei
Despues ku luna pasa a anunsia ku biblioteka publiko lo sera temporalmente
pa 3 luna, e siman aki a kuminsa ku e trabonan di mudansa di e biblioteka.
Ex diputado Jona Chirino prome ku a baha komo diputado a deklara ku
despues di a hasi un investigashon profundo a resultá ku tabatin
fondonan ku por usa pa paga un espasio mas karu ku loke tabatin na Jong
Bonaire.
Ta trata aki di un espasio den e edifisio na Kaya Korona kaminda antes
tabata Korona Supermarket. Entre tantu djaluna ultimo e empleadonan
di biblioteka huntu ku un boluntario a kuminsa ku e mudansa i preparashonnan
pa biblioteka por habri su porta na e sitio nobo.
E trahadonan ta hasiendo nan maksimo esfuerso pa por keda kla ku e trabounan,
trahando te den oranan di anochi. E intenshon ta pa habri e biblioteka
dia 3 di mei. E intenshon tabata pa pone bukinan pa muchanan di skol
basiko i sekundario so na e lokalidat temporal, pero despues a tuma
e desishon pa pone bukinan disponibel pa personnanan di tur edat por
fia.
Petishon
pa tene Boneiru limpi i kuida nos medio ambiente
Nos ta drentando un fin di siman largu di kua pa nos aki na Boneiru
ya pa hopi tempu ta konsiderá dianan di fiesta riba kua un gran
mayoria ta opta pa pasa e dianan aki den seno familiar. Pa e dianan
aki ta skohe pa entre otro bai kamper kantu di laman of na nos playanan
of sea kualke otro sitio den naturalesa.
Den pasado sa eksperensha ku despues di a hasi uso di e sitionan aki
pa algun dia, por nota ku na sierto sitionan, pa un motibu of otro,
hopi sushi ta keda atras.
Esaki a kondusí ku te hasta a tuma nota di un publikashon, den
korant di kua Cargill no tin e deseo pa koperá pa usa e parti
sùit di nos isla ku ta pèrtenesé na nan. Sinembargo
komo ku ta trata aki di un kustumber i un tradishon, a logra ku tòg
permití pa por hasi uso di e terenonan kantu di laman, pero bou
di e kondishon ku lo mantené esaki limpi i na momentu ku bandoná
e sitio lo bai ku tur loke ta sushi i tambe manera entre otro palètnan
ku a usa pa traha e rancho pa kamper.
For di aki gezaghebber ke supliká un i tur pa prinsipalmente
e dianan aki pa kuida nos medio ambiente i respetá reglanan vigente
ku ta na vanguardia di nos naturalesa. Banda di esaki tambe pa tene
nos isla limpi i sòru pa e sitio ku bo usa keda limpi na momentu
ku bandoná esaki.
Ekonomisashon
den defensa lo no afekta karibe masha
Marina Hulandes den Karibe lo no ripara masha di e ekonomisashon den
Defensa. Esei minister Hillen di Defensa a bisa na final di su bishita
na Aruba, Boneiru i Korsou.
Segun e minister lo tin algun miembro di e staf ku lo por perde trabou,
pero fuera di esei e ekonomisashon lo no afekta e area di karibe. “Nos
a disidi di mantene tur e aktividatnan militar riba tur e islanan intakto”.
Ekonomisashon no ta na benefisio di e stabilidat riba e islanan i e
relashon ku Hulanda, segun e minister.
Defensa ta baha su presupuesto di 8.5 miljard euro ku kasi 1 miljard.
Stinapa
su mensahe pa dia di mama tera ta pa nos paga tinu kon nos ta anda ku
rekursonan natural
E aña aki Dia di Mama Tera – ‘Earth Day’, ta
kai riba dia 22 di aprel, Djabièrnè Santu. Na Boneiru
nos tin e kustumber di bai kampa òf pasa dia kantu di laman durante
e dianan di fiesta di Pasku Grandi. Nos pueblo ta preparando pa bai
rilèks i disfrutá na laman. STINAPA ta invitá pueblo
pa hasi uso di nos rekursonan natural ku bon huisio. Awe mas ku nunka,
nos planeta ta hopi vulnerabel. Laga nos hasi nos máksimo esfuerso
pa kuida nos naturalesa, mantené limpi i trat’é
ku rèspèt.
Tin diferente aspekto ku ta hasi nos planeta vulnerabel. Por ehèmpel,
kambio di klima i oumento di sushi generá pa nos populashon.
E situashon alarmante aki tambe ta duna nos e oportunidat pa traha riba
un mundu mas saludabel, limpi, seif, i un medio ambiente den bon harmonia
i un ekonomia ku energia mas limpi.
Riba su mes kambio di klima no ta nada straño. Esei a tuma lugá
semper den pasado. E terasanan di piedr’i kalki na kosta di Boneiru
ta prueba di esei. Pero e biaha aki tòg ta otro. Ta hende ta
kousa di e kambio di klima, miéntras ku den pasado ta naturalesa
tabata e kousa. E klima ta kambiando asina lihé ku naturalesa
no por mantené e velosidat ku kual e kambio ta tuma lugá
i e klima ta sali fo’i balansa.
Kiko esei ta nifiká pa nos na Boneiru?
Ta konosí pa basta tempu kaba ku nos klima ta kambiando den un
tempu rèkòrt, i ta nos mes ta e kousa. For di kuminsamentu
di Revolushon Industrial nos ta kimando nos reservanan di kombustibel
fosil pa haña energia. Den e proseso di kimamentu di kombustibel
fosil, manera karbon, zeta i gas, kantidat grandi di bióxido
di karbon (CO2) ta drenta den nos airu. Bióxido di karbon ta
un tipo di gas ku nos ta yama “gas di invernadero” (Na Ingles
ta yam’é “Greenhouse Gas” i na Hulandes “
Broeikasgas”). Un invernadero ta un lots di glas ku ta usa hopi
den paisnan friu pa por tene e kayente paden pa kria mata ku normalmente
no por krese den un klima friu.
Gasnan di invernadero den nos atmósfera tin e efekto manera den
un kamber ku un bentana grandi; rayonan di solo por drenta, pero e kalor
no por sali. Temperatura na mundu ta subi, ku resultado ku klima ta
kambia. E resultadonan por ta hopi severo.
Te ainda Boneiru ta bendishoná ku un naturalesa masha bunita
i ku un gran balor. Ban keda konsiente ku nos ta biba di naturalesa,
ban kuida nos Mama Tera!
CBS
a publika resultado di enkuesta di koyuntura
E resultadonan di e enkuesta di koyuntura di Ofisina Sentral di Statistik
na luna di desember 2010 ta mustra ku 27 porshento di e empresanan na
Boneiru tin un òf otro problema ku invershon. Esaki ta algu menos
ku e porsentahe di desember 2009.
Falta di medionan finansiero ta, manera hopi biaha, e motibu mas prinsipal
pa ku invershon. Kasi 18 porshento di e empresanan, 1 punto di porshento
menos ku desember 2009, ta duna esaki komo motibu pa tin problema ku
invershon. Maneho di gobiernu ta keda e di dos problema ku invershon
ku 13 porshento. E porsentahe aki tabata 16 porshento e aña anterior.
Otro motibunan manera e merkado manera e ta funshona i nivel di interes
a hunga rol konsiderablemente mas chiki.
Enkuesta di koyuntura ta ser ehekutá dos biaha pa aña,
bou di empresanan ku 10 òf mas trahadó, en kambio empresanan
ku ménos ku dies trahadó ta tene un “steekproef”
bou di nan.
E resultadonan di e preguntanan ku a hasi na desember tokante e opinion
di e empresarionan ta mustra ku 30 porshento a indika ku nan konfiansa
den ekonomia a baha, ku ta algu mas ku e 28% na yuni 2010. Solamente
10 porshento di e empresanan a indiká ku nan konfiansa den ekonomia
a subi (esaki tabata 14%na yuni 2010).
E porsentahe di empresanan ku tin konfiansa den futuro a baha basta,
di 56 porshento te kasi 45 porshento. E porsentahe di empresanan ku
no tin konfiansa den futuro ta 30 porshento, ku ta un oumento fuerte
kompara ku e periodo anterior (ku tabata 18%). Empresanan ku a indiká
ku nan no tin opinion tokante di e pregunta aki a keda praktikamente
igual ku 26 porshento.
Tambe e opinion tokante e klima di invershon a bira menos positivo.
Menos empresa, 16 porshento, a indiká ku e klima ta bon. Esaki
ta e persentahe mas abou ku a yega di midi. E porsentahe di empresanan
ku a indiká ku e klima di invershon ta malu a subi di 22 bai
25 porshento. Mayoria di e empresanan, manera ta kustumber, ta di opinion
ku e klima di invershon ta regular: e porsentahe aki tatatin un bahada
chikitu di 62 pa 59 porshento.
For di e enkuesta mas aleu a sali na kla ku 60 porshento di e empresanan
tabatin un resultado positivo di nan entrada pa 2010 (ganashi prome
ku pago di impuesto). Esaki ta un porsentahe mas abou ku desember 2009,
ku tabata 69 porshento. Kasi 40 porshento di empresanan a indiká
ku nan tabatin un resultado negativo di nan entrada na 2010.
Apertura
di eksposishon di e konkurso di diseño pa Skol Multifunshonal
Djasabra 16 di aprel 2011, Gezaghèber di Boneiru, Glenn Thodé
a hasi apertura di e eksposishon di e konkurso di diseño pa Skol
Multifunshonal na Sentro di Bario Nort di Saliña.
E inisiativa pa e konkurso aki a sali di e Entidat Públiko Boneiru
i di Ministerio di Enseñansa, Kultura i Siensia den kuadro di
e Plan di Alohamentu pa Enseñansa 2010 – 2015. E proyekto
Skol Multifunshonal Nort Saliña ta inkluí den esaki.
Un edifisio multifunshonal lo wordu konstrui, kaminda ku mas o menos
650 alumno di Kolegio Papa Cornes i De Pelikan lo sigui nan lesnan.
Banda di esaki e Skol Multifunshonal lo alohá krèsh i
diferente fasilidatnan den bario, manera deporte. Un Skol Multifunshonal
pues ta brinda mas ku solamente fasilidatnan pa enseñansa. E
edifisio nobo lo wòrdu trahá na e aktual tereno di deporte
Rudy Boezem.
A keda organisá un konkurso entre arkitektonan pa e diseño
di e Skol Multifunshonal. Un kuerpo di hurado bou di presidensia di
e eks- arkitekto di Reino, ir. Carlos Weeber, ku sosten di konseheronan
lokal, lo husga e diseñonan i determiná un ganadó.
E diseño ganadó lo keda ehekutá en realidat tambe.
Na Sentro di Bario Nort Saliña tur hende por bishitá e
eksposishon di e mas ku 40 kontribushonnan di “artist impressions”
(pinturanan 3-D) di e diseñonan. Ta pidi bishitantenan pa vota
pa nan diseño faborito. Por vota únikamente riba djasabra
23 di aprel. Lo anunsiá e ganadó ofisial di e kuerpo di
hurado i e ganadó skohé dor di públiko djarason,
riba 27 di aprel na Sentro di Bario Nort Saliña. Por bishitá
e eksposishon te ku djasabra 14 di mei.
ABVO
a selebra 75 aña di eksistensia
Sindikato ABVO djasabra ultimo a selebra 75 aña di eksistensia.
E selebrashon aki a tuma luga na sede di ABVO. Esaki e kuminsa ku palabranan
di pastor Ivan, siguí pa presidente di ABVO sekshon Boneiru,
Chali Anthony. Anthony den su diskurso a mustra riba e trabounan ku
ABVO a hasi na Boneiru i tambe e kresementu di e kantidat di miembro.
Presidente di ABVO, Wendy Calmes, tambe a hiba palabra. Wendy Calmes
a bisa ku e nesesidat ku tabatin 75 aña pasa pa tin un sindikato
a keda meskos, i ku lo mester tin sindikato pa hopi aña mas.
Direktor di RCN, Sybren van Dam den su diskurso a wak patras riba e
perdiodo ku RCN tabatin kontakto ku ABVO, ku ta un periodo chikitu di
e 75 aña di eksistensia di e sindikato.
Gezaghebber Glenn Thode tambe a hiba palabra i a mustra ku e nesesidat
pa sindikato a bini na momentu ku a bira esensial pa trahadonan organisa
nan mes pa yega na un balanse entre esnan ku tin kapital i e forsa laboral.
Trabounan
di kapploeg ta kontinua
Por a tuma nota ku resientemente Gobièrnu a kuminsá bek
ku e trabounan di kapploegnan kaminda alrededor di rutanan di sierto
kaya i kamindanan ta kòrtando e ramanan i yerbanan ku ta krese
kant’i kaminda ku ta stroba tráfiko i peatonnan.
Durante e trabounan aki e servisio di Dient Ruimtelijke Obtwikkeling
en Beheer (DROB) kende ta enkargá ku koordinashon di e trabounan
aki a konstatá ku outomobilistanan ta koriendo sumamente iresponsabel
poniendo asina e trahadónan kant’i kaminda nan bida na
peliger. No solamente ora e trabounan aki ta tumando lugá pero
generalmente outomobilistanan mester kore mas responsabel.
Por a tuma nota di esaki prinsipalmente riba e kaminda di bai Rincon.
Pa tal motibu e servisio di DROB kier a trese na konosementu di outomobilistanan
ku trabounan di kapploeg ta tumando lugá i prinsipalmente riba
e kaminda di Playa pa Rincon i ku outomobilistanan por baha nan velosidat
i kore mas responsabel i tene kuenta ku e trabounan aki ta tumando lugá.
Gobièrnu di Boneiru na nòmber di servisio di Drob ta asentuá
ku un tráfiko sigur ta bon pa nos tur.
A
kuminsá e trayekto di entrenamentu kontinuativo pa transporte
di artíkulonan peligroso
Den aña 2009 e Ministerio di Infrastruktura i Medio ambiente
huntu ku outoridatnan lokal i sektor privá a komprobá
ku e transporte seif di artíkulonan peligroso via nabegashon,
aviashon i riba kaminda por keda mehorá. Pa e rason aki for di
2010 a kuminsá ku traspaso di konosementu na Boneiru i e aña
aki na Saba i Sint-Eustatius.
Na Boneiru pa di tres biaha alrededor di 30 partisipante a terminá
un entrenamentu. Partisipantenan ta prosedente di gobièrnu i
sektor privá, entre otro personal di Rocargo, Don Andres, BIA
N.V., Swissport, Servisio di haf, Servisio di Higiena, Polis Ambiental,
Duana, Polis, Hospital, DROB i Gerensia di Aviashon for di Kòrsou.
“Kon pa atendé ku empakenan i e importansha di dokumentashon
di transporte di artíkulonan peligroso” tabata temanan
interesante ku a keda tratá durante di e entrenamentu ku a dura
tres dia. Awor e partisipantenan sa di kua manera artíkulonan
peligroso mester ta paketá i tambe kua dokumento mester ta presente
durante di transporte.
Mart ku a pasa e traspaso di konosementu a tuma lugá na Sint-Eustatius
i Saba pa mehorá e nivel di konosementu serka e outoridatnan
lokal. Na Saba i Sint-Eustatius un total di 17 partisipante a pasa e
módulonan “Konsientisashon” i “Legislashon”
ku éksito.
Tur partisipante (Boneiru, Sint-Eustatius i Saba) tabata sumamente kontentu
ku e enfoke di e entrenamentu komo ku gran parti di e kontenido di e
módulo a wòrdu duna na papiamentu òf ingles. Dor
di esaki a hiba diskushonnan animá. Na Saba i Sint-Eustatius
lo tira un bista den práktika (haf) den e módulonan kontinuativo.
E partisipantenan tabata entusiasmá i nan ke siguí ku
e siguiente módulonan.
For di 22 di mei te ku yüni, lo bai kontinuá ku e entrenamentunan,
kaminda lo elaborá mas profundo tokante e transporte seif di
artíkulonan peligroso.
Segun
palabrashon: komandante general di brantwer ta papia ku personal
Kumpliendo ku e palabrashonnan ku a hasi durante di e akshon na brantwer
Bonaire riba dia 5 di aprel último, a tuma lugá un kombersashon
riba dia 13 aprel entre e komandante general i e personal. Tabata presente
e miembronan di personal di e kuerpo di bombero Bonaire, e representantenan
di sindikatonan i ekspertonan di tantu Rijksdienst Caribisch Nederland
(RCN) komo e ministerio di Relashonnan Interno i Relashonnan di Reino.
Sybren Van Dam, direktor di RCN, a enfatisá ku por konta ku RCN,
denter di su posibilidatnan komo servisio fasilitadó pa brantwer,
lo hasi todo por todo pa duna un kontribushon konkreto i transparente
na kontenido di e tarea di ta un bon dunadó di trabou. Di ningun
manera no tin ningun agènda dòbel.
Señor W. Zitter, komandante General di Caribisch Nederland a
papia tokante e bon koperashon entre brantwer i RCN i e importansia
direkto di e koperashon aki pa e trahadónan di e kuerpo di brantwer
di Caribisch Nederland. El a gradisí señor Van Dam pa
e manera ku ela atendé ku e akshon siman pasá. Ademas,
e brantwer a aktua komo un dunadó di yudansa profeshonal, ya
komo ku apesar di e akshonnan e aeropuerto por a keda habrí i
a garantisá yudansa urgente.
Durante di e kombersashon a bini dilanti ku apesar di e kantidat di
leinan nobo, dekretonan i regulashonnan riba tereno di kondishonnan
di trabou (manera orario di trabou, gruponan di trabou, skema di trabou,
ets) en esensia tur kos a keda igual. Den e konteksto aki mester a konstatá
tambe ku e situashon no a kambia òf a kambia masha poko for di
e situashon di promé ku 10 di òktober 2010 i berdaderamente
a tuma over mayoria asuntu ku falta di maneho. Loke a kontribuí
na e konfushon komprendibel i e intrankilidat bou di e personal di brantwer
ta e konteksto ku den kua tur esaki a tuma lugá.
Pa evitá e tipo di situashonnan fèrfelu aki den futuro
a palabrá ku lo pone e personal na altura, pa medio di reunionnan
di trabou i otro reunionnan, di e tur desaroyonan benidero ku ta di
importansha pa no solamente e kondishonnan di trabou di brantwer pero
tambe e fushonamentu di brantwer en general. Pa duna tur hende den kuadro
di esaki un posishon di start igual, e siman aki mes lo entregá
na kada miembro di personal un CD-ROM ku riba dje tur e regulashonnan
(aktual) riba tereno di kondishonnan di trabou di e brantwer.
Banda di esaki RCN lo laga un eksperto riba e tereno di rekurso humano
tene konsulta riba un base semanal na e kazèrne di brantwer.
Tambe pa loke ta trata e asuntunan finansiero di e personal (e.o. slep
di salario) RCN lo krea mas espasio di tempu. A enfatisá ku e
desaroyonan boluntario di e personal ta un punto di lansa importante
pa e kuerpo di bombero nobo di Caribisch Nederland. Ku esaki komo informashon
base, lo tene riba tèrmino kòrtiku, kòmbersashonnan
individual ku tur miembro di personal, kaminda nan por duna di konosé
nan ambishonnan i deseonan riba e tereno aki. I finalmente ku un trabou
den brantwer ta buta hopi preshon riba e famia di e bomberonan ta bon
kla. Teniendo kuenta ku esaki a primintí ku lo buska maneranan
pa enbolbí e famia mas ku e brantwer.
Partidonan ta mira bèk riba un enkuentro eksitoso, kaminda finalmente
a pidi e personanan di sindikato ku tabata presente pa duna atenshon
na e fechanan riba kua lo tene e kòmbersashonnan den kuadro di
e CAO benidero i e tópikonan ku nan ke trese dilanti.
Training
pa personal di yudansa pa víktima
Den e siman di 4 pa 7 di aprel a tuma lugá un training intensivo
pa tur kolaboradó di Ofisina Yudansa pa Víktima. Kuerpo
Polisial Hulanda Karibense a buska un entrenadó di Bureau Slachtofferhulp
Nederland den e persona di Maria Reinboud.
Ofisina Yudansa pa Víktima ta eksistí ofisialmente for
di 27 di aprel 2007 i ta kai bou di Kuerpo Polisial Hulanda Karibense.
Na Ofisina Yudansa pa Víktima ta duna sosten i guia emoshonal,
práktiko i hurídiko na víktimanan di delito i aksidente
di tráfiko. Na Ofisina Yudansa pa Víktima no ta e gravedat
di e suseso kastigabel ta sentral, pero e víktima i su konteksto;
esaki ta nifiká ku ta pone hopi atenshon na kiko ta un víktima
su nesesidatnan despues di e delito.
Mayoria víktima tin nan propio manera kon pa superá un
eksperensia desagradabel, i kaminda ta nesesario, e kolaboradó
ta duna informashon, ta yuda fasilitá i ta asistí e víktima
pa asina evitá ku e víktima ta hañ’é
ku mas stress aserka.
Despues di 10-10-10 Kuerpo Polisial di Boneiru a bira un Kuerpo Polisial
pa e tres islanan Boneiru, Saba i St. Eustatius. Esaki ta nifiká
ku awor Ofisina Yudansa pa Víktima ta den e proseso pa establesé
un Ofisina tambe na e islanan di Saba i St. Eustatius, bou di guia di
Sheloutska Martinus-Francees.
Meskos ku ta e kaso na Boneiru, na e islanan Saba i St. Eustatius tambe,
e Ofisina Yudansa pa Víktima lo ta ankra den e Kuerpo Polisial
di e isla.
E kolaboradornan boluntario di Ofisina Yudansa pa Víktima na
Boneiru for di 2007 ta Geraldine Cicilia, Vivian Delanoy, Nathaly Davelaar
i Arnold Sanches. E tim di Boneiru ta wòrdu reforsá dor
di dos kolaboradó boluntario nobo, ku ta Blancaflor Nicolaas
i Ella Rosa Rosalina.
Kolaboradó boluntario na Saba ta Hanny Schouten i na St. Eustatius
ta Hetty van Hooff i Brenda van Putten. Huntu ku kolaboradó Zuhgely
Marchena e tim kompleto ta konsistí di 11 persona ku ta entrená
riba e tereno di sostené i guia e víktima despues di un
delito o aksidente di tráfiko.
Ofisina Yudansa pa Víktima ta mira bek riba un siman di training
fruktífero i ta gradisí Maria Reinboud pa su konosementu
ku el a kompartí ku tim.
Pa kualke informashon o pregunta por tuma kontakto nos na telefon 717-6181
òf na warda di polis na Playa riba number 717-8000.
TCB
ta lansa su programa di SHOP & WIN
En konekshon ku e kampaña di ofisina di Turismo – Ami ta
Konsiente! – pa un Boneiru duradero, TCB huntu ku Fundashon Tene
Boneiru Limpi (FTBL) a kuminsá ku un kampaña ekstenso
di 6 luna largu pa eliminá uso di saku di plèstik. E parti
mas importante di e kampaña aki ta pa informá nos komunidat
lokal pa hasi uso di tasnan duradero. Pa sigui motivá e pueblo,
TCB a prepará un programa di “Shop & Win”, kaminda
ku abo por gana premionan fabuloso tur siman na un di e supermerkadonan
partisipante. E konsumidónan por partisipá den e programa
di “Shop & Win” dor di simplemente hasi kompra ku bo
tas duradero di FTBL.
E ganadornan lo wòrdu skohe komo e di 10 persona ku wòrdu
mira ta hasi kompra ku e tas duradero di FTBL. Diparti di e organisadonan
di e kampaña nan ta felisitá i anunsiá e promé
ganador, Christina Ram, ku a gana un ticket pa Kòrsou ku DAE
na Cultimara Supermarket.
Sifra
índise pa konsumidó na luna di desember a subi ku 0,4
porshento kompara ku oktober 2010
E sifra índise pa konsumidó na Boneiru na luna di desember
a subi ku 0,4 porshento kompara ku oktober 2010. Si kompará e
periodo di último 12 luna te ku desember 2010, ta resultá
ku preisnan a subi ku 2,4 porshento kompará ku e mes un periodo
e aña promé. Esaki ta sali na kla for di datonan ku a
ser publiká dor di Ofisina Sentral di Statistik (CBS).
Desaroyo di preis entre oktober i desember 2010
E sifra índise pa konsumidó na Boneiru a subi na luna
di desember ku 0,4 porshento kompara ku oktober.
Kategorianan di konsumo
Tur e nuebe kategorianan di konsumo a bira mas karu: dos a subi mas
ku promedio i shete a subi levemente. E dos kategorianan ku a subi mas
tantu tabata Kuminda (+1,2%) i Paña i sapatu (+0,7%). E sobra
kategorianan di konsumo a subi menos kompara ku e dosnan menshona. Ta
trata aki di:
* Bebida i sigaria, Muebel, aparato- i artíkulonan doméstiko
Salubridat +0,1 procent
* Bibienda, Rekreashon, edukashon i desaroyo, Sobrá +0,2 procent
* Transporte i komunikashon +0,3 procent
Mas spesifiko
E desaroyo di preis mas importante durante e luna di desember di aña
pasa tabata den e kategorianan di Kuminda, Paña i sapatu, Bibienda,
Transporte i komunikashon, edukashon i desaroyo.
Kuminda
Apel i pera (+13%), karni di baka (+8%), kuminda fresku (+6%) i galiña
(+3%), tabatin relativamente mas influensha riba desaroyo di preis den
e kategoria di Kuminda. E produktonan spesifiko aki ta pertenese na
e gruponan di produkto “batata berdura i fruta”, “karni
i piska” i “kumindanan kla prepara” ku a subi ku respektivamente
2,2, 1,9 en 3,8 porshento.
Paña i sapatu
Den e kategoria aki spesialmente e produktonan spesifiko sapatu pa hende
homber (+13%), blusa pa mucha muhe (-11%) i karson i jeans (+4%) tabatin
un influensha riba riba e desaroyo di preis. E gruponan di produkto
“paña” i “sapatu” a subi ku respektivamente
0,5 i 2,1 porshento respektivamente.
Bibienda
Den e kategoria aki e desaroyo di preis mas importante tabata ferf,
ku a baha ku 3%. Dor di esaki e preis di “mantenshon di kas”
a baha ku 0,5 porshento.
Transporte i komunikashon
Remarkabel di e kategoria di konsuma aki ta ku e kosto pa kore auto
a subi ku 1 porshento, prinsipalmente pa motibu ku e preis pa service
i tambe tire i chup a subi ku respektivamente 10 i 7 porshento.
Rekreashon, edukashon i desaroyo
E subida di preis di aparatonan pa saka potret i filma ku 30 porshento
(ku ta forma parti di e grupo “rekreashon”) ta relativamente
e influensha mas grandi riba e desaroyo di preis den e kategoria.
Desaroyo di preis na 2010 kompara ku 2009
Instrumento di indeksashon
E sifra indise di preis (CPI, Consumentenprijsindex) na desember 2010
tabata 114,3, pues 1,5 porshento mas haltu ku e sifra indise di preis
di 112,6 na desember 2009. E porsentahe aki ta indika kon karu desember
2010 tabata kompara ku desember 2009.
Inflashon na Boneiru den 2010 tabata 2,4 porshento.
Esaki ta e oumento di e averahe mensual di e CPI na desember (113,6)
kompara ku e averahe mensual di e CPI na desember 2009 (111,0). Mirando
ku e porsentahe aki ta duna un bon inidikashon di inflashon riba termino
largu, ta konseha pa usa esaki komo instrumento pa indeksashon.
Di luna pa luna mas stabil
Na 2010 e desaroyo di preis di luna pa luna tabata mas stabil ku e aña
anterior. E preisnan pa konsumido a fluktua entre 0 i +0,2 porshento
na 2010 , mientras ku na 2009 esaki tabata entre baha ku 0,7 i subi
ku 0,5 porshento.
Averahe di inflashon mas abou
Boneiru na 2010 tabatin un averahe di inflashon di (2,4%), ku ta un
averahe ku por wordu konsidera komo normal, konsistiendo di sinku kategoria
di konsumo ku tabatin un subida di preis mas ku normal, tres kategoria
ku tabatin subida menos ku normal i un kategoria di konsumo ku a baha
di preis. For di e resultadonnan aki por mira ku e nivel di inflashon
na 2010 tabata entre esun di 2007 (1,8%) i 2009 (3,3%) i tabata algu
mas ku un terser parti di e nivel di 2008 (6,2%).
E inflashon di 2010 mas abou ku 2009 dor ku kategorianan
di konsumo ku un inflashon mas abou of asta deflashon a pisa mas ku
e kategorianan ku un inflashon mas haltu.
Selibon
ta yuda garashinan por lo pronto ku problema di zeta sushi
E kolektamentu, almasenahe i prosesamentu di sushi di motor práktikamente
no ta posibel mas na Boneiru. Isla ruman Kòrsou ta konfrontando
mesun problema. E motibu ta ku tantu BOPEC komo Refineria Isla na Kòrsou,
ámbos kompanianan supsidiario di PdVSA no ta prosesá zeta
sushi mas, manera tabata sosodé durante tempu largu. Pa loke
ta trata Boneiru Selibon N.V., kompania di limpiesa, ta tratando pa
ofresé e garashinan lokal yudansa pa por lo pronto sali for di
e problema. Pero ta opvio ku mester bini un solushon permanente.
Na e momentu aki e garashinan di outo i tambe otro empresanan ku ta
produsí zeta sushi ta den un situashon hopi fastioso. E barí
i tankinan ku nan ta usa pa depositá zeta sushi, sperando riba
trùk pa transportá e zeta aki pa terminal di BOPEC, manera
ta sosodiendo pa añanan kaba, ta yen. Nan no por entregá
e zeta sushi aki na e úniko kompania legal ku ta pasa kolektá
e zeta aki, Damascus, pa transport’é pa e terminal di BOPEC.
Tin algun luna kaba ku e trùk di Damascus no a pasa, pasobra
no por entregá e produkto aki mas na e kompania petrolero.
Ta asina ku BOPEC na kuminsamentu di e aña aki a anunsiá
ku nan no ta tuma i prosesá zeta sushi mas. E konsekuensia di
e situashon aki ta ku tur tanki i kònteinernan na e garashinan
lokal ta yen. Ademas ta difísil pa haña kònteinernan
èkstra riba e isla.
Selibon N.V., konsiente di e situashon difísil den kua e garashi
i otro empresanan ta haña nan mes aden, a disidí di pone
20 di e kònteinernan konosí komo IBC (Intermediate Bulk
Containers) na disposishon di e garashinan lokal pa depositá
zeta sushi aden. Ta konsiderá zeta sushi komo hopi dañino
pa medio ambiente.
E kwartiermaker di e ministerio di medio ambiente ta trahando huntu
ku e sekshon di Medio Ambiente i Naturalesa di DROB, Selibon i e empresa
Bonrecycle na un solushon. Un solushon riba término kòrtiku
ta e ponementu di zeta sushi den tanki, esta si por haña esakinan.
Riba término largu un di e eskohonan ta e prosesamentu òf
reklisahe di e zeta aki di manera ku por bolbe us’é komo
zeta di motor. Esaki en todo kaso lo bai nifiká sí ku
e prosesamentu di zeta sushi ta bai kosta mas plaka. Doñonan
di garashi i otro empresanan por ahustá nan preisnan pa nan klientenan
paga pa esaki.
Wesley Sint Jago, funshonario di e sekshon di Polis Ambiental di Selibon,
a bisa ku un di e kompanianan na Boneiru ku ta sintá awor aki
ku un kantidat grandi di zeta sushi ta Cargill. Nan tin awor aki masoménos
seis mil galòn di zeta sushi for di kua nan no por sali. E masoménos
30 otro garashinan, tambe toubotnan mará na waf, tambe no tin
lugá mas pa depositá zeta sushi. P’esei e kònteinernan
IBC ku selibon ta partiendo e dianan aki ta brinda un solushon temporal
hopi bon.
Outoridatnan
ta hasi investigashon di transporte di artíkulonan peligroso E outoridatnan di aviashon i nabegashon Kurasoleño den
kolaborashon ku e Ministerio di Infrastruktura i Medio ambiente Hulandes,
a hasi un investigashon kolektivo di transporte di artíkulonan
peligroso. Artíkulonan peligroso ta entre otro artíkulonan
ku ta flamabel, eksplosivo, venenoso òf radioaktivo.
For di e investigashon aki a sali na kla ku transporte di artíkulonan
peligroso den aviashon, nabegashon i transporte riba kaminda por keda
mehorá. Durante di un bishita na e airopuerto i na e haf, e outoridatnan
prinsipalmente a paga tinu riba algun elemento krítiko di e transporte
di artíkulonan peligroso entre, entre otro Boneiru i Kòrsou.
For di esaki a resultá ku no ta den tur kaso dokumentonan di
transporte ta keda trahá i ku empakenan den kua ta transportá
artíkulonan peligroso mester por wòrdu mehorá.
Tambe mester bai tin mas atenshon den futuro pa kargamentu, stiwamentu
i e kalidat di e kònteinernan.
E resultadonan di e investigashon a keda presentá den un workshop
kolektivo na tur stake holder konserní. Banda di e prekupashonnan
pa ku e dokumentonan di transporte, kargamentu, stiwamentu, empake i
kalidat di kònteinernan, tambe a papia tokante di ken ta responsabel
pa transporte seif di materialnan peligroso i di kua moda esaki por
wòrdu supervisá. Dentro di poko lo tuma stapnan kontinuativo
pa den futuro tambe sigui tene e transporte di materialnan dañino
na Kòrsou seif.
WEB
dispuesto na pone flight diverter pa alerta flamingo
'WEB sigur tin flight diverter den stòk i ta dispuesto pa riba
término kòrtiku pone nan riba e wayanan di koriente ku
ta kore riba Kaya Statius Van Eps', asina Gerensia di WEB a informá,
despues di a tuma nota di e notisianan den prensa tokante morto di flamingonan
kantu di e kaminda largu pa Sorobon. 'E situashon di morto di nos para
nashonal ta hopi lamentabel' asina Ibi de Palm a bisa. Tumando e asuntu
aki hopi na serio WEB a disidí di kumpra diferente Flight Diverter
kaba. Mester remarka si ku esun ku a wòrdu usa den pasado no
ta wòrdu fábrika mas.
Ta asina ku riba sierto parti di e wayanan di koriente tin flight diverter
instalá kaba. Sinembargo no ta tur kaminda, pa motibu ku esaki
ta algu hopi kostoso. Ademas no ta henter ora e flamingonan ta bula
den e área ei. Dependiendo kua saliña ta yená ku
awa di yobida e flamingonan kada biaha ta kambia nan ruta di biahe en
buska di kuminda.
Algun tempu pasá WEB a pidi e organisashon eksperto ambiental
Stinapa, pa monitor e ruta di biahe di e flamingonan i pa indiká
na WEB na unda lo tin ku pone e flight diverternan. WEB ta pendiente
reakshon di Stinapa pa despues mesora start e proseso di instalashon.
WEB ta lamentá e lokual a sosodé ku e flamingonan. E planta
nashonal ta hasi tur su esfuerso pa yega na un koperashon struktural
ku Stinapa, pa nan keda na altura di e kambionan di ruta di e flamingonan.
Asina den futuro lo por evitá ku mas flamingo ta bula dal kontra
di e wayanan di koriente i muri a konsekuensha di esaki. WEB lo tuma
e inisiativa pa aserká Stinapa i e departamentu I&M pa mas
lihé ku ta posibel eliminá e situashon indeseá
pa nos flamingonan.
A
nombra representante di Reino nobo
Minister Raad di Hulanda riba proposishon di minister Donner di asuntunan
Interno i relashonnan di Reino (BZK) a bai di akuerdo pa nombra W.J.
(Wilbert) Stolte komo representante di Reino pa entidatnan públiko
Boneiru, Sint_Eustatius i Saba. E nombramentu aki ta drenta na vigor
dia 1 di mei, 2011.
Sr. Stolte tabata wethouder na munisipio di Den Haag. Tambe ela funshoná
komo tesorero di Stichting Ontwikkeling Nederlandse Antillen (SONA)
i komo konsehero riba petishon di Ministerio di Asuntunan Interno i
relashonnan di Reino pa gobièrnunan di Boneiru, Sint-Eustatius
i Saba den kuadro di e kambionan estatal.
Entrega
di kombustibel na Ecopower ta kontinua
WEB, Ecopower i Curoil a deliberá último dianan na un
manera konstruktivo tokante e impase ku a surgi rondó di suministro
di kombustibel dor di Curoil pa e proseso di produkshon serka Ecopower.
E deliberashonnan aki a resultá den un palabrashon ku Curoil
ku entrega di kombustibel ta kontinuá. Ecopower i Curoil lo deliberá
a korto tèrmino mas leu tokante determinashon di preis pa futuro.
Komo partido direktamente interesá den esaki, WEB lo partisipá
na e deliberashon aki.
Aktualmente WEB i Ecopower ta den kombersashon tokante kestionnan ku
tin nan dos dividí pa loke ta trata ehekushon di nan kombenio
mutuo, esta e asina yama Power Purchase Agreement. E deliberashonnan
aki ta tumando lugá na un manera konstruktivo i ta kontinuá.
Delno
Tromp a huramenta komo diputado
Djaweps mainta den sala di reunion di Bestuurskantoor Delno Tromp a
huramentá dilanti di gezaghebber Glenn Thode, den su kalidat
di presidente di Konseho Insular.
Manera ta konosí djaluna último sr. Tromp no por tabata
presente den sala di Passangrahan pa a huramentá na momentu ku
e la wòrdu aseptá komo diputado den un reunion di Konseho
Insular, miéntras ku su dos otro koleganan sra. Cicilia i sr.
van Mosselaar si a huramentá. Esaki a trese kuné ku na
su yegada na su isla natal, mesora a plania un sita di manera ku den
presensia di miembronan di Konseho Insular, prensa i famia, Delno a
primintí pa asina mesora a drenta den funshon komo diputado.
Solushon
pa situashon di biblioteka
Den e último oranan komo diputado, sra. Jona Chirino a tene un
reunion ku personal di biblioteka den kompania di e grupo di trabou
den e problema ku biblioteka ta konfrontando huntu ku representante
di POI.
Durante di e reunion a atendé diferente punto di importansia
pa kontinuidat di e biblioteka públiko.
Manera ta konosí e siman aki a kuminsá ku e trabounan
pa biblioteka muda pa un otro sitio. Esaki tabata base di e kombersashon.
Un di e bon notisianan ku tabatin ta ku despues di a hasi un investigashon
mas profundo a resultá ku tin fondonan ku por usa mientrastantu
pa paga un espasio mas karu ku loke tabatin na Jong Bonaire. Ku e resultado
aki ta habri e posibilidat pa kuminsá ku e trayekto pa yega na
un kontrato di hür ku e propietario di espasionan na Kaya Korona.
Pues, biblioteka lo bai muda pa un di e espasionan na Kaya Korona den
e anterior supermerkado Korona. Enbista ku e preparashonnan no ta kla
pa por drenta e lokalidat original destiná pa biblioteka lo bai
hasi uso di un otro espasio den e mes kompleho ku ta muchu mas chikitu
ku loke lo mester pa e biblioteka por funshoná.
Otro notisia positivo den e kaso aki di biblioteka ta ku ta bai keda
e posibilidat pa e sekshon di bukinan pa mucha di sierto klasnan di
skol básiko lesa i hóbennan di skol sekundario (SGB) lo
bai keda aksesibel den e lokalidat alternativo aki na kaya Korona. No
ta konosí si ainda ta entrante di ki dia esaki lo bira posibel.
Personal di biblioteka huntu ku e organisashonnan ku lo bai sòru
pa e mudansa lo bai hasi tur loke ta posibel pa esaki ta kla mas pronto
ku ta posibel i lo notifiká tur hende via di medionan di komunikashon.
Tambe ta importante pa menshoná ku den transkurso di siman pasa
Jona Chirino a hasi un bishita di trabou na biblioteka públiko
na Kòrsou kaminda a kuminsá sondia posibilidatnan pa bai
drenta den areglo di koperashon pa ku halsamentu di kalidat di e biblioteka
aki na Boneiru.
Por bisa ku e aktividatnan rondó di seramentu di biblioteka ta
kanando na satisfakshon, ta bai hasi e mudansa e siman aki i pronto
lo por spera e apertura alternativo pa muchanan di skol por hasi uso
di fiamentu di bukinan i Internet pa nan traha nan tareanan di skol.
Komandante
General di Kuerpo di Bombero pa Karibe Hulandes a keda apuntá
E promé komandante General di e Kuerpo di Bombero pa Karibe Hulandes
ta señor Wouter Zitter. For di 1 di mart 2011 e ta okupá
e funshon nobo aki.
Zitter (50) tin mas ku 30 aña di eksperensha den e sektor di
seguridat, serka kuerpo di bombero i tambe polis. Su interesnan ta prinsipalmente
riba e tereno di bombero i kombatimentu di kalamidat.
E reto mas grandi e ta mira den duna un empuhe na e proseso pa yega
na unidat den diversidat dentro di e kuerpo di bombero di Karibe Hulandes.
Aunke ku un identidat komun mester keda establesé den e kuerpo,
Zitter ta enfatisá ku insistensha ku hasiendo esaki mester tene
kuenta ku e karakter propio i e komposishon ku a krese ku historia i
estilo di traha di e kuerponan di Boneiru, Sint-Eustatius i Saba. E
ta kere firmemente ku ta importante ku e kuerpo di bombero, komo instansha
ousiliar, mester bira parti di e komunidat lokal. Ta p’esei e
no ke sinta riba e stul di komandante di kuerpo di bombero lokal.
E komandantenan aki ta i ta keda e promé punto di kontakto pa
ku aktividatnan lokal di kuerpo di bombero.
Zitter ta indiká ku e ta apresiá e aktitut profeshonal
di koleganan di kuerpo di bombero di Boneiru, Sint-Eustatius i Saba
mashá. Nan ta logra elaborá e aspektonan mas prinsipal
den e profeshon di bombero ku un kantidat di hende i rekurso limitá.
Un situashon ku ta inspirá rèspèt. Komo promé
responsabilidat di e komandante general e ta mira e kreashon di posibilidat
dor di kua e koleganan di kuerpo di bombero di Karibe Hulandes por superá
nan mes. Tantu riba tereno di desaroyo profeshonal komo desaroyo personal.
E ta simpatisadó di un aserkamentu ku enfoke riba e hende, kaminda
kolaborashon ku otro partnernan paden i pafó di e kadena di seguridat,
mester keda buská. Zitter ta di opinion ku tantu e kuerpo di
bombero di Karibe Hulandes komo e kuerponan lokal mester bai fiha nan
posishon mas kla i nan mester ta mas visibel den nos komunidat.
Zitter ta konsiderá e oportunidat di por duna guia na e kuerpo
di bombero mas hóben di Hulanda, un gran honor. E la keda mandá
aki dor di ministerio di Seguridat i Hustisia, kaminda ku e intenshon
ta pa denter di un tèrmino korto atraé un funshonario
fiho (preferiblemente di orígen Karibense) i familiarisá
e persona aki ku e trabou.
Pago
adishonal di ex-ambtenarnan di Land a keda ehekutá
Mart 2011 a yega su final i entretantu tur 256 ex-ambtenarnan di Land
di Antia Hulandes na islanan di Karibe Hulandes a risibí tur
nan pagonan adishonal. Di e 256 personanan, 13 no ta empleá na
RCN. E planifikashon di tempu di e pagonan tabata partí ofer
di e promé tres lunanan di 2011, esta yanüari, febrüari
i mart.
Den yanüari e pago di salario di 1 te 9 di òktober a 2010
a tuma lugá, ku deskontando eventual vorskòt risibí
na fin di òktober. E sèn de fakansi pa e periodo di 1
di yüni te ku 9 di òktober 2010 tambe a keda pagá.
Den febrüari e pago di overtaim ku mester a keda paga den sèptèmber
/òktober 2010, a tuma lugá.
Tambe dekretonan ministerial i dekreto di Land ku un suma kalkulá
sin karakter di forsa retroaktivo, komo tambe dianan di fakansi ku no
a keda tumá den 2009, a keda pagá.
Den mart pagonan di sumanan a base di un dekreto ministerial i dekreto
di Land ku sí tin un karakter di forsa retroaktivo, a keda hasi.
Esaki ta enserá tantu sueldo básiko komo tur otro komponente
ku ta wòrdu kalkulá a base di e sueldo básiko.
Den e luna aki tantu dokumentonan di overtaim ku ainda a keda presentá
ku mester a keda paga den sèptèmber/òktober 2010
komo dokumentonan ku ainda a keda presentá pa pago di dianan
di fakansi ku no a wòrdu uza, a keda pagá.
Despues di 10-10-10 Rijksdienst Caribisch Nederland a wòrdu inundá
ku preguntanan tokante entre otro e pago di salarionan pa e periodo
di 1 di òktober pa 9 di òktober, di trahadónan
di Reino prekupá ku a wòrdu tuma ofer di pais Antia Hulandes.
E pago di e salarionan pa e periodo menshoná tabata responsabilidat
di Pais Antia Hulandes, pero esaki no a keda ehekutá den práktika.
RCN a preokupá su mes ku esaki i a hasi su esfuerso pa sòru
pa e trahadónan haña loke nan tin derecho riba dje. Tabata
trata di salario, sèn di fakansi i overtaim.
E planifikashon tabata ku pa mas tarda fin di mart e último pagonan
adishonal lo a keda ehekutá.
Tur e pagonan di e trayekto di pago adishonal ta basa riba dekretonan
formalmente firma ku a keda risibí dor di RCN.
Dos
di e diputadonan nobo a huramenta
Djaluna mainta den un reunion di Konseho Insular a elihi e tres diputadonan
nobo pa Kolegio Ehekutivo. E tres diputadonan nobo entrante awe djaluna
ta forma parti di gobièrnu di Boneiru huntu ku gezaghebber i
sekretario. Esaki konforme leinan di WolBES.
Di e tres diputadonan ku a keda aseptá djaluna mainta, dos a
huramentá. Ta trata aki di Miralva Keli-Cicilia, pa frakshon
di MBL i Peter van de Mosselaar, kandidato pa frakshon di PHU. E di
tres diputado ku a keda elihi ta Delno Tromp pa frakshon di DP i e lo
huramentá despues, debi ku e ta den eksterior. Diputado Mosselaar (links) i diputado Cicilia (di dos for di rechts).
Miembronan
di Konseho Insular di PDB, MBL i PHU a firma akuerdo di Nieuw-Amsterdam
E akuerdo di Nieuw-Amsterdam 2011-2015 a wordu firma djasabra merdia
pa forma e koalishon di PDB, MBL i PHU. E firmamentu a tuma luga na
kunuku di e lider politiko di PDB, Robby Beukenboom, na Nieuw-Amsterdam.
E akuerdo a wordu firma pa miembronan di Konseho Insular di PDB, Robby
Beukenboom, Clark Abraham i Nolly Oleana, miembro di e konseho pa PHU,
Michiel Bijkerk i miembro pa MBL, Benito Dirksz.
Segun e partidonan e puntonan fórmula den e akuerdo aki ta puntonan
di salida no limitativo di un futuro programa di gobernashon. Nan ta
reflehá e liñanan general di maneho di koalishon. E sekuensia
i e kategorisashon ta sirbi komo guia pero no tin importansia apsoluto.
Koalishon PDB, MBL, PHU segun e akuerdo lo entre otro promové
i fasilitá aktividat ekonómiko, traha konhuntamente i
sòru na tur momento pa transparensia, apliká na tur momentu
good corporate governance, solushoná tur forma di diskriminashon,
ehekutá tur proyekto aprobá di SEI i koperá ku
RCN den un forma harmonioso, i abase di rèspèt mutuo.
E akuerdo ta konsisti di 178 punto, i por click
aki pa por lesa tur e puntonan aki.
Mal
chansa di 1 aprel riba papel “ofisial” di ofisina di impuesto
Djabièrnè promé di aprel deskonosínan a
hasi un mal chansa (1 april mop) ku papel falsu di ofisina di impuesto
(BCN). Ofisina di impuesto no tin NADA di haber ku e mal chansa aki,
i ta mustra ku e karta aki no ta prosedente di e servisio.
Direktor di ofisina di impuesto, Angel R. Bermudez, ta deklará
ku el a keda aserká dor di habitantenan preokupá ku aparentemente
a risibí un karta di un tal U. Iplars tokante nan formulario
di impuesto. Esaki tabata imprimí riba papel di karta di ofisina
di impuesto.
Den e karta ta pidi e habitante en kuestion pa paga un montante di 129,99
dòler, pasobra nan no a yena nan formulario di impuesto, òf
nan no a yena nan formulario di impuesto kompletamente. Tambe lo a sigui
un sita ku e case-officer pa pasa den henter e dosié. Ademas
ta menasá ku un prosedura hudisial den kaso ku e habitante no
koperá òf no koperá sufisientemente ku e prosedura.
E karta aki NO ta prosedente di ofisina di impuesto, i ta trata aki
di un mal chansa di 1 di aprel. Ofisina di impuesto ta konsiderá
pa hasi denunsia na Ministerio Públiko, i ya a kuminsá
ku un investigashon.
Ta pidi kada persona ku a risibí un karta asin’aki, pa
entregá un kopia na resepshon di ofisina di impuesto.
Vise
presidente JCI a bishita Boneiru
Dia 23 i 24 di mart último Junior Chamber International Vice
President (JCI VP) Donna Francis tabata di bishita na Boneiru.
JCI ta un organisashon internashonal na kual e organisashon JCI Dutch
Caribbean ta afiliá. Bou di JCI Dutch Caribbean ta kai e organisashonnan
lokal di JCI Boneiru, Kòrsou, Aruba i Sint Maarten. E organisashon
aki ta un netwerk global di suidadano aktivo entre 18 pa 40 aña
ku tin e mishon pa krea kambio positivo den komunidat.
Donna Francis ta e vice presidente di JCI ku ta enkargá ku Dutch
Caribbean. Sra. Francis e dianan aki ta hasi su bishita ofisial na tur
organisashon lokal di Dutch Caribbean. Dia 23 i 24 último a toka
turno na JCI Bonaire. Den e kuadro aki direktiva di JCI Bonaire a bishita
radio, televishon i tambe a hasi un bishita na gezaghebber interino
Elvis Tjin A. Sjoe. Tambe a laga sra. Francis sera konosí ku
Boneiru dor di hasi un paseo rònt e isla.
Dia 24 anochi sra. Francis tabatin un enkuentro ku miembronan di JCI
Bonaire na Captain Don’s Habitat. Durante di e enkuentro aki sra.
Francis a duna un spich di motivashon tokante e impakto ku un persona
por hasi pa komunidat. Tambe sra. Francis a duna un seminario kòrtiku
tokante siudadano aktivo.
Tantu e spich komo e seminario tabata hopi edukativo. Komo un siudadano
aktivo bo por krea kambio positivo pa komunidat di Boneiru. Un danki
spesial ta bai na e miembronan, Captain Don’s Habitat, otro sponsornan
i prensa lokal ku a yuda nos hasi e bishita aki eksitoso.
JCI ta enkurashá pa abo ta un suidadano aktivo dor di djòin
e organisashon di JCI i duna aporte na bo komunidat. JCI Bonaire lo
hasi bon uso di e informashon i motivashon risibí i pueblo di
Boneiru por spera ku JCI Bonaire lo hasi un impakto riba nos isla.
Wilbert
Stolte kantidato pa bira Represetante di Reino
Gobierno Hulandes a propone Wilbert Stolte (60) komo kantidato pa bira
Representante di Reino pa e islanan di Karibe Hulandes. E Kolegio Ehekutivo
di e tres islanan mester aproba e proposishon di Hulanda.
Stolte tabata konsehero di e tres islanan di 2006 pa 2009 durante e
periodo di preparashon pa e islanan haña nan status nobo.
E Representante di Reino ta soru pa e kontakto entre gobierno na Hulanda
i e Kolegio Ehekutivonan di e islanan.
Henk Kamp mester a okupa e funshon aki despues di e kambionan, pero
ora Kamp a wordu nombra komo minister den gabinete Rutte e no por a
bira Representante di Reino mas. Despues ku Henk Kamp a regresa Hulanda,
Hans Gerritsen, direktor di Relashonnan di Reino di e Ministerio di
Asuntunan interior i Relashonnan di Reino a wordu nombra komo Representante
di Reino interino.
Pa medio di vakatura a buska un kantidato pa e funshon di Representante
di Reino.
Estudio
di rekonosementu riba kontaminashon di suela i awa di suela Aktualmente, ministerio hulandes di Medio Ambiente, den kooperashon
ku Departamento di Medio Ambiente i Naturalesa di DROB ta laga hasi
un estudio di rekonosementu riba kontaminashon di suela i awa di suela
riba e tres islanan di Hulanda Karibense. E estudio ta nesesario pa
determiná kuantu i ki tipo di kontaminashon tin. Tambe lo identifiká
ki peliger por tin pa salú di hende i ekosistema.
Ademas, e intenshon ta pa desaroyá un maneho di suela spesial
pa e islanan akí, pues debí ku e situashon den e teritorionan
akí ta diferente, no por apliká normanan i maneho hulandes
sin mas.
Ya ku no tin muchu industria riba e islanan, e investigadónan
no ta spera di topa peliger grave pa salú di hende. Na Boneiru
ta borando suela na mas o ménos 30 diferente sitio, na un profundidat
di te ku sinku meter. A kompilá un lista di sitio ku yudansa
di trahadónan di DROB i Polis Ambiental. Ta tuma muestra di suela
i di awa di suela na e roinan riba tereno di LVV kaminda ta deshasí
di awa sushi, e landfilnan na Lagun i Morotin, riba tereno di WEB, na
aeropuerto, transmisornan di radio, garashi, lugá di laba outo,
empresanan ku ta spùit fèrf, pòmp di gasolin, labanderia
kímiko, e sentral di asfalt i otro sitionan. Tambe ta studia
sitionan kaminda ántes tabatin e tipo di aktividatnan akí.
Despues ku e Lei di Bibienda, Ordenashon Teritorial i Maneho di Medio
Ambiente BES drenta na vigor, empresanan ku tin mester di pèrmit
pa operá i kaminda por tin peliger di kontaminashon di suela,
manera Bopec i Curoil, lo ta responsabel i obligá pa hasi estudio
di suela nan mes.
Na kada un di e sitionan kaminda a bora suela, e investigadónan
ta tuma muestra di suela i awa di suela pa analisá mas aleu na
Hulanda. Kaminda a hasi e boramentu ta instalá un ‘peilbuis’,
esta, un pipa hòl ku por tapa, via kua por tuma mas muestra fásilmente
den futuro.
E resultadonan di e investigashon lo ta disponibel despues di aproksimadamente
ocho siman.
Management & Independent Consultancy N.V. (MIC) den kooperashon
ku Grontmij Nederland B.V. i Damascus Heavy Equipment Rentals N.V ta
enkarga ku e estudio.
Tramitenan
via KNVB pa haña dos felt ku yerba artifisial
Djabièrnè den oranan di mainta a tuma lugá un reunion
na Bestuurskantor den kua a hiba kòmbersashonnan den kuadro di
ponementu di yerba artifisial na dos tereno di bala.
Johan van Geijn di KNVB Internationale Projecten tabata na Boneiru i
a reuní ku diputado di deporte James Kroon i presidente di Federashon
di Futbòl Boneriano, Luti Balentin i tambe dirigentenan di Boneriaanse
Wegenbouw Maatschappij, ku ta e kompania ku a pone yerba artifisial
den Stadion di Playa.
A skohe dos tereno di futbòl ku lo drecha. Ta trata aki di un
tereno na Rincon i un tereno den Antriol. Naturalmente pa por hasi esaki
mester prepará e terenonan i e infrastruktura promé ku
esaki sosodé. Ora ku e proyekto aki ta kompletamente kla, lo
sinta ku e klupnan ku ta hasi uso di e terenonan aki i sondiá
e posibilidat pa otro klupnan tambe por hasi uso di e fasilidatnan aki.
A
firma promé Agènda di Edukashon pa Karibe Hulandes
E diputadonan di edukashon i direktivanan di skol di Boneiru, Saba i
Sint Eustatius huntu ku minister Van Bijsterveldt awe a pone nan firma
bou di e promé Agènda di Edukashon pa Karibe Hulandes.
E meta di e Agènda ta pa drecha kalidat di edukashon na Karibe
Hulandes den e añanan binidero. Loke ta pará sentral den
e aserkamentu e añanan binidero ta pa mehorá e nivel di
idioma i aritmétika di e alumnonan i pa halsa e nivel di kalidat
di dosentenan i esnan ku ta manehá e skolnan. Si esaki ta deseá,
lo envolví ‘coach’nan na skolnan pa por yuda ku e
mehorashon di kalidat. Minister Van Bijsterveldt ta kontentu ku e palabrashonnan
trahá: “Kada mucha tin derechi riba bon edukashon, sea
bo ta bibá na Bonaire òf Texel. Huntu nos mester traha
na e mehorashon e añanan binidero. Den esaki e skolnan ta haña
tur chèns pa logra e ambishonnan, di un manera ku ta pas ku e
karakterístikanan úniko di kada un di e islanan.”
Kalidat
Por tradusí e ambishonnan den edukashon den algun prioridat ku
lo keda enfatisá, te 2016. Skol ta haña e posibilidat
di envolví un eksperto, un asina yama ‘coach’ di
skol, kende lo duna nan konseho i lo yuda einan mes pa por hasi e kambionan
den kalidat. Alabes ta stimulá pa skolnan duna mas èkstra
atenshon na idiomanan (hulandes, ingles i papiamentu) i aritmétika
e añanan binidero. E sistema pa sigui studiante (leerlingvolgsysteem
- lvs) ta hasi su entrada ofisial na e tres islanan. For di e aña
eskolar binidero maestronan di skol por sigui e resultadonan di nan
studiantenan bon via e lvs, i di e forma aki nan por duna e guia nesesario
na tempu, ora un studiante a kai atras pa ku e nivel di idioma òf
aritmétika. Maestronan ku tin mester di esaki, lo haña
èkstra treining den idioma òf aritmétika lo risibí
esaki mas pronto posibel. Na Karibe Hulandes tambe lo introdusí
nivelnan di referensia pa idioma i aritmétika. For di 2014 skolnan
sekundario i avansá lo por traha ku esakinan. Di e manera aki
ta hasi e liña di enseñansa kontinuo di idioma i aritmétika
entre e diferente tipo di skolnan mas fuerte, loke ta hiba na un mihó
komienso posibel na un skol sekundario òf avansá.
Bon edukashon ta rekerí dosentenan di klase haltu i liderazgo
di skol fuerte. Maestronan ku tabata kualifiká promé ku
10 di òktober di 2010 di akuerdo ku e lei di Antia Hulandes,
ta keda kualifiká. Maestronan ku no ta kualifiká, lo haña
treining i lo mester optené nan kualifikashon ainda den 5 aña.
E ministerio lo yuda den finansiamentu di e treiningnan aki.
Kuido di e studiantenan
Hopi di e muchanan riba e tres islanan ta sufri di problemanan sosial
i p’esei nan tin problema ku siñamentu i di komportashon.
Nan ta krese den famianan ku solamente un mayor òf nan abuelonan
ta kria nan. Tambe tin hopi embaraso hubenil te ainda, loke ta pone
ku sin ta na nodi muchanan muhé no por kaba nan skol. E minister
a apuntá e situashon aki na e gobièrnunan durante su bishita
na e islanan. Maestronan i direktivanan di skol lo haña sosten
na diferente manera, pa por trata mas mihó ku studiantenan ku
tin problemanan ku siñamentu i ku komportashon. Un promé
paso pa areglá e kuido pa studiante internamente den skolnan
ya ta poné; na kada skol a eduká por lo ménos dos
empleado pa ta dunadó di guia interno/ kordinadó di kuido.
Alabes tur skol ta duna nan dosentenan e chèns pa sigui un kurso
enkuanto problemanan di siña i komportashon, i tur skol avansá
ta traha un plan di trabou pa introdusí enseñansa práktiko.
Pa e aña aki mes e asina yamá Sentro di Ekspertisio di
Kuido den Enseñansa (Expertisecentrum Onderwijszorg - EOZ) lo
ta operashonal na kada isla. Lo bin Trayektonan di Oportunidat Soshal
pa hóbennan entre 18 i 24 aña di edat, ku a sali enseñansa
muchu trempan. Den kolaborashon estrecho ku direktivanan di skol, lo
guia e partisipantenan di e Trayektonan di Oportunidat Soshal mas tantu
posibel bèk den e enseñansa regular.
“No ta importá di unda bo ta bin, enseñansa ta e
base pa un bon futuro. E diputadonan di e islanan i ami ta di akuerdo
tokante esaki. Skolnan a traha hopi duru riba mehorashon di kalidat
últimamente, pero ainda tin hopi kos di hasi. Durante mi bishita
mi a ripará ku skolnan realmente ke hasi e kambionan aki tambe.
E Agènda di Edukashon aki ta e kompas pa duna nan direkshon.
Kada 1.000 mia ta kuminsá ku un promé paso. I e promé
paso ei, a keda poné awe”, di akuerdo ku minister Van Bijsterveldt.
Proyekto
pa renobashon di 6 kas di pueblo a kuminsa
Djarason ultimo den oranan di mainta a kuminsá ku un proyekto
pa renobashon di seis kas di pueblo den e bario di Rincon. Ta trata
aki di seis kas ku tabata kai bou di Servisio pa Asuntunan Soshal. E
plan ta pa drecha e kasnan aki i tambe hasi nan un tiki mas grandi i
kómodo pa e habitantenan.
Ta trata aki di un proyekto finansiá pa Usona i gobièrnu
di Boneiru. E proyekto aki ta kosta alrededor di shentidieskuater (114)
mil dòler i lo tin un durashon di seis luna pa kaba ku e trabounan.
Trabounan di renobashon lo ta na enkargo di Juliën Construction
di Giovany Janga. Supervishon di e trabounan lo ta na enkargo di Fundashon
Cas Boneriano. Djarason mainta na inisio di e proyekto tabata presente
diputado James Kroon enkargá ku bibienda, sra. Jona Chirino-Felida
di Asuntunan Sosial, funshonarionan di FCB i representante di Usona
aki na Boneiru Adely Susana-Jansen.
Lara
Chirino direktor nobo TCB
Despues di a despedí di Ronella Tjin Asjoe-Croes komo direktor
di Ofisina di Turismo di Boneiru, e búskeda pa su susesor a kuminsá,
esaki a tuma lugá konhuntamente ku diferente partnernan den e
sektor priva i tambe e hunta di supervishon di TCB. Ta bon pa menshoná
ku e búskeda pa un kandidato nobo a tuma hopi tempu i preparashon,
kaminda diferente persona a solisitá pa e funshon aki.
Despues di a selektá e kandidatonan ku ta kuadra ku e preselekshon,
a hiba diferente entrevista i evaluashon ku e kandidatonan pa asina
apuntá e mihó persona pa tuma e reto aki komo direktor
di Ofisina di Turismo.
Ku esaki, TCB kier a yama un kordial bon bini na Lara Chirino komo e
direktor nobo di TCB. Sra. Chirino ta bibando aktualmente na Kòrsou,
kaminda e ta fungi komo Marketing & Client Relations Coordinator
pa ofisina di abogado VanEps Kunneman VanDoorne. Mirando e eksperensha
internashonal di Lara, trahando komo Customer Service Manager na Australia
i na Hulanda i su eksperiensia trahando na Hong Kong i Fransia TCB ta
sigur ku Lara lo hasi un bon trabou pa sigui hiba Boneiru su turismo
pa dilanti. Lara ta un persona yong i dinámiko ku hopi pashon
pa nos isla i e industria di turismo, i esaki sigur ta algu ku mester
di dje, kaminda idea nan nobo i diferente lo wòrdu implementá.
Ta bon pa menshoná ku e meta primordial di Chirino ta pa desaroyá
Boneiru su turismo na un manera duradero i kaminda turismo lo bira e
enfoke i pilar di nos ekonomia.
VNG
a duna presentashon riba e sistema di dualismo
Djaluna 21 di mart, representantenan di Asosashon di Munisipionan Hulandes,
VNG, tabata na Boneiru pa duna un presentashon basá riba e sistema
di dualismo pa loke ta trata gobernashon. Manera ta konosí, relashoná
ku kambionan den Struktura Estatal, gobernashon di Boneiru, a pasa over
pa un sistema di dualismo. Esaki ta un sistema totalmente otro for di
e sistema ku Boneiru a konosé último dékadanan.
Un di e karakterístikanan importante di dualismo ta e echo ku
un miembro di Konseho Insular, no por ta miembro di Kolegio Ehekutivo
of sea diputado na e mes momentu. Ta konta tambe pa eilandsecretaris
lo tin solamente un funshon den Kolegio Ehekutivo i pa loke ta trata
Konseho Insular, lo mester nombra un griffier.
Esaki ta trese kuné ku hopi prosedura di trabou lo tin kambio
den dje for di e órgano mas haltu ku ta Konseho Insular te na
e funshonarionan den aparato gubernamental.
Pa e okashon aki tabata na Boneiru representantenan di VNG, Roelie Lenten,
Lola Lemmens i Nico Schoof ku a duna un splikashon amplio kon e sistema
di dualismo ta hinka den otro i kon esaki su sistema di funshoná
ta. Mester menshoná ku Nico Schoof ta un eks Burgemeester di
Alphen aan de Rijn, na Hulanda. E presentashon aki a wòrdu duná
tantu na miembronan di Konseho Insular i hefenan di servisio den dos
diferente sala na Passangrahan.
Homber
di 77 aña a fayese den aksidente di trafiko
Un homber di 77 aña a fayese djarason tramerdia den un aksidente
di trafiko riba Kaminda Djabou den kua 3 outo tabata enbolbi. Polis
no a publika e nomber di e viktima di e aksidente di trafiko aki ku
a tuma luga pa 2.05 p.m. Un dama ku tabata maneha e outo den kua e viktima
tabata sinta, a haña herido i a transporte pa hospital ku ambulans.
Bosero polisial den informashon ofisial a bisa ku asistensia
di polis i ambulans a ser dirigí na e sitio inmediatamente. Dos
ambulans a presentá na e sitio. Un di e víktimanan a ser
transportá ku urgensia pa hospital.
Despues a drenta e notisia ku e víktima ku na bida tabata yama
Anacleto Mercelino JANGA di 77 aña di edat, nase na Boneiru i
biba na Rincon, a fayesé a kousa di su heridanan.
Fundashon
Mariadal ta prepara empleadonan pa traha ku aparatonan nobo di radiologia
Djamars mainta Fundashon Mariadal a kuminsa ofisialmente ku un kurso
di radiologia pa empleadonan di e fundashon. E prome grupo ku a kuminsa
ku e kurso ta konsisti di tres röntgenlaborant ku ta den servisio
di Fundashon Mariadal.
Dentro di poko Fundashon Mariadal lo haña aparatonan di radiologia
nobo i moderno di General Electric. I pa e motibu aki mester prepara
e empleadonan pa por traha ku e aparatonan. Si kompara esaki ku e teknikanan
di antes por bisa ku tur e proseso nan lo bai tuma luga di forma digital.
Esaki ta hasi posibel ku na momentu ku saka potret di un pashent aki
na Boneiru un radiologo na Hulanda por risibi e imagennan mesora via
di internet di manera ku e por duna un konseho di forma rapido.
VU Medisch Centrum Amstel Academie ta e instansia ku pa e proksimo añanan
lo soru pa ekipa e personal di Fundashon Mariadal ku e konosementu i
abilitdat nesesario pa nan por traha ku e aparatonan. VU Medisch Centrum
Amstel Academie ta hasi esaki den estrecho koperashon ku General Electric
i Fundashon Mariadal.
Pa inisio di e kurso tei presente dos dosente di VU medisch centrum.
Tambe tin dos funshonario di General Electric ku lo kordina e parti
di ponementu di e aparatonan nobo.
E manager di kuido di Fundashon Mariadal, Boy Clarenda, a tene un diskurso
kortiku prome ku e inisio ofisial di e kurso i a bisa ku esaki ta un
dia hopi spesial pa Fundashon Mariadal.
Den e kursonan lo usa e sistema di e-learning kaminda ku e kontakto
ku e dosentenan na Hulanda ta bai via sistema elektroniko. (elektronische
leeromgeving).
Na inisio di e kurso a duna un demostrashon di esaki kaminda e direktor
di e instituto di formashon di VU mc, Margreet van der Meijde, a dirigi
su mes na e kursistanan i demas presentenan via di e sistema aki. Ela
bisa ku e ta satisfecho ku e manera ku e preparashonnan a bai. Tambe
ela papia tokante di e programa pa e proksimo añanan. Ela felisita
tur esnan ku a traha pa hasi posibel ku dentro di poko lo bai pasa over
pa un sistema di radiologia hopi moderno i ku e empleadonan ta prepara
pa traha ku esaki.
83
punto di negosashon di MBL i PHU den publisidat
E tres partidonan, Partido Demokrat, MBL i PHU aktualmente ta negoshando
pa forma e gobierno nobo di entidat publiko Boneiru. E partidonan MBL
i PHU a pone un total di 83 punto komo parti di nan negosashon ku Demokrat.
E puntonan aki a sali den publisidat i pa un bista di e puntonan aki
por
click aki pa lesanan.
STINAPA
tabata ON durante di e aktividat di BonDoet
Mas o menos 390 hende a yena 270 saku yen ku sushi ku nan a topa riba
nos kosta. STINAPA tambe a partisipá den e evento di BonDoet
kua a resultá di tabata un èksito.
Un kantidat grandi di hende a partisipá den e aktividat di limpiesa
ku STINAPA a organisá. Djabièrnè mas o menos 300
hende; mucha di skol, maestronan, mayornan òf guia a hasi e parti
di kosta na altura di Willemstoren limpi. Nan a yena 40 saku ku sushi.
Djasabra tabatin alrededor di 90 pèrsona ku a piki un total di
230 saku di sushi un poko mas pa nort di Willemstoren. Plèstik
tabata e tipo di sushi ku mas tantu a haña riba e kosta. E plèstiknan
aki, no ta habitantenan di Boneiru a benta nan na awa. Ta di otro paisòf
ta hende ku ta riba laman a benta nan na awa i bientu i koriente a bin
pega nan riba nos kosta. Kurioso tabata e gran kantidat di kos di bisti
na pia ku a topa kuné. Tabatin sapatu di tur koló, tamayo
i estilo. Empleadonan di STINAPA tambe a yuda durante di tur e dos dianan
aki. Apesar di piki sushi nan a sòru pa e siguridat di e partisipantenan,
pa nan haña algu di kome i saku pa nan benta sushi aden. E muchanan
di skol, despues ku nan a kaba limpia e parti di kosta ku a asingá
na nan, a traha arte ku e materialnan natural i no natural ku nan a
topa kuné. Nòchi Coffie huntu ku Suradno Mercera a skohe
e kreashonnan di mas kreativo. E premionan a bai pa Kolegio San Bernardo,
Pelikaan School, i Kolegio Papa Kornes ku tabatin 2 premio. E aktividat
aki tabata riba inisiativa di NGO Platform ku a organisá e promé
evento di BonDoet na Boneiru. Un danki ta bai pa e organisadónan
i tambe na Oranje Fonds ku a pone e fondonan desponibel pa por a hasi
e aktividatnan.
BON
DOET a start ku registrashon di mas ku 400 boluntario
BON DOET, e akshon di boluntario di más grandi na Boneiru, a
start ku más ku 400 boluntario registrá. E apertura di
BON DOET a tuma luga na Sporthal ADRA di Adventista den Antriol, kaminda
ku e djòp di fèrf e flur di sporthal a keda registrá
komo parti di BON DOET.
Durante di e apertura, Gianni van den Heuvel, presidente di NGO Plataforma
Boneiru a ekspresá su gratitut na pueblo di Boneiru pa su apoyo
ku por a hasi BON DOET posibel. NGO Plataforma Boneiru ta e motor tras
di e organisashon di BON DOET i ela hasi esaki den koperashon ku Oranje
Fonds.
Riba e dos dianan di BON DOET, 18 i 19 di mart, tin más ku 40
djòp òf aktividat ta tuma lugá rònt Boneiru.
Den
futuro miembronan di Konseho Insular por skohe e miembronan di Eerste
Kamer
Den futuro miembronan di Konseho Insular di Boneiru, Sint Eustatius
i Saba por skohe e miembronan di Eerste Kamer. Dia 18 di mart Konseho
di Minister na Hulanda a bai di akuerdo ku un proposishon pa un kambio
den Konstitushon ku ta hasi e votamentu posibel.
Un kambio den Konstitushon ta nesesario pasobra derecho di vota pa Eerste
Kamer awor ta reservá pa Parlamento Provinsial na Hulanda. Derecho
di vota pa Eerste Kamer tabata parti di e palabrashonnan riba un status
nobo di islanan-BES. Mediante e kambio den Konstitushon, awor esaki
ta keda reglá. Habitantenan ya tin derecho pa vota pa Tweede
Kamer.
Banda di esei e kambio den Konstitushon ta regla posishon di Boneiru,
Sint Eustatius i Saba komo munisipionan extraordinario teritorial den
sistema gubernamental hulandes. Awor ta fiha e posishon spesial dje
islanan den Konstitushon mediante un artíkulo di lei nobo. Den
e artíkulo akí ta deklará ku mayoria disposishon
legal ku ta vigente pa munisipionan Hulandes tambe ta aplikabel pa e
islanan. Den futuro e mésun garantianan ku ta vigente pa e munisipionan
Hulandes, tambe ta konta pa e islanan. Un ehèmpel ta nan outonomia.
Konseho di minister a bai di akuerdo pa manda e proposishon di lei na
Raad van State. E teksto di e proposishon di lei ta bira públiko
momentu ku present’é na Tweede Kamer. Minister Donner di
Asuntunan Interior i Relashonnan di Reino a bini ku e proposishon pa
trese un kambio den e lei.
A
kuminsá ku pènel di kliente di Belastingdienst
Djarason último e pènel di kliente empresarial di Belastingdienst
Caribisch Nederland, a reuní pa promé biaha. Representante
di entre otro Kamara di Komersio, horeka, ofisinanan atministrativo
i otro sektornan tabata presente pa interkambiá idea ku Belastingdienst
riba vários punto. Meta di e pènel di kliente ta, pa Belastingdienst
keda den kontakto ku su klientenan i interkambiá di idea riba
e sistema fiskal nobo i su ehekushon. Durante e promé enkuentro
a trata entre otro Algemene Bestedingsbelasting (ABB), vastgoedbelasting
i e formanan di komunikashon ku Belastingdienst ta usa. E pènel
di kliente empresarial ta bini huntu kada kuartal.
Minister
Van Bijsterveldt ta bishitá Karibe Hulandes
Minister di enseñansa Marja van Bijsterveldt ta di bishita na
e islanan Bonaire, Sint-Eustatius i Saba for di 21 te ku 25 mart. Durante
di e promé bishita di sera konosí aki, e minister ta bishitá
skolnan primario, skolnan sekundario i skolnan pa enseñansa profeshonal
riba e islanan i e ta hiba kòmbersashonnan amplio ku e direktivanan
di skol i kabesnan di skol tokante di e kambio di kalidat ku lo tuma
lugá den enseñansa riba e islanan Bonaire, Sint-Eustatius
i Saba. Ademas lo tin enkuentro i deliberashonnan ku e diputadonan di
Enseñansa.
Riba 20 i 21 di mart e minister ta bishitá Saba, i di 21 pa 23
di mart lo e ta na Sint-Eustatius. E destinashon final lo ta Bonaire,
kaminda dia 25 di mart lo tuma lugá e promé Konferensha
di Enseñansa pa Karibe Hulandes. Na e okashon aki e minister
lo presentá e agènda di enseñansa pa Karibe Hulandes:
‘Traha huntu pa kalidat’. Meta di e agènda di enseñansa
aki ta pa stipulá palabrashonnan tokante e fortalesimentu di
e kalidat di skolnan riba e islanan.
For di 10 di òktober 2010 e tres islanan ta entidatnan públiko,
ku ta funshoná komo munisipionan spesial di Hulanda. E minister
di Enseñansa, Kultura i Siensia ta responsabel pa e maneho di
enseñansa riba e islanan. Esei ta nifiká ku e skolnan
na Karibe Hulandes ta forma parti di e sistema di enseñansa di
Hulanda. E alumnonan ta haña e oportunidat pa haña un
diploma ku ta igual na e diploma ku nan lo a risibí na Hulanda.
E diferente situashonnan di salida, tambe pa loke ta trata entre e islanan
mes, ta e motibu ku a skohe pa den e próksimo periodo apliká
un propio aserkamentu pa Karibe Hulandes.
Ta
bai kuminsa ku trabounan pa drecha fasilidatnan di deporte
Dentro di poko, gobièrnu di Boneiru ta bai kuminsá ku
trabounan di mantenshon i drecha terenonan i fasilidatnan di deporte.
Ta trata aki di un proyekto riba konseho di Indebon ku gobièrnu
di Boneiru a bai di akuerdo kuné. E proyekto aki ta kosta alrededor
di trintidos mil dòler.
Manera ta konosí, Boneiru últimamente a haña bastante
áwaseru durante di e temporada di yobida ku ta tras di lomba
i esaki a trese kuné ku kondishonnan di terenonan deportivo den
diferente bario aki na Boneiru a bai konsiderablemente atras. Esaki
ta trese kuné ku ekiponan di futbòl, sòftbòl
i beisbòl no por a usa e terenonan aki pa por a praktiká
e deportenan spesífiko. Algun di e ekiponan aki tabata opta pa
usa Stadion di Playa, ku aktualmente no por kumpli ku e tantísimo
petishonnan ku ta drentando. Pa e echo ku temporada di yobida ta tras
di lomba a habri e posibilidat pa por drecha e terenonan di manera ku
klupnan por usa nan.
Lo bai drecha, La Sonrisa Ballpark, fèlt di Uruguay, Tra’i
Montaña, Stadion di Rincon, fèlt di Little League pariba
di Stadion di Rincon, Little League Ballpark na Amboina, fèlt
di Skol di Watapana, fèlt di Rudy Boezem, fèlt di Amboina
Dolphins i fèlt di Pal’i Tamarein na Tera Kòrá.
Esaki ta tambe un parti di e maneho nobo di deporte, Boneiru Aktivo
i Salú. Trabounan lo ta bou di supervishon di servisio DROB.
Lucia
Beck hefe nobo di komunikashon RCN
Entrante djaluna 21 di mart, Lucia Beck lo ta e hefe nobo di e departamentu
di komunikashon di Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN). E lo tuma
timon over for di e hefe interino Friso Fennema i lo ta responsabel
pa relashon ku prensa i maneho di komunikashon pa e departamentunan
di gobièrnu Hulandes i representante di Reino na Boneiru, Sint-Eustatius
i Saba. Alida Francis, konsehero di komunikashon na Isla Riba lo ta
enkargá ku e departamentu na momentu ku Beck no ta presente.
Fennema ta bai bek Hulanda despues di a traha na Karibe Hulandes durante
10 luna. E ta bai traha na Ministerio di Infrastruktura i Medio Ambiente
Den Haag.
E tarea prinsipal di Fennema tabata pa guia e proseso di komunikashon
rondó di e kambionan riba 10-10-10 i promé di yanüari
di e aña aki, traha riba kanalnan di komunikashon pa gobièrnu
Hulandes i prinsipalmente forma un tim di komunikashon lokal.
E echo ku tin un persona lokal komo kara di gobièrnu hulandes
ta un aspekto importante i ta kuadra ku e metanan di RCN. “Ku
Lucia nos tin un persona ku a lanta den e área di Karibe i ku
konosé e kultura i idioma di e islanan. E konosé Hulanda
tambe i ta un profeshonal di komunikashon ku huntu ku su koleganan lo
informá habitantenan di e tres islanan na un manera dinámiko
riba asuntunan ku tin di haber ku gobièrnu hulandes.” Segun
Fennema.
Beck tin 40 aña i tin basta eksperensia internashonal. Ela nase
na Hulanda, a biba un periodo kòrtiku na Alemania i a lanta na
Kòrsou. Ela studia merkadeo i relashon públiko na nivel
di HBO i a traha tambe na entre otro Estádos Unídos i
na Singapore komo periodista i den komunikashon promé ku ela
bini Boneiru.
Aki na Boneiru ela traha entre otro na servisio di informashon i protokòl
di gobièrnu di Boneiru i komo kordinadó di merkadeo i
relashon públiko na NVnan di gobièrnu. For di mei di 2011
Beck ta den servisio di RCN komo konsehero di komunikashon pa Boneiru.
RCN ke komuniká di un manera aktivo, habrí ku e habitante
di e tres islanan. Tur kambio tin su partinan bon i ménos bon
òf ku por trese insiguridat. Habitantenan mester por yega ku
nan preguntanan na gobièrnu Hulandes pa asina keda informá
di un forma rápido i korekto. Pa e motibu aki RCN tin un number
di telefon grátis 08008-101010 i ta aktivo riba facebook i riba
su propio wepsait. Kaminda ta posibel
RCN ta komuniká den tres idioma, Ingles, Papiamentu i Hulandes.
Na Sint-Eustatius en Saba RCN ta organisá momentunan fiho ku
prensa. Na Boneiru RCN tin kada delaster djaweps di luna un programa
bibu na CBA/TV11, yamá Keda Informá. E siguiente programa
lo ta riba 31 mart 8.30’or di anochi i lo trata e tema di kuido
médiko. Televidentenan por yama i hasi nan preguntanan na entre
otro Jan-Pieter Zandwijk, e hefe nobo di ofisina di kuido médiko.
Hospital
San Francisco kier standart hulandes
Hospital San Francisco por kumpli ku reglanan hulandes di seguridat
laboral. Asina André Hagendijk di e kompania Tri-Plus ta konkluí.
Tri-Plus a investigá e hòspital pa loke ta seguridat pa
trahadó na bok'i trabou.
Lei di Arbo na Boneiru ta menos severo ku na Hulanda. Tòg hòspital
Mariadal ke un seguridat optimal segun normanan hulandes. "Esaki
no ke men ku sirkunstanshanan di trabou na Boneiru no ta bon. Ma nan
tin mas tantu un aktitut di ekspektativa", Hagendijk ta bisa.
Segun e konsehero por haña punto ku por mehorá, ma e ke
trata esakinan ku kuidou. "No ta bon pa imponé i mantené
e modelo hulandes. Mester kombersá i duna hende responsabilidat."
Ademas mester tene kuenta ku diferenshanan kultural, por ehèmpel
e velosidat di trabou ta diferente.
Ku e enfoke aki Hagendijk ke implementá un plan di desaroyo.
Esaki ta kuminsá ku e mènedjernan: ta trein nan riba tereno
di komunikashon interno i profeshonalisashon. "Mester traha riba
kompartishon di sabiduria i coaching djaleu." E ke envolví
otro kompania tambe den esaki.
Atrakadornan
a mara viktimanan den kas
Bosero polisial ta informa ku djasabra marduga kuater sospechoso a atraká
dos hòmber ku un arma di kandela na un kas na Sabadeco Shores.
E malechornan a habri e porta di kas ku no tabata na lòk i bai
paden. Despues di na akto kriminal nan a mara e hòmbernan ku
tabata hospedando na e kas ku kabuya, sera nan den kashi i bai ku, un
flatscreen, un laptop, tarheta di banko, credit card, tambe e outo di
marka HONDA ACCORD modèl bieu koló blanko ku plachi number
5273-B. Despues di algun ora patruya a haña e outo den bisindario
di fèlt di futbòl Rudy BOEZEM. E departamento di polis
tékniko tabata na e sitio. Departamentu di reshèrshi ta
sigui ku e kaso.
Prins Bernhard
Cultuurfonds di Hulanda ta estrecha lasonan ku e parti di Karibe
Direktor di Prins Bernard Cultuurfonds Nederland, Adriana Esmeijer,
ta bishita e dianan aki Aruba, Boneiru, Korsou, Saba, St. Eustatius
i St. Maarten despues di a risibi un invitashon di e islanan. E bishita
aki ta pa mehora e bon kontakto ku tin ku Prins Bernhard Cultuurfonds
Area Karibe i pa pone su mes na altura di aktividatnan di e fondo. Esaki
ta su di tres bishita.
Señora Esmeijer lo reuni ku miembronan di direktiva i representantenan
di PBC Karibe i tambe ku outoridatnan di e diferente islanan. Tambe
e lo bishita algun proyekto.
Di 8 t/k 13 di mart e ta na Islanan Ariba. Despues e ta bishita Aruba
djei Boneiru.
Djadumingu 20 di mart sra. Esmeijer ta yega Korsou i einan e lo asisti
na reunion general di Prins Bernard Fonds Karibe. Tambe e lo hasi un
bishita serka Gobernador di Korsou.
Prins Bernhard Cultuurfonds Caribisch Gebied (anteriormente Prins Bernhard
Cultuurfonds Antias i Aruba) ta un fundashon partikular, lantá
na Korsou 7 di ougustus 1953 i ta supsidia aktividat i proyektonan riba
e tereno di:
- Historia i Literatura
- Arte visual, architektura, fotografia, video i arte di media
- Musika
- Baile i Teatro
- Edukashon di Arte i Kultura
- Mantenshon di Naturalesa
- Mantenshon di monumento
Na 2010 un total di 135 proyekto a risibi supsidio, i esaki na un total
di Nafl. 1.078.518,00.
Tin un relashon hopi bon entre PBC Nederland PBC Area Karibe.
Duana
ta interseptá un kilo di kokaina
E kachó “Lady” ku ta detektá droga, a reakshoná
djaluna dia 7 pasá na un maleta durante kòntròl
rutinario. Ora miembronan di e ekipo di Tim Fysiek Toezicht di Douane
a habri e maleta, nan a haña dos paki será hermétikamente,
skondí den e furu. Ei mes pa medio di un prueba a komprobá
ku tabata trata di 1005 gram di kokaina. Ta kalkulá ku e balor
riba kaya ta 75 mil dòler. A detené e pasahero ku tabata
bai subi e buelo di KLM 754 pa Hulanda.
Presupuesto
2011 di Bonaire, Sint Eustatius i Saba aprobá
Basá riba e Lei di finansa di entidatnan públiko Bonaire,
Sint Eustatius i Saba (Wet FinBES), e minister di Asuntunan Interno
i Relashonnan den Reino a duna aprobashon pa e presupuestonan di 2011
di e entidatnan públiko Bonaire, Sint Eustatius i Saba. Pa medio
di un karta di 28 di febrüari 2011, a hasi esaki konosí
na e konseho insular di e entidat públiko konserní.
Señor Donner, minister di Asuntunan Interno i Relashonnan den
Reino a indiká di ta aprobá e presupuestonan 2011, teniendo
kuenta ku algun kondishon ku Kolegio di supervishon finansiero BES (Cft)
a hasi konosí na e minister di den su konsehonan di medio dezèmber
2010. Cft a duna un konseho positivo suheto na kondishonnan basá
riba un evaluashon di e konsepto di presupuestonan a base di kriterionan
den Wet FinBES. E kondishonnan aki tin di haber ku eventual konsekuensianan
presupuestario no premirá ku por resultá for di kambionan
den struktura estatal. E konsekuensianan presupuestario aki lo mester
keda inkluí pa medio di adaptashon di presupuesto. Esaki ta konta
spesialmente pa eventual kompensashon di primanan di seguro di malesa.
E tópiko aki, meskos ku e tópiko di primanan di penshun,
ta pará riba agènda pa e konsulta gubernamental ‘Relashonnan
finansiero BES’, entre minister di Asuntunan Interno i Relashonnan
den Reino i un representante di e entidatnan públiko ku lo tuma
lugá 31 di mart 2011. Otro tópiko importante ku lo bin
dilanti durante di e konsulta lo ta e altura di e pago liber pa 2012
i e añanan ku ta sigui.
Pa motibu di e transishon ku a tuma lugá 10 di òktober
2010, e presupuestonan 2011 di Bonaire, Sint Eustatius i Saba ta e promé
presupuestonan komo entidat públiko di Hulanda. E magnitut di
e presupuestonan ta konsiderablemente mas chikí debí na
e repartishon di tarea kumbiní entre e entidatnan públiko
i Hulanda. E presupuesto aprobá di Bonaire ta enserá mas
ku $ 49,4 mion, e presupuesto di Sint Eustatius ta di mas ku $ 12,4
i Saba tin un presupuesto di kasi $ 7,3 mion. E presupuestonan 2011,
ta tambe e promé presupuestonan, bou di e régimen di e
supervishon di Cft, ku no ta pèrmití di tin défisit.
Firmamentu Ofisial
di e manual ‘Kuido pa detenidonan’
Den e lunanan ku a pasa sèlnan nobo a keda trahá den e
Institushon Hudisial di Karibe Hulandes pa akomodá detenidonan.
Den e sèlnan aki ta pone personanan ku keda arestá pa
polis. E trahadónan di e institushon ta sòru pa e kuido
i vigilansia di e detenidonan.
Djamars 8 di mart e kolaborashon aki entre polis i e institushon, a
keda konfirmá ofisialmente. Jan Rooijakker, hefe di kuerpo polisial
Karibe Hulandes i Patricia Hassell, direktor di e Institushon Hudisial
di Karibe Hulandes, a firma e akuerdonan di e kolaborashon aki den e
Institushon Hudisial. Den e areglo firmá enkuanto e kuido di
detenidonan, konvenionan entre e Direktorado General di Seguridat i
e Servisio di Instituto Hudisial a keda registrá tokante di e
kuido pa detenidonan.
A keda palabrá ku e Institushon Hudisial Karibe Hulandes lokalidat
Boneiru lo sòru pa un bon kuido, vigilansia i guia di e detenidonan
pa asina kontribuí na un bon transkurso di e investigashon polisial.
E manual pa kuido di detenidonan di e Institushon Hudisial Karibe Hulandes
lokalidat Boneiru ta deskribí e akuerdo-, tarea-, prosedura-,
instrukshon- i responsabilidatnan di e Institushon Hudisial Karibe Hulandes
lokalidat Boneiru i su empleadonan pa por kumpli ku e enkargo menshoná
ariba.
Ta trata di 10 sèl ku a keda inougurá for di 2 di mart
último.
PDB,
MBL i PHU a firma protokol di konfiansa
E partidonan politiko PDB, MBL i PHU a firma un protokol do konfiansa
pa forma gobiernu. E partidonan aki a firma e protokol aki djaluna 7
di mart. Den e protokol aki e tres partidonan ta deklara nan disponibilidat
pa huntu forma un gobiernu. Click aki pa por lesa e protokol
firma entre e partidonan.
Akshon kombina
pa protekshon di paranan proteha
Resientemente Polis huntu ku STINAPA, Dierenbescherming i gobiernu di
Boneiru a tene un akshon na un kunuku den e área di Flor de Cuba
i a konfiská paranan ku ta protehá pa lei.
Na un kunuku den e área di Flor de Cuba tabata tin e sospecho
ku lo tin lora den koutiverio. Loranan ta protehá pa lei i despues
di e registrashon di 2001, tur direkshon na unda tin lora kua no ta
den e registro, ta ilegal. Riba òrdu di Ministerio Públiko
a hasi un akshon kombiná pa a bai konfiská e loranan.
Ora a subi riba e tereno di e kunuku a bin resultá ku ta tin
mas bestia protehá pa lei den koutiverio. Tabata tin apesar di
5 lora tambe un warawara i un palabrua. Tur e tres paranan aki ta protehá
pa lei pasobra nan ta kore riesgo di ekstinshon. Lora i warawara, ta
protehá na nivel internashonal tambe. Un delito kontra di e paranan
aki ta kai den e kategoria di un krimen i tin kastigu pisá p’é.
Esun ku kometé un delito kontra bestianan protehá pa leinan
internashonal por haña kastigu di prizon òf but basta
haltu. Bestianan ku ta kai bou di protekshon internashonal ta entre
otro, lora, warawara, falki, turtuga, bayena, dòlfein, ganshi,
pa menshoná algun. Ku e bestianan aki, ta kometé un krimen
si distruí nan nèshi, saka nan yu òf webu for di
nèshi, mata nan, òf tin nan den koutiverio. Si un hende
haña un di e bestianan aki, pa kualke motibu, e no por keda ku
e bestia, e tin di mèldu na sea Polis, na departamentu di DROB
sekshon di naturalesa òf na STINAPA pa haña mas indikashon
kiko hasi ku e bestia.
Remplasante
di Sekretario-General ta opservá adelantonan den seguro di kuido
médiko
Habitantenan di Boneiru, Sint-Eustatius i Saba entretantu tin dos luna
un siguro médiko general. E promé konklushon ta ku asuntunan
ta bayendo den un bon direkshon, pero semper tin espasio pa mehorashon.
Siman pasá un delegashon di Ministerio di Salubridat, Bienestar
i Deporte (VWS) tabata na Boneiru pa evaluá e situashon i tambe
pa reuní ku diputado di salubridat Pablo “James”
Kroon. E delegashon tabata bou di guia di señor André
Kleinmeulman, remplasante di Sekretario-General di VWS ku ta finalmente
responsabel pa entre otro seguro di kuido médiko.
Diputado Kroon a trese señalnan di habitantenan di Boneiru pa
dilanti, ku ainda tin situashonnan ku no ta kanando manera mester ta.
Señor Kleinmeulman a primintí ku e lo trata e señalnan
ku hopi atenshon, debí ku entrante 10-10-10 Ministerio di Salubridat,
Bienestar i Deporte (VWS) ta responsabel pa esaki.
Kleinmeulman a enfatisá riba e parti di pregunta i keho di habitantenan
di e tres islanan tokante di seguro médiko, mester keda hasí
na ofisina di kuido médiko (ZVK) i no mas na ofisina di gobièrnu
di e islanan. ZVK ta enkargá ku ehekushon di e seguro di kuido
médiko, riba òrdu di VWS.
ZVK ke haña pregunta i òf keho direktamente for di komunidat,
ya asina nan por duna kontesta, splika òf aktua mesora si ta
posibel. Despues ku ZVK a konstatá ku e liña di informashon
no tabata bon alkansabel, ZVK a pone èkstra kapasidat pa asina
atendé tur e yamadanan mas mihó.
Si un keho no a keda atendé korektamente dor di ZVK, semper por
pidi defensor di pueblo nashonal (Ombudsman) ku ta independiente, pa
atendé e kaso. Personanan ku tin un keho pa defensor di pueblo
por entregá esaki na bali di RCN (edifisio di APNA).
Durante e kombersashon ku Kroon, a papia tambe tokante dunamentu di
remedi. Te ku aprel 2011 e listanan di remedi di SVB i BZV ta konta.
Tin un kambio: remedi kontra doló, remedi pa tosamentu i otro
kalmantenan ku ta optenibel sin resèpt no ta keda kubrí.
Esaki ta un eskoho i responsabilidat di Minister di Salubridat, Bienestar
i Deporte (VWS). Ta trahando riba e lista di remedi ku ta drenta na
vigor dia 1 di aprel,2011. Dor ku riba e lista di remedi aktual ta aparesé
remedinan relativamente karu, VWS ta buskando medisina genériko,
pero di mes un kalidat. E sèn ku keda di spar dor di esaki, ta
keda usá pa kuido na Karibe Hulandes. Produktonan ku por kumpra
sin resèpt, di mes no lo aparesé riba e lista nobo.
ZVK a sòru pa pashèntnan di Boneiru ku ta na Kòrsou
i mester di remedi urgentemente, haña esakinan na Botika di SEHOS.
VWS i e kolegio ehekutivo i esun anterior ta haña ku pashèntnan
mester keda yudá mas tantu posibel na Boneiru. Ta p’esei
médiko spesialisá i e staf di enfermero na Boneiru ta
keda ampliá i ta siguí profeshonalisá mas. Tin
palabrashonnan hasí ku AMC i VU na Amsterdam. E promé
spesialistanan ta trahando kaba na Fundashon Mariadal, esaki ta resultado
di e kombenio pa traha huntu.
ZVK ta haña ku e nesesidat pa manda afó pa kuido médiko
por keda mas mihó evaluá dor di hende ku ta para serka
di praktiká: ke men spesialistanan di hospital. Pashèntnan
ta sigurá di un bon kuido i e kostonan di kuido ta keda bou di
kòntròl. Fundashon Mariadal ta hopi leu ku preparashon
pa lanta un komishon di indikashon, ku ta konsistí di spesialistanan
médiko.
E montante pa kubri gastunan ora ku manda un pashènt afó
pa kuido médiko ta mas haltu ku e montante ku tabata risibí
anterior. E montante aki ta keda depositá riba e kuenta ku e
pashènt duna na dòkter komo su kuenta di banko. En general
esaki ta traha bon. Mirando ku riba 1000 kaso pashèntnan ku a
keda mandá afó for di dia promé di yanüari
2011 ta den masha poko kaso tabatin hende ku no tin kuenta di banko.
Palabrashonnan a keda hasi SVB na Kòrsou den kaso nan urgente.
Reglanan di VWS ta determiná ki ora un pashènt por biaha
akompañá pa un guia. Mes kos ku den pasado e mester ta
berdaderamente nesesario pa e pashènt tin un guia. ZVK ta bai
tras di loke e dòkter ta haña debí ku ZVK ta di
opinion ku hendenan hopi malu mester haña e sosten nesesario.
Pero pa motibu ku guia ta hopi karu, ZVK ta kontrolá si guia
ta realmente nesesario. Ta p’esei ZVK ta evaluá e posibilidat
pa guia ménos kostoso, dor di por ehèmpel hasi palabrashonnan
ku asosashonnan di Boneiru na Kòrsou i Aruba.
Liña di informashon ZVK: 00 599 715 8899
UPB
ku 4 asiento, PDB 3, PHU i MBL 1 asiento den Konseho Insular
Boneiru djarason a elihi su representantenan pa Konseho Insular. Tabata
pa prome biaha ku esaki a sosode den e struktura estatal nobo. Un total
di 10.316 persona por a vota. 7661 persona a hasi uso di nan derecho
di voto, mientras ku 7542 di e votonan aki tabata balido.
Partido UPB tabata e partido ku a risibi mas tantu voto. UPB a risibi
3037 voto, sigui pa PDB ku 2512 voto, PHU ku 651 voto, Lista Soleana
ku 521 voto i MBL ku 821 voto.
Abase di e resultado aki UPB a risibi 3 asiento i PDB 2 asiento, loke
a nifika ku a sobra 4 asiento. Bou di e leinan nobo di elekshon partidonan
ku a risibi 75% di e kantidat di voto nesesario pa a yega na un asiento
tambe a bini na remarke ora di repartishon di e asientonan ku a sobra.
PHU i MBL a yega e kantidat aki, i esei a pone ku UPB, PDB, PHU i MBL
tur a risibi un asiento. E resultado final ta e orei UPB ku 4 asiento,
PDB 3, PHU i MBL 1 asiento.
Esei ta nifika ku lo bini un koalishon, i ku den e periodo ku ta sigui
partidonan lo hiba kombersashonnan pa asina yega na un mayoria den Konseho
Insular.
Kick-off
proyekto SEI-Akohida di mucha
Djamars a tuma lugá inougurashon di un proyekto di akohida di
mucha na Boneiru. Gobièrnu di Boneiru ta doño di proyekto
miéntras ku Fundashon Sebiki ta ehekut’é konhuntamente
ku Fundashon Cas Boneriano.
Diputado Jona Chirino-Felida a ‘bòltu tera’ huntu
ku muchanan di krèsh Hardin di Chikitin pa prepará pa
konstruí un edifisio sanitario, esaki komo inisio simboliko.
T’asina ku den e proyekto USONA a pone sèn disponibel pa
diferente krèsh por hisa kalidat di nan edifisio riba tereno
di higiena i siguridat di kandela. Alabes personal di krèsh por
siña traha ku kuríkulo di Kaleidoscoop, un programa edukativo
pa mucha di 0-4 aña. Tin 8 krèsh ku ta bin na remarke
pa (re)konstrukshon, miéntras ku tin mas krèsh ku por
sigui e treinen di Kaleidoscoop.
Na krèsh Bon Kwido ta bai prepará posibilidat pa akohida
di mucha den ora di anochi i den wikènt pa mama (soltero) ku
ta traha den sektor di kuido òf horeka.
E proyekto kompletu tin un durashon di masoménos 2 aña.
Diputado Tjin Asjoe su deseo pa internet asesibel i pagabel
ta bira realidat
Kompania di telekomunikashon TELBO NV, a reuní ku representantenan
di tur sentro di bario riba nos isla pa atendé ku un proyekto
importante. Diputado Tjin Asjoe ya pa basta tempu a bin ta enfoká
riba e parti di asesibilidat di internet. No solamente e mester ta asesibel
sino tambe pagabel. Diputado Tjin Asjoe su deseo tabata, pa espesialmente
muchanan ku ainda ta na skol mester tin derecho igual pa por progresá
den nan estudio. Pues esnan di menos rekurso no por keda deprivá
di e teknología aki i sigur na momentu ku nan tin ku kumpli ku
tareanan di skol. Den kuadro di e proyekto aki, TELBO NV lo suministrá
kada sentro di bario, 1 kompiuter fiho, i aseso na 4MBps internet lo
ta gratis. Tambe telbo lo pone 1 konekshon di MITV ku pakete full habri,
un televishon LCD pa kada un sentro di bario y instalashon gratis.
Pues awor esnan ku na kas no tin aseso na internet por probechá
di esaki den nan mes bario dor di bishitá e sentro di bario.
Internet awendia ta manera un buki. Si antes e buki tabata importante
i a sirbi pa nos muchanan saka nan sabiduria for di dje, awendia e internet
ta indespensabel den kuadro edukashon i desaroyo di nos yunan.
Ta trahando tambe riba un di dos proyekto ku ta mas amplio ku esun ariba
menshoná. Den pasado, e servisio di ensejansa SEK, a hasi un
inventarisashon a base di kua a duna muchanan di famianan di menos rekurso,
material pa skol. E mesun inventarisashon aki lo utilisá pa entregá
na kada kas un kompiuter i tambe instalashon di internet. E akseso na
internet lo ta gratis, di manera ku e hoben studiante por kumpli ku
su kompromisonan di skol. Ku esaki, Boneiru ta dal atrobe un stap importante
den edukashon di nos hendenan i spesialmente nos muchanan ku mayan mester
forma e base di nos futuro desaroyo. Ku esaki diputado Tjin Asjoe a
mira un deseo ferviente a bira realidat ku for di 1998 komo empresario
e la bin ta propagá.
FCB a firma akuero enkonekshon
di kontrukshon di kas
Djabierne atardi a tuma luga firmamenu di un akuerdo di prestashon entre
FCB i gobiernu di Boneiru i tambe FCB a firma akuerdo ku OBNA (Ontwikkelingsbank
Nederlandse Antillen) i BWM. Esaki enkonekshon ku e proyekto di FCB
pa konstrui 101 kas na tereno di Nieuw Amsterdam na Nikiboko. Na e okashon
aki un di e personanan ku a hiba palabra tabata direktor di FCB, Ben
Oleana.
Ben Oleana den su diskurso a duna un bista di loke a sosode den e fundashon
den su periodo komo direktor. Mas aleu segun Oleana, ku e konbenionan
firmá, kaminda a habri pa un desaroyo positivo pa FCB i Boneiru
den su totalidat. Tambe ela gradisi tur ku a hasi esaki posibel.
Pa loke ta e proyekto aki a haña finansiamentu di dies mion florin
di OBNA, mientras ku e intenshon ta pa konstrui 100 kas pa aña
durante e siguiente 5 añanan.
Diputado James Kroon na e okashon aki a bisa ku e konstrukshon di kas
ta alivia situashon di kas, i ta soru pa trabou. Segun e diputado, si
no tabata pa e laso direkto ku Hulanda no por tabatin koperashon ku
woonstichting di Hulanda ku na su turno a yuda hasi e desaroyo aki posibel.
Richard Sprok, gerente di OBNA a bisa ku OBNA tin konfiansa ku Ben Oleana
lo hasi un bon trabou, i ta kontentu di ta parti di e proseso importante
aki.
BWM den e proyekto aki lo ta enkarga ku e parti di infrastruktura.
Sebiki
ku kampaña kuida bo yu den karnaval
Pa e temporada di karnaval aki Fundashon Sebiki tin un kampaña
di karnaval. Un kampaña pa konsientisá mayornan di e responsabilidat
pa nan yunan. E lema di e kampaña ta “Kuida bo yu den karnaval”.
Karnaval ta un dushi fiesta ku grandi i chikí ta selebrá.
Un dushi ambiente ku diferente aktividat. Ta bon pa nos paga bon tinu
kon nos ta selebrá e aktividatnan aki ku nos yunan. Aki ta siguí
algun teps pa mayornan:
E beibi:
Sebiki ta rekomendá pa no bai ku e beibi òf yu chikitu
karnaval. E muchanan aki no tin nada na karnaval. Tur e bochincha, konmoshon
di hopi hende i e inkomodidat no ta bon pa e yuchi aki. Sebiki ta rekomendá
pa laga e beibi keda kas serka un adulto responsabel, si abo mes ke
bai karnaval. Ta bon pa interkambiá number di telefon pa ora
di emergensia. Si no tin hende pa keda ku e yu i bo tin ku bai kuné,
ta bon pa bo bai bon prepará. Bai ku tur nesesidatnan di e yuchi:
su bruki, wipes, paña di reserva, kuminda, awa pa bebe i pa laba
man.
No bai for di trempan ora solo ta haltu, bai un tiki mas atardi ora
solo no ta kima hopi. Bai ku un wig pa, si e yu pega soño, e
por drumi. Bai prepará tambe pa si áwaseru kai.
Protehá bo yu for di demasiado solo:
Hopi solo ta malu pa nos kútis. Pa muchanan chikí e efekto
ta mas grandi. Rayonan di solo por asta kousa kanser di kueru. Ta p’esei
nos ta rekomendá: pa para den sombra òf bou di un parasòl.
Bisti e yu paña i mea di katuna, esei ta mas fresku, bistié
sapatu kómodo, bistié un pèchi, brel di solo. Hunta
su kurpa ku krema di protekshon kontra solo (SPF 45).
Kome salú i bebe sufisiente awa:
Karnaval ta henter dia den solo kayente. Mucha su kurpa mester di sufisiente
vògt. Pa no deshidrata ta bon pa e mucha bebe sufisiente awa.
No kos zut, esaki no ta kita set i awa ta mas saludabel. Bai ku kos
di kome pa e yu, fruta, buskuchi,pandushi etc. E kuminda mester ta fresku,
higiéniko i no muchu vèt. Para den bisindario di un tualèt.
Bai ku wipes, soapgel òf awa pa laba man.
Protehá oido di bo yu kontra zonido duru:
Músika ta algu di karnaval i hopi bia e zonido ta hopi duru.
I esaki ta malu pa e oido di nos tur. Espesialmente di nos mucha chikitu.
Personanan ku ta konstantemente den zonido duru no ta ripara mes ku
nan ta pèrdiendo nan oido. E daño ku zonido duru ta okashoná
na e oido ta ireparabel. Ta p’esei ta importante pa prevení.
No laga bo yu bai pegá ku e treiler i e spiker. Bisti bo yu dòpi
di orea, esaki por kumpra na botikanan i si sobra (despues di nos aktividatnan)
tin na Sebiki tambe.
Seguridat di e yu na promé lugá:
Komo mayor nos ta responsabel pa nos yunan i nos mester ta konsiente
di peligernan pa nos yunan. Ta p’esei ta importante pa bo no bebe
alkohòl ora bo ta responsabel pa mucha chikitu. Tene distansia
for di treiler pa evitá desgrasia. E vehíkulonan nan mùfler
den e parada ta saka un gas ku ta venenoso. E mùfler ta nèt
na altura di e yu su kara i ta inhalá e gas venenoso ei.
No pèrdè bo yu for di bista, bistié un flanèl
di kolo fèl ku bo por mir’é mesora den multitut
grandi. Siña bo yu tur su datonan ku e mester sa: su nòmber,
edat, adrès, nòmber di su mayor i number di telefon. Si
e yu ta muchu chikitu pa siña esaki por skirbi e datonan aki
riba un papel i pon’é den su saku di karson i siñ’é
kiko e mester hasi ora e pèrdè. Lag’é sa
kon e por rekonosé outoridatnan (polis).
No laga nos muchanan partisipá te lat den anochi na aktividatnan
di karnaval. Espesialmente den siman ora tin skol. Nos komo adulto mester
duna bon ehèmpel i para riba asera i no drenta den e parada i
balia entre e partisipantenan. Kòrda ku karnaval ta pa nos gosa
i pasa bon, pues si e yu no ke disfrasá, no mester fòrs’é.
Si e mucha den parada a kansa di balia, no fòrs’é,
lag’é sosegá.
Mas atardi despues di henter dia den solo kayente, ora e mucha ta kansa
di kore bai bin, e yu ta kuminsá pèrdè pasenshi
i no ke koperá mas. Pa evitá rabiamentu i yoramentu, bai
kas ku e yu i lag’é sosegá. Boso a wak karnaval
kaba tòg?
Pa e kampaña aki Sebiki ta parti dòpi
di orea. Por pasa na ora di ofisina na Fundashon Sebiki na Kaya Pedro
P. Silië 4 i tuma dòpi grátis pa bo yu òf
muchanan den grupo.
Fundashon Sebiki kier gradisí Fundashon pa Ayudo i Prevenshon
pa hasi e kampaña aki posibel. Felis karnaval na henter pueblo
di Boneiru di parti di Sebiki.
Gobiernu
ta duna mitar dia liber dia di elekshon
Dia 2 di mart binidero tin elekshon pa konseho insular di Entidat Públiko
Boneiru. Algun Urna ta ubika na algun skol. Pa motibunan práktiko
no ta posibel pa kambia e reglamentunan di lei pa kambia e lokalidatnan
pa pone e Urnanan na un otro sitio. Pa e motibu aki a duna e skolnan
un dia liber.
Den e kaso aki Kolegio Ehekutivo a duna tur empleadonan públiko
4 ora liber te kaminda trabou ta permití.
Aktividat
di TCB komo parti di 'Un Boneiru Duradero'
Den kuadro di e próksimo proyekto di ofisina di turismo di Boneiru
(konhuntamente ku diferente partner) titulá 'Un Boneiru Duradero',
TCB lo ta organisando un evento riba dia di gran marcha di karnaval
di mucha, djadumingu 27 di febrüari 2011, riba e sitio di parker
di TCB. Ku esaki TCB kier a invitá henter pueblo pa pasa na e
tènt di Boneiru Duradero riba e dia aki pa buska e tasnan duradero
ku lo repartí for di 2or di atardi.
Huntu ku e evento akilo tin un kompetensia di pintamentu ku e tema di
karnaval kombiná ku e mensahe pa ta konsiente di nos medio ambiente.
Selibon
a haña dos truk di sushi nobo
SELIBON N.V., kompania di limpiesa di Boneiru, a risibí siman
pasá dos trùk di sushi kompletamente nobo ku a kumpra
na Merka. Dentro di poko, despues ku saka nan for di tereno di Duana,
lo bai hinka e trùknan aki di marka International McNeilus den
servisio pa rekohé sushi na kas i negoshinan riba e isla. Mientrastantu
na fin di aña pasá SELIBON a kumpra un trùk di
sushi segundo mano marka International Heil ku lefter serka SELIKOR
spesialmente pa rekohé glas.
A yega tempu pa SELIBON renobá i amplia su flota di trùknan
di sushi. Boneiru ta kresiendo, ta bini mas kas aserka i di mes tambe
mester aliviá e trùknan bieu, komo ku nan dianan tambe
ta bai.
Te ku aña pasá SELIBON tabata disponé di dos trùk
International McNeilus, di aña 2000, pa rekohé sushi di
kas i un pa rekohé sushi na negoshinan. Na fin di aña
e kompania a disidí di kumpra un trùk di sushi segundo
mano, pero den bon kondishon, pa rekohé glas ku ta pone den e
kònteinernan Kliko koló hel ku tin na restorant i snèkbarnan.
Nèt den e dianan ku e trùk di sushi, kumprá serka
SELIKOR, a yega Boneiru, SELIBON a konfrontá problema serio ku
motor di un di e trùknan di sushi ku tabata usa pa rekohé
sushi di kas. E motor a kima, poniendo e kompania den un posishon hopi
fastioso, den sentido ku e no por a kumpli manera mester ta ku e skema
di rekohementu di sushi na kas. P’esei tambe trùknan tabata
pasa den forma iregular na kasnan den fin di aña.
Pa aliviá e situashon SELIBON a disidí di usa e trùk
kumprá na SELIKOR pa kore e rutanan di kas fin di aña.
Te ainda esaki ta e kaso, pero dentro di poko, ora ku e dos trùknan
nobo drenta operashon, e trùk di sushi ku a bini di Kòrsou
lo bai rekohé solamente glas.
E dos trùknan nobo tin kapasidat pa transportá masoménos
13 meter kúbiko di sushi, loke ta 1 meter kúbiko ménos
ku e trùknan aktual. A skohe intenshonalmente pa trùknan
ménos grandi, komo ku den práktika a resultá ku
e trùknan aktual ta difísil pa maniobrá den kayanan
smal i pèrtá. Ademas hopi bes mester pasa bou di palunan
ku ta kologá riba kaya. E trùknan di sushi nobo marka
International McNeilus ta mas fásil pa maniobrá.
E siman aki a kuminsá tambe ku entrenamentu pa e shofùrnan
i tambe mekánikonan di SELIBON ku lo mester bai kondusí
i mantené e trùknan. Ku esaki SELIBON ke logra ku ta manehá
e trùknan aki den un forma responsabel, loke lo amplia tambe
nan bida.
Pa loke ta trata e trùk ku SELIBON a kumpra serka SELIKOR ta
bon pa menshoná ku no ta asina ku ta un trùk ku a dùmp
na Boneiru, manera rumornan ta kore, sino ta trata aki di enbèrdat
un trùk segundo mano, pero ku ta den kondishon hopi bon.
Sentro
pa Hubentut i Famia na Plasa Prensès
Apertura di e sentro di hubentut i famia ta un paso mas serka. Entidat
Públiko Boneiru, Hulanda (ministerio di VWS) i kuater fundashon
ku ta sostené edukashon a firma un akuerdo pa huntu lanta un
Sentro pa Hubentut i Famia. E sentro aki lo ta establesé na Plasa
Prensès. VWS lo paga hür i e gastunan fasilitario pa e siguiente
10 añanan.
Diputado Jona Chirino, sekretario general interino di VWS André
Kleinmeulman i representantenan di Sebiki, Porta Habrí, Bonairiaanse
Jeugdzorg i Sentro di Kuido Hubenil a firma e akuerdo na ofisina prinsipal
di RCN ku lo sòru pa mas den transkurso di e aña aki e
sentro aki habri su portanan. E kuater organisashon lo forma e Sentro
pa Hubentut i Famia. Tambe kuido hubenil i gezinsvoogdij lo keda establesé
den serkania di e Sentro na Plasa Prenses.
Meta di e Sentro pa Hubentut i Famia ta pa mayor i muchanan di Boneiru
di un forma fásil aksesibel yega na informashon i konseho riba
edukashon i lantamentu di nos muchanan. E kuater organisashonnan tin
un vishon enkomun pa loke ta trata desaroyo di e sentro pa Hubentut
i Famia. Mas tardá dia promé di yüli di e aña
aki lo formalisá esaki pa medio di un kombenio riba e forma di
koperashon organisatorio. Plasa Prensès, segun tur esunnan konserní,
ta e sitio mas apropiá pa e Sentro di Hubentut i Famia. Ta importante
pa tur instansia ta lokalisá na un sitio. E ministerio di VWS
a bai di akuerdo pa e próksimo 10 añanan aki nan paga
hür, koriente i awa di e lokalidat. Entidat Públiko Boneiru
lo pone e mes un sumanan disponibel na e kuater organisashonnan aki
ku nan a hasi den 2010.
Diploma
pa gerente di instalashon di purifikashon di awa di sushi
Dos kolaboradó di WEB NV, Arthur Janga i Ivan Coffie, a pasa
e estudio básiko di Operadó pa e Planta di tratamentu
di awa sushi ku éksito. Nan ta e promé gerente diploma
pa e instalashon di purifikashon di awa di berpùt na Boneiru.
E instalashon di purifikashon ta den konstrukshon riba e tereno di LVV
i lo kuminsá funshoná na aprel binidero.WEB lo ta enkargá
ku e maneho di instalashon di purifikashon di awa di berpùt.
E diseño i e konstrukshon di e instalashon di purifikashon ta
kai bou di e supervishon di ofisina di ingeniero i arkitekto M.I.C.,
establesé na Kòrsou. M.I.C. a organisá tambe e
kurso pa e maneho di e promé instalashon di purifikashon di awa
di berpùt pa Boneiru. Esaki a tuma lugá na e instalashon
di purifikashon na Santa Barbara na Kòrsou. Arthur Janga i Ivan
Coffie a risibí nan diploma ku masha orguyo for di mannan di
Paul Spiertz, direktor di M.I.C.
E promé instalashon públiko di purifikashon di awa di
berpùt ta nesesario pa motibu di salubridat i pa evitá
ku awa di berpùt ta bai laman i ta afektá nos refnan.
For di Aprel di aña pasa, extra awa di berpùt ta wòrdu
transportá ku trùknan di vakum for di kosta. Despues e
awa aki ta wòrdu purifiká den e instalashonnan nobo. Ku
esaki ta yega na un fin di añanan largu di deshasí di
awa di berpùt no purifiká den e roi riba tereno di LVV.
Paso
importante den direkshon di un brede school
Djabièrnè dia 18 di febrüari 2011 a dal un paso importante
den e direkshon di un Brede School Nort'i Saliña. Direktiva di
e fundashon RK Onderwijs, Fesbo, Sebiki, ministerio di Enseñansa
i Siensia (OCW) i direktor suplente di Kolegio Papa Cornes a firma huntu
ku Gezaghebber di Boneiru Glenn Thode un deklarashon di intenshon den
kua nan ta indika ku nan lo traha duru huntu pa un brede school ku ta
plania pa e bario di Nort'i Saliña banda di tereno di deporte
Rudy Boezem.
Skol basiko De Pelikaan tambe ta un posibel partner den Brede School.
E direktiva ta para positivo pa loke ta e pensamentu pa un Brede School
, pero na fin di e siman binidero lo tuma desishon si nan ta bai alohá
huntu ku Kolegio Papa Cornes den e Brede School nobo.
Tabata un enkuentro festivo kaminda Gezaghebber Glenn Thode a enfatisá
riba e interes pa loke ta trata e koperashon di e partnernan, i Job
van Velzen di Etu Consult a sera e enkuentro aki ku e palabranan "e
Brede School tei speshalmente pa e muchanan, pasobra e mundu di mañan
ta loke e muchanan hasi di esaki".
Cliften
Martines ta rei di tumba hubenil 2011
Cliften Martines ta rei di tumba hubenil 2011. Cliften a wordu kompaña
pa Kara kòra durante e festival di tumba. Su tumba, ‘Zwai’e
pami’, ku a Sali tambe tumba basilon i ambiente tabata un komposishon
di Francis Domacasse i areglo di Giovanni Mercera. Nan a resulta e miho
kompositor i miho areglista. Giovanni tabata e miho areglista ku e tumba
‘E yabi di futuro’ mientras ku a tabata e miho areglista
den e fesival di tumba grandi tambe.
Prome finalista tabata Aimee Janga ku ‘E yabi di futuro, di dos
finalista Phaedra Wanga ku ‘Mi ta bek’ i di tres finalista
Rayshantaly Coffie ku ‘Tira bo kup den kliko’.
Hòmber
ta fayesé a konsekuensia di hinkamentu.
Djadumingu den oranan di atardi un hòmber yama Jose Luis Romero
Ramirez nase na Santo Domingo riba 20-08-1974 a pèrdè
su bida a konsekuensia di un kaso di hinkamentu ku a tuma lugá
na e lugá di dibertí La Cumbre. E delito aki a tuma lugá
mesun dia den oranan di mardugá/mainta. E sospechoso a hinka
e víktima diferente biaha. Un ambulans a transportá e
herido pa hospital pa tratamentu médiko. Mas den oranan di mèrdia
un dòkter a disidí di manda e víktima Aruba pa
tratamentu médiko mas avansá, pero den oranan di atardi
a drenta e notisia ku e hòmber a fayesé. Segun informe
for di Aruba ya ora e buelo di ambulance a yega e homber a fayese.
Detenshon
Djadumingu atardi banda di kuartu pasa di seis polis a logra di buta
man riba un hòmber di inisial M.A.P.M di 27 aña. Ta sospecha
ku e hòmber aki ta enbolbí den e kaso fatal di hinkamentu
aki. E detenshon a tuma lugá den Kaya Korona na altura di Kaya
Carmen. Despues di a present’é dilanti un fiskal ousiliar
a enkarsel’ é pa e departamentu di reshèrshi hasi
investigashon.
Yonchi
Dortalina rei di tumba 2011
Boneiru tin su rei di tumba 2011. Esaki despues di e festival di tumba
ku a tuma luga djasabra anochi den stadion di Playa. Un total di 17
tumba a zona den stadion, i e ganador a resulta Yonchi Dortalina ku
su tumba 'Ta ki mi tin ku nes'. E tumba ganador a wordu komposita pa
Dortalina mes i aregla pa Giovanni Mercera, ku a resulta tambe miho
kompositor i miho areglista respektivamente. Dortalina a wordu kompaña
pa J.R Latina.
Prome finalista tabata Wesley Sint Jago ku su tumba 'Den reda', ku a
sali tambe tumba mas original i tumba basilon ambiente. Di dos finalista
a resulta Angelo Albertus ku 'Ate ko'i', di tres finalista Lucy Diaz
ku 'Dollar' i di kuater finalista Joulaika Silberie Molina ku su tumba
'E ta kla lage bria'.
Yonchi Dortalina, rei di tumba 2011.
STINAPA
ta lansa e kantika “SHON KARKO”
STINAPA ta lansa un tumba komo parti di e kampaña di konsientisashon
pa trese karkó bèk den Lac pa mañan nos por tin
mas.
Komo parti di e proyekto di restorashon di karkó den Lac, STINAPA
a pidi algun músiko hopi konosí den nos komunidat pa traha
un ‘jingle’ p’é. Esaki a resultá den
un tumba ku lo bai dal duru den e temporada di karnaval aki. E título
di e tumba ta ‘Sjon Karko’.
Johny Leoneta i Wesley Sint Jago a skirbi e letranan di e tumba. Wesley
Sint Jago a traha e melodia i tambe ta e kantante. Giovani Mercera a
sòru pa areglo i programashon. Produkshon tabata na enkargo di
Raynel Cecilia.
E tumba ta kompleto; e ta sali for di tempu pre-kolonial pasa historia
di karkó den Lac i bin ku e mensahe di konsientisashon pa ‘lag’é
na pas pa mañan nos tin mas’. E ritmo ta di un tumba bon
será ku un parti di rèp tambe den dje. Bunita ta kon e
eskritornan a hinka diferente dicho di nos kultura den e kantika por
ehèmpel; karkó ta yuda (ta lanta brek), karkó pa
wanta porta, surdu manera karkó.
Nos petishon na tur e ‘DJ’ nan di nos radio emisoranan i
tambe esnan ku lo toka den paradanan di karnaval pa toka e kantika aki
mas tantu ku ta posibel. E tumba aki lo dal duru, pero pueblo lo ta
e mihó hurado. Esnan ku ke tin e tumba den nan kolekshon por
yama nos na STINAPA òf ‘download’ e for di riba ‘YouTube’.
Deza
ta hasiendo kontrol den establesementunan
E hefe di e sekshon di kontrol di Deza, Frensel Janga, den deklarashon
pa Bon FM a bisa ku kontrolnan riba indikashon di preis dobel riba produktonan
ta tumando luga, i esaki ta kontinua te na luna di yuni. Segun Janga,
a konstata ku sierto kaminda no ta pone preisnan dobel, i ku siman pasa
mes a sanshona algun empresa pa esaki.
Tambe Frensel Janga a bisa ku tin sufisiente empleado pa hasi kontrol.
Mas aleu Deza a konstata ku tin negoshi ta hasi mal uso di e situashon
pa hisa preis. Segun Frensel Janga, si un persona tin prueba di e preis
di pasado i e preis di awor por hiba esaki Deza pa asina Deza por aktua
den e kaso aki.
Website
di RCN awor tambe na papiamentu i ingles
E website di Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN), www.RijksdienstCN.com,
ta disponibel na 3 idioma for di 10 di febrüari 2011. E website
tabata disponibel kaba na Hulandes i awor ta ofresé informashon
na papiamentu i ingles tambe. Ku esaki RCN ke duna tur siudadano, partikularmente
esunnan di Boneiru, Sint-Eustatius i Saba, e oportunidat pa haña
informashon tokante di e aktividatnan di e Atministrashon Públiko
i e diferente terenonan di maneho.
Riba e website tin informashon disponibel tokante di e tareanan ku e
Atministrashon Públiko ta ehekutá na Karibe Hulandes i
kambionan eventual ku ta tuma lugá ku ta na interes di e suidadanonan
di Karibe Hulandes. Riba e website ta para, entre otro, informashon
tokante di e diferente departamentunan, vakaturanan pa RCN, eventonan
públiko i notisianan nobo. E site ta wòrdu tene al dia
kontinuamente i aktualmente por haña hopi informashon tokante
kambionan di regla pa elekshon di Konseho Insular benidero. Paso tin
hopi notisia riba e website, a skohe pa tradusí e notisianan
nobo mas resien so. E sobra di notisia bieu ta solamente optenibel na
Hulandes. Desde awe tur informashon nobo lo por wòrdu haña
na tres idioma riba e website.
E website ta forma parti di e tantísimo medionan di komunikashon
ku RCN ta uza pa informá e suidadanonan optimal kuné.
Si akaso no por haña kontesta riba e website, suidadanonan por
akudí na e number di telefon grátis pa preguntanan públiko.
E number di telefon ta: 08008 – 101010. Riba dianan di trabou
e ta disponibel di 1.30 p.m. te 5.00 p.m. Banda di e website tin tambe
un página di Facebook aktivo. Denter di poko siman, RCN lo kuminsá
tambe atrobe ku e programa bibu di televishon na Boneiru, Keda Informá.
Festival
di tumba i festival hubenil tur dos ku 18 partisipante
E fin di siman aki un total di 18 partisipante lo partisipa na tantu
festival di tumba komo festival hubenil. Esaki a bira konosi despues
di e inskripshon di tumba ku a tuma luga na Eddy’s Restaurant
djasabra anochi. E anochi aki a bai den forma di ‘Hollywood’
kaminda ku e partisipantenan a yega den limosine i a haña e trato
di ‘red carpet’, loke a kai na agrado di tur e partisipantenan.
Djasabra 19 di februari lo tuma luga festival di tumba grandi, kaminda
ku e bandanan lo toka den e siguiente sekuensia: Glen i su Geng lo habri
anochi di 19 di Februari komo number 1, nr2. Benjamin Orkesta, nr.3
Pal’i Wiri, nr.4 JR Latino, nr.5 Glenn & Friends, nr.6 Rincon
Krioyo, nr.7 Euphoria Brass, nr.8 Grupo ESO, nr.9 Niki Mix Kompletu
i komo último banda Jom & Company.
Pa loke ta tumba hubenil dia 20 di februari e sekuensia ta: nr.1 Jom
& Company, nr.2 Krioyo Band, nr.3 Rincon Krioyo, nr.4 On Time i
e ultimo agrupashon musikal lo ta Kara Kòrá.
Manera ya menshona, ambos anochi lo tin 18 tumba ku lo zona den stadion
di Kralendijk. Click
aki pa e lista di tur partispante i detayenan di nan tumba.
Dama
di 65 aña a hoga Diabierne anochi shete'or a haña un kurpa di un turista
Merikano, di insialnan P.D.K., den awanan di jachthaven kende no tabata
duna señal di bida. Na yegada di polis a saka e kurpa for di
awa i kuminsa hasi investigashon. Dokter Schrader a akudi na e sitio
i a konstata morto di e viktima.
E kurpa a ser konfiska dor di fiskal van Delft pa asina polis por hasi
mas investigashon.
Preisnan pa konsumidó
òktober 2010 ta stabil kompará ku ougùstùs
2010
E sifra índise pa konsumidó na Boneiru na luna di òktober
no a subi ni baha kompará ku ougùstùs.
Si kompará e periodo di último 12 luna te ku òktober
2010, ta resultá ku preisnan a subi ku 2,3 porshento kompará
ku e mes un periodo e aña promé.
Esaki ta sali na kla for di datonan ku a ser publiká awe dor
di Ofisina Sentral di Statistik (CBS).
Desaroyo di preis entre ougùstùs
i òktober 2010
E sifra índise pa konsumidó na Boneiru a keda stabil na
luna di òktober kompará ku ougùstùs.
General
Di e nuebe kategorianan di konsumo dos a bira mas karu: Kuminda (+0,5%)
i Bibienda (+0,2%). Kuater kategoria di konsumo a bira mas barata: Paña
i sapatu (-1,4%), Bebida i sigaria (-0,6%), Sobrá (-0,4%) i Muebel,
aparato- i artíkulonan doméstiko (-0,4%). E sobrá
tres kategorianan di konsumo a keda stabil den preis : Transporte i
komunikashon, Rekreashon, edukashon i desaroyo i Salubridat.
Kuminda
E kuater desaroyonan di preis mas importante den e kategoria di konsumo
Kuminda a wòrdu realisá dor di e gruponan di produkto
“manteka i zeta” (-3,4%), “suku i chukulati”
(+2,6%), “batata, berdura i fruta” (+1,5%) i “produktonan
di lechi” (+1,2%). E grupo di produkto “produktonan di lechi”
a wòrdu karakterisá espesialmente dor di e subida di preis
di lechi di puiru ku 7 porshento, miéntras ku e grupo di produkto
“batata, berdura i fruta” a wòrdu influenshá
prinsipalmente dor di e subida di preis di batata fresku (+8%) i apel
i pera (+11%).
Tambe ta interesante ku pan franses a bira 2 porshento mas karu, aunke
ku esaki no tabatin influensha supstansial riba e grupo di produkto
konserní, esta “produktonan di grano” (+0,1%).
Paña i sapatu
Notabel den e kategoria di konsumo “Paña i sapatu”
ta ku e grupo di produkto “paña” a bira 1,7 porshento
mas barata. E kousa prinsipal di esaki tabata e bahada di preis di kamisa
(-16%) i blusa, “sweater” i “shirt” (-7%).
Muebel, aparato- i artíkulonan doméstiko
Den e kategoria di konsumo Muebel, aparato- i artíkulonan doméstiko
dos desaroyo di preis interesante ta sobresalí. Kuminsando ku
e bahada di preis di e grupo di produkto “furamentu i tela di
kortina i pa fura” ku 3,8 porshento, prinsipalmente dor ku laken
i slopi a bira 21 porshento mas barata. Seguidamente e grupo di produkto
“sobrá muebel, aparato- i artíkulonan doméstiko”
a baha di preis ku 1,1 porshento, prinsipalmente kousá dor ku
kos di dòrna, dekorá i prònk den kas a bira 28
porshento mas barata.
Sobrá
Notabel por último tambe ta e desaroyo di preis di e grupo di
produkto “kuido personal” (-0,6%), parti di e kategoria
di konsumo Sobrá. E bahada di preis aki a wòrdu okashoná
prinsipalmente dor ku artíkulonan pa laba kabei i aparatonan
pa feita a bira respektivamente 3 i 4 porshento mas barata.
Inflashon na tèrmino largu
E sifra índise di konsumidó pa Boneiru a subi di òktober
2009 pa òktober 2010 di 112,0 te ku 113,8, un subida di 1,6 porshento.
E promedio di preis pa konsumidó durante e último diesdos
luna na Boneiru tabata na òktober 2010 2,3 porshento mas haltu
ku na òktober 2009. E sifra aki segun CBS ta duna un bon indikashon
di e desaroyo di inflashon riba término largu. Delaster dos aña
Boneiru a eksperenshá algun luna di subida di inflashon, siguí
pa un trènt di bahada, ku delaster lunanan ta parse di ta stabilisá
su mes. (Fuente: CBS)
Douane
tin flota nobo di outo
Douane Caribisch Nederland a sera un asina yamá akuerdo di lease
pa 10 outo nobo di kua 8 ta pa Boneiru, unu pa Saba i unu pa Sint Eustatius.
Ta trata aki di 9 outo marka Toyota Rav4 i un Toyota Hilux pa Boneiru.
Ta ‘lease’ e outonan lokalmente i tambe a plak e outonan
lokalmente di tal forma ku nan tin e mesun diseño ku outonan
di duana na Hulanda.
Hefe di tim di Fysiek Toezicht, Eddie Thielman a deklará; ‘e
kontrato di lease di e outonan anterior a terminá fin di aña
pasá. Pues nos mester a buska outo nobo. Ademas riba tur e outonan
bieu tabatin e nòmber di Antia riba nan, loke no tabata por mas.’
Danki na e posishon fleksibel di eks hefe di Duana di Antia Hulandes
ku nos por a sigui hasi uso di e outonan despues di 10 di òktober
te fin di aña pasá sin ku mester a tuma medida speshal.
Dos di e outonan ta speshalmente pa transporte di kachó. Thielman:
‘Nos ta usa e outonan pa patruyá i kontrolá i ta
bon ku e kachónan tambe por bai huntu den e outonan.’ E
outonan ta instalá ku ventilashon speshal i asta tin alarma ora
bira muchu kalor pe kachónan. Ademas e outonan ta disponé
di lusnan speshal ku por keda manehá for di kabina di e outo.
Thielman ta kontentu ku e outonan nobo speshalmente pa motibu ku loke
nan por nifiká por ehempel pa entre otro empresanan. ‘Ku
e outonan nos por hasi nos trabou di kontròl na e empresanan
mes. Esei ta nifiká ku e empresanan ta pèrdè ménos
tempu. Asina ta hasi nan trabou tambe mas fásil’.
Mas aleu Thielman a bisa tambe ku pa aprel douane lo tin un boto nobo
i ku ta hasiendo e trabounan nesesario pa yega na miembronan nobo den
kuerpo di douane.
Epidemia
dengue na Boneiru E kantidat di kasonan di dengue a oumenta drastikamente na
luna di desember 2010. E lune ei tabatin 55 kaso di dengue. Durante
henter 2010 e registra 55 kaso di dengue.
E tendensia aki a kontinua den janurai 2011. E luna ei tabatin 131 kaso
di dengue. E sifranan aki ta duna un indikashon kla ku aktualmente tin
un epidemia di dengue na Boneiru. Durante e prome siman di februari
ya a registra 32 kaso di dengue.
Boneiru
hasiendo esfuerso pa mantene kantidat di turistanan krusero
Diputado di turismo, Elvis Tjin Asjoe, kier promové Boneiru mas
pa mantené e kresementu di turismo krusero. E último 3
añanan Boneiru a konosé un kresementu formal di turismo
krusero di 50 mil pa 230 mil turista pa aña. Boneiru a logra
esaki dor di invertí den infrastruktura di haf i promoshon na
bolsa turístiko den eksterior. E diputado ke duna kontenido na
palabrashon hasi den e ABC tripartit tene na Aruba resientemente.
Boneiru tambe lo partisipá den de e bolsa turístiko mas
grandi di aña, mart próksimo na Miami "SEATRADE CRUISE
SHIPPING CONVENTION 2011".
Diputado di turismo ta di opinion ku gobièrnu tin un ròl
di fasilitadó den e sektor aki, ku ta benefisiá hopi lokal
na nos isla. Boneiru lo bai traha den un aliansa ABC ku e meta pa logra
mantené e kantidat di krusero pa aña i tambe sigui traha
riba e proyekto risibí barku den "low season".
Último añanan liñanan krusero ku ta bishita Boneiru
ta duna hopi elogio i a indiká kon Boneiru a progresá
positivamente desde ku nan a kuminsá bishita nos isla. Pasaheronan
ta masha kontentu ku nan eksperiensha i esaki ta un di e puntonan di
mas determinante pa bishita un destinashon.
Ta p’esei diputado Tjin Asjoe ke sigui stimulá tur esnan
ku ta traha den e sektor aki pa sigui traha riba nan produkto huntu
ku TCB i e taskforce pa turismo krusero.
Kondekorashon
Real pa H.E. (Ibi) Martis
For di 26 di mart 2006 te ku 19 di mart 2009 Hubert E. (Ibi) Martis
a fungi komo Sekretario di estado di Asuntunan Konstitushonal i di Asuntunan
Interno i di 19 di mart 2009 te ku 26 di mart 2010, komo Minister di
Asuntunan Ekonómiko i di Labor. Ta pa e motibu aki señor
Martis a haña e kondekorashon di Officier in de Orde van Oranje-Nassau.
Ed van Haveren, sekretario di e representante interino di Reino, a hasi
entrega di e kondekorashon Real aki djamars, dia 8 di febrüari
na e ofisina prinsipal di Rijskdienst Caribisch Nederland (RCN). E representante
interino di Reino mes a hañ’é stroba. Banda di famia
di señor Martis, tambe tabata presente, staf di Ofisina di representante
interino di Reino i Gezaghebber Glenn Thodé
E órden di Oranje-Nassau a keda instituí na aña
1892. E órden aki tin seis grado: Ridder Grootkruis, Grootofficier,
Commandeur Officier, Ridder i Lid. Hendenan ku ta bini na remarke pa
e órden aki ta hendenan ku mérito ekstraordinario pa e
komunidat. No ta bai solamente pa mandatarionan, sino tambe pa personanan
ku ta tene asosiashonnan bibu ku nan afan i ku ta hasi organisashonnan
aksesibel pa komunidat.
KLM ta ekspandé
kapasidat pa Karibe i ta introdusí buelo direkto pa Ecuador
KLM ta ekspandé su kapasidat pa i for di e área di Karibe
drástikamente ofresiendo 2600 asiento èkstra pa siman
riba e ruta aki. E ekspanshon aki ta drenta na vigor entrante e areglo
di buelo di wenter 2011 riba 30 di òktober e aña aki.
Ademas KLM ta introdusí entrante e mesun fecha buelo direkto
pa Quito i Guayaguil na Ecuador.
Presidente direktor di KLM, Peter Hartman: “Pa promé biaha
den su historia KLM ta ofresé mas di mei mion asiento riba base
anual pa e region di Karibe. Ku e ekspanshon drástiko aki di
e kapasidat pa e área di Karibe KLM ta brinda biaheronan Hulandes
muchu mas posibilidat”. KLM ta sali for di e mainport Schiphol
nuebe biaha pa siman pa Kòrsou, tur dia pa Boneiru, sinku biaha
pa siman pa Aruba i tres biaha pa Sint Maarten. Riba djaluna i djasabra
KLM ta bula dos biaha pa dia pa Kòrsou. KLM ta ehersé
e buelonan pa Karibe ku avionnan Boeing 747-400 i MD-11.
Ademas, entrante e areglo di servisio pa invierno 2011 KLM ta introdusí
un konekshon direkto ku Ecuador. KLM ta remplasá e sinku buelonan
pa siman pa i for di Ecuador ku un aterisahe intermedio na Boneiru pa
tres buelo direkto pa siman (di Amsterdam) pa Quito en kombinashon ku
Guayaguil. E konekshon direkto aki sin aterisahe intermedio ta un mehorashon
grandi pa e pasaheronan, ya ku durashon di e biahe ta bira balente mas
kòrtiku. Asina KLM ta reforsá tambe su posishon den merkado
Ekuatoriano. KLM ta ehersé e buelo pa Ecuador ku un Boeing 777-300
riba djarason, djabièrnè i djadumingu.
En breve:
- 4 biaha pa siman B 747-400 Amsterdam-Kòrsou-Amsterdam riba
djaluna, djarason, djaweps i djasabra.
- 3 biaha pa siman B 747-400 Amsterdam-St. Maarten-Kòrsou-Amsterdam
riba djamars, djabièrnè i djadumingu.
- 2 biaha pa siman MD 11 Amsterdam-Kòrsou-Boneiru-Amsterdam riba
djaluna i djasabra.
- 5 biaha pa siman MD 11 Amsterdam-Aruba-Boneiru-Amsterdam riba djamars,
djarason, djaweps, djabièrnè i djadumingu.
Un Boeing 747-400 tin un kapasidat di 415 pasahero i un MD11 di 285
pasahero.
Tarifa
nobo pa stashona na aeropuerto Flamingo na dollar
Entrante djamars 8 di febrüari 2011 a stipulá e tarifa pa
stashoná outo na Aeropuerto Flamingo na 0,50 dòler pa
e promé mei ora i 0,50 dòler pa e di dos mei ora. Despues
stashonamentu n’e aeropuerto ta kosta un dòler pa ora.
Pa stashonamentu kòrtiku ta kobra un máksimo di diesdos
dòler pa un periodo di 24 ora. Stashonamentu pa un tempu largu
ta kosta seis dòler pa un periodo di 24 ora. E promé sinku
minüt ku un hende ta stashoná ta pòrnada.
Den e sala sentral tin dos mashin kaminda por paga. E mashinnan aki
ta aseptá moneda di 0,25 dòler (quarter) i 1 dòler
(one dollar coin) i papel di 1 dòler, 5 dòler, 10 dòler
i 20 dòler. Nan ta aseptá papel di 10 dòler solamente
ora e montante ku tin ku paga ta minimalmente 5 dòler. Papel
di 20 dòler ta aseptá ora tin ku paga minimalmente 10
dòler.
Wes
komisarioa a rechasa petishon OM pa tene un investigashon preliminar
den investigashon kontra Booi i El Hage
Ministerio Públiko no tin mag di sigui investigá polítiko
boneriano Ramonsito Booi. Wes komisario Adang a rechasá petishon
di OM.
Ministerio Públiko (OM) ta sospechá Booi i èks
diputado Burney El Hage di labamentu di plaka i di korupshon den e asina
yamá kaso Zambezi. Aña pasá a duna fiskalnan tempu
te promé di novèmber 2010 pa terminá nan investigashon.
E siman akí Ministerio Públiko a partisipá di ke
kontinuá ku e investigashon preliminar.
Wes-komisario Adang a motivá rechaso di petishon di OM bisando
ku mester a kaba ku e investigashon promé ku 1 di novèmber
di aña pasá. A deskartá tantu e apelashon di e
desishon akí komo un petishon ku a drenta despues pa prolongá
e periodo. Adang ta husga ku ya ku ta trata di e mes investigashon,
tin ku rechasá e petishon nobo akí tambe.
Douane
CN ta otorgá promé permiso pa douane-entrepot
Empresanan na Boneiru, Saba i Statia ku ta kumpra merkansia djafó
for di promé di yanüari 2011 no ta paga derecho di importashon.
Sí nan ta paga ABB ora nan importá e merkansia. Palm Trading
ta un empresa ku ta kumpra merkansia i bolbe bende esaki ku kliente
pafó di Boneiru. Den e kaso akí no mester paga ABB, pa
motibu ku e merkansia no ta keda riba e isla. Pa esaki mester di un
pèrmit spesial ku ta un pèrmit pa Douane Entrepot.
Komo ku ta trata di e promé pèrmit pa Douana Entrepot,
direktor di Belastingdienst Caribisch Nederland a entregá e promé
pèrmit personalmente na Theo Knevel, general manager di Palm
Trading. Knevel a bisa ku su klientenan tabatin mester di hopi pasenshi
ku desmantelashon di Antia. “Pero ku e pèrmit akí
nos por sirbi un área mas grandi i mantené un stòk
mas grandi tambe. E kambio ta un mehorashon pa tur hende”, Knevel
a bisa.
E pèrmit ta e promé ku ta basá riba Lei di Duana
ku ta spesialmente stipulá pa Boneiru, Statia i Saba. Direktor
Angel Bermudez a splika ku e lei nobo di duana ta fasilitá empresarionan.
“For di promé di yanüari e lei aki ta duna amplio
posibilidat pa fasilitá negoshi internashonal na un forma adekuá”.
Un desaroyo nobo pa Boneiru ta ku duana ku e pèrmit aki ta supervisá
e stòk di merkansia atraves di atministrashon di e empresa.
Koperashon
Boneiru-Korsou den enseñansa, kultura i deporte
Resientemente diputado Anthony Nicolaas a reuní ku minister René
Rosalia riba posibel koperashon riba tereno di enseñansa, kultura
i deporte. Riba proposishon di diputado Nicolaas a organisá un
reunion entre diputado Nicolaas i minister Rosalia kaminda a interkambiá
di idea riba un posibel koperashon entre Boneiru i Kòrsou riba
tereno di enseñansa, kultura i deporte.
Aruba, Boneiru i Kòrsou ta e úniko tres islanan kaminda
e idioma di papiamentu ta wòrdu ampliamente papiá. Den
un forma pa promové e idioma di papiamentu den Hulanda i den
Reino Hulandes ta importante pa e islanan aki trata di promové
e idioma di papiamentu riba kada un di e islanan. Intenshon ta ku e
tres islanan aki ta bai promové e idioma di papiamentu kaminda
ku Boneiru lo por hasi uso di e ekspertisio ku Kòrsou tin ku
e idioma di papiamentu. Banda di esaki tambe lo sondia e posibilidat
di koperashon pa loke ta trata enseñansa den su totalidat kaminda
ku lo sigui wak e posibilidat di formanan di estudio ku Kòrsou
por brinda Boneiru. Tambe riba tereno di kultura i deporte lo bai tin
koperashon. Intenshon ta ku lo bai organisá wega amistoso kaminda
ku tur e islanan di Reino Hulandes i Hulanda lo por partisipá.
A disidí ku lo instalá un komishon di 9 persona ku lo
bai traha riba e protokòl.
Eerste
Kamer a asepta lei enseñansa BES
Eerste Kamer unanimamente a asepta e Lei di Enseñansa pa islanan
BES. Esei a tuma luga djamars ultimo. Boneiru, Saba i St. Eustatius
lo haña un lei ku tin e mes modelo ku Hulanda.
Miembro di Eerste Kamer pa partido SP, Sineke ten Horn, ta haña
importante ku alumnonan di e islanan ta haña un enseñansa
na mesun nivel ku Hulanda. E pakete di enseñansa ta trata tantu
enseñansa basiko komo avansa.
Den e leinan tin tambe ‘sociale kanstrajecten’. Segun Ten
Horn: “Riba islanan BES tambe enseñansa obligatorio ta
konta pa tur persona te 18 aña, te ora e tin un ‘startkwalificatie’
”. Esei ta un enseñansa na nivel di MBO-2 of Havo. Si esei
no logra tin un trayekto di oportunidat sosial despues di 18 aña:
“Pasobra nos ta haña un diploma hopi importante pa e futuro
di e hobennan”.
Lo bini un kampaña di informashon riba e islanan tokante e lei
nobo i su importansha pa hobennan.
Ten Horn ta bisa tambe ku den enseñansa lo tene kuenta tambe
ku kultura i historia di e islanan. Na Saba por ehempel por hasi eksamen
na ingles i na St. Eustatius por usa sea hulandes o ingles. Durante
un konferensha di enseñansa ku lo tuma luga na Boneiru na luna
di mart lo formula un programa di enseñansa 2011-2015 pa asina
yega na e nivel desea.
Awe ta dia
Internashonal di Áreanan Húmedo Dia 2 di febrüari ta dia Internashonal di Áreanan
Húmedo. E dia aki no solamente ta konmemorá e fecha ku
a firma e tratado internashonal di Ramsar na 1971, pero tambe por reflehá
riba e manera ku nos ta atendé ku nos medio ambiente ku tin su
efekto riba nos bienestar ekonómiko. Áreanan húmedo
salú, oséano salú, i tera salú tin komo
konsekuensia ku nos hendenan tambe ta salú.
Kiko ta un Área húmedo?
Un Área húmedo ta un área kaminda awa ta e faktor
primordial ku ta kontrolá e medio ambiente i ku ta determiná
ki tipo di mata i bestia por biba einan. Ta konsiderá un área
komo ‘Área húmedo’ ora ku tera ta tapá
ku un lag di awa. Ku otro palabra, na momento ku tin awa plat. Segun
e tratado di Ramsar áreanan di oséano ku un profundidat
di ménos ku 6 meter tambe ta inkluí den e Área
húmedo.
Den e áreanan húmedo di Boneiru ta inkluí e areanan
ku tin pal’i mangel, yerba di laman den Lac i algun di nos saliñanan.
Áreanan húmedo ku nos tin na Boneiru ku ta kai bou di
e tratado di Ramsar ta; Lac, Pekelmeer, Gotomeer, Slagbaai i Klein Bonaire.
Pa loke ta trata esaki mester remarká ku komo un isla chikitu
manera Boneiru nos mester ta orguyoso pasombra nos tin sinku di e áreanan
aki miéntras tin paisnan grandi ku apénas tin unu.
Trabounan
di drecha kaminda i kap rama a kuminsa
Despues ku a haña green light di Kolegio Ehekutivo, DROB Afdeling
Bouw - en Civiele werken a sinta na mesa ku tur e kapploegnan i tambe
ku e doñonan ta ekiponan pisa. Loke ta trata e kapploegnan, a
traha un lista di tur e puntonan di kondishonnan ku e kapploegnan mester
tene nan na dje.
Tur e kapploegnan ku tabata presente a bai di akuerdo i a firma esaki.
Den konsulta ku e kapploegnan a yega na e akuerdo ku e kapploegnan por
kuminsá mesora.
Loke ta trata e trabounan na kamindanan di kunuku, a krea tres grupo,
di kual 2 grupo ta keda atendé e kaminda nan di kunuku den área
di Playa i un grupo ku ta atendé den e área di Rincon.
E trabou di drechamentu di kamindanan di kunuku a ranka sali kaminda
a opta pa kuminsá drecha na promé lugá e kamindanan
ku ta guia pa landfill Rincon i Buraku di greis na Lasana. E motibu
ku ta sali drecha e kamindanan aki promé ta pa fasilitá
e trùknan pa yega pa depositá tur e sushi i ramanan di
tantu e kaploegnan i alabes e habitantenan di Rincon na landfill. Pa
loke ta e kaminda pa yega na Lasana ta pa e truknan por kore yega pa
saka greis sin ku nan mester pega den lodo i hasi daño na nan
vehíkulonan pisa di trabou. Ku esaki DROB Afdeling BCW ta purba
na logra e meta di 30 dia segun petishon di Kolegio Ehekutivo.
Pa kualkier pregunta òf sugerensha por yama libramente na ofisina
di DROB 7170-5330 ext. 343 i tuma kontakto ku Pedro de Jongh of Eric
Soleano.
Inspekshon
ta bolbe pone barku na kadena Siman pasá inspekshon di tráfiko i atministrashon
di awa públiko (Inspectie Verkeer en Waterstaat (IVW)) a bolbe
pone un barku na kadena aki na Boneiru debí ku esaki no tabata
kumpli ku reglanan. Den luna di novèmber di aña pasá
tambe a pone un barku na kadena. Den e kaso ei a trata di un barku ku
tabata nabegá bou di bandera Boliviano i e biaha aki ta trata
di un barku di Panamá. E barku ku tabata mará na e pir
di salu, tabata faya ku reglanan pa loke ta trata konstrukshon di e
barku i reglanan di abilidat pa e barku drif, pa e motibu aki a prohibí
e barku aki pa nabegá. E inspekshon ta ehekutá kòntròl
riba barkunan pa mira ku nan por forma un peliger pa hende i pa medio
ambiente den Karibe Hulandes.
IVW a konstatá tambe ku tin vários barku di zeta ku ta
yega Boneiru ku no ta kumpli ku e leinan di medio ambiente internashonal
pa loke ta trata kargashon. Kasi mitar di e barkunan inspekshoná
no por prueba ku nan ta kargá segun eksigensianan internashonal.
Ta importante pa barkunan keda kargá korektamente, pa asina evitá
ku nan ta senk òf kibra ora ku e mishi ku fondo di laman òf
aksidentá. Si un barku di zeta senk na Boneiru, esaki por ta
un desaster pa nos medio ambiente, ta pa e motibu aki e inspekshon ta
dediká èkstra atenshon na e manera ku ta karga barkunan.
Serka barkunan ku no ta kumpli ku e eksigensianan ta traha un rapòrt
i ta eksigí pa nan tuma akshon pa korigí e situashon pa
asina kumpli ku e eksigensianan.
Un otro punto di atenshon pa IVW ta e tankeronan ku no tin un struktura
dòbel. E regla ta ku tankeronan mester tin un struktura dòbel
ku ta duna un mihó protekshon den kaso di kalamidat. Un barku
ku ta kargá por ehèmpel ku zeta ku no tin un struktura
dòbel por nabegá den laman di Karibe Hulandes solamente
bou di reglanan masha estrikto. E reglanan aki ta poné den leinan
internashonal. E inspekshon ta notifiká ku den e periodo binidero
lo pone èkstra atenshon riba e tipo di situashonnan aki i den
kaso ku barkunan no ta kumpli ku reglanan internashonal ku tin di haber
ku medio ambiente lo tuma medidanan nesesario kaminda asta por prohibí
pa barkunan, ku no ta kumpli ku e leinan, nabegá den laman di
Karibe Hulandes.
Ekspanshon
na Captain Don’s Habitat Hotel Captain Don’s Habitat a ekspande ku 12 unit, kual
ta 12 junior suit ku bista riba laman. E apertura ofisial di e 12 unit
nan aki tabata djabierne ultimo den oranan di anochi. Na e okashon aki
tabatin diskursonan di captain Don Stewart, gezaghebber Glenn Thode,
diputado di turismo Elvis Tjin Asjoe, CEO di Maduro Holding, Henry van
der Kwast i general manager Jack Chalk.
E hala di e hotel kaminda e 12 kambernan ta a haña nomber di
Albert Romeyn, ku tabata e motor tras di e proyekto aki. Albert Romeyn
a fayese aña pasa. Su viuda, Esther Romeyn, a desvela un plakat
na honor di Albert Romeyn i a korta e sinta pa e apertura ofisial.
Personanan
ku kastigu habrí tin ku bai sinta Ministerio Públiko ta bai kuminsá ku akshon pa
tur hende ku tin un kastigu habrí ainda, bai sinta e kastigu
aki den prisòn. Ta trata di personanan ku den pasado a keda kondená
dor di un hues sin ku nan a kumpli ku e kastigu di prisòn.
Ta manda un invitashon pa e personanan konserní pa nan mèldu
nan mes na prisòn riba un fecha spesífiko pa sinta e straf.
E invitashon ta sali mas o menos 30 dia promé ku e fecha ku mester
akudí na prisòn.
Si un persona no presentá riba e fecha stipulá lo notifiká
polis i mareshosé Real i nan lo detené e persona pa e
bai sinta su kastigu. Ministerio Públiko ta kuminsá ku
e akshon aki den e luna di febrüari 2011 i ta pidi tur hende pa
koperá.
Renobashon pista di aterisahe
ta bai kuminsa
E renobashon masal di e pista di despegue i aterisahe di Bonaire International
Airport (BIA) ta kuminsá djadumingu 13 di febrüari 2011.
Na tur e renobashon ta dura kuater pa sinku luna. Pa hasi ku e tráfiko
aéreo i pasaheronan ta sinti ménos molèster posibel
di e trabounan, esakinan ta tuma lugá den oranan di anochi i
mardugá, dies ora pa dia ku eksepshon di fin di siman. Dor di
esaki temporalmente solamente un kantidat mínimo di buelo di
anochi ta kai afó. E buelonan di KLM ta sigui normal segun e
skema aktual.
Den e promé periodo di renobashon di e pista, di 13 di febrüari
pa 27 di mart, e aeropuerto ta sera riba djadumingu, djaluna i djarason
for di seis or di atardi te e siguiente mardugá kuat’or.
Riba djamars i djaweps e aeropuerto ta sera for di kuartu pa ocho di
anochi te e siguiente mainta kuartu pa seis. Esaki ta nifiká
ku temporalmente algun buelo di anochi ta kai afó. Riba djabièrnè
i djasabra no tin trabou di renovashon planeá i e aeropuerto
ta habrí normalmente. Esaki ta konta tambe pa djadumingu te ku
seis'or di atardi. Den kaso ku kompanianan di aviashon adaptá
nan skema di buelo, e tempunan aki lo por kambia. Fin di mart lo kambia
atrobe e orario di seramentu di e aeropuerto. Na su debido tempu lo
sigui mas informashon tokante esaki.
E renobashon ta ehekutá pa e kontratista Janssen De Jong Caribbean
den koperashon ku Bonairiaanse Wegenbouw Maatschappij (BWM), i ta konsistí
di vários parti. Asina ta bai kita i renobá e kapa mas
ariba. Komo ku mester di un kantidat grandi di asfalt p’esaki,
ta bini durante e trabounan un sentral apart di asfalt riba tereno di
aeropuerto. Tambe ta bai pone un kapa duru mas ariba di sinku sèntimeter.
Parsialmente ta bai move e pista mas pariba i e ta haña dos punto
di birada pa avionnan. Ademas ta bai marka e pista i pone lus nobo,
bòrchi di indikashon i lus nobo di aserkamentu. Ta bai ekipá
e toren di kontròl ku sistemanan nobo elektriko i di kontròl.
Rondó di henter e tereno di aeropuerto ta bini waya nobo i e
kuerpo di bombero ta haña un entrada nobo pa yega n’e pista
di aterisahe. Riba término korto ta bai traha tambe un parke
di bombero nobo.
Aña pasá na yüli e minister hulandes di transporte
i komunikashon di e tempu ei, Camiel Eurlings, a duna señal pa
kuminsá ku e renobashon. Despues a sigui ku e preparashonnan.
E renovashon ta nesesario pa kumpli ku eksigensianan internashonal di
seguridat. Kostonan di e renovashon ta 15 mion euro (kasi binti mion
dòler) i ta na kuenta di Ministerio di Infrastruktura i Medio
Ambiente (anteriormente Ministerie van Verkeer en Waterstaat).
Aljano
Emerenciana a retira komo diputado
Jona Chirino Felida a huramenta komo diputado Djabièrnè den oranan di trai mèrdia,
den sala di reunion di Konseho Insular, Simeona Brigida Chirino-Felida,
konosí komo Jona, a huramentá komo diputado pa Kolegio
Ehekutivo. Esaki remplasando Aljano Emerenciana.
Esaki despues ku durante e reunion di Konseho Insular, sr. Emerenciana
a entrega su retiro komo diputado, despues ku e koalishon UPB-Nicolaas
a desaproba di su maneho komo diputado.
Sekretario di Entidat Públiko Nereida Gonzalez a lesa e prosès
verbal, Jona Chirino a huramentá dilanti di Presidente di Kolegio
Ehekutivo i alabes gezaghebber Glenn Thode.
Durante di e siman benidero lo repartí e diferente servisionan
pa e respektivo diputadonan ku ta forma parti di Kolegio Ehekutivo.
TCB ta nombra
un Manager Interino Ofisina di Turismo di Boneiru ta sigui desaroyá den
aña 2011, despues di a tuma despedida di Ronella Tjin-Asjoe Croes
komo direktor di TCB, ainda e búskeda pa su susesor no a terminá.
Diferente partner ta trahando duru pa por apuntá un direktor
nobo mas pronto ku ta posibel, aktualmente e hunta di supervishon ta
andando ku e entrevistanan ku diferente kandidatonan ku a solista. Mirando
e echo ku trabounan ta kontinuá pa ku e ofisina i e demanda di
sektor ta birando dia pa dia mas grandi, TCB a disidí di nombra
un direktor interino ku lo sòru pa diferente tarea wòrdu
realisá den e próksimo lunanan. Ku esaki TCB kier a introdusí
Sharon Bol, kual no ta deskonosí den nos komunidat komo e direktor
interino. Sra. Bol despues di a fungi komo direktor interino di biblioteka
publiko a disidí di tuma e reto di direktor interino di e ofisina
di turismo di Boneiru.
TCB ta sumamente kontentu ku Sra. Bol, i ku diferente proyekto di TCB
por sigui kana. E punto mas importante ta pa e proyekto nan den 2011,
wòrdu realisá i ku e kalidat di trabou di e ofisina di
turismo di Boneiru keda na e mesun nivel.
Ofisina di Turismo di Boneiru tambe ta hopi kontentu ku e notisia aki,
i ta pidi henter e komunidat Boneriano pa keda pendiente, paso den aña
2011 lo bai tin diferente proyekto inovativo tantu internashonal komo
lokal.
Dentro
di poko gobierno lo introdusí Modelo di Direktorado Segun diputado Elvis Tjin Asjoe, na e momentunan aki gobièrnu
di Boneiru ta trahando duru pa bini ku kambionan den e aparato gubernamental
i adaptá e sistema di funshoná pa loke ta trata servisionan
di Entidat Públiko Boneiru. Gobièrnu di Boneiru ta haña
ku ta hopi importante pa bini ku kambionan ku ta kumpli ku kriterionan
pa mehorashon, loke e komunidat meresé. Ta di sumo importansha
pa duna un mihó servisio na e suidadano i mehorashon di servisionan
duná na komersio. Esaki ta e motibu ku na e momentunan aki ta
trahando duru riba profeshonalisá e aparato gubernamental.
Ta un proseso di kambio ku lo dura algun aña i ta eksihí
mas kapasidat i medionan nesesario pa por kumpli ku e eksigenshanan.
Mas aleu diputado Tjin Asjoe a trese dilanti ku riba tèrmino
korto lo implementá un sistema nobo den e aparato, un asina yamá
‘Directiemodel’ òf sea Modelo di Direktorado.
Lo krea un modelo den kua ta trese servisionan ku tin hopi di haber
ku otro bou di un direktorado. Dentro di poko lo krea kuater diferente
direktorado. Un Directie Ruimte en Ontwikkeling (espasio i urbanisashon)
bou di kua lo bai kai DROB, LVV, ‘Domeinbeheer i Asuntunan Ekonómiko,
un Directie Samenleving en Zorg (komunidat i kuido) bou di kua lo kai
DGH, SEK, Asuntunan di Labor, SASO i Registro Sivil. Mas aleu lo krea
Directie Toezicht en Handhaving (kòntròl i mantenshon)
bou di kua lo kai SSV, Havendienst en Loodswezen, kontroladonan di DEZA,
inspekshon di DROB i Servisio di Higiena. Por último lo bini
tambe Directie Bedrijfsvoering en Ondersteuning, (maneho operashonal
i sosten) bou di kua POI, Financien , JAZ, V&P, Pòst i Archivo
i Interne Zaken.
Ta trata aki di un sistema kompletamente nobo pa Boneiru i implementando
esaki, ta trese kuné ku servisionan ku tin hopi di haber ku otro
ta bini bou di un kapa i di e manera aki ta fortifiká i mehorá
e servisio ku komunidat ta spera di haña i tambe fortifiká
e guia interno.
Pa kada direktorado lo introdusí un asina yamá mènedjer
òf direktor. Esaki ta e persona ku lo tin ku bai duna guia na
su direktorado i asina duna kontenido i implementashon di e direktorado
en kuestion. Na e mes momentu lo sigui traha riba e profeshonalisashon
pa duna mihó servisio na e suidadano i/òf komunidat.
Teniendo na kuenta ku tur e kambionan aki no por sosodé pareu,
lo implementá e sistema aki den fase. Esaki ku e meta pa bini
ku un organisashon muchu mas profeshonal di loke e ta te ku awor.
Te asina leu deklarashonnan di diputado Tjin Asjoe splikando e kambionan
ku ta tumando lugá den e Aparato Gubernamental pa mehorashon
di e servisio ku e komunidat ta meresé.
Pago adishonal di penshunnan
di Fondo di Penshun Karibe Hulandes Siman pasá djabièrnè penshonadonan di
Boneiru, Sint-Eustatius i Saba a risibí pa promé biaha
nan penshun for di Pensioenfonds Caribisch Nederland (PCN). PCN ta e
fondo di penshun pa empleadonan públiko i empleadonan públiko
ku tin penshun ku ántes tabata haña penshun for di Algemeen
Pensioenfonds Nederlandse Antillen (APNA). Den vários kaso penshonadonan
a risibí un pago neto mas abou ku e lokual ku nan a risibí
den luna di desèmber, 2010. Esaki a sosodé dor ku e penshun
aki awor ta keda pagá separá for di e penshun di behes
(AOV). E fondo di penshun PCN no a apliká e suma di eksonerashon
di impuesto (esaki ta e suma riba kua no mester paga impuesto) pa personanan
riba e edat di 60 aña ku ta risibí penshun. Esaki tin
komo konsekuensia ku a retené muchu impuesto.
Esaki lo keda korigí. Servisio di Impuesto a bai di akuerdo ku
despues di e pago di penshun di behes (AOV), PCN por deskontá
e parti di eksonerashon di impuesto restante for di e penshun di PCN.
For di otro luna PCN lo tene kuenta ku e suma riba kua no mester paga
impuesto. Banda di esei lo bolbe kalkulá e pagonan di luna di
yanüari i kaminda ta nesesario lo hasi un pago adishonal si resultá
ku e persona tin derecho riba esaki. Tur penshonado di PCN a korto plaso
lo risibí un karta ku splikashon riba e pago di penshun.
Sobra diferensianan de pago di penshun kompará ku luna di desèmber
2010 tin di haber ku dos faktor: E AOV a subi ku 17%, ta keda pagá
di forma separá. Banda di esei e prima di seguro médiko
ta den e tarifa di impuesto i no mester paga esaki apart. Manera ya
a komuniká den pasado, e punto di salida ta ku tur penshonado
ta bai dilanti si kompará esaki ku e lokual ku nan a risibí
na penshun den desèmber 2010. Naturalmente por tin kasonan individual
kaminda por tin resultado diferente.
Prome kumbre
di turismo ABC E promé kumbre riba tereno di turismo entre e islanan
Aruba, Boneiru i Kòrsou a tuma lugá djabièrnè
último 21-01-2011 na Aruba. E mandatarionan ku a partisipá
na e kumbre aki a duna e nòmber di "aliansa ABC". Den
e reunion aki e tres islanan a stipulá algun palabrashon konkreto,
entre otro un aliansa ku tin komo meta, profilá komo un bloke
den área di Karibe pa loke ta turismo, sigur riba e terenonan
di turismo krusero, transporte aéreo di pasahero i miembresia
den instansianan Karibense manera Caibbean Tourism Organization, CTO
i Florida Caibbean Cruise Associacion-FCCA.
Na e kumbre aki a partisipá komo mandatario minister Otmar Oduber,
kende a fungi tambe komo huéspet, minister Nasser El Hakim di
Kòrsou i e diputadonan Tjin Asjoe i Nicolaas di Boneiru. Nan
tur a ser asesorá pa nan ekspertonan. Pa Boneiru esei tabata
e kapitan di haf.
E mandatarionan di e tres islanan a bisa durante un konferensiá
di prensa despues ku e kumbre a finalisá ku a yega na 4 palabrashon
konkreto.
A palabra ku lo forma tres komishon ku riba tèrmino hopi kòrtiko
lo mester presentá rekomendashonnan na e tres gobièrnunan
pa asina por yega na desishonnan konkreto riba esakinan.
1. Un di e komishonnan aki ta un asina yama "airlift committee"
ku a keda instituí, kual ta konsistí di ekspertonan riba
tereno di aviashon di Aruba, Boneiru i Kòrsou. E komishon aki
tin komo tarea pa studia maneranan kon por habri merkadonan turístiko
nobo na paisnan konsiderá komo merkadonan potensial manera entre
otro Brazil, Canada, Mexico, Alemania i Italia. E komishon aki mester
studia i hasi rekomendashonnan pa loke ta posibilidat pa kompanianan
di aviashon hinka paketenan di multi-destinashon den otro.
2. Tambe a instituí un komishon ku mester bai atendé e
asuntu di ‘airport tax’ entre e tres islanan. Minister Oduber
a bisa ku e asuntu di ‘airport tax’ ta unu sumamente importante,
mirando e echo ku tres gobièrnu ta koinsidí ku mester
stimulá turismo i biahamentu familiar i pa negoshi entre e tres
islanan. Tur e tres mandatarionan ta di akuerdo ku e echo ku e tarifa
ku aktualmente ta kobra komo ‘airport tax’, prinsipalmente
entre Aruba i Kòrsou, ta demasiado haltu i no ta stimulá
biahamentu entre e islanan. Pa promé di febrüari ‘airport
tax’ entre Korsou i Aruba lo baha te $ 20. Komo ku Boneiru a keda
para riba su punto ku lo keda kobra $ 9 pa sigui stimulá biahamentu
entre lokalnan komishon lo bai studia pa baha ‘airport tax’
te ku $10 entre e islanan. Esaki lo bai konta pa habitantenan di e 3
islanan.
3. E di tres komishon ku a instituí ta pa stimulá e ABC
Cruise Alliance den mundu krusero. Lo bini ku inisiativa komun pa merkadia
e tres islanan komo un destinashon.
SGB i WEB
ta bai traha huntu riba energia solar Komo parti di un proyekto edukativo, Scholengemeenschap Bonaire
(SGB) kier bai hasi uzo di energia solar. Asina e skol por proveé
pa parti grandi den su mes demanda pa energia.
SGB tin plan pa traha un edifisio di skol nobo pa HAVO-VWO na Kaya Amsterdam.
E konstrukshon nobo aki ta ekipá ku panel solar, un instalashon
yamá Photo-voltaische (instalashon PV), ku ta konvertí
lus di solo den koriente. E kompania di awa i elektrisidat di Boneiru
(WEB) ta un pionero riba tereno di energia duradero na Boneiru i ta
mira den e konstrukshon nobo di SGB un proyekto modelo/piloto. SGB i
WEB a sera un areglo pa konfirmá e kolaborashon den un proyekto
piloto di energia solar. Señor Lauxen (SGB) i señor de
Palm (WEB) a hasi esaki dor di pone nan firma bou di e proyekto piloto
djabièrnè último.
SGB ta haña importante pa su alumnonan konosé e posibilidatnan
i limitashonnan di energia duradero. Den enseñansa tambe lo para
ketu na panel solar. E instalashon di PV tin ekspektativa di produsí
un kantidat di energia ku lo surpasá e demanda di e konstrukshon
nobo. SGB i WEB a palabrá ku e energia èkstra aki lo bini
na disposishon riba e ret di energia regular di WEB. E proyekto piloto
lo keda evaluá despues di un aña. E evaluashon aki lo
enserá e funshonamentu di e instalashon PV, e kantidat di energia
produsí i e influensha di esaki riba e ret di distribushon. Durante
di e evaluashon, rekomendashon lo por keda duná pa mehorá
e maneho di e instalashon i tambe palabrashonnan lo keda hasí
tokante di e progreso di e proyekto piloto.
E konstrukshon nobo na Kaya Amsterdam ta parti di un plan di alohamentu
amplio di Gobièrnu di Reino Hulandes (ministerio di Enseñansa)
pa mehorá alohamentu di skolnan na Boneiru, Sint Eustatius i
Saba. E Ministerio a pone 22 mion dòler disponibel pa esaki den
último lunanan di 2010. Komo kontribushon den kubrimentu e gastunan
di e instalashon, e Ministerio Hulandes di asuntunan Ekonómiko
a pone € 100.000 disponibel.
Kampaña
di informashon elekshon pa konseho insular
Pa e elekshon di konseho insular ku lo tuma lugá djarason 2 di
mart na Boneiru, Saba i Sint- Eustatius, e reglanan di voto nobo lo
ta na vigor. Den kuadro di esaki e pueblo di e entidatnan públiko
lo risibí for di fin di yanüari informashon tokante e reglanan
di vota kambiá via di un kampaña di informashon di Rijksdienst
Caribisch Nederland (RCN).
Lo usa vários medio di komunikashon pa duna votadónan
tur informashon nesesario, ya asina nan por hasi uso korekto di nan
derechi di vota. “Bo tambe ta bai vota, tòg?”, ta
e lema ku lo usa durante di e kampaña di informashon pa motivá
e públiko pa partisipá na e proseso elektoral bon informá.
Programa di televishon
Riba e kanalnan di televishon lokal, di tur e entidat públiko
lo pasa un ‘infomercial’ produsí pa RCN, kaminda
e gezaghebber di e isla en kuestion durante di un entrevista ta duna
kontesta riba un seri di pregunta tokante e elekshon di konseho insular.
Banda di e ‘infomercial’, tambe durante di e programa regular
di informashon di RCN na Boneiru, “Keda informá”,
lo duna atenshon spesial na e elekshonnan di konseho insular. Tambe
na Isla ‘Riba, Sint-Eustatius i Saba lo transmití un programa
di televishon ‘live” – ku chèns pa públiko
yama i hasi pregunta – kaminda RCN lo informá votadónan
riba e manera pa nan hasi uso di nan derechi di voto.
Wèpsait
Banda di e avisonan den korant, na radio i na televishon, tin tambe
un wèpsait kaminda por haña splikashon riba e proseso
di vota i e reglanan di vota kambiá. Via di e wèpsait
por baha tambe e Lei ku trata elekshon di konseho insular ku ta konsistí
di e lei elektoral i dekreto di lei elektoral. Riba e sait aki tambe
por haña mira un bista riba e papel di vota i e karchi di vota.
Banda di esaki, lo repartí un korant di informashon riba tokante
e elekshon i e reglanan di vota kambiá.
Banda di RCN tambe e entidatnan públiko lo informá
e públiko tokante e elekshonnan benidero. E entidatnan públiko
ta responsabel pa repartí e karchinan di vota pa votadónan.
Seguro
di kuido nobo: preguntanan mas komun tres siman despues di introdukshon Riba 1 di yanüari 2011 Ofisina di seguro di kuido médiko
(Zorgverzekeringskantoor – ZVK) a drenta na vigor. Naturalmente
e Ofisina di seguro di kuido médiko ta haña hopi pregunta
tokante e seguro nobo. Pa yuda abo komo asegurado, nos a pone e pregunta
i kontestanan mas komun riba un rei:
Referensha
E dòkter di kas ta duna bo un karta di referensha den kaso di
kuido paramédiko òf kuido di speshalista. Ku e referensha
aki bo por bai por ehèmpel serka fisioterapista, laboratorio,
hòspital òf un speshalista na òf apuntá
pa hòspital. Pa un speshalista pafó di hòspital
òf pa kuido pafó di Karibe Hulandes, e dòkter di
kas ta duna bo un karta di garantia temporal. Bo tin di laga e karta
di garantia aki serka e dunadó di kuido pafó di Karibe
Hulandes. Si bo no tin karta di garantia, bo mes tin di paga e tratamentu.
Pues: si bo tin di bai den eksterior pa haña kuido, sòru
pa semper bo tin un karta di referensha i un karta di garantia di dòkter.
Manda afó pa kuido médiko/pasport
E dòkter di kas tin di hasi petishon pa por manda bo den eksterior
pa kuido médiko. Bo mes tin di buska bo pasashi na e agensia
di biahe òf na e kompania di aviashon. Pa biaha pa e islanan
ku den pasado tabata forma parti di Antia pa haña kuido médiko,
bo por biaha ku bo sédula. Den kaso ku bo tin di biaha pafó
di e islanan ku tabata forma parti di Antia pa kuido médiko,
ta importante pa e pasport di e persona sigurá ta na òrdu.
Pa e motibu aki ZVK ta konsehá bo pa semper bo tin un pasport
na bo disposishon! Tur asegurado ku tin di bai afó pa dòkter
mester tin un kuenta di banko riba kua por depositá e montante
pa kubri gastunan. E depositamentu di e montantenan aki, dependé
di bo banko òf bo isla, por dura entre dos i dies dia. Si e médiko
manda bo pa kuido den eksterior ku urgensia, ZVK ta buska, si ta nesesario,
huntu ku e asegurado, un solushon.
Atmishon den hòspital
E asegurado tin derechi riba atmishon den un espasio ku èrko
i ku un sistema di protekshon kontra insekto. Si no tin èrko
i un sistema di protekshon kontra insekto den un sierto klase, bo tin
derechi di drumi den un kamber den un klase ku si ta disponé
di esakinan. Naturalmente, esaki ta konta semper i kuando tin lugá
disponibel. Pues, un seguro èkstra pa un klase mas haltu no ta
nesesario, ya komo ku bo tin derechi riba un kamber ku èrko i
ku un sistema di protekshon kontra insekto.
Remedi
Por lo pronto ZVK ta kubri gastunan di remedi ku ta paresé riba
e lista di e anterior BZV i SVB ku eksepshon di (entre otro) kalmantenan
simpel i artíkulonan farmaseutiko. Paga tinu: bo por bai ku bo
sédula solamente na botikanan na Boneiru, Sint Eustatius i Saba.
Por fabor chèk si e botikanan aki tin bo remedinan den stòk.
Si bo ta usa remedi i bo ta kedando pafó di Karibe Hulandes (pues
tambe Kòrsou i Sint Maarten) bai ku sufisiente remedi. Si pa
motibunan médiko ta nesesario pa bo kumpra remedi, ZVK lo kubri
e gastunan pa esaki.
Mucha/Studiante
Muchanan ku ta biba den eksterior ta sigurá solamente si nan
a bandoná Karibe Hulandes pa motibu di estudio. Den e kaso ei
nan por skibi nòmber na ZVK. Kondishon pa por inskribí
ta: promé ku e estudio aki nan mester a biba riba un di e islanan
di Karibe hulandes. Ya komo ku awendia studiantenan ta preferá
di regla tur kos digital, ZVK ta traha pa por respondé na deseonan
di e studiante. Pa e motibu aki por haña mayoria informashon
ku tin di haber ku studiantenan i seguro di kuido via di e wèpsait,
www.rijksdienstcn.com, bou di e titulo ‘kuido’. E Ofisina
di seguro di kuido ta konsehá studiantenan pa keda chèk
e wèpsait kontinuamente. Ademas, e studiante por bin buska un
foyeto di informashon na resepshon di BZK.
Vakashon
Si bo ta bai ku vakashon, sòru pa bo tin un seguro di biahe.
ZVK ta kubri solamente gastunan di yudansa den kaso di emergensia den
eksterior. Yudansa den kaso di emergensia ta nifiká: yudansa
despues di un aksidente òf un kaso di emergensia agudo. Pero
tene kuenta, e kompensashon lo no ta mas haltu ku lokual e yudansa di
emergensia aki lo a kosta na Karibe Hulandes. Na Hulanda i Merka por
ehèmpel e gastunan den kaso di yudansa di emergensia ta konsiderablemente
mas haltu.
No inskribí, pero si ta den servisio
Personanan ku no ta biba na Saba, Sint- Eustatius òf Boneiru,
pero ku si ta traha riba un di e islanan aki i ta paga impuesto riba
salario, tambe ta sigurá. Sinembargo, e personanan aki tin di
mèldu na ZVK. Ora ku mèldu, e personanan aki mester tin
huntu ku nan: un prueba di identifikashon bálido, un pèrmit
di empleo, un karta di trabou i un slep di salario.
Bo no ta paresé den e archivo di seguro
Den kaso ku bo no ta paresé den e archivo di seguro, mèldu
ku un prueba di aseptashon di IND i/òf un prueba di inskripshon
na burgerzaken i un sédula òf pasport serka ZVK. Nos lo
saka afó ta kiko ta e motibu.
E bukinan di informashon pa e aseguradonan entretantu
ta kla. Esakinan ta optenibel na ZVK, dòkternan di kas i na hòspital.
Pa pregunta òf pa mas informashon, bo por bai na Boneiru na Ofisina
di seguro di kuido (Zorgverzekeringskantoor – ZVK), den e edifisio
kaminda ántes tabata SVB den Centrumgebied di Kralendijk. Por
tuma kontakto ku ZVK na Boneiru riba +599715-8899 òf via di imeil
riba infoZVK@rijksdienstCN.com of infoBonaireZVK@rijksdienstCN.com.
Tene kuenta si ku tin momentunan ku por ta poko drùk.
Pa mas pregunta òf pa informashon, bo por bai na Saba i Sint
Eustatius na
Ofisina di seguro di kuido (Zorgverzekeringskantoor – ZVK), na
e edifisio di RCN riba e islanan aki. Por tuma kontakto ku ZVK na Saba
riba +599 715- 88+599 416 3934 i na St. Eustatius riba +599 3183370.
Tambe bo por yama e number di telefòn grátis di RCN 08008-101010,
pa kualke pregunta ku bo por tin tokante di kuido. Pa informashon general
tokante di e pakete di kuido i e kondishonnan di seguro bo por bishitá
e wèpsait di RCN www.rijksdienstCN.com. (fuente: RCN)
Boneiru
ta un di e destinashonnan faborito pa lesadonan di Scuba Diving
Boneiru a domina den e revista Scuba Diving su Readers’ Choice
Awards 2011, kaminda Boneiru a wordu skohe komo e destinashon number
1 den 4 diferente kategoria den e area Karibe/Atlantiko, ku ta e kantidat
mas grandi den e area aki, mientras ku Boneiru a mantene su mes un di
e top destinashonnan pa sambuya. Pa di 9 aña konsekutivo Boneiru
ta number unu den e kategoria di Top Overall Diving.
Boneiru ta number unu den tres kategoria mas di Karibe/Atlantiko: Medio
ambiente marino di mas salú, Top Macro Life (animalnan micro),
miho destinashon Karibe/Atlantiko pa Shore Diving i tambe Boneiru tabata
number dos den diferente kategoria mas ku ta: Overall Destination, Balor
pa bo dollar, Sitio pa siña sambuya, Snorkeling, Visibilidat,
Bida Marino i Fotografia bou di laman.
"Ta un honor pa risibi 11 premio i di sigui wordu rekonose pa e
lesadonan di Scuba Diving komo un di e top destinashonnan pa sambuya
pa nuebe aña konsekutivo", segun diputado di turismo Elvis
Tjin Asjoe.
Pa yega na e Readers’ Choice Awards, miles di abonadonan di Scuba
Diving i bishitantenan di su website ta score nan eksperensia di sambuya,
riba un skala di unu pa sinku. E resultado lo wordu publika den e edishon
di yanuari/februari Scuba Diving.
Bishita
di trabou Direktor-general di Enseñansa Profeshonal Superior,
Siensia i Emansipashon Djaluna, 17 di yanüari 2011, e Direktor-general di Enseñansa
Profeshonal Superior, Siensia i Emansipashon, dr. L.J. Roborgh a hasi
un bishita di trabou na Boneiru. Durante di e bishita aki kòmbersashonnan
a tuma lugá ku e gezaghebber Glenn Thodé, Nilva Wout di
R.K. Schoolbestuur i tambe ku John van’t Hof i Frans Lauxen di
Fundashon Scholengemeenschap Boneiru.
Tambe a tuma lugá un konferensha via video ku diputadonan Chris
Johnson i Roy Hooker di Saba i Sint-Eustatius i pa Boneiru ku e remplasantenan
di Diputado di Enseñansa, Pourier i Jona Chirino.
Palabrashonnan ku a keda hasí durante di e reunionnan aki ta:
- renobashon i konstrukshon di edifisionan nobo pa skolnan den Karibe
Hulandes;
- e kontenido i organisashon di un Konferensha di Enseñansa den
mart na Karibe Hulandes;
- e Konferensha di Minister den yüni 2011, na kua e Minister di
Enseñansa Hulandes i e Ministernan di Enseñansa di Kòrsou
y Aruba lo partisipá;
- e kalidat básiko ku skolnan mester aspirá na dje;
- un pool di maestronan pa Karibe Hulandes;
Karnaval
2011 dedika na Marcelo i Florecita Werleman Djadumingu último a tuma lugá apertura di e parti
festivo di Karnaval den Sentro di Bario organisá pa Fukabo. Esaki
ta tuma lugá den un forma di eksposishon di “Álbum
di Rekuerdo”.
Pa e parti ofishal presidente di Fukabo, Robert Sances a hiba palabra,
sigui pa diputado di Kultura James Kroon. Mas aleu Fukabo a honra Marcelo
i Florecita Werleman dedikando Karnaval 2011 na nan. Durante di e evento
aki Rei di Tumba grandi i hubenil a hasi nan presentashon, miéntras
ku Reina grandi i Reina hubenil tambe a hiba palabra. Tambe representante
di Chippie-UTS, Erica Marchena a hasi entrega simbóliko di un
chek di ocho mil dòler na Fukabo komo spònser di Karnaval
2011. Esaki ta kombertí Chippie un biaha mas den e spònser
mayor di Karnaval 2011.
Mas despues a saka lema di karnaval pa e aña aki. Sra. Maria
Francisco a resultá ganadó, ku su lema ‘Den aña
2011, Boneiru su karnaval mes t’esun’.
Tabata un anochi bon bishita i Fukabo ta masha gradesido na e respaldo
ku pueblo a duna na e apertura di Karnaval. Simplemente por bisa ku
echo ku a opta pa tene apertura na Rincon tabata un bon desishon. Esaki
di akuerdo ku Fukabo a duna bon resultado, si tene na kuenta kon tur
kos a bai i e kantidat di bishitante ku a asistí, na e evento
aki.